Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Небраска штатында өлім жазасын қолдану туралы шолу
Overview of the use of capital punishment in the U. S. state of Nebraska
Өлім жазасы – АҚШ-тың Небраска штатында заңмен рұқсат етілген жаза. 2015 жылы штат заң шығарушы органы губернатор Пит Рикетстің ветосын күштен шығарып, өлім жазасын жою туралы шешім қабылдады. Бірақ, халықтың пікірін білу үшін дауыс беруге дейін осы шешімді тоқтата тұру үшін қажетті қолдар жиналды. 2016 жылғы қарашада өткен жалпы сайлауда сайлаушылар өлім жазасын сақтап, оны жою туралы ұсынысты қабылдамады. Қазіргі таңда Небраска штатында өлім жазасын күтіп отырған 12 тұтқын бар. 2018 жылдың 14 тамызында Небраска штаты Кэри Дин Мурды, ол кісі өлтіру қылмысы үшін сотталған, 21 жылдың ішінде алғаш рет және алғашқы рет укол арқылы өлім жазасын орындады. Мурдың өлімі АҚШ-та күшті опиоидтық анальгетик – фентанилді қолданып орындалған алғашқы жаза болып ерекшеленді.
Capital punishment is a legal penalty in the U. S. state of Nebraska. In 2015, the state legislature voted to repeal the death penalty, overriding governor Pete Ricketts' veto. However, a petition drive secured enough signatures to suspend the repeal until a public vote. In the November 2016 general election, voters rejected the repeal measure, preserving capital punishment in the state. Nebraska currently has 12 inmates on death row. On August 14, 2018, Nebraska executed Carey Dean Moore, convicted of murder, in what was the state's first execution in 21 years, and the first by lethal injection. Moore’s execution was also notable for being the first in the US to be carried out using fentanyl, a powerful opioid painkiller.
Тарих
Небраска штатында 1913 жылы Альберт Принстің өлім жазасын алуға дейін асып өлтіру әдісі қолданылды. Принстің өлім жазасын атқарғаннан кейін, электр орындығын пайдалануды талап ететін жаңа заң қабылданды. Аллен Граммер Небраскада электр тогы арқылы өлім жазасын алған алғашқы адам болды (оның қылмыстағы серігі Алсон Коул 13 минуттан кейін өлім жазасына тартылды). 1959 жылы штат Чарльз Старквезерді электр тогымен өлім жазасына тартып, ол екі айдың ішінде 11 адамды өлтірген болатын. 2008 жылдың 8 ақпанында Небраска Жоғарғы соты «Мемлекетке қарсы Мата» ісінде электр тогы арқылы өлім жазасын Небраска Конституциясына сәйкес «қатыгез және ерекше жаза» деп жариялады. Содан кейін штат заң шығарушы органы өлім жазасын беру әдісін улағыш инъекцияға өзгерту туралы заң жобасын бекітті, оған губернатор Дэйв Хайнеман 2009 жылдың 28 мамырында қол қойды. Небраска улағыш инъекцияны өлім жазасын беру әдісі ретінде қабылдаған соңғы штат болды. Бұл әдіспен алғашқы өлім жазасы 2018 жылдың 14 тамызында орындалды. Небраскада барлығы 38 адам өлім жазасына тартылды, оның ішінде төртеуі 1976 жылдан кейін, АҚШ Жоғарғы соты «Греггке қарсы Джорджия» ісінде өлім жазасының конституциялық екенін растағаннан кейін. 2018 жылдың тамызында Кэри Дин Мур 1979 жылы такси жүргізушілері Мейнард Хельгеланд пен Реуэль Ван Несс-ті өлтіргені үшін улағыш инъекция арқылы өлім жазасына тартылды.
Hanging was the method of execution in Nebraska until the execution of Albert Prince in 1913. After Prince's execution, a new law was passed requiring the use of the electric chair. Allen Grammer was the first person executed by electrocution in Nebraska (his partner in crime, Alson Cole, would be executed 13 minutes later). In 1959, the state electrocuted Charles Starkweather, who killed 11 people in a two month murder spree. On February 8, 2008, the Nebraska Supreme Court declared in State v. Mata that electrocution constitutes a "cruel and unusual punishment" under the Nebraska Constitution. The state legislature subsequently approved a bill to change its method of execution to lethal injection, which was signed by governor Dave Heineman on May 28, 2009. Nebraska was the last state to adopt lethal injection as its execution method. The first execution in these states using the method was carried out on August 14, 2018. A total of 38 individuals have been executed in Nebraska, including four after 1976, when the U. S. Supreme Court upheld the constitutionality of capital punishment in Gregg v. Georgia. In August 2018, Carey Dean Moore was executed by lethal injection for the murders of cabdrivers Maynard Helgeland and Reuel Van Ness Jr. in 1979.
Натрий тиопенталы мәселесі
2011 және 2012 жылдары мемлекеттік қызметкерлер Үндістан мен Швейцариядан натрий тиопенталды екі рет импорттады. Жеткізушілер дәрі-дәрмектерді жеткізгеннен кейін ғана олардың аталған препараттар өлім жазасын орындау үшін қолданылатынын білгенін, осыған байланысты химиялық заттарды қайтаруды талап етті. Мемлекет бас тартты және оларды сақтап қалу үшін АҚШ-тың FDA және жеткізушілермен сот дауына түсті. 2013 жылы препараттардың жарамдылық мерзімі өткендіктен және қолдануға жарамсыз болғандықтан, мемлекет химиялық заттарды алудың басқа жолын тапқанша, ешқандай өлім жазасын орындай алмады. Кейіннен мемлекет тиопенталды фентанилмен өлім жазасын орындауға қолданылатын препарат ретінде алмастырды.
