Кіріспе
Кимберли – Батыс Австралияның тоғыз аймағының ең солтүстігінде орналасқан аймақ. Батысында Үнді мұхиты, солтүстігінде Тимор теңізі, оңтүстігінде Пилбара аймағындағы Ұлы құмды және Танами шөлдері, ал шығысында Солтүстік территориясымен шектеседі. Аймақ 1879 жылы үкіметтік геодезист Александр Форрест Колониялар хатшысы Джон Вудхаусқа, Кимберлидің 1-графына орай ат қойылған.
Тарих
Кимберли Австралияның ең алғашқы қоныстанған аймақтарының бірі болды, алғашқы адамдар шамамен 65 000 жыл бұрын келген. Олар мыңдаған жылдар бойы дамыған күрделі мәдениет құрды. Ям (Dioscorea hastifolia) егіншілігі дамыды, ал тас суреттерінде алғашқы бумерангтардың кейбірінің ойлап табылуы көрсетілген. Бұл аймақта Ванджина құдайларына табыну кең таралған, ал жанның көшіп өтуі туралы күрделі діни философия жергілікті халықтың нанымдарының бөлігі болды. 18 ғасырда голланд саяхатшылары Кимберли аймағы мен жақын орналасқан Дарвинге, VOC генерал-губернаторы Энтони ван Дименнің құрметіне Ван Дименнің жері деген ат берді. Бұл атау Тасмания үшін қолданылған ұзақ және жалпылама қолданумен шатастырылмауы керек. 1837 жылы Ұлыбритания Корольдік географиялық қоғамының қаржылық қолдауымен лейтенанттар Джордж Грей мен Франклин Лушингтон және 12 адам Оңтүстік Африканың Кейптаунынан «Линхер» шхунасында сапарға шықты. Олар 1837 жылдың 2 желтоқсанында Ганновер шығанағына жетті. Зерттеушілер тобы 1838 жылдың 19 қаңтарында ішкі аймақтарға қарай жолға шықты. Топ жетекшілері мен қатысушыларының тәжірибесіздігіне байланысты, су тасқынынан кешігіп, жол бойында көптеген жабдықтарын тастап кетті. Топ үнемі бөлініп отырды, сонымен қатар көптеген жауырыған аборигендермен күресуге тура келді. 11 ақпанда Грейге найза тиіп, ауыр науқастанып қалды, бірақ екі аптадан кейін саяхатын жалғастырды. Топ Гирднер өзенін, Гленелг өзенін, Стивен және Уэтели жоталарын, сондай-ақ Лиелл тауын тауып, сәуір айында Ганновер шығанағына оралды. Сол жерде оларды «Линхер» күтіп алып, Маврикийге жазылуға жіберді. 1879 жылы Батыс Австралия үкіметінің геодезисі Александр Форрест жетекшілігіндегі жеті адамнан тұратын экспедиция батыс жағалаудағы Бейгл шығанағынан Солтүстік территориядағы Кэтринге дейін саяхат жасады. Форрест Кимберли ауданын, Маргарет және Орд өзендерін, Король Леопольд жоталарын (қазіргі Унаамин Милиунди жоталары) зерттеп, атады және Фицрой мен Орд өзендері бойында жақсы суармалы мал өсіруге қолайлы жерлерді анықтады. Ол кейіннен Кимберлиде жер агенті болып жұмыс істеді, 1883 жылға дейін аймақтағы жерлердің көп бөлігі пасторальдық жалға алуға берілді. 1881 жылы Филипп Сондерс пен Адам Джонс үлкен қиындықтар мен қауіптерге қарамастан Кимберлидің әртүрлі аймақтарында алтын тапты. 1881 жылдың басында алғашқы бес малшы өздерін Мюррейдің қоныстандыру компаниясы деп атады және Бигл шығанағының артында қоныстанды, оны Йеда станциясы деп атады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Австралия Осі державаларымен соғыста болған кезде, жапондықтар 1944 жылдың 19 қаңтарында Кимберлиге шағын барлау тобын жіберіп, елге басып кірді. Олар одақтастардың аймақта үлкен базалар салуы туралы хабарларды тексеруді мақсат етті. Төрт жапон офицері шағын балық аулау қайығында болды. Олар Йорк шығанағын бір күн мен бір түн бойы зерттеді, содан кейін 20 қаңтарда Тимордың Купанг қаласына қайтып оралды. Ақпан айында Жапонияға оралғаннан кейін, экспедицияны басқарған кіші офицер Австралияда партизандық соғыс жүргізу үшін 200 жапондық тұтқындарды пайдалануды ұсынды. Оның ұсынысы жоғары жақта қабылданбады, ал офицер басқа қызметке тағайындалды.
