Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың американдық USS Sealion (SS 195) – Сарго классына жататын суасты қайығы. Бұл, Тынық мұхитында табиғи ортада өсетін, ірі құлақты түлендердің бірі – теңіз арыстанының атымен аталатын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы кемесі болды.

Құрылыс және іске қосу

"Sealion" кемесінің қадасы 1938 жылғы 20 маусымда Коннектикут штатының Гротон қаласындағы "Electric Boat Company" компаниясында салынды. Ол 1939 жылғы 25 мамырда, АҚШ Флотының Бас қолбасшысы, адмирал Клод К. Блохтың әйелі, миссис Аугуста К. Блохтың спонсоры болуымен суға жіберілді және 1939 жылғы 27 қарашада қолданысқа берілді.

Қызмет тарихы

Сырға шығарудан кейін Sealion 17-ші су асты кемелер дивизиясына (SubDiv 17) тағайындалды. 1940 жылдың көктемінде ол дивизиясымен бірге Филиппин аралдарына аттанды, күзде Кавитеге жетіп, Азия флотының бір бөлігі ретінде операцияларды бастады. 1941 жылдың қазан айына дейін ол Лусон аралынан Сулу архипелагына дейін теңізді шарлады, содан кейін 202-ші дивизиядағы Сеадрагон су асты кемесімен бірге Кавитедегі әскери-теңіз кемежайында жоспарлы жөндеуге дайындалды. 8 желтоқсанға дейін кемежайдағы жөндеу жұмыстары басталды; екі күннен кейін ол жапондық әуе шабуылында екі тікелей соққыға ұшырады, нәтижесінде кемежай қирады. Бірінші бомба оның басқару мұнарасының артқы бөлігіне тиіп, корпустан тыс, басқару бөлмесінің үстінде жарылды. Екінші бомба негізгі балласттық резервуарды бұзып, артқы двигательдік бөлімдегі қысымды корпус жарылысына алып келді, сол жерде жұмыс істеген төрт матрос – Стерлинг Сесил Фостер, Мелвин Дональд О’Коннелл, Эрнест Эфром Огилви және Валлентин Лестер Пол қаза тапты. Бұған қоса, бір экипаж мүшесі, Говард Ферт, тұтқын ретінде қайтыс болды. Sealion дереу суға батып, корпусы 40% су астында және 15 градус оңға қарай еңкейді. Кемежайдың қирауы салдарынан жөндеу мүмкін болмады, сондықтан оны жоюға бұйрық берілді. Барлық қолданылуға болатын жабдықтар алынып, тереңдік зарядтары орналастырылды және 25 желтоқсанда жарылғыш заттар оның жаудың қолына тиюіне жол бермеу үшін жарылды.

Орынбасары

1944 жылы наурыз айында «Силеон» кемесі батырылғанда бас инженер және офицер болған Илай Томас Райх екінші «Силеон» командасын қабылдады. «Силеон II» жапондық «Конго» соғыс кемесін батыру үшін ұшырған алты торпеданың төртеуіне үш жыл бұрын бірінші «Силеонды» бомбалауда қаза болған Фостер, О’Коннелл, Пол және Огилви есімдері берілді.

Танымал мәдениетте

"Силеонның" батуы 1959 жылғы Кэри Гранттың "Петикоат операциясы" фильмінің сюжетіне енгізілген. Фильмде де Кавитеде орналасқан "Теңіз жолбарысы" деген ойдан шығарылған сүңгіме қайығы ұқсас жағдайға түседі, бірақ фильмде ол қайтадан суға шығарылып, толық жөндеу үшін Себуға жіберіледі, соның арқасында фильмнің оқиғасы дамиды. "El Alamein no Shinden" журналындағы көрнекті әңгімеде "Силеон" Германияның Англияға басып кіруіне, "Силеон операциясына" тосқауыл қояды, себебі АҚШ әлі бейтарап ел болғанда немістер оған қателікпен оқ атқан.