Кіріспе
Американдық композитор және пианист (1867–1944)
Эми Марси Чейни Бич (5 қыркүйек 1867 – 27 желтоқсан 1944) – американдық композитор және пианист. Ол ірі масштабты академиялық музыканы жазған алғашқы табысты американдық әйел композиторы болды. Оның 1896 жылы Бостон симфониялық оркестрінде тұсаукесері өткен "Гельдік" симфониясы – американдық әйел құрастырып, жариялаған тұңғыш симфония. Ол еуропалық білім алмастан жетістікке жеткен алғашқы американдық композиторлардың бірі және өз заманының ең беделді және танымал американдық композиторларының қатарында болды. Пианист ретінде ол АҚШ және Германиядағы концерттерінде өзінің шығармаларын орындағаны үшін жоғары бағаланды.
Ерте жылдары және музыкалық білім
Эми Марси Чейни 1867 жылдың 5 қыркүйегінде Нью-Гэмпшир штатының Хенникер қаласында Чарльз Эббот Чейнидің (Бэйтс колледжін негізін қалаған Орен Б. Чейнидің інісінің ұлы) және Клара Имоген (Марси) Чейни отбасында дүниеге келді. Отбасында өнерге қабілеттілік мұра болып сақталған: Клара "тамаша пианист және әнші" болған, ал Эми бала кезінен-ақ дарынды екенін көрсетті. Ол бір жасында қырық әнді дәл айта алды, екі жасында қарсы әуендерді импровизациялай білді, ал үш жасында өздігінен оқуға үйренді. Төрт жасында, бауырының Вест-Хенникердегі фермасында пианино болмаса да, бір жазда фортепианоға арналған үш вальс жазды; оның орнына, ол шығармаларды ойда құрастырып, үйге келген соң орындады. Ол музыканы құлағымен ойнауға да қабілетті болды, тіпті төрт бөлімді әндерді де жатқа айтатын. Осындай жас шақтағы ерекше музыкалық қабілеттерін оның тумысынан болған белгілі бір ерекшеліктерімен байланыстыруға болады. Біріншіден, оның абсолютті тыңдауы болды, бұл оған музыканы тек құлағымен ойнауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол синестезияны бастан өткерді, яғни әрбір нота белгілі бір түспен байланысты болды. Бұл оның ноталарға деген сезімталдығын арттырып, құлағымен ойнауды осындай қабілеттері жоқ музыканттарға қарағанда оңайлатты. Осы туа біткен қабілеттері оны ерекше дарынды тұлға ретінде ғана емес, музыкалық жетістікке ұмтылысын да күшейтті. Отбасы оның музыкалық қызығушылықтары мен талаптарына ілесіп қалуға тырысты. Анасы оған ән айтып, ойнап берді, бірақ баланың отбасылық пианинода ойнауына кедергі келтірді, өйткені баланың тілегін орындау ата-ана билігіне нұқсан келтіреді деп ойлады. Эми үйде орындалатын музыканы жиі талап ететін, егер ол оның стандартына сай келмесе, ашуға мініп кететін. Эми алты жасында анасынан фортепиано сабақтарын бастады, көп ұзамай Гендель, Бетховен және Шопеннің шығармаларын, сондай-ақ өз шығармаларын қоғамдық орында орындады. Мұндай концерттердің бірі «The Folio» өнер журналында жарияланды, содан кейін бірнеше агенттер жас пианистке концерттік тур ұсынды, бірақ оның ата-анасы бас тартты – бұл шешім үшін Эми кейінірек оларға риза болды. 1875 жылы Чейнилер отбасы Бостоннан Мистик өзенінің арғы жағында орналасқан Челсиге көшіп келді. Олар Эмиді еуропалық консерваторияға жіберуге кеңес берді, бірақ оның орнына жергілікті білім беруді таңдады, Эрнст Перрабоны және кейінірек Франц Листтің шәкірті болған Карл Баерманнды фортепиано сабақтарына шақырды. 1881–82 жылдары он төрт жастағы Эми Джуниус У. Хиллден гармония және контрапунктті де оқыды. Бұл оның композитор ретіндегі жалғыз ресми білімі болды, бірақ "[ол теория, композиция және оркестрлеу туралы таба алатын барлық кітапты жинады, өзіне контрапункт, гармония, фуга үйретті", тіпті Геварт пен Берлиоздың оркестрлеу туралы француз трактаттарын, "көптеген композиторлардың киелі кітабы" саналатын, өзіне арнап ағылшын тіліне аударды.
Ерте мансап
Эми Чейни өзінің концерттік дебютін 1883 жылғы 18 қазанда Бостонның Музыка залында Адольф Нойендорф басқарған "Променадтық концертте" жасады, онда ол Шопеннің Ми-бемоль мажордағы рондосын орындады және Мошелесстің соль минорындағы үшінші фортепиано концертінде солист болды, бұл жалпы мақтауға ие болды: биограф Фрид Блоктың айтуынша, «дебютке одан да жағымды сын айту қиын», ал оның тыңдаушылары «өте ынталы» болды. Одан кейінгі екі жылда ол Чикеринг залында өнер көрсетті және Бостон симфониясының 1884–85 жылғы маусымының соңғы қойылымында басты рөлде ойнады. Кейін Эми 1885 жылы Мендельсон концертіне дайындалған бір репетицияны еске алады, онда дирижер жасөспірім солисті сақтауға тырысып, соңғы бөлімде оркестрдің темпін баяулатты. Бірақ ол фортепианоны ойнай бастағанда, толық белгіленген темппен орындады: «Оның мені аяғанын білмедім, бірақ темптің созылғанын сезіндім, мен оркестрді дұрыс ритмге келтірдім».