Демография
2011 жылы Кимберли аймағының тұрақты халқы 34 794 адамды құрады, бірақ қыс айларында маусымдық қоныс аударушылардың келуіне байланысты ол күрт өседі. 2011 жылғы 9 тамыздағы халық санағында аймақтағы адамдардың саны 50 113-ке жетті. Халық аймақ бойынша теңіздей таралып орналасқан, тек үш қалада 2000-нан астам тұрғын бар: Брум (12 766), Дерби (3 261) және Кунунура (4 573). Аймақ халқының шамамен 40 пайызы – абориген тегінен.
Қалалық орталықтар мен елді мекендер
Рангы UCL (қалалық орталық және елді мекен) LGA (жергілікті әкімшілік аудан) Халық саны Сілтеме (дереккөз) Сілтеме (дереккөз) Сілтеме (дереккөз) 2016 жылғы халық санағы Сілтеме (дереккөз) 2021 жылғы халық санағы Сілтеме (дереккөз) 1 Брум Брум 15,242 11,547 12,766 13,984 14,660 2 Кунунурра Виндхэм–Шығыс Кимберли 5,219 3,748 4,573 4,341 4,515 3 Дерби Дерби–Батыс Кимберли 3,662 3,093 3,261 3,325 3,009 4 Холлс Крик Холлс Крик 1,264 1,211 1,443 1,546 1,605 5 Фитцрой Кроссинг Дерби–Батыс Кимберли 1,450 928 1,144 1,141 1,022 6 Виндхэм Виндхэм–Шығыс Кимберли 784 669 787 604 745 7 Бидяданга (Ла Гранж) Брум 510 425 595 617 593 8 Балго Холлс Крик 456 460 508 359 472 9 Вармун Холлс Крик 315 210 297 366 457 10 Юнгнгора Дерби–Батыс Кимберли 245 288 283 409 434 11 Лума Дерби–Батыс Кимберли 285 393 374 531 412 12 Калумбуру Виндхэм–Шығыс Кимберли 335 413 467 412 388 13 Барди (Ван Арм Пойнт) Брум 310 214 334 365 325 14 Баюлу Дерби–Батыс Кимберли 253 259 320 322 308 15 Бигл Бэй Брум 293 199 285 348 307 16 Джаринджин–Ломбадина Брум 245 395 253 17 Ванкатжунгка Дерби–Батыс Кимберли 254 231 18 Миндибунгу Холлс Крик 215 144 257 150 202
Саясат
Федералдық деңгейде Кимберлиді Дюрак округінің депутаты өкілдік етеді. Штат деңгейінде Кимберли сайлау округі аймақтың барлық бөлігі мен оның қалаларын қамтиды. Кимберли аймағы Брум, Дерби Батыс Кимберли, Холлз Крик және Уиндэм Шығыс Кимберли жергілікті басқару аймақтарынан құралған.
Өнер
Кимберлидегі тас суреттері Австралиядағы ең көнелерінің бірі саналады және 40 мың жылға дейін сона алады. Кимберлидегі ең белгілі тас суреттері – Ванджина және Гвион Гвион. Кимберли тас өнерінің ең ерте түрі – қолдың сызбалары, ал тас суреттері 1960 жылдарға дейін жалғасты, осы кезде Ванджина суреттері әлі де жаңарып тұрды. Австралияның ең танымал абориген суретшілерінің көптегені Кимберлиден шыққан. Бұл суретшілер осы аймаққа тән ерекше стильде сурет салған, бұл стиль бастапқыда Крилл Крилл рәсімімен байланысты болса, кейін Кимберли өнер қозғалысы деп аталды. Осы суретшілердің қатарында Ровер Томас, Джаминджи Пэдди Бедфорд және Куини Маккензи бар. Өнер мен мәдениет бүгінгі күнге дейін гүлдеп келеді, көптеген заманауи суретшілер Мованжум аборигендер өнері мен мәдениет орталығынан қолдау алып жатыр.
