Кіріспе

Америкалық кәсіпкер, саясаткер (1867–1939)

Джейкоб Руперт-кіші (5 тамыз 1867 – 13 қаңтар 1939) – америкалық сыра өндіруші, кәсіпкер, Ұлттық гвардия полковнигі және саясаткер. 1899 жылдан 1907 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында Нью-Йорк штатын өкілдік еткен. 1915 жылдан 1939 жылы қайтыс болғанға дейін Бас лига бейсболының «Нью-Йорк Янкиз» командасына ие болды. Руперт отбасылық сыра қайнату бизнесімен айналысып, 1886 жылы 19 жасында Нью-Йорк Ұлттық гвардиясының 7-ші полкіне қатысып, ақырында полковник шеніне жетті. «Янкиз» командасының иесі болған кезінде Бейб Руттың контрактын сатып алып, «Янки» стадионын салған арқасында команданың бағын өзгертіп, оны Бас лигадағы жетекші клуб ретінде орнықтырды. Руперт 2013 жылдың шілдесінде Ұлттық Бейсбол Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Руперт Нью-Йорк қаласында, сыра қайнатушы Джейкоб Руперт аға мен оның әйелі Анна Руперттің (Гиллиг) ұлы болып дүниеге келді. Ол алты баланың екіншісі еді. Оның анасы да неміс тегінен шыққан, және өзі танымал сыра қайнатушы Джордж Гиллигтің қызы болды. Ол екінші буын америкалық болғанымен, өмірінің соңына дейін айқын неміс акцентімен сөйледі. Руперт Бесінші авенюдегі Джейкоб Руперт ағаның үйінде өсті. Джейкоб Колумбия грамматикалық мектебіне қабылданды. Ол Колумбия колледжіне де қабылданды, бірақ 1887 жылы әкесімен сыра қайнату бизнесінде жұмыс істеуді жөн көрді. Ол баррель жуушы болып жұмыс істеді, аптасына 10 доллар (қазіргі шақтағы доллармен санағанда) үшін күніне 12 сағат жұмыс істеді, соңында сыра зауытының вице-президенті және бас менеджері болды. Руперт 1900 жылы Элдермен Элиас Гудманнан сайлауда жеңіске жетті. 1902 жылы Руперт Нью-Йорктің 16-шы округінен Конгресске қайта ұсынылды. Руперт 1906 жылы қайта сайлануға түспеді және 1907 жылы лауазымынан кетті. Руперт сонымен қатар 1911 жылдан 1914 жылға дейін Астория жібек фабрикасының және АҚШ сыра қайнатушылар қауымдастығының президенті болды. 1914 жылдың қаңтарында оның әкесі J&M Haffen Brewing Company компаниясын 700 000 долларға сатып алды (қазіргі шақтағы доллармен санағанда), сыра зауытын жауып, Бронкстағы «Хабтың» жанында орналасқан жерді дамыту мақсатымен. 1915 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Руперт Джейкоб Руперт сыра қайнату компаниясын мұраға алды және компанияның президенті болды.