Неке
Эми сол жылы (1885) Бостондық хирург, Гарвард оқытушысы және өзінен жиырма төрт жас үлкен әуесқой әнші доктор Генри Харрис Обри Бичке (1843–1910) тұрмысқа шықты (ол кезде ол он сегіз жаста болатын). Кейіннен оның есімі концерттік бағдарламаларда және жарияланған шығармаларда «H.H.A. Бич ханым» деп тіркелді. Неке оның «оның мәртебесіне сәйкес өмір сүруге, яғни қоғамдық әйел және өнерді қолдаушы ретінде өмір сүруге» дайындығымен шартталды. Ол ешқашан пианинодан сабақ бермеймін деп келісті, бұл қызмет әйелдермен кеңінен байланыстырылып, «қосымша табыс табу» мүмкіндігі ретінде қарастырылды. Ол сондай-ақ жылына екі қоғамдық концертке шектелуге, түскен табысты қайырымдылыққа жұмсауға және өзін орындаудан гөрі композицияға арнауға келісті (бірақ ол өзінің жазғандай, «алдымен мен пианист едім»). Композиция бойынша өзін-өзі оқытуына доктор Бичтің әйелінің жеке репетитормен оқуын қабылдамауы себеп болды. Мұндай шектеулер сол кездегі орта және жоғары таптағы әйелдерге тән еді: еуропалық әріптесі Фанни Мендельсонға түсіндірілгендей, «Музыка, мүмкін, оның [Фаннидің ағасы Феликс Мендельсонның] кәсібіне айналады, ал сіз үшін ол тек әшекей болуы керек». 1942 жылы некелік өмірін еске түсіріп, Бич: «Мен бақытты болдым, ол да қанағаттанды» және «Мен ешқашан қайталанбайтын бақытты кезеңге жататынмын» деді. 1910 жылы Генридің қайтысынан кейін Германияда өнер көрсеткен ол «H.H.A.» дегенді «Эми» деп ауыстырды, себебі «ханым» деген сөз неміс тыңдаушыларын қызықтырған, бірақ содан кейін өмірінің соңына дейін H.H.A. Бич ханым деп қолданды.
Атақтылық
Оның маңызды композиторлық жетістігі – Ми-бемоль мажордағы мессасы болды, оны 1892 жылы Гендель мен Хайдн қоғамының оркестрі орындады. Бұл оркестр 1815 жылы құрылғаннан бері әйел композитордың ең бір шығармасын орындаған емес. Газеттегі музыка сыншылары мессаға жауап ретінде Бичті Американың ең көрнекті композиторларының бірі деп жариялады, шығарманы Керубини мен Бахтың мессаларымен салыстырды. Бич бұл жетістікті музыка тарихындағы маңызды кезеңмен жалғастырды: оның Гейл симфониясы – американдық әйелдің жазып, жариялаған алғашқы симфониясы. Оның тұсаукесері 1896 жылдың 30 қазанында Бостон симфониясының орындауымен өтті, бұл "ерекше табысқа" ие болды. Дегенмен, "симфонияның артықшылықтары мен кемшіліктері қандай болғанына қарамастан, сыншылар оларды композитордың жынысына қатыстыруға тырысты". Композитор Джордж Уайтфилд Чадвик (1854–1931) Бичке хат жазып, өзінің және әріптесі Хорацио Паркердің (1863–1919) Гейл симфониясының тұсаукесеріне қатысқанын және одан қатты ләззат алғанын жеткізді: "Кез келгеніміздің жақсы шығармасын естіген сайын, мен әрқашан мақтан сезінемін, сондықтан сіз де осылардың біріне жатасыз, ұнасаңыз да, ұнамасаңыз да – жігіттердің бірі". Бұл "жігіттер" – ресми түрде Екінші Жаңа Англия мектебі деп танылған композиторлар тобы болатын, олардың қатарында Чадвик пен Паркерден басқа Джон Ноулз Пейн (1839–1926), Артур Фут (1853–1937) және Эдвард Макдауэлл (1860–1908) де бар еді. Бичтің қосылуымен олар "Бостондық алтылық" деп аталды, олардың ішінде Бич ең жасы болды. 1900 жылы Бостон симфониясы Бичтің фортепиано концертін, композитордың өзінің орындауымен тұсаукесер етті. Кейбір деректерде бұл шығарма Бичтің музыкалық өмірін бақылау үшін анасы мен күйеуіне қарсы күресін көрсетеді делінеді. Қорытындылай айтқанда, Бич – симфониялар жазу арқылы үлкен танымалдылыққа ие болған алғашқы американдық әйелдердің бірі болды.
