Кіріспе

Чарльз Гарднер Радборн (11 желтоқсан 1854 – 5 ақпан 1897), «Old Hoss» деген лақап атымен белгілі, – американдық кәсіби бейсбол ойыншысы, ол Басты Лига бейсболында (MLB) 12 маусым ойнады. Ол «Буффало» (1880), «Провиденс» (1881–1885), «Бостон» (Ұлттық лига) (1886–1889), «Бостон» (Ойыншылар лигасы) (1890) және «Цинциннати» (1891) командаларында ойнады. Нью-Йоркте туып, Иллинойста өскен Радборн 1880 жылы «Буффало» командасының құрамына кіргенге дейін жартылай кәсіби және кіші лига бейсболында ойнады. Бір жыл клубта ойнағаннан кейін, Радборн «Провиденс» командасына қосылды. 1884 жылғы маусымда Радборн 60 ойын жеңіп, MLB-де бір маусымдық рекорд орнатты, ол ешқашан бұзылмаған және тіпті оған жақындамаған. Ол сонымен қатар Ұлттық лигада (NL) орташа көрсеткіш (ERA) және соққылар бойынша көшбасшы болды, бұл оған үштік тәжді жеңуге мүмкіндік берді, ал «Грейс» командасы лига чемпионы атанды. Маусым аяқталғаннан кейін ол «Грейс» командасына 1884 жылғы әлем чемпионатын жеңуге көмектесті, үш ойынның барлығында табалдырықтан шықты. 1885 жылы «Грейс» командасы таратылғанда, құрамы NL басқаруына берілді, ал Радборн «Бостон» командасымен келісім шарт жасасты. Ол келесі төрт маусымды клубта өткізді, бір жыл «Бостон» франшизасының Ойыншылар лигасының бір маусымдық құрамында ойнады және MLB мансабын «Цинциннати» командасында аяқтады. Радборн 1939 жылы қайтыс болғаннан кейін Ұлттық бейсбол Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Радборн 1854 жылдың 11 желтоқсанында Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында дүниеге келді. Ол Чарльз бен Каролина (Гарднер) Радборнның сегіз баласының екіншісі болды. Чарльз Радборн (үлкені) жұмыс іздеп, Англияның Бристоль қаласынан АҚШ-қа көшіп келген, ал Каролина да одан көп ұзамай оны қатардан қосылды. 1855 жылы Радборн отбасы Иллинойс штатының Блумингтон қаласына көшіп, сол жерде Радборн өсті. Жасөспірім шағында Радборн әкесімен бірге ет сатушы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Индиана, Блумингтон және Батыс теміржол компаниясында тежегіш қызметін атқарды.

Бейсбол карьерасының алғашқы жылдары

1878 жылы Радборн «Пеория Редс» командасына оң жақтағы қорғаушы және «ауыстырушы» ретінде қосылды. Сол кезде ойыншыларды алмастыруға рұқсат болмағандықтан, егер бастапқы питчер соңғы иннингтерде тиімсіз болса, әдетте оң жақта ойнайтын ауыстырушы питчер, ойынды құтқару үшін бастапқы питчермен орын алмастыратын. 1879 жылы ол жаңа құрылған Солтүстік-Батыс лигасының «Дубук» командасымен келісім жасады. Радборн 1880 жылы Ұлттық лиганың «Буффало Бисонс» командасының екінші базалық ойыншысы, оң жақтағы қорғаушысы және ауыстырушы питчері ретінде үлкен лигаға қатысты. Ол алты ойын ойнап, .143 көрсеткіш жинады, бірақ бірде-бір иннинг те тастамады. Дегенмен, тынымсыз жаттығудан иығы ауырып, командадан босатылды. Сауыққаннан кейін, ол «Провиденс Грейс» командасына қарсы көрсету ойынында «Блумингтон» командасы үшін тастады. Оның көрсеткен өнері баршаны таң қалдырды, сол сәтте «Провиденс» оны 1100 немесе 1400 доллар жалақымен шартқа алды.

