29-шы дивизия: Ұлыбритания армиясының тарихы мен Ғалиполи шайқасы

Кіріспе

29-дивизия, «Теңдесі жоқ дивизия» деп белгілі, 1915 жылдың басында Британ империясының айналасында гарнизондық қызмет атқарған әртүрлі тұрақты армия бөлімдерін біріктіру арқылы құрылған. Генерал-майор Айлмер Хантер Уэстонның басшылығымен дивизия Галлиполи кампаниясының барлық кезеңдерінде, соның ішінде Геллес мүйісіне жасалған алғашқы шабуылда да қатысты. 1916 жылдан соғыс аяқталғанға дейін дивизия Бельгия мен Франциядағы Батыс майданында күресті. Жарияланған дивизия тарихында (төмендегі сілтемеге қараңыз) былай делінген: «29-дивизияның жалпы шығыны шамамен 94 000 адамды құрады. Оның ішінде Галлиполиде ғана 34 000 адам қаза тапты. Бұл, рекорд болмаса, кез келген дивизиядағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болуы керек. Бұл дивизияның мүшелері жеңіп алған Виктория кресінің саны 27 (Галлиполиде 12). Бұл рекордтық көрсеткіш». 1921 жылы Король Георг V дивизияны Галлиполиге жібермес бұрын қарауына арналған үлкен ескерткіш, Портленд тасынан жасалған обелиск, Уорвикширдегі Дунсмордың солтүстігіндегі A45 тас жолындағы айналымда орналасқан. 29-дивизияға арналған мемориал Бомонт-Хамель Ньюфаундленд мемориалында орналасқан. Ұлыбританияның 29-шы дивизиясының соғыс кезіндегі қолбасшысы генерал-лейтенант Бовуар Де Лисль 1925 жылдың 7 маусымындағы нысанның ресми ашылуының таңында ескерткішті ашты.

Галлиполи

29-дивизия Галлиполи түбегінде қызмет етті, бұл стратегиялық Дарданелл боғазындағы Қара теңіз бен Эгей теңізі (демек, Жерорта теңізі) арасындағы маңызды нүкте. Дивизия сол жерде, аталмыш сәтсіз жорық бойында болды. 1915 жылғы сәуір айында Жерорта экспедициялық корпусының құрамында алғашқы десант жасады. 1915 жылғы 25 сәуір күні таңертең Галлиполи шайқасы басталды, онда дивизияның 86- және 87-бригадалары генерал-майор Айлмер Хантер Уэстонның басшылығымен түбек ұшындағы Хеллес түбегі маңындағы бес жағажайға десант түсірді. Үш десант орнында аз қарсылық болды, бірақ олар тиімді пайдаланылмады. Басты екі десант – V және W жағалауларында, түбектің екі жағында – қатал түрік қарсылығына тап болды және десант батальондары жойылды. Жорықтың бірінші күнінің мақсаты Крития ауылы мен жақын орналасқан Ачи Баба төбесі болды. Оларды басып алуға жасалған алғашқы әрекет дивизия тарапынан 28 сәуірде, десанттан үш күн өткен соң жасалды. Бұл бірінші Крития шайқасында түбек бойына жылжу жасалды, бірақ дивизия мақсатына жетпей тоқтады және шамамен 3000 адам қаза тапты. Шабуыл 6 мамырда Крития шайқасының екінші кезеңі басталғанда қайта жаңғыртылды. Бұл жолы 88-бригада Фиг-Три-Спур бойымен шабуылдады және екі күнге сосқан шайқастан кейін маңызды жетістікке жете алмады, оның орнын Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы басты. 24 мамырда генерал-майор Бовуар Де Лизль дивизия басшылығын өз қолына алды. 4 маусымда 88-бригада үшінші Крития шайқасында Фиг-Три-Спур бойымен тағы да алға жылжуға міндеттелді. Келесі қарсы шабуылдарда 2-Хэмпшир полкінің екінші лейтенанты Г.Р.Д. Мур кері шегінуге тырысқан төрт әскерін атып өлтіргені үшін Виктория кресімен марапатталды. Дивизия Геллесте 28 маусымдағы Гулли-Равин шайқасында сәтті шайқасқа қатысты, онда 86-бригада Гулли-Спур бойымен алға жылжуға қол жеткізді. Тамыз шабуылына дайындық ретінде 6 тамызда Геллесте түрік әскерлерін қайта орналастыруын болдырмау үшін "алдау" операциясы жүргізілді. Крития жүзімдігі шайқасы деп аталған бұл шайқаста 88-бригада Крития шұңқыры бойымен тағы бір қымбатқа түскен және нәтижесіз шабуыл жасады. Сувлада 21 тамыздағы Скимитар төбесі шайқасы сәтсіз тамыз шабуылының соңғы күш салуы болды. 29-дивизия Геллестен Сувлаға көшірілді, осы шайқасқа қатысу үшін. 87-бригада қысқа уақытқа төбе басына шықты, бірақ көп ұзамай кері шегінуге мәжбүр болды. Дивизия 1916 жылғы 2 қаңтарда Галлиполиден эвакуацияланып, наурыз айында Францияға жіберілгенге дейін Египетке көшірілді. Осы уақыттан бастап дивизия Анкре өзенінің солтүстігіндегі британдық майданға, неміс әскерлері бақылауындағы Бомонт-Хамель ауылына жақын орналастырылды. Келесі үш айда дивизия батальондары окоптарда кезекпен тұрып, майданның артында жаттығулар жасап, маусым айының соңында жоспарланған неміс позициясына қарсы үлкен британдық шабуылға дайындалды.

