Румын ақсүйек әулеті – Ғикалар. Валахия, Молдавия және Румыния тарихында маңызды рөл атқарған. Воеводалар мен премьер-министрлер берген. Тек қана қазақ тілінде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румыниялық дворяндық әулеті Гикалар (Ghica;) – 17-19 ғасырлар аралығында Валахия, Молдавия және кейін Румыния Корольдігінде маңызды лауазымдар атқарған дворяндық әулет. Гика әулетінен Валахия мен Молдавияның көптеген воеводалары және Румынияның екі премьер-министрі шықты. Әулеттің бірнеше тармақтары бүгінге дейін сақталған.
Romanian noble family
The House of Ghica [or Ghika] (Ghica; ) was a noble family whose members held significant positions in Wallachia, Moldavia and later in the Kingdom of Romania, between the 17th and 19th centuries. The Ghica family produced many voivodes of Wallachia and Moldavia and two Prime Ministers of Romania. Several branches of the family still exist today.
Шығу тегі
Ғықа отбасы албан тегінен шыққан. Георге Ғықа Константинопольде саудамен айналысып, Румыния княздықтарындағы Яссыға саудагер ретінде сапар шекті. Ғықа румын княздықтарында жылдам өрледі, себебі ол орталық және аймақтық Осман әкімшілігінде басқа албандарды қолдады және олардан қолдау алды. Ғықа Молдавия воеводасы болған албан эмигранті Василе Лупуға қосылды және Османдық сотта оның ең сенімді офицері мен өкіліне айналды. Мирон Костин (1633–1691), замандас румын тарихшысы, Османдық иерархиясындағы клиенттік қатынастар туралы, бір текті тұлғалар арасындағы қарым-қатынастар туралы жазды және Лупу онымен бір текті болғандықтан – яғни албандық болғандықтан – оны сарайға алып келді және оған бірнеше маңызды емес лауазымдарды тапсырды, ал кейін Ғықа Төменгі Молдавияның бас судьясы лауазымына жетті. Лупудың құлауы Ғықаны Осман империясының ұлы визирі Копрули Мехмед-пашамен одақтастыққа әкелді. Румыния княздықтарында Мехмед-паша «ұлттық негіздегі қамқорлық жүйесін» енгізді және аймақтағы өзінің аппаратын нығайту үшін албандарды тағайындады. Георге Ғықа (Молдавия воеводасы (1658–59), Валахия воеводасы (1859–1860)), оның ұлы Григоре (Валахия воеводасы, 1660–64) және Василе Лупудың ұлы Штефаница Лупу (Молдавия воеводасы, 1659–61) – барлығы Копрули Мехмед-паша тағайындады. Иоан Некульче (1672–1745), Мирон Костин дәстүрін жалғастырған тағы бір замандас румын тарихшысы, Георге Ғықа мен Мехмед-паша туралы әңгіме жазды. Әңгімеге сәйкес, олар кедей отбасылардан шыққан және Константинопольде бала кезінде танысқан. Болашақ Мехмед-паша билікке келгенде Ғықаға көмектесетінін уәде берді. Бірнеше жылдан кейін олар қайта кездескенде Мехмед-паша олардың кездесуін еске алып, Ғықаны Молдавия воеводасы етіп тағайындады. Бұл әңгіме, әрине, әдеби туынды, бірақ оның тарихи құндылығы бар, өйткені оның баяндауы сол дәуірдегі қолдау байланыстарын көрсетеді. Ғықа Броштеннің Стольнигі (Сенешалы) Стамат Ланның қызы Смарагда (Смада) Ланға үйленді. Ғықаның отбасы Румынияның феодалдық тобына ұлы Григордың Георге Стефанның немересіне үйленуі арқылы қалыптасты.
The Ghica family is of Albanian origin. Gheorghe Ghica was engaged in commerce in Constantinople and traveled as a merchant to Iași in the Romanian principalities. Ghica quickly moved upwards in the Romanian principalities mainly because he supported and was supported by other Albanians in the central and regional Ottoman administration. Ghica joined Vasile Lupu, an Albanian emigre who was Voivode of Moldavia and became his most trusted officer and representative in the Ottoman court. Miron Costin (1633–1691), a contemporary Romanian historian wrote about the clientelist relations in Ottoman hierarchy between figures of the same origin and noted that being of the same origin as him [Ghica] – that is Albanian – voievode Vasile brought him to the court and entrusted him some minor offices, and later [Ghica] reached the position of the Chief Judge of Lower Moldavia. Lupu's fall brought Ghica to an alliance with another Albanian, the Grand Vizier of the Ottoman Empire, Köprülü Mehmed Pasha. In the Romanian principalities, Mehmed Pasha promoted an 'ethnicity based patronage system' and chose to appoint Albanians as a means to strengthen his apparatus in the region. Gheorghe Ghica (voivode of Moldavia (1658–59), voivode of Wallachia (1859–1860)), his son Grigore (voivode of Wallachia, 1660–64), and Vasile Lupu's son, Ștefăniță Lupu (voivode of Moldavia, 1659–61) all were appointed by Köprülü Mehmed Pasha. Ion Neculce (1672–1745), another contemporary Romanian historian who continued the tradition of Miron Costin, recorded a tale about Gheorge Gica and Mehmed Pasha. According to the tale, they came from poor families and had met when they were children in Constantinople. The future Mehmed Pasha promised that he would help Ghica when he became powerful. Years later when they met again Mehmed Pasha supposedly remembered their meeting and made Ghica, voivode of Moldavia. The tale is definitely a literary construction, but it has historical value because its narration highlights the existing patronage ties of its era. Ghica married Smaragda (Smada) Lână, daughter of Stamate Lână, the Stolnic (Seneschal) of Broşteni. Ghica rooted his family in the feudal class of Romania via the marriage of his son Grigore to the niece of Gheorghe Ștefan.
