Кіріспе
Британдық-американдық би билеушілер дуеті
Вернон және Айрин Касл – 20-ғасырдың басында Бродвейде және үнсіз фильмдерде өнер көрсеткен, бишілер мен би оқытушыларынан құралған ерлі-зайыпты команда. Олар заманауи бидің танымалдылығын қайта жаңғыртқандарымен белгілі. Касл – сахналық есім: Вернон (2 мамыр 1887 – 15 ақпан 1918) Англияда Уильям Вернон Блайт болып дүниеге келген. Айрин (7 сәуір 1893 – 25 қаңтар 1969) АҚШ-та Ирен Фут есіммен туған. Бұл жұбайлар Ирвинг Берлиннің алғашқы Бродвей шоуында, «Watch Your Step» (1914) өнерін көрсетіп, танымалдылыққа ие болды, олар Фокстротты жетілдіріп, кеңінен танымал етті. Сонымен қатар, олар рэгтайм, джаз ырғақтары мен афроамерикандық би музыкасын насихаттауға көмектесті. Айрин сахнада және алғашқы фильмдердегі өнері арқылы сәндік иконаға айналды, ал екеуі де би туралы оқытушылар мен жазушылар ретінде үлкен сұранысқа ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде ұшқыш ретінде көзге түскен Вернон 1918 жылы Техас штатының Форт-Уорт қаласының жанындағы ұшақтарды даярлайтын базада апатқа ұшырап қайтыс болды. Айрин келесі он жыл бойы Бродвей, водевиль және кинофильмдерде жеке өнер көрсетті. Ол үш рет қайта тұрмысқа шығып, балалары болды және жануарлар құқығын қорғаушыға айналды. 1939 жылы олардың Вернонмен бірге өткен өмірі «Вернон мен Айрин Каслдың тарихы» атты драмалық қойылымда бейнеленді.
Атақ-даңққа қол жеткізу
Вернон, паб иесінің ұлы, 1887 жылдың 2 мамырында дүниеге келіп, Норвичте өсті. Бастапқыда инженер-құрылысшы болуға оқыған ол 1906 жылы әпкесі Корали Блайт және оның күйеуі Лоуренс Гроссмитпен бірге Нью-Йоркқа көшті. Ол жерде оған Леу Филдс сахнада шағын рөл берді, бұл одан әрі актерлік жұмыстарға жол ашты, және ол Вернон Касл сахналық есімімен комик актер, әнші, биші және фокусник ретінде танылды. Комедиялық рольдерде билегенде, оның ерекшелігі – өзінің жағдайын жасыруға тырысып, сахнада әдемі түрде құлап жататын мас адам рөлін ойнау болды. Ол – дәрігердің қызы. Ол биді оқыды және 1910 жылы Нью-Рошель ескек клубында Вернон Каслмен кездеспей тұрып, бірнеше әуесқой театрларда өнер көрсетті. Оның көмегімен ол алғашқы кәсіби жұмысына, "Жазғы жесірлер" атты шағын би рөліне қабылданды. 1911 жылдың 28 мамырында екеуі Айриннің туған қаласы Нью-Рошельде үйленді. 1914 жылы жұбайлар Нью-Йоркте "Castle House" би мектебін, Нью-Йорктің Лонг-Бич қаласындағы жағажайда "Castles by the Sea" түнгі клубын және "Sans Souci" мейрамханасын ашты. "Castle House"-та олар Нью-Йорк қоғамына күндіз соңғы би қадамдарын үйретті, түнде клубта және кафеде қонақтарды қарсы алып, өнер көрсетті. Олар жеке сабақтарға және сәнді кештерге де жиі шақырылатын. Атақ-даңқтарына қарамастан, олар көбінесе жалдамалы қызметшілердей қарастырылатын. Егер бай клиент тым талапкер болса, Вернон сабақ үшін сағатына мың доллар ақы сұрап, көбінесе оны алатын. Кастлздің рэгтайм мен джаз ырғақтарымен қойылған қойылымдары афроамерикалық музыканы бай ақ адамдар арасында кеңінен танымал етті. 1914 жылы "The Castles" "Social and Theatrical Dancing" атты киножурналда пайда болды және сол жылдың соңында "Современный танец" атты бестселлерлік оқулық жазды. Сонымен қатар, жұп "The Whirl of Life" (1915) атты көркем фильмде де ойнады, ол сыншылар мен көрермендер тарапынан жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. 