Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оклахома штатындағы өлім жазасы туралы шолу
Overview of capital punishment in Oklahoma
Өлім жазасы – АҚШ-тың Оклахома штатында заңмен белгіленген жаза. 1976 жылы «Грегг против Джорджии» ісінен кейін қайта заңдастырылғаннан бері штат Техастан кейін АҚШ-та ең көп сотталғандарды атқарылғандардың саны бойынша екінші орында тұр. Оклахома штаты АҚШ-та жан басына шаққанда атқарылғандардың саны бойынша да көшбасшы. Өлім жазасын атқару әдісі ретінде уытты инъекцияны алғаш рет қабылдаған штат – Оклахома. 2022 жылдың 10 маусымында Оклахома штатының бас прокуроры Джон М. О’Коннор Оклахома қылмыстық апелляциялық сотынан 25 өлім жазасына кесілген сотталғандар үшін атқару күнін белгілеуді сұрады. Ол атқаруды 25 тамыздан бастап әр төрт апта сайын бейсенбі күні жүргізуді ұсынды.
Capital punishment is a legal penalty in the U. S. state of Oklahoma. The state has executed the second largest number of convicts in the United States (after Texas) since re legalization following Gregg v. Georgia in 1976. Oklahoma also has the highest number of executions per capita in the United States. Oklahoma was the first jurisdiction in the world to adopt lethal injection as a method of execution. On June 10, 2022, the Attorney General of Oklahoma, John M. O'Connor, asked the Oklahoma Court of Criminal Appeals to set execution dates for 25 death row inmates. He requested the executions occur every four weeks on a Thursday, commencing on August 25.
Құқықтық процесс
Прокуратура өлім жазасын сұрағанда, жазаны қазылар шешеді және ол бірауыздан болуы керек. Егер жаза тағайындау кезеңінде қазылар толық келісімге келмесе, өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалады, тіпті бір ғана қазы өлім жазасына қарсы болса да (қайта сот болмайды).
When the prosecution seeks the death penalty, the sentence is decided by the jury and must be unanimous. In case of a hung jury during the penalty phase of the trial, a life sentence is issued, even if a single juror opposed death (there is no retrial).
Кешірім
Мемлекеттік Конституцияға сәйкес, Оклахома губернаторы өлім жазасын жеңілдетуге құқылы, бірақ тек бес мүшеден тұратын Кешірім және Шартты Босату Кеңесінің кеңесімен және келісімімен. Фурман ісінен кейін екі тұтқынның өлім жазасы жеңілдетілді. Бұрынғы жылдары губернатор Ли Крус өзінің басшылығымен (1911–1915 жж.) шығарылған барлық өлім жазасын жеңілдетті. 2010 жылдың 16 желтоқсанында Оклахома Джон Дэвид Дьютиді атқанда пентобарбиталды қолданған алғашқы американдық штат болды. 2014 жылы Оклахома штатының Түзету департаменті өлім жазасына қатысты регламенттерге 11 түзету енгізгенге дейін жоспарланған атқышуларды тоқтатты. Өлімге әкелетін инъекцияны салу процесін қайта қарау Клейтон Деррелл Локеттің 33 минутқа созылған атқышуынан туындады, онда дәрігер мен фельдшер өлімге әкелетін препараттарды тамырға енгізуге шамамен он рет сәтсіздікке ұшырады. Атқышу 2015 жылдың 15 қаңтарында Чарльз Фредерик Уорнерді өлімге кесу арқылы қайта басталды. Уорнер Оклахома штатында соңғы болып атқышуға кесілген адам болды, 2021 жылдың 28 қазанында Джон Марион Грантты атқанша. Джон Грантты атқышу даулы болды, Грант өлімге әкелетін инъекциядан кейін құсып, конвульсияға ұшырады. Өлім жазасын күткендердің адвокаты Дейл Байч: "Куәгерлердің баяндамасына сүйенсек, Оклахома штатының атқышу регламенті үшінші рет қатарынан жұмыс істемеді. Осы себепті 10-шы апелляциялық сот Джон Гранттың атқышуын тоқтатты және АҚШ Жоғарғы Соты бұл шешімді жоймауы керек еді. Штаттың мәселілі өлімге әкелетін инъекция регламентін қарау үшін ақпан айында сотқа дейін Оклахома штатында атқышулар тоқтатылуы керек". Сынаушылар бұл атқышуды азаптау деп атады, ал Оклахома Түзету департаментінің өкілі оны қорғап, "Гранттың атқышуы Оклахома Түзету департаментінің регламенттеріне сәйкес және ешқандай қиындықсыз жүргізілді" деді. Оклахома штатының атқышу регламентіне қатысты көп округтік үлкен қазылар алқасының тергеуінен кейін, қазылар алқасы Оклахоманың атқышудың негізгі әдісі ретінде азот гипоксиясын қолдану үшін регламент жасап, бастауын ұсынды. Азотты атқышу регламентін жобалау және оған қажетті құрылғыны алу үшін жылдар бойы күрескеннен кейін, Оклахома 2020 жылдың ақпан айында өлімге әкелетін инъекциялық препараттардың жаңа сенімді көзін тапқаннан кейін жобадан бас тартқанын жариялады. Азот гипоксиясы балама әдіс болып қала береді. 2016 жылдың 8 қарашасында Оклахома халқы 67–33 дауыспен заң шығару арқылы ұсынылған штаттық конституциялық түзетуді мақұлдады, ол "АҚШ Конституциясымен тыйым салынбаса, атқышудың кез келген әдісіне рұқсат етіледі" деп белгіледі. 2022 жылдың қаңтарында өлім жазасын күткен Дональд Грант пен Гилберт Постельдің адвокаттары олардың атқышу әдісін өлімге әкелетін инъекциядан өлімге кесу отрядына ауыстыруды сұрады, өлімге кесу отряды тез және аз ауыртпалық әкеледі деп мәлімдеді. Штат Грант пен Постельді 2022 жылдың 27 қаңтары мен 17 ақпанында өлімге әкелетін инъекция арқылы атқышуға кесті.
