Кіріспе
Британдық саясаткер (1952–2021)
Сэр Дэвид Энтони Эндрю Эмесс (ағылш. Sir David Anthony Andrew Amess; 26 наурыз 1952 – 15 қазан 2021) – 1997 жылдан 2021 жылы қаза тапқанға дейін Саутхенд Вест округінен парламент депутаты (депутат). Бұрынғысы – 1983 жылдан 1997 жылға дейін Базильдон округінен депутат. Консервативтік партия мүшесі, католик, әлеуметтік консервативті саяси көзқарастары бар және Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуына жақтас болды. Эссекс округінде туып өскен Эмесс Борнмут университетінде экономика және мемлекеттік басқару мамандықтарын оқыды, содан кейін бастауыш мектеп мұғалімі, андеррайтер және жұмысқа орналастыру консультанты ретінде жұмыс істеді. 1982 жылы Редбридж округі үшін консервативтік кеңесші болып сайланды және 1983 жылғы жалпы сайлауда Базильдон округінен депутат болды. Оның лауазымы Маргарет Тэтчердің үкіметіне «Эссекс адамының» ынтасын көрсететін, белгілі бір үлгі ретінде қарастырылды. 1992 жылғы сайлауда ол бұл орынды сақтап қалды, бірақ округ шекараларының өзгеруіне байланысты, 1997 жылғы жалпы сайлауда Саутхенд Весттен депутат болып сайланды және өмірінің соңына дейін сайлау округіне қызмет етті. Үкіметтегі ең жоғары лауазымы – Майкл Портильоның парламенттік жеке хатшысы болып он екі жыл қызмет етуі. Ол парламенттік фракция мүшесі ретінде көбірек танылды, көптеген комиссияларда жұмыс істеді және бірнеше заң жобаларын қолдады, соның ішінде және ол науқан жүргізген мәселелер: жануарлардың құқығын қорғау, Саутхенд-он-Си қаласына мәртебе беру, Рауль Валленбергтің еңбегін бағалау және эндометриозбен ауыратын адамдарға көмек көрсету. 2021 жылдың 15 қазанында Эмесс Ли-он-Сидегі сайлау округінде Али Харби Алимен өлтірілді. 2022 жылы Саутхенд қаласына Эмесс құрметіне мәртебе берілді.
Ерте өмір және мансап
Дэвид Энтони Эндрю Эмесс 1952 жылғы 26 наурызда Эссекс графтығының Плейстоу қаласында (қазіргі Ньюхэм, Лондон) дүниеге келген. Жұмысшы отбасынан шыққан ол, электрик Джеймс Эместің және оның әйелі Мод Мартиннің ұлы болды. Эмесс анасы сияқты католик дінінде тәрбиеленді. Мод 2016 жылғы 12 қазанда 104 жасында қайтыс болды. Эмесс Санкт-Энтонидің бастауыш және кіндік мектебінде, содан кейін Санкт-Бонавентураның гимназиясында (қазіргі Санкт-Бонавентураның католик мектебінде) Форест Гейттегі Болейн жолында оқыды. Кейіннен ол саяси қызығушылығының бастауы Сент-Бонавентурадағы жылдарынан басталғанын айтты, ересек болған соң консерватор болды. > Эмесс 1970-1971 жылдары Бетнал Гриндегі St John the Baptist бастауыш мектебінде мүмкіндігі шектеулі балаларға бір жыл бойы сабақ берді, содан кейін 1974-1976 жылдары қысқа мерзімге андеррайтер болып жұмыс істеді, ал кейін жұмысқа орналастыру жөніндегі кеңесші болды. 1979 жылғы жалпы сайлауда ол Ньюхэм Солтүстік-Батысындағы лейбористік партияның берік орындығы үшін күресті. Орынды лейборист Артур Льюис сақтап қалды. 1982 жылы Эмесс Лондонның Редбридж ауданындағы Мейфилд округіне консервативті кеңесші болып сайланды, оның партиясы көпшілік құрады. 1982 жылдан 1985 жылға дейін Тұрғын үй комитеті төрағасының орынбасары болды және 1986 жылғы жергілікті сайлауға қатыспады. 1983 жылғы жалпы сайлауда Базильдонның консервативті депутаты Харви Проктор Билерикейге көшті; Эмесс оны алмастыру үшін таңдалды және 1983 жылғы 9 маусымда Базильдонның парламент мүшесі болып сайланды. Ол Маргарет Тэтчерді ынтамен қолдаған «Эссекс адамының» жаңа демографиялық бейнесін көрсете білді. Кампания оны «жаңа Эссекс адамының өкілі, жұмысшы табынан, электрик әкесі, оңшыл, ынталы жақтас, шулы, көңілді, сыпайы емес» деп сипаттады. Эмесс 1986 жылға дейін депутат және жергілікті кеңесші ретінде қызмет етті, содан кейін Вестминстердегі орындығына назар аудару үшін Редбридж аудандық кеңесінен кетті. Ол 1987 жылғы жалпы сайлауда Базильдон орындығын шамалы артықшылықпен сақтап қалды, бұл ішінара оның жеке қолдаушыларының көп болуына байланысты болды. Сайлаудан кейін Эмесс Майкл Портильоның парламенттік жеке хатшысы болып тағайындалды, ол Портильоның министрлік мансабының барлық кезеңінде он жыл бойы осы лауазымда болды. Эмесс 1992 жылғы жалпы сайлауда қайтадан өз орындығын иеленді, бұл консерваторлардың күтпеген жеңіске жететінінің алғашқы белгісі болды; Базильдон сайлау округі шешуші кезең ретінде қарастырылды. 