1910-шы жылдардың ортасында жұптың танымалдылығы арта келе, Айрин Касл қысқа, кең юбкалар мен иілгіш корсеттерді енгізген негізгі сәнді трендсеттердің біріне айналды. Ол сондай-ақ 1913 немесе 1914 жылы американдық әйелдерді боб шаштың (қысқа, жігіттерге тән шаш үлгісі) таныстырған деп есептеледі, ол 1920 жылдары флэпперлердің сүйікті шаш үлгісі болды. Айрин сахнада және экранда киген сәнді, қарапайым көйлектер Vogue, Harper's Bazaar және басқа да сән журналдарында жиі жарияланды. Бұл киімдерді көбінесе атақты модельер Люсиль жасаған, бірақ Айрин кей киімдерін өзі де тікті. Сәл, сәнді Кастлз басқа да жаңалықтарды енгізді: олар қара оркестрмен, Джеймс Риз Еуропаның оркестрімен саяхаттады және ашық лесбиянка менеджері Элизабет Марбери болды. "The Castles" Victor Records және Victrolas компаниясымен келісімшарт жасады, Джеймс Риз Еуропа басқарған "Castle House Orchestra" оркестрінің жазбаларын шығарды, ол афроамерикалық музыканың ізашар тұлғасы болды. Олар өздерінің есімдерін темекі, косметика, аяқ киім және бас киім сияқты басқа да тауарлардың жарнамасына да қолданды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс: Вернонның өлімі
1915 жылы Вернон Бірінші дүниежүзілік соғыста күресуге шешім қабылдады және АҚШ-тағы ұшқыштар мектебіне қабылданды, соның салдарынан «Watch Your Step» атты қойылымның труппасынан шығып кетті. 1916 жылдың басында ол ұшқыш куәлігін алды. Каслдер 1916 жылдың қаңтар айында Нью-Йорктегі «Hippodrome» театрында Джон Филип Соуза және оның оркестрінің сүйемелдеуімен екі қоштасу көрсетімі ұйымдастырды. Вернон Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік әуе күштеріне ұшқыш болып тіркелу үшін Англияға аттанды. Батыс майданында ұшып, 300 жауынгерлік миссияны аяқтады, екі ұшақты құлатты және 1917 жылы Францияның «Croix de guerre 1914-1918» орденімен марапатталды. Ол жаңа ұшқыштарды даярлау үшін Канадаға жіберілді, капитан шеніне көтерілді, содан кейін бөлімшесімен бірге АҚШ-қа, «Camp Taliaferro» лагеріндегі қысқы жаттығуларға жіберілді. 1917 жылдың соңында, ол болмағанда, Айрин «Мисс 1917» атты жұлдызды ревюде өнер көрсетті. Ол сыншылардың мақтауына ие болғанымен, жеке өнер көрсетуден ләззат алмады: «Мен өзімді үмітсіздікке жете соққандай сезіндім. Мен жеке билеуге даярланбағанмын және оны сынап көруім керек емес еді». Ревю сыншылар тарапынан мақтауға ие болғанымен, көрермендерді тарта алмады; кем дегенде, оның сәнді өндірісін қаржыландыруға жеткілікті көрермен болған жоқ. Каслдің ерекше әні авторлық құқықтар бойынша дау тудырды және басшылық оны жоюға мәжбүр болды. Сонымен қатар, оның ревюдегі өнері кешкі уақытта жоспарланған, бұл оның таңертеңгі кино жұмысымен келіспеді. Ревю сәтсіз аяқталғандықтан, продюсерлер оны және басқаларын жұмыстан шығарды. Кейіннен ол сотқа жүгініп жеңіске жетті, бірақ ол кезде өндіріс компаниясы банкрот болды. 1917 жылдың қалған бөлігінде ол соғысқа арналған қайырымдылық шараларына қатысып, жақсы қабылдауға ие болды. Вернон – жалғыз құрбан болды. Апат орнындағы ескерткіште жазылғандай, «басқа ұшқыш, оның шәкірт кадеті және Вернонның үй жануары, Джеффри, ешқайсысы да ауыр жарақат алмады». Айриннің досы, американдық мүсінші Салли Джеймс Фарнхэм, қабірге тізе бүгіп отырған қайғылы ескерткішті жасады.