Жесір қалған, Еуропадағы жылдары
Бичтің күйеуі 1910 жылдың маусымында қайтыс болды (ерлі-зайыптылар баласыз болған), ал анасы 7 айдан кейін. Оның әкесі Чарльз Чейни 1895 жылы қайтыс болды. Бич біршама уақыт жұмыс істей алмады. Ол жазылуына үмітпен Еуропаға барды. Еуропада ол өзінің атын "Эми Бич" деп өзгертті. Ол "Берлин корольдік операсының примадоннасы" болған американдық сопрано Марселла (Марсия) Крафтпен бірге саяхаттады. Бичтің Еуропадағы алғашқы жылы "толыққанды демалысқа" арналды. 1912 жылы ол біртіндеп концерттер беруді қайта бастады. Оның еуропалық тұңғыш өнері 1912 жылдың қазан айында Дрезденде болды, онда скрипкашы "Др. Бюлаумен" бірге скрипка және фортепиано сонатасын орындап, жағымды пікірлер алды. 1913 жылдың қаңтарында Мюнхенде ол тағы да скрипкалық сонатасымен концерт берді, бірақ енді үш ән жинағымен, екеуі өзінің, біреуі Брамстың, сондай-ақ Бах, Бетховен және Брамстың соло фортепиано туындыларымен. Екі сыншы жағымсыз пікір білдірді, біреуі Бичтің әндерін "әдемілікке құмар" деп атады. Ол алаңдамады, көрермендердің "көп және өте ынталы" болғанын айтты. Бичтің әндері мен соло фортепианолық шығармаларының ноталарына сұраныс артты, бұл Бичтің баспашысы Артур П. Шмидт неміс музыка дүкендеріне ұсынғаннан асып кетті. Гамбургтегі бір сыншы: "Біздің алдымызда жоғары музыкалық дарыға ие, гениймен нұрланған музыкалық жаратылыс тұр" деп жазды. 1929 жылы Бич кемесі мен оның ішіндегі заттарын тауып алды. 1915 жылы Сан-Францискодағы Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесі Панама каналының ашылуын және қаланың 1906 жылғы жер сілкінісі мен өрттен қалпына келуін атап өтті. Эми Бичтің музыкасының концерттері мен қабылдауларымен 1915 жылы жиі құрметтелді, ал оның Панама әнұраны осы оқиғаға арнап жазылды. 1915 және 1916 жылдары Бич Сан-Францискодағы әпкесі Франк пен туысы Этельге барды, олар сол кезде оның ең жақын туыстары болды. 1916 жылдың 6 тамызында Бич, Франк және Этель Сан-Францискодан бірге кетіп, Франктің күйеуі Лайман Клементті қалдырып кетті, "елу жылдық неке белгісіз себептермен бұзылды". Үш әйел Нью-Гэмпшир штатының Хиллсборо қаласында тұрып қалды, онда Франк пен Бичтің анасы дүниеге келген. Лайман Клемент 1917 жылдан 1922 жылы қайтыс болғанға дейін Калифорниядағы ардагерлер үйінде "тұрақтады". Концерттік турлар мен Этельдің 1920 жылы қайтыс болғанға дейін ауруынан басқа, Бич уақытының бір бөлігін Нью-Йоркте өткізді. Бір кісі одан "С.С. А. ханымның қызысыз ба?" деп сұрады. Ол үйленгеннен кейін есімін қайтадан қолданды, бірақ кітаптар мен қағаз қағаздарында "Эми Бич" деп жазды. Бірнеше жазда ол Кейп-Кодтағы Массачусетс штатының Центервилл қаласындағы үйінде композиция жазды. Артур П. Шмидт жариялаған композицияларынан табыс алуды жалғастыра отырып, 1914-1921 жылдары Г. Ширмер жариялаған жаңа композициялары болды. Сентервилл коттеджін Бич өзінің ең сәтті әнінің "Экстази" 1892 жылы шыққан әнінің авторлық жарнасына сатып алған бес акр жерінде салған. 1921 жылдан бастап ол әр жазда Питерборо, Нью-Гэмпширдегі Макдауэлл колониясында бірнеше шығармалар жазды және басқа да композиторлар мен / немесе музыканттармен кездесті, соның ішінде Эмили Фрэнсис Бауэр, Марион Бауэр, Мейбл Уилер Дэниелс, Фанни Чарльз Диллон және Этель Гленн Иер, олар "Бичтің ұзақ уақыт досы болды немесе болды". Бірақ музыкалық топта "буындық және жыныстық бөлінулер" болды, кейбіреулері Бичтің музыкасы "қазірде сәнді емес" деп ойлады. 1924 жылы Бич Бостондағы күйеуінен мұрагерлік алған үйін сатып жіберді. Оның әпкесі Франк 1920 жылы "әлсіз" болып, 1924 жылы деменциямен ауырады және 1925 жылы қарашада Хиллсборо қаласында қайтыс болды, содан кейін Бичтің Этель мен Франк сияқты жақын туыстары болған жоқ. 1930 жылдың күзінде Бич Нью-Йоркте студиялық пәтер жалдады. Ол жерде ол Санкт-Бартоломей епископ шіркеуінің ресми композиторы болды. Оның музыкасы шіркеуде өткен 20 жыл ішінде қолданылған, "H. H. A. Бич" деп аталып, 1931 жылдан бастап "ханым" деген сөз қосылды. Ол өзінің ең үздік американдық композитор мәртебесін жас музыканттардың мансабын дамытуға пайдаланды. Үйленген кезінде жеке музыка сабақтарын бермеуге келіскен болса да, Бич 20-ғасырдың басында музыка мұғалімі болып жұмыс істей алды. Ол Нью-Ингланд музыка консерваториясының кеңесшілер кеңесінің президенті болып қызмет етті. Ол әртүрлі жас композиторларға, музыканттарға және студенттерге кеңес беру және пікір берумен айналысты. Бич осы жас композиторларға тәлімгер ретінде қызмет етіп, оларды еңбекке толы тәжірибе арқылы шеберліктерін жетілдіруге уақыт жұмсады. Оның "Жас композиторларға арналған музыканың он қағидасы" атты құжатында Бич жас музыканттарға әртүрлі жанрлардағы туындыларды талдауға, техникалық прогреске және мүмкіндігінше әртүрлілікке уақыт жұмсауды ұсынды. 