In 2011 and 2012, state officials imported sodium thiopental on two occasions from suppliers based in India and Switzerland. The suppliers said they discovered only after delivering the drugs that these would be used in executions, prompting them to demand the return of the chemicals. The state refused, and engaged in a legal battle with the United States FDA and the suppliers to keep them. Since the drugs expired in 2013 and became unusable, the state was unable to carry out any execution until it found another way to obtain the chemicals. The state later replaced thiopental with fentanyl as an execution drug.
2015 жылғы күшін жою
2015 жылдың мамыр айында Небраска штатының бірпалаталық заң шығару органы штатта өлім жазасын жою туралы шараға 32–15 дауыспен келісім берді. Бұл заң жобасын Омаха қаласынан шыққан афроамерикалық сенатор Эрни Чемберс ұсынды, ол бұрынғы онжылдықтарда осы сияқты заңдарды бірнеше рет енгізген болатын. Губернатор Пит Рикетс бұл заңға вето қойды, бірақ заң шығару органы ветоны күштен шығару үшін 30–19 дауыспен шешім қабылдады. 2015 жылдың жазында "Небраскада өлім жазасын қолдаушылар" атты ұйым заң жобасын жою туралы петицияға қол жинады. Рикетс және оның әкесі Джо Рикетс ұйым жинаған 913 000 доллардың үштен бірін құрады. Петиция ұйымдастырушылары 120 479 жарамды қол жинады, бұл штаттың тіркелген сайлаушыларының 10% астам құрайды және заң жобасын тоқтатуға, сондай-ақ халықтың дауыс беруіне дейін өлім жазасын сақтауға жеткілікті болды. 2016 жылдың ақпан айында Ланкастер округінің аудандық соты сот процесін тоқтатты; 2016 жылдың шілдесінде Небраска Жоғарғы соты аудандық соттың шешімін бекітті. Бұл жеңіліске ұшырағаннан кейін өлім жазасына қарсылар заң жобасын сақтап қалу үшін үгіт бастады және өздерінің атын "Небрасканың қоғамдық қауіпсіздігі үшін" дегеннен "Әділ Небрасканы сақтау" деп өзгертті. 2016 жылдың қараша айында өткен жалпы сайлауда өлім жазасын жою 61–39 есебімен қабылданбады, осылайша штат өлім жазасын сақтап қалды.
In May 2015, the unicameral Nebraska State Legislature voted 32–15 on a measure to abolish the death penalty in the state. The bill was introduced by senator Ernie Chambers, an African American from Omaha, who had introduced similar pieces of legislation over prior decades. Governor Pete Ricketts vetoed the legislation, but the legislature voted 30–19 to override the veto. In the summer of 2015, an organization called "Nebraskans for the Death Penalty", gathered signatures on a petition to repeal the bill. Ricketts and his father, Joe Ricketts, contributed one third of the $913,000 raised by the group. The petition's organizers submitted 120,479 valid signatures, more than 10% of the registered voters in the state, and thus sufficient to suspend the bill and preserve the death penalty until a public vote could be held. In February 2016, a Lancaster County District Judge dismissed the lawsuit; in July 2016, the Nebraska Supreme Court affirmed the District Court's dismissal. After this defeat, death penalty opponents began a campaign to retain the repeal bill, and changed their name from "Nebraskans for Public Safety" to "Retain a Just Nebraska". In the November 2016 general election, the death penalty repeal was rejected by a 61–39 margin, thereby retaining capital punishment in the state.
Құқықтық процесс
Небраска – сотталушы өлім жазасына лайық деп табылғаннан кейін үш судьядан тұратын алқа шешімімен өлім жазасы тағайындалатын жалғыз штат. Алқа құрамына сот төрағасы және штаттың бас судьясы тағайындаған тағы екі судья кіреді. Өлім жазасы қабылдау үшін бірауыздан болуы керек, әйтпесе өмір бойына бас бостандығынан айырылады. Кешірім мәселесін губернатор, бас прокурор және мемлекеттік хатшыдан құралған үш мүшелі комиссия шешеді. Өлім жазасын күтіп отырған сотталғандар Текумсех мемлекеттік түзеу мекемесінде (ерлер үшін) және Небраска әйелдер түзеу орталығында (әйелдер үшін) ұсталады. 1903 жылдан бері Небраска штатының жазалау мекемесінде (Линкольн) өлім жазасы орындалып келеді.
Nebraska is the only state where a sentence of death is decided by a three judge panel, after a trial finds the defendant eligible for the death penalty. The panel includes the presiding judge of the trial and two others judges appointed for that purpose by the state's chief justice. The death sentence must be unanimous, otherwise life imprisonment is imposed. Clemency is decided by a three member board comprising the governor, the attorney general and the secretary of state. Death row inmates are housed at Tecumseh State Correctional Institution (for males) and Nebraska Correctional Center for Women (for females). Executions have been carried out at Nebraska State Penitentiary (Lincoln) since 1903.