Кіріспе
Таме – Оксфордширдегі базар қаласы және азаматтық приход. Ол Оксфорд қаласынан шамамен 21 км (13 миль) шығысқа қарай және Айлсбериден шамамен 16 км (10 миль) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Қаланың аты қаланың солтүстік жағымен ағып өтетін Теміз өзенінен шыққан, және ол Бэкингемширмен шекараның бір бөлігін құрайды. Приходқа қаланың оңтүстігіндегі Моретон кішкентай ауылы кіреді. 2011 жылғы халық санағы бойынша приходта 11 561 адам тұрады. Таме Англо-саксон дәуірінде негізделген және Уэссекс патшалығының құрамында болған.
Аббатхана, шіркеу және пребендал
Таме аббаттығы 1138 жылы цистерциандық орден үшін негісталды: аббат шіркеуі 1145 жылы қасиеттендірілді. 16 ғасырда монастырлардың таратылуы кезінде аббаттық жойылды және шіркеу бұзылды. Оның орнында Таме паркі (үй) салынды, ол аббаттың бөліктерін, соның ішінде 16 ғасырдың басындағы аббат үйін қамтиды. Оның интерьері Англиядағы итальяндық Ренессанстың ең ерте мысалдарының бірі болып табылады. 18 ғасырда грузин стиліндегі батыс қанат қосылды. 1840 жылдар шамасында аббат шіркеуінің негіздерінің бір бөлігі қазылып алынды: ол ұзын және кең болды, ал әйелдер капелласы шығыс жағына тағы созылып жатты. Англия шіркеуінің Мария Дірменнің приход шіркеуінің ең ерте ерекшелігі – фонттың 12 ғасырлық негізі. 13 ғасырда фонттың сегізбұрышты ыдысы қайта жасалды. Қазіргі шіркеу – 13 ғасырда салынған крест тәрізді ғимарат. Хоры – ерте ағылшын готикасы, шамамен 1220 жылы салынған, оның солтүстік қабырғасында алты ланцет терезесі және оңтүстік қабырғасында да осыған ұқсас орналасқан. Келесі онжылдықтарда екі рет өзгертілді: 13 ғасырдың ортасында солтүстік қабырғасына үш жарықты пластиналы терезе қосылды, ал шамамен 1280 жылы геометриялық трассериясы бар бес жарықты шығыс терезесі қосылды. Хорының оңтүстік қабырғасындағы ланцет терезелері үш екі жарықты безендірілген готикалық терезелермен ауыстырылды, сонымен қатар ретикулалы трассериясымен, және бір уақытта қос пильзеня қосылды. Трансепттер мен мұнара аркалары да 13 ғасырдың басына жатады. Кемеде бес бөлікті солтүстік және оңтүстік науалары бар, олардың аркадалары шамамен 1260 жылы салынған. Науалар 14 ғасырда кеңейтілді, сонда олар сәнді готикалық терезелер мен есіктерін алды. Безендірілген готикалық оңтүстік кіреберісі екі қабатты және екі бөлікті төрт бөлікті күмбезді. Перпендикулярлы готикадағы клерстерий 14-шы немесе 15-ші ғасырдың басында салынған. 15 ғасырда мұнараның тіректері нығайтылды және мұнараның екі жоғарғы қабаты салынды. 1442 жылы солтүстік трансепті бес жарықты перпендикулярлы готикалық солтүстік және шығыс терезелерімен панельді трассериясымен қайта салынды. Сол уақытта оңтүстік трансептіде де ұқсас терезелер пайда болды және шығысқа қарай кеңейтіліп, 15 ғасырлық пильзенясы бар капелла жасалды. Батыс терезесі 1672–73 жылдары орнатылды, бұл готиканың сақталып қалған мысалы. 1838 жылы Джордж Уилкинсонның басшылығымен солтүстік науаның солтүстік қабырғасы қайта салынды. Мұнарада сегіз қоңыраудан тұратын қоңырау сақинасы бар, олардың барлығы 1876 жылы Уайтчепель қоңырау құю зауытының Мерс және Стенбанк құйған. Пребенд үйінің 1234 жылға дейін болғаны белгілі, ал ерте ағылшын готикалық капелласы шамамен 1250 жылы салынған. Күн бөлмесі де 13 ғасырдан, бірақ 14 ғасырда кеңейтілді, сонда қазіргі тақта бағанасы жабыны қосылды. Пребенд үйінің қалған бөлігі 15 ғасырдан басталады. Залдың жоспары 14 ғасырдан, бірақ кейіннен бөлінді, ал бір бөлігінде қазір 15 ғасырлық керемет шатыры бар. 1661 жылы антиквар Энтони Вуд үйдің қираған күйде екенін, ал 19 ғасырдың басында оның қалдықтары ферма және астық қоймалары ретінде пайдаланылғанын хабарлады. Ол 1836 жылы қалпына келтірілді. Пребендтік үйлер мен Сент-Мария шіркеуі 1290 жылдардың басында Линкольн епископы Оливер Саттон мен король Эдуард I-нің рыцары сэр Джон Сент-Джон арасындағы қақтығыс кезінде бірнеше рет шабуылға ұшырады. Пребенд үйі 1984 жылдан бастап әнші-сазгер Робин Гибб пен оның әйелі Двинаның үйі болды, ал Гибб Сент-Мэри шіркеуінің зиратында жерленген.