18811883 жыл

Радборнның 1881 жылы «Грейс» командасымен өткізген алғашқы маусымында, ол Джон Монтгомери Уордпен бірге питчинг міндеттерін бөлісті. Радборн 325.1 ининг тастап, 25-11 есебімен жеңіс-жеңіліс көрсеткішін жасады. 1882 жылы ол команданың басты питчеріне айналды, 466 ининг тастап, 33-19 есебімен ойнады және 2.11 орташа ұпай жинады. Ол 201 страйк-аутпен және алты толық ойынмен NL-де бірінші орынды иеленді, сондай-ақ жеңістер мен ERA бойынша екінші орынды алды. 1883 жылы ол 632.1 ининг тастап, 48-25 есебімен жеңістер саны бойынша лигада көшбасшы болды. Оның 2.05 ERA және 315 страйк-ауты NL-де екінші орынды иеленді.

1884 жылғы маусым

Провиденстің 1883 жылы чемпионатты жеңіп ала алмауынан кейін команданың қаржылық жағдайы қиынға түсті. Басшылық жаңа менеджер, Франк Банкрофтты тағайындады және талабын нақты жеткізді: чемпионатты жеңіңдер немесе команда таратылады. Маусым басында Радборн питчинг міндетін Чарли Суинимен бөлісті. Радборнның мақтанғақ екені белгілі болғандықтан, Суинидің сәттілікке ие болуына қызғанышпен қарады, нәтижесінде клубтағы жағдай шиеленісіп, ақырында жарысқа ұласты. Радборн төбелес бастаушы деп танылды және 16 шілдеде нашар ойын көрсеткеннен кейін жалақысы тоқтатылды, оның ойынды қасақана ұтырғаны үшін айыпталды – табақшаға жұмсақ лақтырулар жасады. Бірақ 22 шілдеде Суини ойын басталғанға дейін ішіп алған, ал ойын арасында дукатта ішіп отырды. Көрінеу мас болса да, Суини жетінші иннингке 6–2 есебімен жетті. Банкрофт оны алмастыруға тырысқанда, Суини оны ауызекі сөздермен қорлап, стадионнан шығып кетті, нәтижесінде Провиденс командасында тек сегіз ойыншы қалды. Үш сыртқы қорғау позициясын қамтуға барлығы екі ойыншы ғана болғандықтан, «Grays» көшбасшылықты жоғалтып, ойынды ұтырды. Кейін Суини «Grays» командасынан қуылды, бұл команданы дағдарысқа түсірді, көпшілік пікір команданы тарату керек дегенге келді. Осы кезде Радборн маусымның қалған бөлігінде барлық ойындарды бастауға уәде берді (алдыңғы маусымда 98 ойынның 76-сында ойнағаннан кейін), кішкентай қосымша жалақы мен келесі маусымда резервтік ережеден босатылу шартымен. Осы сәттен бастап, 23 шілдеден 24 қыркүйекке дейін, чемпионат жеңіліп алынған кезде, Провиденс 43 ойын ойнады, ал Радборн олардың 40-ын бастады және 36-сында жеңіске жетті. Бірақ ол әрбір ойында ойнағандықтан, қолы соншалықты ауырды, шашын тарау үшін тік көтере алмады. Ойын күні ол ойын басталар алдында сағаттап стадионда жаттығу жасап жүрді. Жылынуды бірнеше метрден бастады, біртіндеп екінші базадан және соңында қысқа орталық алаңнан лақтырғанға дейін арақашықтықты арттырды. Радборн маусымды лигада ең көп – 678.2 иннинг питчинг жасап және 73 ойынды толық аяқтаумен аяқтады. Ол 60–12 есебімен, 1.38 орташа ұпаймен және 441 соққымен «Үштік тәжді» жеңіп алды. Оның бір маусымдағы 60 жеңісі – бұл рекорд, ол ешқашан бұзылмайды деп күтілуде, өйткені 1991 жылдан бері ешбір питчер бір маусымда 37-ден аспайды. Сонымен қатар, оның 678.2 иннингінің көрсеткіші Уилл Уайттан (1879 жылы 680 иннинг) кейін бір маусымда екінші орында тұр. Регулярлық маусым аяқталғаннан кейін, NL чемпионы «Grays» 1884 жылғы әлем чемпионатына Америка Ассоциациясының чемпионы «New York Metropolitans» командасымен қатысты. Радборн серияның барлық ойындарын бастады және үшеуін де жеңіп алды, қарсыласқа тек үш ұпайға мүмкіндік берді, барлығы да лайықты емес.

