Кіріспе

USGS DEM стандарты – АҚШ Геологиялық зерттеу қызметі растрлық негіздегі цифрлық биіктік моделін сақтау үшін әзірлеген географиялық кеңістіктік файл форматы. Бұл ашық стандарт және ол бүкіл әлемде қолданылады. USGS-тің өзінің SDTS форматы оны ығыстырғанмен, формат кең таралған өскіні қалдырған файлдардың көптігі, дербестігі, салыстырмалы түрде қарапайым өріс құрылымы және кең, дамыған бағдарламалық қолдауға байланысты әлі де танымал.

DEM деңгейі

USGS DEM сапасының төрт деңгейінің біріне жіктелуі мүмкін. Бұл деректерді жинаудың әртүрлі әдістеріне және деректердің сенімділігіне байланысты.

| DEM деңгейі | DEM сериясы | Өндіріс процесі | Ескертулер |
|---|---|---|---|
| 1 | 7.5 минуттық, 30 минуттық | Әуе суреттерінен автокорреляция немесе қолмен профильдеу арқылы құрылған | USGS мақұлдаған әдістер мен құралдарды қолдана отырып, әртүрлі көздерден алынған болуы мүмкін |
| 2 | Барлық сериялар | Дигиталды сызықтық графиктің (DLG) контурларынан немесе оған теңдестірілген, кез келген USGS карта сериясынан 1:100000 масштабқа дейін | Дәлдік және деректердің арақашықтығы компьютерлік қолданбаларды қолдауға арналған, олар басып шығарылған бастапқы карталардан алынған ақпаратты қолмен интерполяциялауға ұқсас деңгейдегі гипсографиялық ерекшеліктерді талдайды |
| 3 | 7.5 минуттық | DLG-ден құрылған, гипсография, гидрография, қыртыс сызығы, бұрылыс сызығы, су тасқыны файлдары және барлық тік және көлденең бақылау желілерімен вертикальды интеграцияланған | Деректерді түсіндіру үшін логикалық жүйе қажет |
| 4 | Барлық сериялар | Электрондық (фотограммалық емес) бейнелеу сенсорлық жүйелерден құрылған, белсенді (мысалы, радар немесе лазер) немесе пассивті (сәулеленген энергияны қабылдау) | Процесс DEM торларын түпкілікті түріне келтіру үшін қажетті барлық қосымша өңдеуді қамтиды |

Форматтың құрылымы

USGS DEM форматы — өздігінен қамтылған (бір файл) ASCII кодталған (мәтін) 1024 байт (1024 ASCII таңбасы) блоктары, олар A, B және C деп аталатын үш жазба санатына жатады. Жолды аяқтау кодтары қолданылмайтындықтан, платформааралық түсініксіздік жоқ, ал барлық деректер, сандарды қоса алғанда, оқуға болатын мәтін түрінде көрсетіледі. Форматтың бинарлық аналогы белгілі емес, бірақ gzip арқылы файлдарды сығу жиі қолданылады. Айналмалы нүктелі сандар Фортран ғылыми нотациясымен кодталған, сондықтан C/C++ бағдарламалары "D" көрсеткішін "E" көрсеткішімен алмастыруы керек (жазу кезінде керісінше). Жазба өрістерінде бастапқы нүкте, түрі, жиынтық статистика және профильдер қолданатын өлшем жүйелері сақталады. A жазбасы файлдың басында бір рет, ал C жазбасы қорытынды ретінде бір рет пайда болады, ал бірнеше B жазбалары (профильдер деп аталады) биіктік деректерін құрайды. A және C жазбалары бір блокқа сыяды, бірақ бір B жазбасына әдетте бірнеше блок қажет. Мұндай блоктардың арасындағы ауысу пайда болған жағдайда, деректер әрбір блок шекарасында таза бастау үшін ығыстырылады. A жазбалары "ескі" және "жаңа" нұсқаларында келеді, себебі USGS A жазбасына бірнеше өріс қосты. Маңызды элементтердің бірі — төртбұрыш, ол қызығушылық аймағын қоршап тұрған төрт жақты көпбұрышты сипаттайтын төрт жер координатасының жиынтығы. Толық мәліметтер http://nationalmap.gov/standards/pdf/2DEM0198.pdf құжаттамының қосымшасында келтірілген.

Бастау бағаны Аяқтау бағаны Сипаттама
0 134 Суреттелген аумақтың сипаттамалық атауы
150 155 ?
156 161 ?
162 167 UTM аймақ нөмірі
529 534 Жер желісінің ажыратымдылығы (0=радиан; 1=фут; 2=метр; 3=доғалық секунд)
535 540 Биіктік ажыратымдылығы (1=фут; 2=метр)
546 569 Оңтүстік-Батыс бұрышының координатасы X
570 593 Оңтүстік-Батыс бұрышының координатасы Y
594 617 Солтүстік-Батыс бұрышының координатасы X
618 641 Солтүстік-Батыс бұрышының координатасы Y
642 665 Солтүстік-Шығыс бұрышының координатасы X
666 689 Солтүстік-Шығыс бұрышының координатасы Y
690 713 Оңтүстік-Шығыс бұрышының координатасы X
714 737 Оңтүстік-Шығыс бұрышының координатасы Y
738 761 Файлдың ең төменгі биіктігі
762 786 Файлдың ең жоғары биіктігі
816 827 Тор ұяшығының ажыратымдылығы (шығыс-батыс)
828 839 Тор ұяшығының ажыратымдылығы (солтүстік-оңтүстік)
858 863 Бағаналар саны

B жазбалары (профильдер) — белгілі бір координатадан басталатын, өзгермейтін ұзындықтағы биіктіктердің тізімі. Олардың ұзындығы 1024 байтқа еселік және профиль туралы қысқаша ақпаратты қамтитын кішкентай бас бөлігі бар. Биіктіктер үздіксіз; үзілістер немесе басқа да үзілістер 32767 мәніндегі "бос" биіктіктер арқылы көрсетіледі. Әр биіктік блокта белгілі бір орында орналасқан алты таңбалы оқуға болатын бүтін сан ретінде сипатталады. Профильдің бас бөлігі тек бірінші блокта ғана болады, сондықтан келесі блоктарда көбірек биіктік мәндері болады. DEM файлын бірінші байттан соңғысына дейін оқығанда, профильдер батыстан шығысқа қарай бағандар ретінде оқылады. Профильдегі биіктіктер оңтүстіктен солтүстікке қарай өтеді. Профильдердің өзгермелі орналасуы және өзгермелі ұзындығы негізінен UTM (Universal Transverse Mercator) жер беті анықтама жүйесін қолданудан туындайды. UTM-дегі өлшемдер тұрақты қашықтықты пайдаланатындықтан (мысалы, биіктік үлгілері арасында 30 метр), төртбұрыш мұндай координаталарды шар тәрізді Жерге картаға түсіру үшін сәл бұрмалануы керек. Бұл бұрмалау әдетте айналған квадрат түрінде көрінеді, сондықтан шығыс және батыс жиектеріндегі биіктік бағаналары солтүстікке қарай басталады және онда үлгілер аз болады. C жазбаларында орташа квадрат қателігін (RMSE) бағалау үшін он алты таңбалы бүтін сан өрістері қолданылады.