География
Кимберли – Англиядан шамамен үш есе үлкен, Викториядан екі есе үлкен немесе Калифорниядан сәл кішірек аймақ. Кимберли – солтүстік-батыс Австралияның ежелгі, тік беткейлі таулары, құмтас және әктас шатқалдарымен, тік тізбектерімен тілінген. Экстремалды муссондық климат мұндағы топырақтың көп бөлігін жойды. Кимберлидің оңтүстік бөлігі, Дампир түбегінен әрі, құрғақ тропикалық далалармен жазық және мал шаруашылығына пайдаланылады. Кимберлидің кейбір аймақтарында, мысалы, оңтүстіктегі Орд және Фицрой өзендерінің аңғарларында топырақ салыстырмалы түрде пайдалануға жарамды, жарықшақты сазды топырақтар кездеседі, ал қалған жерлерде латериттік Ортент топырақтары бар. Таулардың ешқайсысы тіпті [биктік көрсетілмеген] болмаса да, аймақтың көп бөлігіндегі тік жер бедері қиын өткелді етеді, әсіресе жаңбыр маусымында, тіпті асфальтталған жолдар да суға толып қалуы мүмкін. Жағалауы әдетте солтүстікте тік жартастардан, ал оңтүстікте тегіс жерлерден тұрады, барлығы да күшті толқындарға ұшырайды.
Климат
Кимберлиде тропикалық муссондық климат басым. Аймаққа жауын-шашынның 90%-ы қарашадан сәуірге дейінгі қысқа жауынды маусымда түседі, осы кезде циклон жиі болады (әсіресе Брум маңында) және өзендер тасып асады. Жылдық жауын-шашын мөлшері солтүстік-батыста ең жоғары, Калумбуру және Митчелл платосындағы орташа жылдық көрсеткіш , ал оңтүстік-шығыста ең төмен. Құрғақ маусымда, мамырдан қазанға дейін, оңтүстік-шығыс желдері күннөлді күндер мен салқын түндерді әкеледі. 1967 жылдан бері климаттың өзгеруі бүкіл аймақта жылдық жауын-шашынның жылына дейін артуына алып келді. Жақында жасалған зерттеулер Азияның ластануы осы жауын-шашынның артуына ықпал етуі мүмкін екенін көрсетеді. 1997 және 2000 жылдары аймақта аса ауыр жаңбырлар жауды, нәтижесінде Фицрой және басқа да өзендерде рекордтық су тасқыны болды. Кимберли Австралияның ең ыстық аймақтарының бірі, орташа жылдық температурасы шамамен 27 °C (81 °F), ал орташа максималды температура тіпті шілде айында да 30 °C (86 °F) жоғары болады. Жылдың ең ыстық кезеңі – жаңбырлар басталар алдындағы қараша, осы кезде температура жағалауда жиі 37 °C (99 °F) жоғары, ал ішкі аймақтарда 40 °C (104 °F) жоғары болады. Шілдедегі орташа ең төменгі температура оңтүстікте 12 °C (54 °F) шамасында, жағалауда 16 °C (61 °F) дейін жетеді, ал қараша және желтоқсанда әдетте 26 °C (79 °F) шамасында болады. Абсолюттік жоғары температура шамамен , ал абсолюттік ең төменгі температура шамамен , бірақ Орталық Кимберли платосының кейбір бөліктері құрғақ маусымда 0 °C (32 °F) төмен түсе алады. Кимберлидің абориген халқы метеорологиялық құбылыстарға, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлар дүниесін бақылауға негізделген алты дәстүрлі маусымды мойындайды.
Геология
Девон кезеңінде Кимберли аймағында теңіз деңгейі төмендеуден бұрын барьерлік риф жүйесі қалыптасты. Бұл риф жүйесі Ұлы Барьер рифіне ұқсас және бүгінге дейін Непьер таулары мен Нингбинг таулары түрінде көрініс береді. Оның ішінде Туннель-Крик, Винджана шатқалы және Гейки шатқалы бар. Бұл аймақ Кимберли блогы физиографиялық провинциясы ретінде де белгілі, ол үлкен Батыс Австралия қалқанының бөлігі болып табылады. Аталған провинцияда Унаамин Милиунди жотасы, Дюрак жотасы, Левек көтерілісі, Брауз қабырғасы және Лондондерри көтерілісі сияқты физиографиялық бөлімдер орналасқан.
