Жон МакКрей: Канадтық дәрігер және ақын (1872-1918)

Кіріспе

Канадалық ақын және дәрігер (1872–1918)

Подполковник Джон МакКрей (30 қараша 1872 – 28 қаңтар 1918) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде канадалық ақын, дәрігер, жазушы, суретші және әскери қызметкер, Бельгиядағы Ипрдің екінші шайқасында хирург болған. Ол ең әйгілі "Фландрия далаларында" соғыс ескерткіш өлеңін жазғанымен танымал. МакКрей соғыстың соңына қарай пневмониядан қайтыс болды. Оның атақты өлеңі – жоқтау, қайғылы ән жанры.

Өмірбаян

МакКрей Гюльф қаласындағы МакКрей үйінде, лейтенант-полковник Дэвид МакКрей мен Джанет Симпсон Экфордтың отбасында дүниеге келді; ол Кирккдбригширдің Балмаги қаласынан келген шотланд иммигранттарының немересі болды. Әкесі фениандық шабуылдар кезінде Гвельф үй күзетінде қызмет еткен, Гвельф қалалық кеңесінің мүшесі және Солтүстік Америка өмірді сақтандыру компаниясының директоры болды. Ағасы, доктор Томас МакКрей Балтимордағы Джонс Хопкинс медициналық мектебінде медицина профессоры және сэр Уильям Ослердің жақын серіктесі болды. Әпкесі Гейлс Джеймс Килгурға, Манитоба Корольдік сотының судьясына үйленді және Виннипегке көшіп барды. МакКрей Гвельф колледждік кәсіптік институтына оқуға түсіп, 16 жасында институтты бітірді. Ол Торонто университетінің стипендиясын алған алғашқы Гвельф студенті болды. Алайда үш жыл университетте оқығаннан кейін, ауыр астма ауруына байланысты бір жыл демалуға мәжбүр болды. Бұл ауру оның өмір бойы қайталанып тұрды. Гюльфтегі Джон МакКрей үйіндегі оның қағаздары арасында 1893 жылғы 18 шілдеде Лора Кейнске, Кингстондағы Онтариодағы Tête de Pont казармасында, қазіргі Форт Фронтенакта артиллерист ретінде оқыған кезде жазған хаты бар: «Менде адам қызметшісі бар. Бұл өте жайлы орын, шын мәнінде, терезелерім шығанақтың бойымен оңға қарап, судың жағасына жақын. Портта қазіргі уақытта кемелер көп, және өзен өте әдемі көрінеді». 1894 жылы Гюльфтегі Онтарио ауыл шаруашылығы колледжінде ағылшын және математика пәнінен оқытушы болды. МакКрей Торонто университетіне қайтып келіп, B.A. дәрежесін бітірді, содан кейін тағы да стипендиямен медицинаны оқыды. Медициналық мектепте МакКрей басқа студенттерге сабақ беріп, оқу ақысын төледі. Оның екі студенті Онтариодағы алғашқы әйел дәрігерлердің бірі болды. МакКрей 1898 жылы бітірді. Ол алдымен Торонтодағы бас ауруханада, содан кейін 1899 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс ауруханасында резидент болды. 1901 жылы Вермонт университетінде патология профессоры болып тағайындалды, 1911 жылға дейін сабақ берді; Монреальдегі МакГилл университетінде, Квебекте сабақ берді. 1902 жылы Монреальдің бас ауруханасында патолог-резидент болып тағайындалды, кейіннен Монреальдегі Корольдік Виктория ауруханасының патолог-ассистенті болды. 1904 жылы ол Корольдік Виктория ауруханасының медицина бөлімінде көмекші болып тағайындалды. Сол жылы ол бірнеше ай бойы оқыған Англияға барып, Корольдік дәрігерлер колледжінің мүшесі болды. 1905 жылы МакКрей бірнеше ауруханада жұмыс істеп, дәріс оқығанмен, өз практикасын құрды. Сол жылы Монреальдегі жетімдер мен нәрестелер ауруханасының патологы болып тағайындалды. 1908 жылы ол жұқпалы аурулар ауруханасының дәрігері болып тағайындалды. 