Бейсбол

Бала кезінен бейсболға қызығушылық танытқан Рупперт, үлкен бейсбол лигасының командасын иеленуге ұмтылып, «Нью-Йорк Джайентс» командасын бірнеше рет сатып алуға тырысты. 1912 жылы оған «Чикаго Кабс» командасын сатып алу мүмкіндігі ұсынылды, бірақ Чикаго қаласы Нью-Йорктан оның пікірінше тым алыс екенін шешті. Алайда, Рупперт Джонсонның ұсынысымен Хаггинспен әңгімелесіп, Хаггинс тамаша таңдау болатынына келісті. Хаггинстің жұмысқа орналасуы екі серіктес иесінің арасына сызат салып, 1922 жылы Хьюстон командадағы үлесін Руппертке сатуымен аяқталды. Рупперт пен Хьюстон 1918 жылы Джонсонның бұйрығына тікелей қарсылық көрсетіп, «Бостон Ред Сокс» командасынан Карл Мейсті сатып алды. Бұл мәселе сотқа жеткізілді, онда Рупперт пен Хьюстон Джонсоннан басым түсті. Бұл сот ісі бейсболды басқарған Ұлттық комиссияның таратылуына және Бейсбол комиссары лауазымының құрылуына әкелді. 1922 жылдың мамыр айында жаңа стадионның құрылысын бастады. Сол жылы «Джайентс» тағы да «Янкилерді» жеңіп, әлем чемпионатына жолдама алды. «Янки стадионы» 1923 жылдың 18 сәуірінде ашылды және алғаш рет «стадион» деп аталды. 1922 жылдың мамыр айында Рупперт Хьюстонды 1,5 миллион долларға сатып алды (қазіргі шарттармен), соның нәтижесінде ол команданың жалғыз иесіне айналды. Келесі маусымда «Янкилер» соңғы рет «Джайентс» командасын жеңіп, алғашқы әлем чемпионатында жеңіске жетті. «Янкилер» 1920 және 1930 жылдардың көп бөлігінде бейсболда үстемдік құрды, 1926 жылдан 1928 жылға дейін тағы үш чемпиондық титул жеңіп алды, соның ішінде 1927 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жеткен және келесі жылы чемпион атанған «Қырғыншылар қатары» командасы да бар еді. Олар 1932 жылғы әлем чемпионатының титулын қайта жеңіп алып, содан кейін 1930 жылдардың соңында «Бронкс Бомберлері» командасымен ең күшті кезеңдерін бастады, 1936, 1937 және 1938 жылдары үш рет қатарынан әлем чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы команда атанды. 1937 жылы «Янкилер» алты әлем чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы команда болды, ал 1938 жылы «Филадельфия Атлетикс» командасынан басым түсіп, он АЛ чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы команда атанды, 20 ғасырда тек «Джайентс» командасы одан көп чемпиондық титул жеңіп алды. 1929 жылы Рупперт «Янкилер» формасына нөмірлер қосты, бұл барлық командалар үшін ерекшелікке айналды. Ол: «Көптеген жанкүйерлер үнемі ойынға қатыспайды және көруге келген ойыншыларды оңай тани алмайды», - деді. 1931 жылы комиссар Кенесау Маунтин Лэндис үлкен лига командалары тікелей басқаратын фермалық жүйелер құруға рұқсат берді. Рупперттің «Янкилер» командасының иесі ретінде өткізген 24 жылы команданы құлдыраудан бейсболдың қуатты құрамына айналдырғанын көрсетті. Бейсбол басшысы ретіндегі оның күші, соның ішінде келісімдер жасауға дайындығы, бас менеджер Эд Барроудың іскерлік қабілеттерімен және Миллер Хаггинстің алаңдағы күшті басқаруымен күшейді, 1929 жылғы маусымның соңында 50 жасында кенеттен қайтыс болғанға дейін, ал Джо Маккарти 1931 жылдан бастап оған көмектесті. Рупперттің қайтыс болған уақытына дейін команда Мэйджор Лигасы тарихындағы ең табысты командаға айналды, содан кейін Солтүстік Американың кәсіби спортында да осындай жетістіктерге қол жеткізді. Рупперт пен Рут Руттың келісімшарттары туралы көптеген келіспеушіліктерге тап болды. Дегенмен, олар жеке достар болды; Руттың айтуынша, Рупперт оны «Бейб» деп тек бір рет шақырған, ол өлім алдындағы түнде болды. Әдетте, Рупперт оны «Рут» деп атады (оның неміс акцентімен «Рут» естілгендіктен); ол әрқашан барлығын, тіпті жақын достарын да, тегімен атады. Рут Рупперттің тіріде көрген соңғы адамдарының бірі болды. Ол 1919 жылдың 30 қаңтарында Гаррисон қаласындағы «Иглз Рест» деген поместьени сатып алды.

Өлім

Руперт 1938 жылдың сәуір айында флебитпен ауырып, жылдың көп бөлігін Бесінші авенюдегі пәтерінде өткізді. Ол 1938 жылғы әлем чемпионатына «Янкилер» командасымен қатар баруға мүмкіндіксіз болды, бұл оның басшылығымен жеңіске жеткен жетінші әлем чемпионаты болар еді; ол радиодан тыңдады. 1938 жылдың қараша айында ол Ленокс-Хилл ауруханасына түсті, ол 1939 жылдың 13 қаңтарында қайтыс болды. Одан кейін ағасы Джордж және қарындасы Аманда қалды, ол Нью-Йорк штатының Вальхалла қаласындағы Кенсико зиратындағы отбасылық мавзолейге жерленді.

Мұра

Руперттің әкесі Якоб Сниор 1915 жылы қайтыс болғанда 6,382,758 доллар (қазіргі шақтағы доллармен есептегенде) мүлік қалдырды, ол 1939 жылы Руперт қайтыс болған кезде 120 миллион долларға дейін өсті. Бұл мүлік оның мұрагерлері басқаруына берілді. Тақтада Руперт "ақылды, американдық, спортшы, оның көрегендігі мен қайраткерлігі арқасында чемпиондарға арналған үйіне айналатын осы әсем ғимарат салынды және американдық бейсбол ойынына арналды" деп сипатталған. Қазіргі таңда Нью-Янки стадионындағы Монумент паркінде сақталған. Аңыз бойынша, Руперт Янкилердің әйгілі жолақты формасын енгізген деседі; осы әңгімеге сәйкес, Руперт көбінесе семіз Рутты арықтау көрсету үшін жолақты форманы таңдаған, бірақ шындығында бұл форма 1912 жылы пайда болған. Руперттің құрметіне пиво аталған, сондай-ақ Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Руперт стадионы да оның есімімен аталады. Манхэттендегі Руперт паркі – Руперт Йорквилл Тауэрс тұрғын үй кешенінің бір бөлігі және бұл парк Йорквиллдегі (Манхэттен) сыра зауыты орналасқан жерде салынған.

Ұлттық бейсбол даңқ залы

2012 жылдың 3 желтоқсанында Руперт Ұлттық бейсбол даңқы залына жаңа интеграциядан бұрынғы кезең комитетімен сайланды. Бұл комитет Америка бейсбол жазушылар қауымдастығы (BBWAA) тағайындаған Тарихи шолу комитеті анықтаған 1947 жылға дейінгі дәуірден шыққан үміткерлерді (менеджерлер, төрешілер, басшылар және ойыншылар) әр үш жылда бір рет қарастырады. Ол 2013 жылдың 28 шілдесінде даңқ залына енгізілді. Руперттің ағасы Джорджтың бесінші буын ұрпағы Энн Вернон оның даңқ залына енгізілу сөзін сөйледі.