Кіріспе

Балық түрлері

Нассау тобы (Epinephelus striatus) – Серранидтер тұқымдасына жататын, көбінесе топтар деп аталатын шатырқанатты балықтардың бірі. Ол Батыс Ұлыбританиядағы коммерциялық балық шаруашылығы үшін ең маңызды топ, бірақ тым көп аулау салдарынан жойылу қаупі төнген. Халықаралық табиғатты қорғау одағы Нассау тобын коммерциялық және ойын-сауық үшін балық аулау және рифтердің жойылғандығына байланысты өте қауіпті түрлердің тізіміне енгізген. Бұл 1973 жылғы Жойылып бара жатқан түрлер туралы заңмен бекітілген.

Сипаттама

Нассау матросы – орташа және ірі балық, ұзындығы бір метрден асады және салмағы 25 кг-ға дейін жетеді. Оның денесі жуан, аузы үлкен, ол олжаны "сорып алу" үшін пайдаланады. Оның түсі жеке балықтың жағдайына және қоршаған ортасына байланысты өзгереді. 60 футқа дейінгі сайы суларда матрос қызғылт қоңыр түсті болады, ал терең суларда тіршілік ететін мысалдар қызғылт немесе қызыл, кейде қызғылт-қызыл түсті болады. Бұл негізгі түстің үстіне бірнеше ақшыл жолақтар, қара дақтар, жолақтар және өрнектер орналасқан, соның ішінде көздің астында және артында қара дақтар, ал бастың үстінде екіге бөлінген жолақ бар.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Нассау тобысы теңізде рифтердің жанында тіршілік етеді; ол коралл рифтері маңында кездесетін ең ірі балықтардың бірі. Оны жағалаудан бастап шамамен 100 метрге дейінгі тереңдікте табуға болады. Ол Атлант мұхитының батысында және Кариб теңізінің айналасында, солтүстікте Бермуда, Флорида және Багама аралдарынан Венесуэланың шығыс жағалауына дейін қоныстанады, бірақ Мексика шығанағында тек бірнеше жерде ғана кездеседі, олардың ең танымалсы – Белиз жағалауы.

Биология

Бұл жалғыз өмір сүретін балық, күндіз қоректенеді, негізінен басқа балықтармен және қабықтылы шаяндар мен кішкентай лобстерлер сияқты ұсақ қабықты организмдермен қоректенеді. Ол желтоқсан және қаңтар айларында шағылысады, әрқашан толық ай кезінде және әрқашан бір және сол жерлерде. Толық айдың жарығымен, көптеген балықтар жиналып, жаппай шағылысу үшін бірігеді.

Қорғау

Нассау марупасы коммерциялық және спорттық мақсатта ауланады; ол басқа марупаларға қарағанда ұялшақ емес, сондықтан су астындағы суға түсушілер онымен оңай кездесе алады. Дегенмен, соңғы жылдары тым көп аулау салдарынан оның саны күрт азайды, және ол өте баяу көбейеді. Сонымен қатар, оның тарихи шағылысу аймақтары балық аулау үшін оңай нысана болып табылады, бұл көбеюге қабілетті жекелерін алып тастауға әкеп соғады. Осылайша, түрдің шамадан тыс пайдалануға осалдығы жоғары, және ол IUCN Қызыл тізімінде жоғары қауіпті деп танылған. АҚШ, Кайманаралы және Багама аралдары үкіметтері соңғы жылдары Нассау марупасын аулауға тыйым салған немесе жабық аулау маусымын енгізген. Кайманаралында 2016 жылдың соңына дейін марупаның шағылысу орындарында балық аулауға тыйым салынды. Багама аралдарында желтоқсаннан ақпанға дейін Нассау марупасын аулауға тыйым салынған. Түрдің саны өте жылдам азайып барады және жойылып кету қаупі зор. Түрдің ірі шағылысу орны Белиз жағалауындағы Гловер рифінде орналасқан. Бұл оның 9 бұрыннан белгілі орнының ішіндегі екі тірі қалатын орнының бірі болып саналады. 2002 жылы Гловер рифінде тұрақты теңіз қорғалатын аймақ құрылды. Алайда, Нассау марупасының шағылысу аймағы осы теңіз қорғалатын аймаққа кірмейді. Оның орнына, олардың шағылысу аймағы (ҚҚА-ның солтүстігінде орналасқан) қысқы шағылысу кезеңінде үш айға жабылады. Марупаны сақтау үшін көптеген шаралар қолданылды, соның ішінде балық аулауға тыйым салынған жабық маусымдар. Бұл маусымдар шағылысу кезеңіне сәйкес келеді. Ережелер бойынша, жас балықтардың көбею мүмкіндігін беру үшін 3 фунттан асатын балықтар ғана аулануына рұқсат етіледі. Кейбір аймақтар қорғалған, және АҚШ суларында марупаны аулауға толық тыйым салынған. Сонымен қатар, кейбір жерлерде шағылысу орындарына кез келген уақытта қорғау шаралары қолданылады.

Қалыптылық тексерулері

АҚШ Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі жақында осы түрді жойылып бара жатқан түрлер тізіміне енгізу мәселесін қарап шықты. Олар түрді құрып кету қаупі бар деп тізімге енгізуді ұсынды. Алайда, екі популяцияның азаюын және шағылысу топтарының мөлшерін талдау нәтижесінде 2018 жылы IUCN Қызыл тізімінде түрдің аса қауіпті түрде жойылып кету қаупі бар деп жарияланды. Нассау тобырағы Куба (1965, 1975), Багам аралдары (1971, 5 цент), Антигуа және Барбуда (1987, 40 цент) елдерінің почта маркаларында бейнеленген. Тобырақтың қысымға ұшырауына себеп – шамадан тыс балық аулау, көбейтілу кезеңінде балық аулау, мекендеу ортасының жойылуы, ластану, жаттық түрлер және өлшемнен кіші тобырақты ұстау. 1996 жылы Нассау тобырағы Дүниежүзілік табиғатты қорғау одағының қауіп төнген түрлердің қызыл тізіміне енгізілді, және соңғы 30 жылда оның саны 60%-ға төмендегендіктен, құрып кету қаупі бар деп саналды. Шағылысу топтарының үштен бірінен астамы жойылды деп есептеледі, ал кейбір аймақтарда тобырақ коммерциялық тұрғыдан жойылған деп есептеледі. Қазіргі таңдағы саны 10 000-нан астам ересек жекелеген тобырақтан тұрады, бірақ олардың саны азайып барады деп күтілуде. Оларға қолайлы мекендеу ортасы азайып барады; олар тірі қалу үшін сапалы коралл рифтеріне мұқтаж. Халықтың болашағына қатысты үміт аз.

Қосымша ақпарат

http://www.oar.noaa.gov/spotlite/archive/spotspawn.html (Ақпарат алу үшін) html
http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/NassauGrouper/NassauGrouper.html
https://web.archive.org/web/20110103214238/http://www.reef.org/data/groupermoon.html
http://www.breef.org/Portals/0/Nassau%20Grouper%20notes.pdf