Кіріспе

Букингемширдегі ауыл үйі, Англия

Хартвелл үйі – Оңтүстік Англияның Букингемшир графтығындағы Хартвелл приходында орналасқан ауыл үйі. Үйге Эрнест Кук қоры иелік етеді, 1989 жылдан бері тарихи қонақ үй ретінде қызмет етеді және 2008 жылы Ұлттық трастқа жалға берілді. I санаттағы бұл үй – жакоб стиліндегі, георгиандық фасады және рококо интерьері бар, көркем ландшафты саябақта орналасқан. Ең бастысы, ол 19 ғасырдың басында қуғынға ұшыраған француз королі Людовик XVIII-нің резиденциясы ретінде танымал.

Орналасқан жері

Үй А418 тас жолы бойындағы Стоун ауылында, Айлсбери қаласының орталығынан 3 миль (5 км) қашықтықта орналасқан. Айлсбери – жақын маңындағы ірі қала, ал Лондон орталығына дейін A41 тас жолымен шамамен 40 миль (64 км) қашықтықта.

Тарих

Бұл мүлік алғаш рет 1086 жылғы "Домсдей кітабында" тіркелген және Уильям Певерелге тиесілі болған. Қазіргі үйдің негізгі бөлігі 17 ғасырдың басында Хэмпден отбасы, одан кейін Ли отбасы үшін салынған. Букингемширдің ежелгі отбасы Лилер шамамен 1650 жылы Хэмпдендермен некелесу арқылы Хартвеллге ие болды.

Бурбон соты

1809 және 1814 жылдар аралығында үйдің иесі сэр Чарльз Ли француз ханзадасы Луи Станислас Ксавьерге, Прованс графына, болашақ король Луи XVIII-ге үйді жалға берді. Кедей принц пен оның сарайының Хартвеллге келуі сарай үшін жағымсыз оқиға болды, бұрынғы мәртебелі сарай қызметкерлері қорғасын шатырларда тауықтар мен түрлі шағын мал өсірді. Луидің әйелі, Мари Жозефина Савойялық 1810 жылы Хартвеллде қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін денесі бірінші Вестминстер аббаттығына, ал бір жылдан соң Сардинияға жеткізілді, онда Сардинияның Савой королі Наполеонның Турин мен Пьемонтты басып алуы кезінде уақытша жасырынған еді; ол Кальяри соборында жерленген. Принц Луи Наполеон жеңілгеннен кейін үйдің кітапханасында француз тәжін қабылдау туралы құжатқа қол қойды.

Ғылыми орталық

1827 жылы астроном доктор Джон Ли үйді әйелі болмаған пастор сэр Джордж Лиден мұраға алды. Оның меншігінде болған кезде 1850 жылы кітапханада Британдық метеорологиялық қоғам, қазіргі Корольдік метеорологиялық қоғам құрылды.

Хартуэлл обсерваториясы

Уильям Генри Смит, Лидің Хартвеллге "жылдан-жылға" теорияларды талқылауға шақырылатын тұрақты ғалым қонақтарының бірі, Ли орнатқан телескоп пен куполдың дизайнына көмектескен, «Ædes Hartwellianæ: Or, Notices of the Manor and Mansion of Hartwell» (Б. Николс және Ұлы, Лондон, 1851, жеке таралым үшін басылған) еңбегінде үйді және онда құрылған Хартвелл обсерваториясын сипаттады. Кітаптағы көптеген суреттерді Смиттің әйелі Аннарелла және оның күйеу баласы, Рев. Профессор Баден Пауэлл салған.

