Кіріспе

жалпы хлороацетат қышқылдары
chembox
|Verifiedfields = өзгертілген
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 464362551
|Name = Chloroacetic acid
|ImageFile1 = Chloroacetic acid 2D skeletal. png
|ImageSize1 =
|ImageName1 = Chloroacetic acid
|ImageFile2 = Chloroacetic acid 3D vdW. png
|ImageSize2 = 150px
|ImageName2 = Chloroacetic acid
|PIN = Chloroacetic acid
|SystematicName = Chloroethanoic acid
|OtherNames = 2-Хлороацетат қышқылы, 2-Хлорэтаноат қышқылы
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=
|Section7=Chembox Hazards
|ExternalSDS = External MSDS
|MainHazards = алкилдеуші агент
|NFPA H = 3
|NFPA F = 1
|NFPA R = 0
|FlashPtC = 126
|AutoignitionPtC = 470
|GHSPictograms =
|GHSSignalWord = Қауіп
|HPhrases =
|PPhrases =
|LD50 = 76 мг/кг. және 1857 жылы (таза күйде) неміс химигі Рейнхольд Хоффман (1831–1919) хлор және күн сәулесінің қатысуымен мұздық сірке қышқылын қайта қайнату арқылы, содан кейін француз химигі Шарль Адольф Вурц хлороацетил хлоридін (|ClCH2COCl) гидролиздей отырып, сондай-ақ 1857 жылы дайындаған. Хлороацетат қышқылы өнеркәсіптік жолмен екі бағытта өндіріледі. Басты әдіс – сірке қышқылын хлорлау, катализатор ретінде сірке ангидридін пайдалану: H3C\sCOOH + Cl2 → ClH2C\sCOOH + HCl. Бұл әдіс дихлороацетат және трихлороацетат қышқылдарын қоспа ретінде шығарады, оларды дистилляция арқылы бөлу қиын: H3C\sCOOH + 2 Cl2 → Cl2HC\sCOOH + 2 HCl; H3C\sCOOH + 3 Cl2 → Cl3C\sCOOH + 3 HCl. Екінші әдіс – трихлорэтиленді гидролиз: ClHC\dCCl2 + 2 H2O → ClH2C\sCOOH + 2 HCl. Гидролиз 130–140 °C температурада, күкірт қышқылының (кемінде 75%) концентрленген ерітіндісінде жүргізіледі. Бұл әдіс галогендеу әдісінен айырмашылығы, өте таза өнім береді. Дегенмен, бөлінетін HCl-дің көп мөлшері галогендеу әдісінің танымалдылығын арттырды. Жыл сайын әлемде шамамен 420 000 тонна өндіріледі.

Пайдалануы және реакциялары

Реакциялардың көпшілігі |C\sCl байланысының жоғары реактивтілігін пайдаланады. Хлорлы қышқыл ең ірі көлемде карбоксиметилцеллюлоза және карбоксиметилкрахмал қалыңдатқыштарын дайындау үшін қолданылады. Хлорлы қышқыл хлорофенолдармен эфирлену арқылы фенокси гербицидтерін өндіруде де қолданылады. Осылайша 2-метил-4-хлорофеноксиацетил қышқылы (MCPA), 2,4-дихлорофеноксиацетил қышқылы және 2,4,5-трихлорофеноксиацетил қышқылы (2,4,5 Т) алынады. Ол глифосат және диметоат гербицидтерінің алғы түрі болып табылады. Хлорлы қышқыл адреналинге (эпинефринге) дейін прекурсор болатын хлороацетилхлоридке айналады. Хлоридтің сульфидпен ығыстырылуы тиогликоль қышқылын береді, ол ПВХ-та тұрақтандырғыш ретінде және кейбір косметикалық өнімдерде компонент ретінде қолданылады.

Қауіпсіздік

Хлорлы сірке қышқылы, басқа хлорацетат қышқылдары мен ұқсас галокарбондар сияқты, қауіпті алкилдеуші агент болып табылады. Егеуқұйрықтар үшін өлімнің орташа дозасы 76 мг/кг құрайды.