The 29th Division served on the Gallipoli peninsula, a point in the strategic Dardanelles straits between the Black Sea and the Aegean Sea (and thus the Mediterranean). The division was there for the duration of the ill fated campaign. It made the first landings as part of the Mediterranean Expeditionary Force in April 1915. On the morning of 25 April 1915 the Battle of Gallipoli began when battalions from the division's 86th and 87th Brigades landed at five beaches around Cape Helles at the tip of the peninsula under the command of Major General Aylmer Hunter Weston. Three of the landings faced little or no opposition but were not exploited. The two main landings, at V and W Beaches on either side of the cape, met with fierce Turkish resistance and the landing battalions were decimated. The original objectives of the first day of the campaign had been the village of Krithia and the nearby hill of Achi Baba. The first concerted attempt to capture these was made by the division three days after the landings on 28 April. In this First Battle of Krithia an advance up the peninsula was made but the division was halted short of its objective and suffered around 3,000 casualties. The attack was resumed on 6 May with the launch of the Second Battle of Krithia. On this occasion the 88th Brigade attacked along Fig Tree Spur and, after two days of fighting without significant progress, it was relieved by the New Zealand Infantry Brigade. On 24 May Major General Beauvoir De Lisle took over command of the division. On 4 June the 88th Brigade was once more required to make an advance along Fig Tree Spur in the Third Battle of Krithia. In the subsequent counter attacks, Second Lieutenant G. R. D Moor of the 2nd Hampshires was awarded the Victoria Cross for shooting four of his own men who attempted to retreat. The division finally saw successful fighting at Helles during the Battle of Gully Ravine on 28 June when the 86th Brigade managed to advance along Gully Spur. As a prelude to the launch of the August Offensive, a "diversion" was carried out at Helles on 6 August to prevent the Turks withdrawing troops. In what became known as the Battle of Krithia Vineyard, the 88th Brigade made another costly and futile attack along the exposed Krithia Spur. At Suvla, the Battle of Scimitar Hill on 21 August was the final push of the failed August Offensive. The 29th Division had been moved from Helles to Suvla to participate. The 87th Brigade was briefly able to capture the summit of the hill but was soon forced to retreat. The division was evacuated from Gallipoli on 2 January 1916 and moved to Egypt before being sent to France in March. From this time the division was put into the British Front in the area north of the Ancre River, near to the German held village of Beaumont Hamel. For the following three months the battalions in the division spent their time doing tours of trenches and training behind the lines to prepare for the large British offensive against the German position planned for the end of June.

Алмаз тобы

Алмаз труппасы 29-шы дивизияның концерттік тобы болды. Алмаз труппасы, соғыс даласында да, ел ішінде де үлкен даңққа ие болған, сирек кездесетін концерттік топтардың бірі еді. Топ мүшелері: Алдыңғы қатар (солдан оңға): Қатарлы Эрик Джон Дин, подполковник Э. Тревор Райт, қатарлы Лоренс Никол. Ортаңғы қатар: Қатарлы Хьюберт Холмс (челлист), қатарлы Фрэнк Поллард, Л. К. Роберт Джеймс Стэннард, қатарлы Уильям Трэлфолл, қатарлы Артур Сайкс, қатарлы Х. Палмер (скрипкашы). Артқы қатар: Қатарлы Невилл Джордано, қатарлы Жок МакКинли, қатарлы Александр Хилл, қатарлы Джордж Хангл, қатарлы Дж. Моррис.