Кейінгі пайдалану

Николас Ли үйді ағасы, доктор Джон 1866 жылғы 25 ақпанда Хартвеллде қайтыс болғаннан кейін мұраға алды. Үй 1938 жылға дейін жеке тұрғын үй ретінде сақталды, содан кейін, бұзылу қаупі туғанда, қайырымды Эрнест Кук сатып алып, үйдің ішіндегі заттар ашық аукционда сатылды. 1952 жылы құрылған Эрнест Кук қорына мүлік өтті. 1960 жылдары үй қыздарға бітіру мектебі ретінде пайдаланылды, ал 1980 жылдары қонақ үй ретінде жалға берілді. Үй жаңартылып, "Historic House Hotels" тобына қосылды. Шекерсқа жақын орналасқандықтан, ол жиі халықаралық және үкіметтік саммиттер мен мәжілістерге төңкерілді. Үйдің мейрамханасының арнайы тағамы – жергілікті Айлсбери үйрегі.

Сәулет сипаттамалары

Үйдің Якоб стиліндегі солтүстік жағы аш тастардан салынған және үстінде иісті терезесі бар шығыңқы кірер орны бар. Бұл қасбеттің екі шетінде де екі жақтан орналасқан, әрқайсысында екі қабат биіктіктегі шығыңқы терезелері бар. Кірер орнының екі жағында да сарайдың ішкі залының үлкен терезелері орналасқан. Шатырды жабатын 1740 жылы орнатылған вазалары бар парапет. 1759 мен 1761 жылдар аралығында сәулетші Генри Кин үйді едәуір кеңейтіп, "Грузия стилінде" өзгертіп, шығыс жағын қиылысқан терезелерімен және Тоскана стиліндегі орталық кірер орнымен салды. Ішінде үлкен залдың әшекейленген панельдері және рококо стиліндегі үш қабылдау бөлмесінің ошақтары бар. 1980 жылдардағы қонақ үйге айналдыруды архитектор Эрик Тросселл бақылады, ол бұрынғы 18 ғасырдағы ашық аркалы кірер орнын жауып, сэр Джон Соан стилінде жаңа асхана жасады. Бұрынғы жартылай дөңгелек галереялы кіреберіс вестибюлі ішкі залға айналды. Троссел сонымен қатар шатырдың үстіндегі күмбездің дизайнын жасап, қайта құрды.

Бау-бақшалар

Хартвеллдегі бақтардың жоспарын шамамен 1750 жылы Кэпабилити Браун жасаған. Солтүстік аллеясы – 1830 жылы отырғызылған ағаштар арқылы керемет көрініс ашады, алайда бүгінде Айлсбери қаласының тым жақын орналасуы салдарынан оның аяқталуы өкінішті. Бақтар жақын орналасқан Стоу саябағын еске түсіреді, онда мүсіндер, обелиск және сәндік көпір бар. Хартуэлл иелігі қазір Хартуэлл үйін қоршаған шаруашылық жерлерді қамтиды. Хартуэллдің Мысыр бұлағы – 1850 жылы египтолог Жозеф Бономи кіші салған сәнді құрылыс. Ол Төменгі Хартуэллдің батыс жағында, кішкентай бұлақтың қарсы бетінде орналасқан ойықша. Тас пилонға грек тілінде "ΑΡΙΣΤΟΝ ΜΕΝ ΥΔΩΡ" деген жазу қашалған, ол "Су – ең жақсысы" деп аударылады және Талесқа жатқызылады.

Ұлттық қордың сатып алуы

2008 жылдың қыркүйегінде Ұлттық Траст Эрнест Кук Трастынан үйді ұзақ мерзімге жалға алды (2111 жылға дейін). Бұл сыйлық туралы шамамен 30 жыл бойы келіссөздер жүргізілді және 1997 жылы Ұлттық Траст үш мүлікке қатысты шектеу шарттарын қабылдады. Үй мен жерді "Historic House Hotels" (HHH) директорлары Трастқа сыйға берді. Үй бұрынғы HHH басқаруымен қонақ үй ретінде өз қызметін жалғастыруда. Үш Ұлттық Траст директоры HHH басқармасына қосылды, ал түскен барлық табыс үш үйдің ұзақ мерзімді күтіміне жұмсалатын Траст қорларына аударылады.

Қоғамдық қолжетімділік

Сарайдың бақшасы мен ауласы келушілерге ашық болуы, сондай-ақ жер қабатындағы бөлмелерге экскурсиялар ұйымдастырылуы көзделіп отыр.