1910 жылы ол Канаданың генерал-губернаторы лорд Грейге бірге Хадсон шығанағына экспедиция дәрігері ретінде каноэде саяхат жасады. Лорд Грей: «Сіз Арабия түндерінің рекордын жарып шықтыңыз, өйткені біздің 3000 мильдік сапарымызды көптеген оқиғалар жарық етті деп сенемін». МакКрей медицина оқулығы «Патологияның оқулық кітабын» медицина студенттері үшін (1912; 2-ші басылым, 1914) жазды. МакКрей Монреаль университет клубының негізін қалаушы мүшесі болды. МакКрей қайын қарындасы Нона Гвинге үйленуді ұсынды, бірақ ол одан бас тартты. Апта сайын анасына хат жазудан басқа, ақын кез-келген романтикалық қарым-қатынастар туралы өте құпия болды, және «кез-кезден» оның жыныстық қатынасы күмән тудырды. Алайда, МакКрейдің өмірбаянын жазған Джон Ф. Прескотт пен МакКрей үйінің кураторы Бев Дитрихтің айтуынша, МакКрейдің гомосексуал болғанына ешқандай дәлел жоқ. Ол 1-ші бригаданың медициналық офицері және майоры болып тағайындалды. Ол 1915 жылы Екінші Ипр шайқасында жараланғандарды Ипрден солтүстікке қарай 3 шақырым жердегі Исер каналы бойындағы дамбаның артында ашығыс қазылған бункерден емдеді. МакКрейдің досы және бұрынғы милиция мүшесі, лейтенант Алексис Хелмер шайқаста қаза тапты, ал оның жерлеуі 1915 жылғы 3 мамырда жазылған «Фландрия даласында» поэмасын шығарды. 1915 жылдың 1 маусымынан бастап МакКрейге No. 3 Канадалық бас ауруханасы, Францияның солтүстігіндегі Булонь-сюр-Мердің маңында орналасқан Даннес-Камиерге басшылық етуге бұйрық берілді. Сегіз ай бойы аурухана Дурбар шатырларында жұмыс істеді (Бхопалдың бегумы сыйлаған және Үндістаннан жеткізілген), бірақ дауылдар, су тасқыны және аяздан зардап шеккеннен кейін 1916 жылы ақпанда Болонь-сюр-Мердегі ескі иезуит колледжіне көшірілді. К. Л. К. Аллинсон МакКрейдің «өте әскери емес түрде маған медицинаға ауысқандығы және сүйікті зеңбіректерінен алыстатылғаны туралы ойын айтқанын» хабарлады. Оның соңғы сөздері: «Аллинсон, дүниедегі барлық дәрігерлер бұл қанды соғысты жеңе алмайды: бізге көбірек және көбірек жауынгерлер керек». «Фландрия даласында» поэмасы алғаш рет 1915 жылғы 8 желтоқсанда Punch журналында анонимді түрде жарияланды, бірақ сол жылғы көрсеткіште МакКрей автор ретінде аталды (McCree деп жазылған). Өлең тез арада соғыстың ең танымал өлеңдерінің біріне айналды, көптеген қайырымдылық кампанияларында қолданылды және жиі аударылды (латын тіліндегі нұсқасы In agro belgico деп басталады). «Фландрия даласында» АҚШ-та да кеңінен басылды, оның үкіметі соғысқа қосылуды қарастырып жатқанда, Р. В. Лиллардтың «жауабымен» бірге («Сіздің өліміңіз бекер болмайды деп қорқамаңыз, / Біз сіз лақтырған шамды ұстадық»). МакКрей, енді «әдетте дұрыс жазылмаған, бірақ танымал есім», кенеттен болған атағына қызығушылықпен қарады, «олар «In F. F.» дұрыс жазуды бастаса еді дейсіз» деген тілек білдірді; «бірақ» (өмірбаянында жазылғандай) «өлең адамдарға өздерінің міндеті қайда екенін түсінуге көмектессе, ол қанағаттанатын еді». 1918 жылғы 28 қаңтарда, әлі де No. 3 Канадалық бас ауруханасын (McGill) Булоньде басқарғанда, МакКрей пневмониядан және «кең ауқымды пневмококк менингитінен» қайтыс болды. Ол Францияның Вимерё қаласындағы Британдық бас ауруханасында жерленді, келесі күні Вимерё зиратының Ұлттар Достастығының бөліміне толық әскери салтанатпен қойылды. Оның тумен жабылған табыны зеңбірекпен тасылды, және аза тұтушылар – генерал сэр Артур Карри және МакКрейдің достары мен қызметкерлерінің көптеген өкілдері – МакКрейдің шабуылы «Bonfire» алдында болды, оның етікдері қамшыда кері бұрылған. Bonfire МакКреймен Валкартиерден, Квебек, оның өліміне дейін бірге болды және оны қатты жақсы көретін.