Әлеуметтік және экономикалық тарих
1550 жылы сарайлық Джон Уильямс, Тэмнің 1-ші бароны Уильямс, Черч-Лейндегі қайырымды үйлерді салды. Ол 1559 жылы қайтыс болды, ал оның өсиетімен жергілікті грамматикалық мектеп құрылды. Оның 1569 жылы аяқталған алғашқы ғимараты қайырымды үйлердің жанында орналасқан. 1880 жылы мектеп Оксфорд-роудтағы қазіргі үй-жайларына көшірілді. 1971 жылы ол Лорд Уильямс мектебі деген атпен толық білім беретін мектепке айналды. 1640 жылдардағы Азамат соғысы кезінде Тэмді кезекпен роялистер мен парламентшілер басып алды. 1643 жылы Чалгроув шайқасынан кейін грамматикалық мектепте білім алған полковник Джон Хэмпден Езекиел Браунның үйінде жараларынан қайтыс болды, кейіннен ол Грейхаунд мейрамханасы болды. Боксшы Джеймс Фигг 17 ғасырдың соңында Тэмде дүниеге келді және алғашқы жекпе-жектерін Грейхаунд мейрамханасында өткізді. 21-ші ғасырда Грейхаунд мейрамханасы Джеймс Фигг деп аталды және 2011 жылдың сәуірінде Оксфордширдің көк тақталар кеңесі оны еске алу үшін көк тақтамен белгіледі. 18 ғасырда қайық пішіндес Жоғары көшедегі көптеген ғимараттар жергілікті өндірілген тұзды глазурьдалған кірпіштен салынған заманауи қасбеттермен жаңартылды. 18 ғасырдың соңында Джон Уэсли Тэмде уағыз айтты. Сол кезде жиналған қауым соншалықты көп болды, ғимараттың едені құлап, көпшілік төменгі қабатқа түсті. 1813 жылы Уэллингтон көшесінде Тэмнің жұмыс үйі болды. 1826 жылы Тэм Милльдің иесі болған Джон Боддингтон жұмыс үйінің бастығы болды. 1831 жылы оның ұлы, сондай-ақ Джон Боддингтон, Манчестердегі Стрэнджвейс сыра зауытында клерк болып жұмыс істеді. 1813 жылы Тэм Милльде туған кіші ұлы Генри Боддингтон ағасының соңынан еріп, 1832 жылы сол сыра зауытына қосылды. Генри 1847 жылы бизнесте серіктес болды және 1853 жылы жалғыз меншік иесі болды, содан кейін оның сыралары Боддингтон деп аталды. 2011 жылдың сәуірінде Оксфордширдің көк тақталар кеңесі бұрынғы жұмыс үйінің орнында Генри Боддингтонға арналған көк тақтаны ашты. 1835 жылы Тэм кедейлер одағы құрылды және келесі жылы Джордж Уилкинсон жобалаған жаңа жұмыс үйі Оксфорд жолында салынды. 20 ғасырда ғимарат Rycotewood колледжінің қосымша білім беру орталығы болды. 2003 жылы Оксфорд және Червелл колледжін құру үшін қосымша білім беретін тағы екі колледжбен бірікті, қазір Оксфорд қалалық колледжі. Тэм теміржол станциясы 1862 жылы Уайкомб теміржолының ұзартылуының уақытша аялдамасы ретінде ашылды. Ұзарту 1864 жылы аяқталды. 1963 жылы Британ теміржолдары Оксфорд және Тэм арасындағы жолаушылар қызметін тоқтатты және Тэм станциясын жапты, Принс Рисборо (7 миль) 1987 жылға дейін жақын жолаушылар станциясы болып қалды (төменде қараңыз). BR Тэм мен арасындағы жолды бұзды, бірақ Тэмдегі мұнай қоймасына жүк тасымалы үшін Тэм мен Принс Рисборо арасындағы жолды ашық қалдырды. Тэм қалалық үйін архитектор Х.Дж. Толлит жакобетан стилінде жобалап, 1888 жылы салды. 1940 жылы Уиллокс Маккензи, жергілікті жүк көлігі жүргізушісі, Тем өзенінің жағасында ортағасырлық монеталар мен сақиналардың шағын қорын тапты. Монеталар он грат, ал сақиналар - 14-16 ғасырлар аралығындағы бес сәнді үлгі. Округтік сот тергеушісі оларды қазына деп жариялады, сондықтан олар Корольдік меншікке жатады. Корольдік бұл қазынаны Ашмолеан мұражайына тұрақты түрде тапсырды. Ең сәнді сақина кішкентай монумент салынған шіркеу сақинасы болды. Оның қақпағы Лотарингия кресіне ұқсас екі көлденең қималы ерекше крестпен безендірілген. Тэм қалалық кеңесі бұл кресті өздерінің елтаңбасына енгізді. 