Жағалау сызығы
Метеорология бюросының ауа райы туралы хабарламаларында "Солтүстік Кимберли жағалауы" – Батыс Австралия шекарасынан Кури шығанағына дейінгі жағалау бөлігін, ал "Батыс Кимберли жағалауы" – Кури шығанағынан Уоллал Даунсқа дейінгі бөлігін білдіреді. Брум мен Уиндхэм арасындағы жағалаудың маңызды бөліктеріне жолмен жету мүмкін емес, сондықтан қайық немесе тікұшақпен ғана баруға болады. Оқшауланғандықтан, жағалаудағы көптеген туристік кәсіпорындар "жабайы табиғат" орны деп аталады.
Экология
Қатаң және әртүрлі құмтасты ландшафт ерекше жануарлар мен өсімдіктер қорына мекен, және Батыс Австралияның Табиғатты қорғау және Жерді басқару департаменті оны мұқият картаға түсіріп, толық сипаттаған. Солтүстік территорияда, Кимберлиден ар жақта, Виктория және Дейли өзендерінің аңғарларын қоса, осыған ұқсас орталар бар, бірақ олар осы деңгейде мұқият зерттелмеген.
Флора
Кимберлидің көп бөлігі негізінен төменгі қан ағаштары мен боаб ағаштары (Адансония грегори) басым болатын ашық саванналық орманмен жабылған, ал ылғалды жерлерде Дарвиннің жіпті қабығы және Дарвиннің жүнді жапырақты эвкалиптісі өседі. Оңтүстіктегі Дампиер түбегінің қызыл құмды топырағы ерекше піндей орманды шалғынды даласымен белгілі, ал Орд аңғары сияқты құнарлы аймақтарда ағаштар ылғалды аңғарлардағы Хрисопогон, Аристида, Дикантиум және Ксерохлоа (күріш шөбі) шалғынды далаларында кездеседі. Орд, Фицрой өзендері және басқа да өзендердің жағалауларында өсімдіктердің алуан түрлілігі бай, ал жауын-шашын көп түсетін солтүстіктің қорғалған шатқалдарында тропикалық құрғақ кең жапырақты орман, муссондық ормандар, жапырақты жүзімді орман немесе Австралиядағы жүзімді бұталар (көбінесе қате түрде "құрғақ жаңбыр орманы" деп аталады) кездеседі. Бұл ормандар 1965 жылға дейін ғылымға белгісіз болды және Ылғалды тропикалық аймақтар мен Батыс Австралияның оңтүстік-батысынан басқа Австралияның ең флористикалық түрлерге бай аймақтарының бірі болып табылады. Сонымен қатар, жазық жағалаулы өзен сағаларында мангр өскен аймақтар бар.
Фауна
Мұнда табылған жануарларға үлкен тұз су крокодилі және құстардың алуан түрлері кіреді, мысалы, каналды куку, Тынық мұхиты коэлі, күлгін тәжді жұлдызқұс және бовербёрд. Солтүстік Кимберлидің құмтасты шатқалдары эндемикалық түрлердің ерекше бай жиынтығы үшін маңызды пана болып табылады, оның ішінде жазық жерлерден жоғалған түрлер де бар, соның ішінде күлгін тәжді жұлдызқұс, құрдымға кетіп бара жатқан Гулдиан шымтезегі және көптеген қосмекенділер: жалпақ басты жабайы, үңгірде мекендейтін жабайы, керемет ағаш жабайы, Дерби жабайы, кішкентай жабайы, майлы жабайы, расталмаған мәрмәрлі жабайы, Mjoberg's toadlet, mole toadlet және stonemason's toadlet. Әсіресе жазық жерлерде саны азайған сүтқоректілерге бильби, солтүстік кволл, ақшыл далалық егесік, алтын арқалы ағаш егесік және алтын бандикут жатады. Ірі жарыққандағы жарыққан түлкілер мен кішкентай қызыл жарыққан түлкілер сияқты мегабаттар көптеп кездеседі және көптеген жергілікті ағаштар мен бұталардың түрлері үшін маңызды тозаңдау және тұқым тарату жұмыстарын атқарады. Гехира кимберлейи деген эндемикалық кескелтір Кимберли айманының құрметіне аталған. Орталық Кимберлидегі шатқалдар өздерінің қазбаларымен және үлкен жарыққандағы жарыққандардың колонияларымен, соның ішінде Винджана, Туннель Крик және Гейки шатқалдарымен танымал. Аргайл көлі және Орд пен Кимберлидің басқа ылғалды жерлері маңызды мекендеу орындары болып табылады, ал Орд сағасында, Сегіз мың шақырымдық жағажайда және Роубэк шығанағында жағалау құстарының маңызды популяциялары бар, ол «Австралиядағы және бүкіл әлемдегі жағалау құстарының ең маңызды тоқтау орнының бірі» деп сипатталған. Сонымен қатар, солтүстік жағалауда теңіз құстары мен тасбақалар мекендейтін бірнеше тас аралдар бар.