McCrae was born in McCrae House in Guelph, Ontario to Lieutenant Colonel David McCrae and Janet Simpson Eckford; he was the grandson of Scottish immigrants from Balmaghie, Kirkcudbrightshire. His father had served with the Guelph Home Guard during the Fenian raids, and was a member of the Guelph city council and a director of The North American Life Assurance Company. His brother, Dr. Thomas McCrae, became a professor of medicine at Johns Hopkins Medical School in Baltimore and close associate of Sir William Osler. His sister Geills married James Kilgour, a justice of the Court of King's Bench of Manitoba, and moved to Winnipeg. McCrae attended the Guelph Collegiate Vocational Institute and graduated from the Institute at 16. He was the first Guelph student to win a scholarship to the University of Toronto. After attending university for three years, however, he was forced to take a year off due to severe asthma. This illness recurred throughout his life. Among his papers in the John McCrae House in Guelph is a letter he wrote on July 18, 1893, to Laura Kains while he trained as an artilleryman at Tête de Pont barracks, today's Fort Frontenac, in Kingston, Ontario. "I have a manservant Quite a nobby place it is, in fact My windows look right out across the bay, and are just near the water's edge; there is a good deal of shipping at present in the port; and the river looks very pretty." He was a resident master in English and Mathematics in 1894 at the Ontario Agricultural College in Guelph. McCrae returned to the University of Toronto and completed his B. A., then returned again to study medicine on a scholarship. At medical school, McCrae had tutored other students to help pay his tuition. Two of his students were among the first female doctors in Ontario. McCrae graduated in 1898. He was first a resident house officer at Toronto General Hospital, then in 1899 at Johns Hopkins Hospital in Baltimore, Maryland. In 1901, he was appointed professor of pathology at the University of Vermont, where he taught until 1911; he also taught at McGill University in Montreal, Quebec. In 1902, he was appointed resident pathologist at Montreal General Hospital and later became assistant pathologist to the Royal Victoria Hospital in Montreal. In 1904, he was appointed an associate in medicine at the Royal Victoria Hospital. Later that year, he went to England where he studied for several months and became a member of the Royal College of Physicians. In 1905, McCrae set up his own practice although he continued to work and lecture at several hospitals. The same year, he was appointed pathologist to the Montreal Foundling and Baby Hospital. In 1908, he was appointed physician to the Alexandra Hospital for Contagious Diseases. In 1910, he accompanied Lord Grey, the Governor General of Canada, on a canoe trip to Hudson Bay to serve as expedition physician. Lord Grey marvelled that "You were able to beat the record of the Arabian Nights, for I believe the 3000 miles of our travels were illumined by as many stories." McCrae was the co author, with J. G. Adami, of a medical textbook, A Text Book of Pathology for College Students of Medicine (1912; 2nd ed., 1914). McCrae was the founding member of the University Club of Montreal. McCrae proposed to his sister in law Nona Gwyn but was refused. Apart from weekly letters to his mother the poet was very private about any romantic relationships, and "from time to time" his sexuality has been questioned. However, according to McCrae biographer John F. Prescott and McCrae House curator Bev Dietrich, there is no evidence that McCrae was gay. He was appointed as Medical Officer and Major of the 1st Brigade, Canadian Field Artillery. He treated the wounded during the Second Battle of Ypres in 1915, from a hastily dug bunker in the back of the dyke along the Yser Canal about 2 miles north of Ypres. McCrae's friend and former militia member, Lt. Alexis Helmer, was killed in the battle, and his burial inspired the poem, "In Flanders Fields", which was written on May 3, 1915. From June 1, 1915, McCrae was ordered away from the artillery to set up No. 3 Canadian General Hospital at Dannes Camiers near Boulogne sur Mer, northern France. For eight months the hospital operated in Durbar tents (donated by the Begum of Bhopal and shipped from India), but after suffering from storms, floods, and frosts it was moved in February 1916 into the old Jesuit College in Boulogne sur Mer. C. L. C. Allinson reported that McCrae "most unmilitarily told [me] what he thought of being transferred to the medicals and being pulled away from his beloved guns. His last words to me were: 'Allinson, all the goddamn doctors in the world will not win this bloody war: what we need is more and more fighting men.'" "In Flanders Fields" first appeared anonymously in Punch on December 8, 1915, but in the index to that year, McCrae was named as the author (misspelt as McCree). The verses swiftly became one of the most popular poems of the war, used in countless fund raising campaigns and frequently translated (a Latin version begins In agro belgico ). "In Flanders Fields" was also extensively printed in the United States, whose government was contemplating joining the war, alongside a 'reply' by R. W. Lillard (" Fear not that you have died for naught, / The torch ye threw to us we caught "). McCrae, now "a household name, albeit a frequently misspelt one", regarded his sudden fame with some amusement, wishing that "they would get to printing 'In F. F.' correctly: it never is nowadays"; but (writes his biographer) "he was satisfied if the poem enabled men to see where their duty lay." On January 28, 1918, while still commanding No. 3 Canadian General Hospital (McGill) at Boulogne, McCrae died of pneumonia with "extensive pneumococcus meningitis" at the British General Hospital in Wimereux, France. He was buried the following day in the Commonwealth War Graves Commission section of Wimereux Cemetery, just a couple of kilometres up the coast from Boulogne, with full military honours. His flag draped coffin was borne on a gun carriage and the mourners – who included general Sir Arthur Currie and many of McCrae's friends and staff – were preceded by McCrae's charger, "Bonfire", with McCrae's boots reversed in the stirrups. Bonfire was with McCrae from Valcartier, Quebec until his death and was much loved.