1974 жылы M40 автожолы Хай-Уайкомбтен Грейт-Милтондағы Чилворт фермасына дейін ұзартылды. Милтон Комондағы 7-кезең Тэмнен оңтүстік-батысқа қарай 5 км жерде орналасқан, бұл қала Лондонда жылдам жолмен байланыстырады. 1990 жылы M40 кеңейтуі аяқталды, бұл Тэмге Бирмингемге жылдам жолмен байланыс жасады. 1987 жылы British Rail Chiltern Main Line желісінде Тэмнен солтүстік-шығысқа қарай 3 шақырым жердегі Хадденхэмде бекет ашты. Chiltern Railways қазір жолаушылар қызметін қамтамасыз етеді, теміржол стансасын High Wycombe-ге жалғастырады, және станцияда үлкен көлік тұрағы, такси кеңсесі және Тэмге тұрақты автобустар бар. 1991 жылы Тэм мұнай қоймасы жабылып, BR Тэм мен Принс Рисборо арасындағы теміржолды бұзды. Sustrans компаниясына бұрынғы жолды қайта пайдалануға рұқсат берілді, нәтижесінде Феникс жолы құрылды, ол Ұлттық велосипед желісінің 57-маршрутының бөлігі. Тэм арқылы теміржолды қайта ашу 2015 жылы Чилтерн теміржолының Лондон Мэрилебондан Оксфордқа Принс Рисборо арқылы тікелей теміржол желісін ашу жоспарында қарастырылған нұсқа болды. Көпірлерді қайта орнатудың құны тым жоғары деп есептелді. Bentley Productions көп рет Тэмді Midsomer Murders драмалық сериалы үшін Causton қаласын бейнелеу үшін пайдаланды.
Экономика
Қаланың ең ірі екі жұмыс берушісі, CPM Group және Travelodge, екеуінің де бас кеңселерi қала сыртында орналасқан. W. Lucy & Co. 2005 жылы Оксфордтан Тэм қаласына көшті.
Қоғамдық көлік
Хадденхэм және Тэм Парквей станциясының толық мәліметтері жоғарыда келтірілген. 2013 жылы Лондон Мэрилебонға дейінгі ең жылдам пойыз 36 минутта жүрді. Arriva the Shires Sapphire автобустарының 280 және X8 маршруттары Оксфорд теміржол станциясын және Айлсбериді Тэм арқылы байланыстырады. 280 маршруты күн сайын жұмыс істейді және Уитли мен Хадденхэмді қамтиды. Дүйсенбіден сенбіге дейін әр 20 минут сайын, ал жексенбіде әр 30 минут сайын жүреді. X8 маршруты – Уитли мен Хадденхэмті айналып өтетін экспресс-маршрут, бұрын дүйсенбіден жұмаға дейін сағатына бір рет жүрді. 2019 жылдың ақпан айынан бастап X8 күніне 6 автобус қана іске қосылады. Ертеңгілік сағатта Айлсбериден Оксфордқа 2 автобус, ал кешкі сағатта Оксфордтан Айлсбериге 4 автобус жүреді. Carousel Buses компаниясының 40 маршруты Тэмен және Хай-Уайкомбты Чиннор мен Стокенчерч арқылы байланыстырады. Қызметтер дүйсенбіден сенбіге дейін сағат сайын іске асырылады. Жексенбі және мереке күндері қызмет көрсетілмейді. 2016 жылдың шілдесінде Оксфордшир округі кеңесі барлық автобусқа бөлінетін қаражатты тоқтатты. Букингемшир округі кеңесі әлі де операторлармен субсидияланатын автобус маршруттарын іске асыру үшін келісімшарттар жасап жатыр, олардың кейбіреулері жергілікті ауылдарды Тэммен байланыстырады. Оларға Redline Buses компаниясының 110 маршруты және Z&S Transport компаниясының 111, 112 және 113 маршруттары кіреді. 121 автобус маршруты – Тэм қаласының айналасында сағат сайын жүретін айналма маршрут. 2023 жылдың сәуір айының соңына дейін Redline Buses маршрутты басқарды. Алайда, мамыр айында Тэм қалалық кеңесі Z & S Transport компаниясы тамызға дейін қызметті өз мойнына алатынын хабарлады. ТКК осы мерзімнен кейін қалаға Hopper Bus орнату мәселесін қарастыруды бастады.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламалары BBC South және ITV Meridian. Теледидар сигналдары Оксфорд теледидар таратушысынан алынады. Таме қаласының жергілікті радио станциялары: BBC Radio Oxford (95.2 FM), Heart South (102.6 FM), Jack FM (106.4 FM), Greatest Hits Radio Bucks, Beds and Herts (бұрын Mix 96 деп аталған) (96.2 FM) және Айлсбериден хабар тарататын Red Kite Radio. Thame Hub және Oxford Mail – жергілікті газеттер.