1904 жылдан 1943 жылға дейін Бич фортепианодағы ойнауды дамыту, дайындық және зерделеу техникаларына қатысты көптеген мақалалар жариялады, оның көптеген тұжырымдары өзінің тәжірибесіне негізделген. Оның мәртебесі мен музыкалық білімді қолдауына байланысты, ол әртүрлі білім беру мекемелері мен клубтарда сұранысқа ие болды, мысалы, Нью-Гэмпшир университеті, онда ол 1928 жылы құрметті магистр дәрежесін алды. Ол сондай-ақ балаларды музыкаға үйретуге және білім беруге көмектесетін "Бич клубтарын" құруға жұмыс істеді. Ол музыкалық білім беру және әйелдерге бағытталған бірнеше ұйымдардың жетекшісі болды, соның ішінде Америка композиторлар қоғамының бірінші президенті. Бич 1928-29 жылдардың қысы мен көктемін Римде өткізді. Ол "күнделікті" концерттерге қатысты және Респигидің 1928 жылы жазылған "Feste Romane" туындысын "керемет" деп тапты, бірақ Пол Хиндэмиттың бір шығармасын ұнатпады. 1929 жылдың наурыз айында ол Римдегі американдық ауруханаға көмектесу үшін концерт берді, онда оның "Жыл көктемде" әні қайтадан орындалып, "көп ақша" жиналды. Бич, Римдегі достары сияқты, итальяндық диктатор Муссолиниге қысқа мерзімге ғана құрмет көрсетті. Ол Марселла Крафт әншісімен кездесу үшін Лейпцигте екі апталық тоқтаумен АҚШ-қа оралды. Жүрек ауруы Бичтің 1940 жылы зейнетке шығуына және 1944 жылы Нью-Йорк қаласында қайтыс болуына әкелді. Оның шығармалары негізінен романтикалық стильде, көбінесе Брамс немесе Рахманиновтің шығармаларымен салыстырылады. Кейінгі туындыларында ол тональностьтан алыстап, толық тонды шкалаларды және экзотикалық гармония мен техникаларды қолданды. Бичтің шығармаларына бір актілі опера "Кабилдо" және басқа да әртүрлі туындылар кіреді.
Симфониялық шығармалар
Бич Гейл симфониясын (1896) және До-диез минорындағы фортепиано концертін (1898–99) жазды. Тағы бір оркестрлік шығарма, "Bal masque", жеке фортепианомен орындалатын нұсқаға ие. "Eilende Wolken" және "Jephthah's Daughter" атты тағы екі шығарма оркестр мен дауысқа арналған.
Хорлық шығармалар
Бичтің қасиетті хорлық шығармалары көбінесе төрт дауыс пен органға арналған, бірақ кейбіреулері дауыс пен оркестрге арналған, соның ішінде Ми-бемоль мажордағы (1892) Мессасы және оның Санкт-Францисктің Күн әніне (1924, 1928) жасаған қосымшасы, алғаш рет Нью-Йорктегі Сент-Бартоломей шіркеуінде орындалды. Органмен бірге Те Деумның орындалуы алғаш рет Бостон қаласындағы Эммануэль епископ шіркеуіндегі ерлер мен балалар хорымен таныстырылды. Вашингтондағы Капитолий Хилл хор қоғамы 1998 жылы Бичтің "Күн әнін", жеті қауымдастық жауаптарын және басқа да шығармаларын жазды. Бұл жазбаларды қоғамның музыкалық жетекшісі, 1983 жылы қоғамды құрған Бетти Бьюкенен басқарды. Оркестр, фортепиано немесе органмен сүйемелденген ондаған тұрмыстық хорлық шығармалар бар. Бір кезде баспагер Артур П. Шмидт Бичке оның "хорлық шығармаларының іс жүзінде сатылмағанын" айтып шағымданған.
Камералық музыка
Бичтің камералық музыка композицияларына скрипка сонатасы (жеті түрлі лейблде жазылған), романс және скрипка мен фортепианоға арналған тағы үш шығарма, фортепиано триосы, струнный квартет және фортепиано квинтеті кіреді. Эми Бичтің өмірінде жарық көрген 300-ден астам шығармасының ішінде барлық жанрды қамтитын ең ірі санаты – оның көркем әндері мен вокалды камералық музыкасы. Бұлардан өзге, ол көптеген камералық шығармалар мен фортепианоға арналған транскрипциялар жазды, соның ішінде Балқан тақырыптарына арналған вариациялар, Бичтің 1904 жылы Балқандағы сол кездегі Осман империясына қарсы көтерілістерге жауап ретінде жазылған «ең ұзақ және ең маңызды жеке» фортепиано шығармасы. Оның он екі туындысы аспаптық камералық шығармалар болып табылады. Бичтің музыкалық шеберлігінің ерекше бір жағы – оның виртуоз пианист ретіндегі рөлі, ол өзінің де, басқа авторлардың да шығармаларын үнемі орындап тұрды. Ол Германияда, Жаңа Англияда және Тынық мұхитының жағалауына дейін кеңінен гастрольдік сапарлар жасады, осы арқылы еуропалық-американдық концерттік музыкасын батыс штаттарына жеткізді. Бичтің ең көп орындалатын аспаптық шығармаларының екеуі – фортепиано мен скрипкаға арналған Ля минорындағы соната, Op. 34 және Фа диез минорындағы квинтет, Op. 67, олар АҚШ және Германияда кеңінен қойылымдарға алынды. Бичтің композитор ретіндегі шеберлігі мен дәстүрге адалдығын көрсететін тағы бір маңызды туындысы – оның Струнный квартеті, Op. 89.