Көтеріліңіз
Принц Георгий II Ракоци ұйымдастырған Трансильвания, Валахия және Молдавияның Осман империясына қарсы көтерілісінен соң туған билік вакуумынан кейін Георге Гица Молдавия воеводасы лауазымын нығайта алды, ол 1658–1659 және 1659–1660 жылдары осы лауазымда болды. Портаның салған қаржылық жауапкершіліктерге шыдамағандықтан, ол қызметтен алынды; алайда, Мехмед-пашаның араласуымен оның ұлы Григоре I Гика жаңа воевода аталды. Ол Георге Гиканың тірі қалған ең үлкен ұлы, Константинопольде Перадан келген католик Екатерина Властомен болған қарым-қатынасынан дүниеге келген. Ол әкесімен бірге Молдавияға келді, онда отбасын жергілікті ұлы боярлар қатарына көтерді, Стурдза әулетінің вистиері (қазынашысы) Матей Стурдзаның қызы Мария Стурдзаға және Молдавия князі Георге Стефанның немересіне үйлендірді. Оның ұлы Григоре II Гика, Драгоман шеніне байланысты Осман саясатының қыр-сырын меңгеріп, 1726 жылдың 26 қыркүйегінде Молдавия тағына отырды. Молдавияда билік еткен кезінде Григоре II Гика елге қауіп төндірген Қырым хандығымен болған өкінішті жанжалды реттеу арқылы дипломатиялық шеберлігін көрсетті. 1733 жылы тақтар алмасу орын алды, Григоре II өзінің туысы Константин Маврокордатостың орнына Валахияға кетті. Григоре II Гиканың дипломатиялық қабілеті орыс-аустриялық-түрік соғысы кезінде одан да айқын болды, онда Молдавия князі Портаның сұрауымен Осман империясы мен ресейліктер арасында делдалдық және араласушылық қызметін атқарды, ресейлік фельдмаршал Бурхард Кристоф фон Мюннихпен, Санкт-Петербургтағы британ елшілігінің хатшысы Джон Беллмен, Константинопольдегі француз елшісі Луи Савеур Вильневпен және ірі Осман дәуірлерімен хат алмасып, елшілер жіберді.
Following the power vacuum resulting from the failed Transylvanian Wallachian Moldavian anti Ottoman uprising organized by Prince George II Rákóczi, Gheorghe Ghica managed to secure his position as Voivode of Moldavia, a position he held between 1658–1659 and 1659–1660. Unable to cope with the financial burdens imposed by the Porte, he was dismissed; nonetheless, following the intervention of Mehmed Pasha his son Grigore I Ghica became the new voivode. He was Gheorghe Ghica's oldest surviving son, born in Constantinople from a relationship he had with Ecaterina Vlasto, a Catholic from Pera. He had followed his father to Moldavia, where he further raised his family into the ranks of the indigenous Great Boyars, by marrying Maria Sturdza, daughter of Vistiern (Treasurer) Mateiaș Sturdza of the Sturdza family, and niece of the Moldavian Prince Gheorghe Ștefan. His son Grigore II Ghica, initiated in the intricacies of the Ottoman politics due to his rank as Dragoman, succeeded in acquiring the Moldavian throne on 26 September 1726. During his rule in Moldavia, Grigore II Ghica made proof of great diplomatic skills by leveling an unfortunate conflict with the Crimean Khanate who threatened to ravage the country. In 1733 a swap of thrones took place, with Grigore II going to Wallachia in place of his cousin Constantine Mavrocordatos. Grigore II Ghica's diplomatic skills proved even more remarkable during the Russo Austrian Turkish War, when the Prince of Moldavia, at the request of the Porte, acted as the intermediary and mediator between the Ottomans and Russians through correspondence and exchange of envoys with the Russian Field Marshal Burkhard Christoph von Münnich, with John Bell, the secretary of the British embassy in St. Petersburg, with the French ambassador to Constantinople, Louis Sauveur Villeneuve, as well as with the great Ottoman dignitaries.