Ыңғайлылықтар
Тамеде үш бастауыш мектеп бар: Барли Хилл бастауыш мектебі, Джон Хэмпден бастауыш мектебі және Сент-Джозеф католик бастауыш мектебі. Оның бір округтік орта мектебі бар, ол Лорд Уильямс мектебі. Қалада Армия кадеттері мен Әуе оқу корпусының бөлімшелері бар. 594 (Таме) Әуе оқу корпусы 1994 жылы құрылды, бастапқыда 966 (Уоллингфорд) эскадрильясының бөлімшесі ретінде. 1997 жылы ол 594 эскадрилья атауын алып, тәуелсіз бөлімге айналды.
Спорт
Чиннор регби клубы Тэм қаласында орналасқан. Оның бірінші құрамасы қазіргі уақытта Ұлттық бірінші дивизионда ойнайды. Thame United Football Club футбол клубының негізгі командасы Оңтүстік лигасының Бірінші дивизионының Шығыс тобында ойнайды. Оксфордшир гольф клубы Тэмнен оңтүстік-батысқа қарай 1 миль (2 км) жерде орналасқан. Гольф алаңы Рис Джонспен жобаланған және 1996 жылдан 1999 жылға дейін Бенсон және Хеджес халықаралық ашық турнирі сияқты жарыстарды қабылдаған. Оксфорд тас жолында орналасқан Таме демалыс орталығында 25 метрлік жүзу бассейні, би студиясы, спорт залы және ракеткамен ойнайтын спорт түрлеріне арналған жабдықтар бар.
Туининг
Thame Франциядағы Montesson және Румыниядағы Sinaia қалаларымен қалаластық байланыс орнатқан.
Атақты тұрғындар
Джон Фотергилл, қонақүй иесі, кәсіпкер және жазушы, 1922-1931 жылдар аралығында Spread Eagle қонақ үйіне иелік етіп, басқарды. Скрипкашы Альфредо Камполи (1906–91) 1942 жылы Сент-Джозеф католик шіркеуінде үйленді және 1986 жылы Таме қаласына зейнетке шықты. 2011 жылдың сәуір айында Оксфордширлік көк тақталар кеңесі оның есімін еске алу үшін 39 Солтүстік көшесінде көк тақтаны ашты. Bee Gees тобының мүшесі Робин Гибб және оның әйелі Двина Мерфи Гибб 2012 жылы қайтыс болғанға дейін Тамедегі Пребендал үйінде тұрды. Робиннің кіші інісі Энди Гибб 1988 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше апта бұрын Робинмен бірге Тамедегі Пребендал үйінде тұрды. BBC актері, жаңғыртқыш, атқарушы Харман Грайзуд (1908–97) 1910 және 1920 жылдары Пребендал үйінде өсті. Бұл жерде католик дін қызметкері, әке Рэндольф Трейлл тұратын және үйдің шіркеуінде қызмет ететін. Ол өзінің «Бір уақытта бір нәрсе» (1968) атты автобиографиясында ағасы, күтімші, мейірімді медбике және коляскамен бірге жасаған саяхатын сипаттады, сол кезде олар Англия шіркеуіне жақын келгенде ауыл тұрғындары тас лақтырған. Ақын және драматург В. Б. Йейтс (1865–1939) қысқа мерзімге қаланың Cuttle Brook үйінде, 42-ші Төменгі Жоғары көшесінде тұрды. Оның ұлы 1921 жылы осы жерде дүниеге келді. Оның есімін еске алу үшін 2011 жылы көк тақта ашылды. Композитор Говард Гудолл 1960 және 70-ші жылдары Тамеде тұрды және Стоу мектебін бітіргеннен кейін Лорд Уильямс мектебіне қатысты. Coldcut дуэтінің мүшелері Джонатан Мор және Мэтт Блэк екеуі де Тамеде тұрды және LWS-ке қатысты. Рональд Ли, крикетші. Фиона Брюс, тележүргізуші.