Мұра

Канадалық медицина қауымдастығы Джон МакКрей ескерткіш медалін Канада қарулы күштерінің денсаулық сақтау қызметінің мүшесіне үлгілі қызметі үшін табыстайды. МакКрей 1946 жылы Ұлттық тарихи маңызы бар тұлға деп жарияланды. МакКрей – Альбертаның бұрынғы парламент мүшесі (депутаты) Дэвид Килгурдың және Килгурдың бұрынғы Канада премьер-министрі Джон Тернерге үйленген әпкесі Гейлс Тернердің інісі болған. Мари Кристи Гейлс Килгур (қызметтес аты МакКрей) – Джон МакКрейдің әпкесі. 1918 жылы лейтенант Джон Филип Соуза, лейтенант-полковник Джон МакКрейдің сөзіне жазылған "Фландрия далаларында мак гүлдері өседі" әніне музыка жазды. Бельгияның Ипр қаласындағы Киім залында осы өлеңнің атымен аталған "Фландрия далалары мұражайы" атты тұрақты соғыс мұражайы орналасқан. Ипрдегі Санкт-Джордж ескерткіш шіркеуінде МакКрейдің суреті мен қысқаша өмірбаянынан тұратын ескерткіш сақталған. 2007 жылдың мамыр айында оның ең танымал өлеңі жазылғанының 90 жылдығын атап өту үшін екі күндік әдеби конференция өткізілді. МакКрейдің құрметіне аталған мекемелердің қатарында Гюльфтегі Джон МакКрей мемлекеттік мектебі, Маркхемдегі Джон МакКрей мемлекеттік мектебі, Торонтодағы Джон МакКрей аға мемлекеттік мектебі және Оттавадағы Джон МакКрей орта мектебі бар. Гюльф Колледждік кәсіптік училистің күшімен подполковник Джон МакКрейге арналған қола тақта орнатылды. МакКрей үйі мұражайға айналдырылды. Қазіргі Канада соғыс мұражайында арнайы көрмелерге арналған галерея бар, ол подполковник Джон МакКрей галереясы деп аталады. 2015 жылдың мамыр айында Рут Абернатидің жасаған МакКрейдің мүсіні Онтарионың Оттава қаласындағы Грин-Айленд (Ридо өзені) аралына орнатылды. Мүсінде МакКрей артиллерия офицерінің киімінде, жанында медициналық сөмкесімен бейнеленген, ол өлең жазып отырған сәтте. Мүсін соғыс алаңының қирауын және оның аяғында Бірінші дүниежүзілік соғысты және одан кейінгі барлық қарулы қақтығыстарды еске түсіретін мак гүлдерін көрсетеді. Сол мүсіннің көшірмесі 2015 жылы Гвельфтегі Гвельф азаматтық мұражайында орнатылды. Оның жерленген жеріне жақын көше оның құрметіне аталған, бірақ көше "Rue Mac Crae" деп аталады. Британдық Колумбиядағы МакКрей тауы оның есімімен аталған.