Скрипка мен скрипка үшін А минорлы соната, Оп. 34
1897 жылдың қаңтар айында Бич Франц Кнайзельмен бірге өзінің фортепиано мен скрипкаға арналған сонатасының премьерасын орындады, 34-ші бөлімін 1896 жылдың көктемінде жазған. Франц Кнайзель Бостон және одан тыс жерлерде жетекші скрипкашы болды, оны 20 жасында Бостон симфониялық оркестрінің дирижері Вильгельм Герике оркестрдің концертмейстері ретінде шақырған. Бостонға келгеннен кейін көп ұзамай ол Бостон симфониясының тағы үш аспапшысымен бірге Кнайзель аспаптар квартетін құрды. (Квартет 1917 жылға дейін жұмыс істеді. Осы арада Кнайзель 1905 жылы Нью-Йоркке көшіп келді.) 1894 жылы Бич квартетке қосылып Роберт Шуманның Ми-бемоль мажордағы фортепианолық квинтетін, Op. 44 орындады. Үшінші бөлім, Largo con dolore, сыншылар арасында ең көп дау тудырды, кейбіреулер оның әсемдігі мен құштарлықты шақыратын табиғатын мақтаса, ал басқалары оның ұзақтығын тым созылған және монотонды деп сынады. Берлиндегі сыншылар сонатаға жағымды жауап берді, оның техникалық жетілуін және скрипка мен фортепианоның жекелеген бөліктеріндегі тамаша қолданылуын атап өтті. Оларды сынға алғанда, олар оның камералық музыка үшін тым виртуозды екенін айтты, ал Berliner Volks Zeitung газетінің басқа рецензенті Бичтің композициялық стилін Шуман мен Брамстың туындысы деп сипаттады, бірақ Бичтің әйел екенін осы кемшілікке түсіндірді (классикалық музыкада сексизм кең таралған және өте күшті болды). Ол былай деп жазды: «Стилінде ол ерекше емес; оның Шуман мен Брамсқа тәуелділігі күдіссіз, бұл кемшілік, ол үшін әйелдік мінез негіз және ақталу береді. Соната скрипка мен фортепиано бөліктерінде де көркем және әдемі, бірақ соңғы бөлімде камералық музыканың белгіленген шектерінен асып түседі». Бич 1905 жылы өзінің үш бөлімді фортепиано мен струнный квинтетін F минорында, Op. 67 жазды. Бичтің өмірінде квинтет концерттерде де, радиода да жиі орындалды. Бұл орындалымдар көбінесе композитор-пианисттің сүйемелдеуімен, струнный квартеттермен бірге, соның ішінде 1916-17 жылдары Кнайзель квартетімен жасаған ұзақ турне кезінде берілді, бұл квартет үшін 33-ші және соңғы маусым болды. Бич олармен бірге Бостон, Бруклин, Чикаго және Филадельфияда өзінің квинтетін орындады. Бичтің камералық шығармаларының ішінде бұл шығарма оның музыкасындағы Брамстың ықпалының ең айқын мысалы ретінде сипатталды, оның тікшелі хроматикалық мелодиясы мен қарама-қарсы лирикалық бөлімдері, иррегулярлық фраза ұзындығы, тональдық өзгерістері мен бай текстурасы, сонаталық аллегро формасына қатаң ұмтылуы бар. Шын мәнінде, үш шығарманың негізгі тақырыбы Брамстың квинтетінің соңғы бөлімінен алынған, бірақ әртүрлі жолдармен бейімделген және қайта өңделген. Бұл шығарма оның жоғары өнерлі музыка композиторы ретінде беделін арттырды, бірақ кейбір сыншылар оны әлі де ұқсас ер композиторлардың шығармаларынан сәл төмен деп санайды. Сансыз мұқият әрекеттер Бичтің осы шығарманы жазуға деген құлшынысын және оның осы жанрда жазумен таныс еместігін көрсетеді. Римде аяқталған соңғы шығарма үш бөлімнен тұратын бір бөлімнен тұрады және тақырыптық тұрғыдан алғанда аркалық форманы (A B C B1 A1) ұстанады. Бұл шығармада үш түрлі эскимо немесе инуит әуені қолданылады: «Жазғы ән», «Доп ойнау» және «Итатужан әні», Франц Боас кітабынан алынған, ол Алясканың инуит тайпаларына арналған. Бич осы қарыз алынған әуендерді австро-германдық кеңейтілген квази-тональділік пен диссонанс аясында біріктіреді, алдымен әуендердің тікелей мәлімдемелері арқылы, содан кейін көлденең гармониялық құрылымға сіңіріледі. Әуендердің элементтері абстракцияланып, жұмысты тоналды бағытсыз алға жылжытатын контрапункттік желілерге айналады. Текстурасы мен үйлесімділігі кейбір жерлерде өте қатаң, оның ертедегі шығармаларының асыл романтизмінен айырылып, дамушы композитордың модернистік бейімділіктерін көрсетеді.