Вернонсыз өмір
1919 жылғы 3 мамырда Айрин Нью-Йорк штатының белгілі Итака отбасынан шыққан Роберт Э. Треманға тұрмысқа шықты. Олар Корнелл университетінің солтүстігінде, Итаканың жаңа бөлінген Кайуга Хайтс ауданында тұрды. Айрин 1917-1924 жылдар аралығында онға жуық нұсқаусыз фильмдерде, соның ішінде «Патрия» (1917) фильмінде жеке рөлдерде ойнады және шоу-бизнестен зейнетке шыққанға дейін тағы бірнеше сахналық қойылымдарда өнер көрсетті. Треман Каслдың ақшасын инвестициялап, оны қор нарығында жоғалтты. Олар 1923 жылы ажырасты. Ол тағы екі рет үйленді; сол жылы Фредерик Маклафлинге (өзінен 16 жас үлкен ер адамға) үйленді, ал ол 1944 жылы қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң Джордж Энзингерге (1959 жылы қайтыс болды) үйленді, ол Чикаголық жарнама агенті еді. «Мейджор» Маклафлинмен некеде болған кезінде, ол Чикаго Блэкхокс командасының негізін қалаушы иесі болғандықтан, Blackhawks хоккей клубының алғашқы свитерлерін жасаған деп есептеледі. Ол Маклафлинмен екі бала өрбіткен: Барбара Маклафлин Крейц (1925–2003), ол Брин-Мор колледжінің өнер және ғылымдар аспирантурасының деканы болды, және Уильям Фут Маклафлин (1929–2012). 1929 жылы Уильямның дүниеге келгеннен кейін биден көптеп зейнеткерлікке шыққан Касл жануарлар құқығын қорғау қозғалысына белсенді қатысты. Шамамен 1930 жылы «Америкадағы ең әдемі киінген әйел» өзінің күйеуі, бульдог Зоуи және Уолтермен («әкенің афроамерикандық қызметшісі») бірге Еуропа астаналарындағы саяхаттарының сериялық, он бес минуттық радио драмаларын «Ирен Каслдың өмірі» деген атпен ұсынды. Эпизодтардың тек біреуі (№4) сақталған. 1939 жылы Кастлдардың өмірі RKO студиясымен өндірілген және Фред Астер мен Джинджер Роджерстің қатысуымен Вернон мен Айрин Кастлдың тарихы атты фильмге айналдырылды. Эдна Мей Оливер олардың агенті рөлін ойнады, ал Лю Филдс өзінен 33 жылға жас кіші болды. Айрин Касл фильмде техникалық кеңесші болды, бірақ Роджерспен келіспеді, ол Каслдың танымал қысқа шашын киюден немесе шашын қараңғылатудан бас тартты. Ол Роджерстің шынайы емес киім-кешек талаптарына қарсы болды, бірақ Каслдың бірнеше түпнұсқа Люсиль көйлектері фильм үшін көшірілді. Касл сондай-ақ олардың адал досы және қара нәсілді Уолтер рөліне ақ нәсілді актер Уолтер Бреннанды тағайындауына наразылық білдірді. Өмірінің соңына дейін Касл жануарлар құқығын қорғаушы болып қалды және 1928 жылы Иллинойс штатындағы Ривервудс қаласында «Дауылдағы жесірлер» атты жануарлар баспанасын құрды, ол 2023 жылға дейін жұмыс істеп келеді. 1958 жылы ол «Шындықты айту» телешоуында қонақ ретінде қатысты. Касл және оның төртінші күйеуі 1954 жылы Арканзас штатының Эврика-Спрингс қаласындағы «Тағдыр фермасына» көшті. Айрин 1969 жылғы 25 қаңтарда Арканзастағы фермасында 75 жасында қайтыс болды. Ол Вернонмен бірге Нью-Йорктегі Вудлон зиратында жерленді.
Айрин Каслдың кинографиясы
Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1915 Өмірдің айнасы Өзі 1917 Патрия Патрия Ченнинг/Элани Миссис Вернон Касл рөлінде (рөл #2), жартылай жоғалған фильм Аркадиде қалып қойған Люси Миллингтон Миссис Вернон Касл рөлінде, жоғалған фильм Қабылдың белгісі Элис Миссис Вернон Касл рөлінде Сильвия Сильвия Кэрролл Құпия қызмет Жоғалған фильм Кек менікі Паула Фаррингтон 1918 Сотталған 993 Рослин Айр Хиллкрест сыры Марион Стерлинг Құпия клиент Жанна Дарси Бірінші заң Норма Вебб Богемиялық қыз Элис Пейдж Жоғалған фильм 1919 Ортақ мақсат Франция (пролог) Шила Кардросс Малкорт Көрінбейтін байланыс Марсия Кроссе 1920 Әуесқой әйел Жюстин Спенсер 1922 Бродвей келіні Рөлі расталмаған Француз тікбұрыштары Пальма Мэй Ешкім өтпесін Мейбел Колтон Жұқа иықтылар Наоми Уоррен