Қауіп-қатерлер мен сақтау
Кимберлидің аз бөлігі Орд аңғарының ерекше құнарлы бөліктерінен (және Солтүстік территориядағы Дейли өзені бассейніндегі Кимберли типті мекендеу орындарынан) басқа кең ауқымды тазартуға ұшырады, бірақ оңтүстік аймақтардағы жайылымдар 100 жыл бойы мал жаюдың, сондай-ақ басқа да қауіптердің, оның ішінде шақырылған арамшөптердің (мысалы, коклебур, паркинсония, ішекке түйін тудыратын бұта, касторовое майы өсімдігі), жабайы мысықтардың және дәстүрлі аборигендердің өрт жүйесіндегі өзгерістердің (шөптесін өртеп, жаңаруына мүмкіндік беру) әсеріне ұшырады. Дегенмен, солтүстіктегі құмтасты шалғай аймақтарда көптеген жануарларға пана болатын, жақсы сақталған құнды табиғи мекендеу орындары бар. Ең ірі қорғалатын аумақтар – Принс-Регент ұлттық паркі, Драйсдейл өзені ұлттық паркі, сондай-ақ Грегори ұлттық паркі және Солтүстік территориядағы Кип-Ривер ұлттық паркі, олар ұқсас мекендеу орындарын сақтайды. (Кип-Ривердің ең жақын қаласы – Кимберлидегі Кунунура.) Кимберли танымал туристік орын, онда Бэнгл-Бэнгл жотасы, Гибб-Ривер жолы, Аргайл көлі, Эль-Квестро станциясы, Морнингтон қасиетті орны, Горизонтальды сарқырамалар және Левек мүйісі сияқты аймақтар бар. Гибб-Ривер жолына және Бэнгл-Бэнглге баратын жолға кейде екі дөңгелекті көлікпен де кіруге болады, бірақ төрт дөңгелекті көлікпен одан да көп аймақтарға баруға мүмкіндік бар. Аймақтағы басқа да парктерге Гейки шатқалы ұлттық паркі, Мирима ұлттық паркі, Митчелл өзені ұлттық паркі, Пойнт-Куломб ұлттық паркі, Пурнулулу ұлттық паркі, Туннель-Крик ұлттық паркі, Винджана шатқалы ұлттық паркі және Вулф-Крик метеорит кратері ұлттық паркі кіреді. 2012 жылы Батыс Австралия үкіметі 7062 шаршы километрлік Камден-Саунд теңіз паркін құру туралы хабарлады, ал тағы үш паркті құру жоспарлануда. Бұл аймаққа келушілер жылдың кез келген уақытында бақыланатын өрттердің болуы мүмкін екенін ескеруі керек. 2011 жылдың қыркүйек айында Кимберли ультрамарафонында – төзімділікті сынауға арналған жаяу жүгіру жарысында қатысқан бес адам өрттен зардап шекті, олардың екеуінің жағдайы ауыр болды.