Статистикалық ескертулер

1884 жылы Радборнның жеңістерінің жалпы саны туралы қарама-қайшылықтар бар. «MacMillan Бейсбол энциклопедиясының» классикалық нұсқасы, «Элиас Бейсбол рекордтар кітабының» қазіргі басылымы, оның Ұлттық Бейсбол Даңқы залындағы өмірбаяны және Baseball-Reference.com Радборнға 60 жеңіс (12 жеңіліске қарсы) тіркеді. Басқа дереккөздер, соның ішінде Baseball Almanac, MLB.com және Эдвард Ачорнның 2010 жылғы «Fifty nine in '84» кітабы Радборнға 59 жеңіс берді. Кейбір ескі дереккөздер (мысалы, оның қабір тақтасы) тіпті 62 жеңіс санады. 678 2/3 иннинг тақырыбында ешқандай дау жоқ, дау жеңістерді питчерлерге қалай тағайындалғанында; ерте жылдардағы ережелер ресми бағалаушыға бүгінгіге қарағанда көбірек еркіндік берді. Кем дегенде екі мәліметке сәйкес, 28 шілдеде Филадельфияда өткен ойында Циклон Миллер бес иннинг тамаша ойнап, 4-3 есебімен ұтылып қалды. Содан кейін Провиденс алтыншы иннингте төрт ұпай жинады. Радборн ойынға қосылып, келесі төрт иннингте тамаша ойнады, ал «Grays» тағы төрт ұпай соғып, ойынды 11-4 есебімен жеңді. Ресми бағалаушы Радборн ең тиімді ойнады деп шешіп, оған жеңіс берді. Сол кездегі ережелерге сәйкес, бұл шешім логикалық болды. Алайда, қазіргі заманғы ережелер бойынша, Миллер жеңіске ие болар еді, өйткені ол ойыннан шыққанда «рекордты питчер» болар еді, ал Радборн ойынды аяқтағаны және «үш немесе одан көп иннинг бойы тиімді ойнағаны» үшін құтқарылған ретінде есепке алынар еді. Кейбір қазіргі заманғы дереккөздер Миллерге жеңіс беруге айналды.

1885 жылғы маусым

Радборн бірнеше жыл бойы үлкен лигада сәтті ойнады, бірақ 1883 және 1884 жылдардағы жетістіктерін қайталай алмады. 1885 жылы ол 445,2 иннинг тастап, 28–21 есебімен жеңіске жетті. Маусым аяқталғаннан кейін «Grays» командасы таратылды, ал құрамы NL басқаруына берілді.

Кейінгі бейсбол мансабы

Радборн Бостон клубына қосылды және келесі төрт маусымды осы клубта өткізді, 27, 24, 7 және 20 ойын жеңіске ие болды. Одан кейін ол қарсыласы – Ойыншылар лигасына (Players' League) өтті және 1890 жылы оның Бостон клубында ойнады. Лига таратылғаннан кейін, 1891 жылы Цинциннати клубымен ойнады, онда ол зейнеткерлікке шығар алдында 300-ші жеңісін тіркеді. Радборнның мансаптық көрсеткіші 310–194 болды.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Бейсболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Радборн Иллинойс штатының Блумингтон қаласында сәтті бильярд салоны мен мейрамхана ашты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін көп ұзамай аң аулауда ауыр жарақат алып, бір көзін жоғалтты. Ол 1897 жылдың 5 ақпанында Блумингтонда 42 жасында қайтыс болды және Евергрин зиратына жерленді. Радборн 1939 жылы бейсбол Даңқы залына қаза болғаннан кейін енгізілді. 1941 жылы оның бейсболдағы көрнекті мансабын баяндайтын тақташа оның әсем қабірінің артқы жағына орнатылды. "Чарли атты" термині оның бейсбол ойнаған кезінде пайда болды, ал сол кездегі "жаңа ауру" туралы жаңалықтар бейсболшылармен байланыстырылды, себебі "Чарли" жылқыларға, ал "Ровер" – иттерге арналған есім болғандықтан, бұл терминдегі қатаңдық сол жағдайға тап болғандардың дене күйін көрсетеді. Радборн ортаңғы саусағымен көрсеткен алғашқы суреттің авторы ретінде де танымал. 1886 жылы командалық суретке түскенде, ол Нью-Йорк Гиантс командасының ойыншысына ортаңғы саусағын көрсеткені тіркелді.