Соло фортепианолық музыка
Вальс Каприс, оп. 4 (1889)
Баллада, оп. 6 (1894)
Эскиздер, оп. 15 (1892)
Бал маскасы, оп. 22 (1894)
Балалар карнавалы, оп. 25 (1894)
Үш пьеса, оп. 28 (1894)
Балалар альбомы, оп. 36 (1897)
Шотланд аңызы және Гавот Фантастик, оп. 54 (1903)
Балқан тақырыптарына вариациялар, оп. 60 (1904)
Төрт эскимос пьесасы, оп. 64 (1907)
Suite Francaise, оп. 65 (1905)
Прелюдия және фуга, оп. 81 (1914)
Қара құстың төбелерінен, оп. 83 (1922)
Фантазия Фугата, оп. 87 (1917)
Айрдың алыс төбелері, оп. 91 (1923)
Кешкі және таңертеңгі ермек торғайы, оп. 92 (1922)
Әже бағшасынан, оп. 97 (1922)
Қош сау, жаз, билейтін жапырақтар, оп. 102 (1924)
Айшығындағы ескі шіркеу, оп. 106 (1924)
Ноктюрн, оп. 107 (1924)
Жалғыз ананың бесік жыры, оп. 108 (1914)
Тироль вальсі Фантазиясы, оп. 116 (1924)
Алтыдан он екіге дейін, оп. 119 (1932)
Үш пьеса, оп. 128 (1932)
Телеңдіктен, оп. 130 (1932)
Бес импровизация, оп. 148 (1924–26)
Каирдің бір бөлігі (шамамен 1928)
Ballade, Op. 6 (1894)
Sketches, Op. 15 (1892)
Bal Masque, Op. 22 (1894)
Children's Carnival Op. 25 (1894)
Three Pieces, Op. 28 (1894)
Children's Album, Op. 36 (1897)
Scottish Legend and Gavotte Fantastique, Op. 54 (1903)
Variations on Balkan Themes, Op. 60 (1904)
Four Eskimo Pieces, Op. 64 (1907)
Suite Francaise, Op. 65 (1905)
Prelude and Fugue, Op. 81 (1914)
From Blackbird Hills, Op. 83 (1922)
Fantasia Fugata, Op. 87 (1917)
Far Hills of Eire, O, Op. 91 (1923)
Hermit Thrush at Eve, at Morn, Op. 92 (1922)
From Grandmother's Garden, Op. 97 (1922)
Farewell Summer, Dancing Leaves, Op. 102 (1924)
Old Chapel by Moonlight, Op. 106 (1924)
Nocturne, Op. 107 (1924)
A Cradle Song of the Lonely Mother, Op. 108 (1914)
Tyrolean Valse Fantaisie, Op. 116 (1924)
From Six to Twelve, Op. 119 (1932)
Three Pieces, Op. 128 (1932)
Out of the Depths, Op. 130 (1932)
Five Improvisations, Op. 148 (1924–26)
A Bit of Cairo (c. 1928)
Әндер
Бич оның шамамен 150 әнімен танымал болды. Олардың бес шамасындағы әндерінің сөздері оның өзіне және H. H. A. Beach-ке тиесілі, ал қалғандары басқа ақындардың туындылары. "Жыл көктемде" ("Үш Браунинг әні", Op. 44) – Beach-тің ең танымал туындысы болар. Өмірінде әндерінің саны мен танымалдығына қарамастан, Beach-тің әндерінің бірде-бір жинағы шыққан емес. Олардың кейбірін Hildegard Publishing Company және Masters Music Publication, Inc. компанияларынан сатып алуға болады. 1890 жылдардың басында Beach халық әндеріне қызығушылық таныта бастады. Ол бұл қызығушылықты көптеген әріптестерімен бөлісті, соның нәтижесінде американдық музыкадағы алғашқы ұлттық қозғалыс пайда болды. Beach-тің үлесіне халық музыкасынан шабыттанған, шотланд, ирланд, балқан, афроамерикандық және американдық жергілікті халықтардың музыкасынан рух алған тридцатьқа жуық ән кірді.
Жазбалар
Бич – музыканы терең білген, интеллектуалды адам болды, ол журналдарға, газеттерге және басқа да басылымдарға мақалалар жазды. Ол жас музыканттар мен композиторларға, әсіресе әйел композиторларға кеңес берді. Мансаптан бастап, фортепианода ойнау техникасына дейін, Бич "Композиция жасағысы келетін қызға" және "Музыкадағы эмоция мен ақыл-ой" сияқты мақалаларында өз пікірін ашық білдірді. 1915 жылы ол "Жас композиторларға арналған Музыканың он қағидасы" атты еңбегін жазды, онда өзінің тәлімгерлік принциптерін кеңінен жеткізді.