Under the state Constitution, the Governor of Oklahoma may grant a commutation of the death sentence, but only with advice and consent of the five member Pardon and Parole Board. Two inmates post Furman had their death sentences commuted. In earlier years Governor Lee Cruce commuted every death sentence imposed during his administration (1911–1915). On December 16, 2010, Oklahoma became the first American state to use pentobarbital, in the execution of John David Duty. In 2014, Oklahoma placed scheduled executions on hold until the state's Department of Corrections implemented eleven proposed improvements in protocols governing capital punishment. The review of the lethal injection administration process resulted from the protracted 33 minute execution of Clayton Derrell Lockett in which a doctor and a paramedic failed nearly a dozen times to administer an IV with lethal drugs. Executions resumed on January 15, 2015, with the execution of Charles Frederick Warner by lethal injection. Warner was the last man to be executed in Oklahoma for nearly seven years, until October 28, 2021, when John Marion Grant was executed, also by lethal injection. The execution of John Grant was controversial, Grant vomited and convulsed after administration of lethal injection. Dale Baich, an attorney for death row plaintiffs said, "Based on the reporting of the eyewitnesses to the execution, for the third time in a row, Oklahoma's execution protocol did not work as it was designed to. This is why the Tenth Circuit stayed John Grant's execution and this is why the U. S. Supreme Court should not have lifted the stay. There should be no more executions in Oklahoma until we go trial in February to address the state's problematic lethal injection protocol." Critics called the execution torture, while a spokesperson for the Oklahoma Department of Corrections defended it, saying "Grant’s execution was carried out in accordance with Oklahoma Department of Corrections’ protocols and without complication." Following a multi county grand jury investigation into Oklahoma's execution protocol, the jury recommended that Oklahoma design and begin using a nitrogen hypoxia execution protocol as Oklahoma's primary method of execution. After struggling for years to design a nitrogen execution protocol and to obtain a proper device for it, Oklahoma announced in February 2020 that it had abandoned the project after finding a new reliable source of lethal injection drugs, nitrogen hypoxia remains an alternative method. On November 8, 2016, the people of Oklahoma voted 67–33 in favor of a legislatively referred state constitutional amendment strengthening capital punishment, providing that "any method of execution shall be allowed, unless prohibited by the United States Constitution". In January 2022, lawyers for death row inmates Donald Grant and Gilbert Postelle asked for their execution method to be switched from lethal injection to firing squad, arguing that firing squad would be faster and less painful. The state executed both Grant and Postelle by lethal injection on January 27, 2022, and February 17, 2022, respectively.
Өлім жазасына кесілгендер
Оклахома штатының өлім жазасына кесілген ер адамдары Оклахома штатының МакАлестер қаласында орналасқан Оклахома мемлекеттік түрмесінің (OSP) "H" бөлімшесінде ұсталады. OSP сонымен қатар Оклахома штатының өлім жазасын орындау камерасына да ие. Өлім жазасына кесілген әйелдер Оклахома штатының Маклауд қаласының жанында орналасқан Мейбл Басетт түзеу орталығында ұсталады және олар өлім жазасын орындау үшін OSP-ге ауыстырылады. 2024 жылғы мәлімет бойынша, Оклахома штатында өлім жазасына кесілген 35 адам бар, олардың тек біреуі – Бренда Эндрю әйел адам.
Oklahoma's male death row inmates are housed in the "H" unit of the Oklahoma State Penitentiary (OSP) located in McAlester, Oklahoma. OSP also houses Oklahoma's execution chamber. Female death row prisoners are housed at the Mabel Bassett Correctional Center located near McLoud, Oklahoma and are transferred to OSP for their execution. as of 2024, Oklahoma had 35 inmates on death row, of whom only one, Brenda Andrew, is female.