The Canadian Medical Association awards the John McCrae Memorial Medal to a health services member of the Canadian Armed Forces for exemplary service. McCrae was designated a Person of National Historic Significance in 1946. McCrae was the great uncle of former Alberta Member of Parliament (MP) David Kilgour and of Kilgour's sister Geills Turner, who married former Canadian Prime Minister John Turner. Marie Christie Geills Kilgour (née McCrae) was the sister of John McCrae. In 1918, Lieut. John Philip Sousa wrote the music to "In Flanders Fields, the poppies grow" words by Lieut. Col John McCrae. The Cloth Hall of the city of Ypres in Belgium has a permanent war museum called the "In Flanders Fields Museum", named after the poem. There are also a photograph and a short biographical memorial to McCrae in the St George Memorial Church in Ypres. In May 2007, to commemorate the 90th anniversary of the writing of his best known poem, a two day literary conference was held. Institutions that have been named in McCrae's honour include John McCrae Public School in Guelph, John McCrae Public School in Markham, John McCrae Senior Public School in Toronto, and John McCrae Secondary School in Ottawa. A bronze plaque memorial dedicated to Lt. Col. John McCrae was erected by the Guelph Collegiate Vocational Institute. McCrae House was converted into a museum. The current Canadian War Museum has a gallery for special exhibits, called The Lieutenant Colonel John McCrae Gallery. In May 2015, a statue of McCrae by Ruth Abernathy was erected on Green Island (Rideau River) in Ottawa, Ontario. McCrae is dressed as an artillery officer and his medical bag nearby, as he writes. The statue shows the destruction of the battlefield and, at his feet, the poppies which are a symbol of Remembrance of World War I and all armed conflict since. A copy of that statue was erected at Guelph Civic Museum in Guelph in 2015. The street next to the cemetery where he is buried is named in his honour, although the street is called "Rue Mac Crae". Mount McCrae in British Columbia, is named for him.

Ескертпелер мен сілтемелер

Буш, Бритон Купер (2003). Канада және Ұлы соғыс: Батыс майдан қауымдастығының материалдары. МакГилл Квинс университетінің баспасы. Холт, Тони және Валмай (1996). Ұлы соғыстың ақындары, "Лейтенант-полковник Джон МакКрей". Барнсли: Лео Купер (1999 жылы қайта басылған). Педди, Джон. Джон МакКрей туралы әңгіме Гелф мұражайлары, Гелф, Онтарио. Қол жеткізілген: 2010 02 25. Прескотт, Дж. Ф. (1985). Фландрия далаларында: Джон МакКрейдің тарихы. Бостон Миллс баспасы.