ХХ ғасырдың аяғы мен ХХІ ғасырдың басында қайта жандану және қабылдау
Өмірінде атақ-даңқ пен танымалдыққа ие болғанына қарамастан, Бич 1944 жылы қайтыс болғаннан кейін 20-шы ғасырдың соңына дейін көбінесе назардан тыс қалды. Соңғы онжылдықтарда Бичтің шығармаларына деген қызығушылықты қайта оятуға жасалған тырастықтар үлкен табысқа жетті.
Гелл симфониясы
Симфония заманауи сыншылардың, мысалы, Gramophone журналының Эндрю Аченбахтың мақтауына ие болды, ол 2003 жылы туындыны "үлкен жүрегі, тартымдылығы мен сенімді дамуы" үшін жоғары бағалады. 2016 жылы The Arts Fuse авторы Джонатан Блумхофер былай деп жазды: Менің ойымша, бұл Айвске дейінгі американдық композитордың ең ұлы симфониясы және одан кейінгі көптеген туындылардан едәуір артық. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жазылған американдық симфониялардың ең қызықтысы. [ ] Оның симфониялық оркестрлеудегі шеберлігі тұрақты түрде тамаша және әртүрлі болды. Ол мазмұн мен форманы үйлестіру арқылы Джордж Уайтфилд Чадвик, Джон Ноулз Пейн және Хорацио Паркер сияқты замандастары жетпеген нәрсені жеткізді: Бичтің симфониясы Брамс пен Бетховеннің Атлант мұхиты арқылы тастаған ұзын көлеңкелерінен ешқашан қорқуға жол бермейді. Бұл жанрда осындай қасиеттері жоқ туындылардың көптеген мысалдары бар екенін ескерсек, жаңа, қуаттандыратын және жекелеген шығарма.
Пианинолық концерті
Бичтің фортепиано концерті заманауи сыншылар тарапынан назардан тыс қалған шедевр ретінде мақталып келеді. 1994 жылы The Baltimore Sun газетінің Phil Greenfield оны "көрікке толы, тартымды туынды" деп атады, жеткілікті адам тыңдаса, бұл туынды өте танымал бола алады деді. 2000 жылы San Francisco Chronicle газетінің Joshua Kosman да композицияны жоғары бағалап, былай деп жазды: «Оның төрт бөлімі оқиғаларға толы – әдемі пішінделген мелодиялар (олардың бірнешеуі оның әндерінен алынған), айқын ырғақты үлгі және солист пен оркестр арасындағы жанды, кейде қарсыласатын өзара әрекеттесу. Фортепиано партиясы виртуоздық орындауды талап ететіндей жарқын әрі қиын, бірақ оның ішінде әсерлі элемент те бар – туындының ең ашық бөлімдеріне де көлеңке түсіретін сезім. Gramophone журналының Andrew Achenbach оны «амбициялық» және «ерекше көзге түсетін, жан-жақты жетістік» деп жариялады, сонымен қатар үш ерте әннің тақырыптық материалдарын пайдалану арқылы автобиографиялық қызығушылықты оятып, керемет идиомалық солистік жазуға толы екенін айтты. 1999 жылы ол Огайо штатының Цинциннати қаласындағы Америка классикалық музыкасының Даңқ залы мен мұражайына енгізілді. 2000 жылы Boston Pops оның есімін Бостонның Hatch Shell қабырғасындағы гранит тақтаға 87 басқа композитормен бірге алғашқы әйел ретінде жазды. Бичтің 150 жылдығына арналған шара аясында Бостон қаласының мэрі Марти Уолш 2017 жылдың 5 қыркүйегін «Эми Бич күні» деп жариялады. Бичтің туғанына 150 жыл толуына орай The New York Times газеті Уильям Робиннің «Эми Бич, американдық композиторлардың алғашқысы 150 жасқа толды» атты мақаласын жариялады.
Басқа камералық музыка
Эми Бич, скрипка мен фортепианоға арналған соната, Ля миноры, Op. 34: Albany No. 150, Arabesque No. 6747, Centaur No. 2312, 2767, Chandos No. 10162, Koch No. 7223, 7281, NWW No. 80542, Summit No. 270, White Pine No. 202. Chandos 10162 туралы толық ақпарат: Эми Бич, скрипка мен фортепианоға арналған соната Ля миноры; Струнный квартет; Желді аспаптар квинтетіне арналған Пастораль; және «Арман» атты 4 фортепиано эскизі. «Амбаше» камералық ансамблі орындады. Chandos Records 10162. Centaur 2312-де скрипка мен фортепианоға арналған Баркаролла, скрипка мен фортепианоға арналған үш шығарма Op. 40, «Романс» Op. 23 және «Шақыру» Op. 55 бар, оларды Лора Клуггольц (скрипка/альт) және Джилл Тиммонс (фортепиано) орындады. Х.Х.А. (Эми) Бич (1867–1944), екі фортепианоға арналған музыка. Вирджиния Эскин және Кэтлин Супове, пианисттер. Koch 3–7345–2. Эми Бич, Фа диез минорындағы фортепианолық квинтет, Op. 67. Old Stoughton String Quartet. AMRC 0040. Ambache Ensemble Chandos Records 9752. Эми Бич, Әндер. Меццо-сопрано Кэтрин Келтон орындады, пианист Кэтрин Брингеруд сүйемелдеді. Naxos 8559191. Камералық музыка CD: Chandos Records (9752 & 10162) жазбасындағы 2 «Амбаше» ансамблі, екеуі де Penguin Guide-та марапатталды: 1) Фортепианолық квинтет, Op 67; Тема және вариациялар, Op 80; Фортепиано триосы, Op 50. 2) Струнный квартет, Op 89; Скрипкалық соната, Op 34; Пастораль, Op 151; «Арман», Op 50 No 3. Эми Бич, 4 эскиз, Op. 15: No. 3. «Арман», «Романс», Op. 23, Ля минорындағы скрипкалық соната, Op. 34, «Шақыру», Op. 55, Lento espressivo, Op. 125. Маттео Амадаси, альт және Катия Спулуга, фортепиано. Stradivarius STR37259.