Кимберлидегі науқанды құтқару
"Жайлаушылық қоғамы" Брум қаласының Джеймс Прайс Пойнт аймағын өнеркәсіптік жолмен дамыту ұсынысына қарсы науқан жүргізді. "Вудсайд" корпорациясы, сондай-ақ "BHP Billiton" компаниясы мен Австралия үкіметінің қатысуымен газ өндірістік кешенін салу жоспарланған, бірақ қарсыластары мұндай даму аймаққа қауіп келтіреді деп санайды. Бұл науқанға Джон Батлер, Клэр Боудич, Мисси Хиггинс және Австралияның бұрынғы "Жасылдар" партиясының жетекшісі Боб Браун сияқты белгілі тұлғалар қолдау көрсетті. 2012 жылдың 5 қазанында Австралияның Мельбурн қаласындағы Федерация алаңында науқанды насихаттау мақсатында концерт өтті, наразылық шарасына шамамен 6000 адам қатысты. 2013 жылдың 24 ақпанында Батыс Австралияның Фримантл қаласында Кимберли аймағын қорғауға көмектесу үшін ақша жинау мақсатында қайырымдылық концерті өтті, онда "Ball Park Music", Мисси Хиггинс және Джон Батлер өнер көрсетті, шараға шамамен 20 000 адам жиналды.
Экономика
Кимберли аймағында әртүрлі аймақтық экономика бар. Кен өндіру, құрылыс, туризм, бөлшек сауда, ауыл шаруашылығы және інжу өндіру аймақтың экономикалық өніміне маңызды үлес қосады. Брум қаласында Кимберли жағалауында дамыған інжу өндірісі орналасқан. Ірі фермерлердің қатарында – Paspaley Pearls, Clipper Pearls, Broome Pearls және Willie Creek Pearl Farm компаниялары бар. Әлемдік жылдық алмаз өндірісінің үштен бірі Argyle және Ellendale алмаз кен орындарында өндіріледі. Blina мұнай кенінен мұнай өндіріледі және жақын арада теңізден табиғи газ алу күтілуде. Fitzroy Crossing маңындағы Pillara және Cadjebut кен орындарында мырыш пен қорғасын өндірілді, ал Sallay Mallay кенішінде (Halls Creek маңында) никель өндіріліп тұрады. Derby қаласы – осы металдарды экспорттау үшін жақын орналасқан база. Дәстүрлі түрде экономика мал өсіруге негізделген, аймақтың көп бөлігі жайылымдық жерлерді құрады. Соңғы кезде ауыл шаруашылығы Kununurra маңындағы Ord өзенінің суару аймағына шоғырланған. Батыс Кимберлиде де суару жүйесі сынақтан өтті, бірақ қазір тоқтатылған Camballin суару схемасы қолданылмайды. Брум және Батыс Кимберлинің басқа да аймақтарында жеміс өсірушілер бар. Кимберлиде мал өсіріліп, тірі мал экспортталады. Wyndham қаласында Кимберлидегі жалғыз ет комбинаты қалды, ал бұрын Брум және Derby қалаларында да ет комбинаты болған, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Argyle көлінде баррамунди балықтары өсіріледі, ал Брум портының жанында толық жабдықталған аквакультуралық парк бар, онда Paspaley Pearls және Broome TAFE сияқты ұйымдар орналасқан. Кимберлиде дамыған балық аулау индустриясы бар. Австралияның ең танымал абориген суретшілері мен өнер орталықтары Кимберли аймағында немесе оның жанында орналасқан. Paddy Bedford және Freddie Timms сияқты суретшілер халықаралық деңгейде танымал, сонымен қатар суретшілерге көмектесетін, көрмелер ұйымдастыратын және туындыларын сататын көптеген аборигендерге тиесілі және басқарылатын өнер орталықтары мен компаниялар бар. Аймақтағы өнер орталықтары Northern, Kimberley және Arnhem Aboriginal Artists қауымдастығы арқылы ұйымдастырылған. Кимберлиде де, басқа да жерлерде абориген суретшілерін пайдалану туралы мәселелер көтерілді, олар Австралия Сенатының парламенттік комитетінің баяндамасында талқыланды. Туризм Кимберли аймағының маңызды даму саласы болып қала береді деп күтілуде. 2010, 2011 және 2012 жылдардың орташа көрсеткіштері бойынша, Кимберлиге жыл сайын 292 600 отандық және шетелдік турист келді.