Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 872 жылдан 882 жылға дейін, католик папасы Иоанн VIII (Иоанн VIII; 16 желтоқсан 882 жылы қайтыс болды) – Рим епископы және Папа мемлекетінің билеушісі болды. Ол көбінесе 9 ғасырдағы ең қабілетті папалардың бірі саналады. Иоанн папалығының көп бөлігін Италияның оңтүстігіндегі мұсылмандардың табыстарын тоқтатуға және олардың солтүстікке қарай жылжуын кері қайтаруға арнады. Франктар немесе Византиядан көмек алуға тырысқандары сәтсіз аяқталған соң, Иоанн Римнің қорғанысын күшейтті. Ол Салоникалық Мефодийдің славяндар арасындағы миссиясын қолдады, оны Каролингтер мен Бавария дін қызметкерлерінен қорғады және Библияны славян тіліне аударуға рұқсат берді. Иоанн Хорватия герцогтығына дипломатиялық мойындау берді және Фотиандық алауыздықты шешті. Иоаннның папалығы оның қазасымен аяқталды, содан кейін папалық билік айтарлықтай әлсіреп қалды.

Славяндық литургия

Папа Адриан II Фессалоникалық Мефодийді архиепископ етіп киеледі және оның славяндарға жасаған миссиясын қолдады. Римнің білмегені, Мефодий 870 жылы каролингтер патшасы Людовик Германский және Бавария епископтарымен түрмеге қамалған болатын, олар оның литургияда славян тілін қолдануына және Моравиядағы олардың билігіне тиісуіне қарсылық білдірді. 872 жылы Адриан II қайтыс болды, ал оның орнына римдік Иоанн VIII сайланды. Фрайзинг епископы Анно Римге келгенде, Иоанн жоғалған Мефодийдің қайда екенін сұрады, бірақ Анно оған жалған айтты. 873 жылдың жазында Иоанн соңғысымен шындықты білді. Ашуға мініп, Мефодий босатылғанша Баварияда мисса тоқтатылуын бұйырды. Босатылғаннан кейін Мефодий Римге келіп, Иоаннды Киелі кітапты славян тіліне аударуға және славян тілінде литургия өткізуге көндірді. Иоанн былай деп жазды: "Үш негізгі тіл – еврей, грек және рим тілдерін жаратқан Алла, басқа тілдерді де Оның мақтауын айту үшін жаратқан."

Сарацендік шабуылдар

Жас кезінде Иоанн арабтардың Римге шабуыл жасағанын көрді. Олардың Италияға енуі Рим папасы мемлекетінің экономикасына ауыр соққы берді. Кампания және Сабин тауларына жасалған шабуылдардан кейін Папа Иоанн император Карл Тоқалдан, кейіннен Прованс графы Босодан әскери көмек сұрады. Оның тырыстары сәтсіз аяқталып, ол Сицилия әмірлігіне салық төлеуге мәжбүр болды. Оның пікірінше, мұсылман әскерінің болуы – "нағыз христиандарға" Құдайдың жазасы еді, және олардың жергілікті христиандармен одақтасуы оны мұсылмандармен одақ құруға тыйым салуға итерді. Бірақ оның күш-жігері нәтижесіз болды, себебі христиан басшылары оның біртүлік туралы шақыруын Оңтүстік Италиядағы папалық билікті нығайтудың амалы ретінде қарады. Папа Иоанн VIII Карлді Италияда оны қорғауға шақырды. Карл тағы да Альпі тауларын кесіп өтті, бірақ бұл жорық ақсүйектер тарапынан ынтасыздықпен қабылданды, тіпті Ломбардиядағы өкілі Босо да оның әскеріне қосылудан бас тартты. Осы уақытта Людовик Немістің ұлы Карломан Бавариядан Солтүстік Италияға кірді. Ауруға шалдыққан және қатты қиналған Карл Галлияға қайтып бара жатқанда, 877 жылғы 6 қазанда Монт-Сенис жотасын кесіп өтетін кезде қайтыс болды. Сыртқы көздерден аз қолдау алған Иоанн өзінің қолбасшылығындағы ресурстарға жүгінді. Ол бұрынғы Папа Лев IV-нің қалпына келтірген қабырғаларын нығайтты. Әуелей қабырғаларының сыртында орналасқан және сарациндердің шабуылынан зардап шеккен Әулие Павел базиликасы, монастырь және шаруалардың жақын жердегі үйлері де нығайтылды. Ол сондай-ақ папалық флотты құрды.

Константинополь проблемалары

879 жылы Иоанн Константинопольдің заңды патриархы ретінде Фотий I-нің қайта орналасуын мойындады. Фотий 869 жылы Адриан II тарапынан айыпталып сотталған еді. Бұл, негізінен, Византияны жібіткен үшін жасалды, себебі ол арабтарды Италиядан қуудың жалғыз мүмкіндігін оларда көрді. Кейіннен Иоанн VIII Фотийді шіркеуден шығаруды қайта бекіткені, император Лев VI-ға Фотийге қарсы қимыл жасауға мүмкіндік бергені жөнінде кеңінен айтылды. Алайда, қазіргі зерттеулер, әсіресе католик ғалымы Франсис Дворниктің әсерімен, мұның латын мифы екенін көрсетті, өйткені Фотий Рим шіркеуімен толық келісімде қайтыс болды. Иоанн Хорватия герцогтығының Болгарияның қадамын басып, Рим емес, Константинопольдің рухани билігін қабылдауынан қаушады. 879 жылы Византияға жақын болған Здеслав биліктен қуылғаннан кейін, Иоанн жаңа герцог Бранимирге Хорватияны папалық билікке қайтаруы үшін алғыс айтты. Бұған жауап ретінде Иоанн Хорватияның Каролингтерден тәуелсіздігін мойындады.

Өлім

882 жылы Иоанн VIII өз шіркеу қызметкерлерінің қолынан қаза болды; ол еңіреп уланды, содан кейін қатты соққылармен өлтірілді. Мұның себептері папалық қазынаны тауысып қалғаны, каролингтер тарапынан қолдаудың болмауы, византиялықтарға жасаған қадамдары және сарациндердің шабуылдарын тоқтатуға келмегені болуы мүмкін. Иоанн VIII билегеннен кейін, күшті саяхаттардың немесе каролинг императорының қорғауы болмағандықтан, папалық билік жергілікті ақсүйектердің бәсекелес руларының қастандықтары мен шексіз ашкөздігіне ұшырады.