Recorded on the following labels: Albany No. 150, Arabesque No. 6747, Centaur Nos. 2312, 2767, Chandos No. 10162, Koch Nos. 7223, 7281, NWW No. 80542, Summit No. 270, White Pine no. 202. More details on Chandos 10162:
Amy Beach, Sonata for Violin and Piano in A minor; Quartet for Strings; Pastorale for Wind Quintet; and Sketches (4) for Piano, Dreaming. Performed by the Ambache Chamber Ensemble. Chandos Records 10162
Centaur 2312 also has the Barcarolle for violin and piano, the three pieces for violin and piano Op. 40, the Romance Op. 23, and the Invocation Op. 55, all performed by Laura Klugholz, violin/viola, and Jill Timmons, piano
Mrs. H. H. A. (Amy) Beach (1867–1944), music for two pianos. Virginia Eskin and Kathleen Supové, pianists. Koch 3–7345–2
Amy Beach, Piano Quintet in F♯ minor, Op. 67. Old Stoughton String Quartet. AMRC 0040. Ambache Ensemble Chandos Records 9752
Amy Beach, Songs. Sung by mezzo soprano Katherine Kelton and accompanied by pianist Catherine Bringerud. Naxos 8559191
Chamber Music CDs: 2 Ambache Ensemble recordings on Chandos Records (9752 & 10162), both awarded rosettes in the Penguin Guide: 1) Piano Quintet, Op 67; Theme & Variations, Op 80; Piano Trio, Op 50. 2) String Quartet. Op 89; Violin Sonata, Op 34; Pastorale, Op 151; Dreaming, Op 50 No 3. Amy Beach, 4 Sketches, Op. 15: No. 3. Dreaming, Romance, Op. 23, Violin Sonata in A Minor, Op. 34, Invocation, Op. 55, Lento espressivo, Op. 125. Matteo Amadasi, viola and Katia Spluga, piano. Stradivarius STR37259
Оркестрлік музыка, мүмкін хормен бірге
Эми Бич, Күннің мадағы, Оп. 123; Скрипкаға шақыру, Оп. 55; Дұға және жалбарынумен, Оп. 8; A мажордағы қызметтен «Те Деум», Оп. 63; Мәңгілік Рождество, Оп. 95; Тауда; «Кири Элейсон», Оп. 122; «Санктус», Оп. 122; «Агнус Дей», Оп. 122; Мейірімнің руы, Оп. 125; Кешкі гимн, Оп. 125; «Алғыс айтам», Оп. 147; «Сендерге бейбітшілік қалдырамын», Оп. 8. Капитолий Хилл хор қоғамының орындауы, музыка директоры – Бетти Бьюкенен, Albany Records, 1998, TROY295.
Эми Бич, Ми-бемоль мажордағы Ұлы месса. Стоу фестивалі хоры мен оркестрі орындады. Albany Records, 1995, TROY179.
Эми Бич, Ми-бемоль мажордағы Ұлы месса, Майкл Мей фестивальдік хоры орындады. Компакт-диск. Newport Classic, 1989, 60008.
Эми Бич, пианист Алан Файнбергпен C-минордағы фортепиано концерті және E-минордағы симфония («Гейлик»). Кеннет Шермерхорн жетекшілік еткен Нэшвилл симфониялық оркестрі орындады. Naxos 8559139. Ескерту: бір шолуда «Симфония №2» деп айтылған, бірақ Бич тек бір симфония жазды, ол – «Гейлик». Эми Бич, пианист Мэри Луиза Боеммен (бұл шығарманы 1976 жылы қайта жаңғыртқан алғашқы орындаушы) C-минордағы фортепиано концерті. Вестфалия симфониялық оркестрі Зигфрид Ландау жетекшілігімен орындады. Turnabout QTV, 1976, 34665; Vox Turnabout CD 7196 қайта шығарылды.
Amy Beach, Grand Mass in E flat major. Performed by the Stow Festival Chorus and Orchestra. Albany Records, 1995. TROY179
Amy Beach, Grand Mass in E flat major, Performed by the Michael May Festival Chorus. Compact disc. Newport Classic, 1989, 60008
Amy Beach, Piano Concerto in C sharp minor with pianist Alan Feinberg and the Symphony in E minor ("Gaelic"). Performed by the Nashville Symphony Orchestra conducted by Kenneth Schermerhorn. Naxos 8559139. Note: one review of this mentions "Symphony No. 2" but Beach only wrote one symphony, the Gaelic. Amy Beach, Piano Concerto in C sharp minor with pianist Mary Louise Boehm (the first performer to revive this work, in 1976). Performed by the Westphalian Symphony Orchestra conducted by Siegfried Landau. Turnabout QTV, 1976, 34665; reissued on Vox Turnabout CD 7196