1997 жылғы жалпы сайлау алдында округ шекаралары қайта қаралып, Базильдон орындығы екі бөлікке бөлініп, екі көршілес округке қосылды. Ол кезде Эмесс Шекара комиссиясы «Базильдон қаласын зорлап» оған қосымша орындық қосып, қиын жағдай жасады деп мәлімдеді. Оның аздаған басымдығын ескере отырып, жаңа Базильдон сайлау округінде лейбористердің жеңіске жетуі анық болды. Сондықтан Эмесс басқа жерде сайлауға түсуге шешім қабылдады. 1995 жылғы маусымда Эмесс Саутхенд Вестке бұрынғы министр Пол Ченнонның зейнеткерлікке шығуынан кейін таңдалды. Ол 1997 жылғы жалпы сайлауда Вестминстерге қайта оралды. Анжела Эванс Смит 1997 жылы лейбористер партиясынан жаңа құрылған Базильдон округінен 13 000-нан астам дауыспен жеңіске жетті.
Саутхенд қаласының мәртебесі
Амес өзінің сайлау округінің басты қаласы Саутхенд-он-Сиді қала мәртебесіне ие ету үшін ұзақ жылдар бойы жүргізілген күрестің ортасында болғандығымен танымал еді. 2021 жылдың 18 қазанында Елизавета II оның құрметіне Саутхендке қала мәртебесін беруге келіскені жарияланды. 2022 жылдың 1 наурызында Уэльс ханзадасы Чарльз Саутхенд қалалық орталығындағы кеңес залында королева атынан патент хаттарын табыс етіп, қала мәртебесін ресми түрде берді.
Заңнамаға қатысу
Амесс парламентте көптеген заң жобаларын демеледі, соның ішінде 1988 жылғы Жәбірлі тізгінмен ұстаудан қорғау туралы заңды және 2000 жылғы Жылы үйлер мен энергияны үнемдеу туралы заңды. 2014 жылы ол Қауіпсіз баспа (мамандық) материалдары туралы заң жобасын қабылдауға көмектесті. Бұл заң жобасы жалған өнімдер жасаушыларға арнайы баспа жабдығын жеткізген компаниялардың қудалаудан қашуына мүмкіндік берген олқылықты жойды. 2016 жылы ол Жүргізушілерді оқытушылары (тіркеу) туралы заң жобасын қабылдауға көмектесті. Бұл заң тіркеуі тоқтап қалған оқытушылардың тізімге қайта оралу процесін жеңілдетті. Сонымен қатар, жеке себептермен тізімнен шығуды қалайтын оқытушыларға жазаланбай-ақ мұны істеуге мүмкіндік берді. Автомектептердің иелері мен автокөлік ұйымдары бұл заң жобасын қолдады.
1988 жылғы "Қорлықсыз байлаудан қорғау туралы" заң
Қатыгездікке қарсы байлаудан қорғау туралы заң Ұлттық фермерлер одағының қолдауымен Аместің жануарлардың әл-ауқаты туралы ұзақ жылдар бойы алаңдауының нәтижесінде пайда болды. Амесс Парламент Мәжілісінде Он минуттық ереже туралы заң жобасы "Эссекс аттары мен понилерін қорғау қоғамынан шабыттанды" деді. Заң жобасында мыналар көрсетілген: "Жануарларды қорғау туралы 1911 жылғы заңның 1-тарауына (1) тармақшасына (е) тармақшасынан кейін мына сөздер қосылсын: "немесе (f) кез келген жылқыны, есекті немесе қашарды осындай жағдайларда немесе жануарға қажетсіз азап тудыратын тәсілмен байлайды".
Жылы үйлер және энергияны үнемдеу туралы 2000 жылғы заң
Аместің ең көп танымал заңнамалық жетістігі 2000 жылы «Жылы үйлер және энергияны сақтау туралы» заң болды. Аместің Парламентте жасаған сөйлесінде айтылғандай, заң жеке мүшелер сайлауынан оның аты тартылғаннан кейін қабылданды. Ол «Жерді қорғау достары» ұйымының белсендісі Мартин Уильямспен кездесті, ол бір сайлаушының суық үйде қайтыс болуынан кейін заңның қажеттілігіне оны көндірді. Бұл заң Ұлыбританияда отын тапшылығына қатысты көзқарас пен саясатта маңызды өзгерістерге әкелді. 1996 жыл мен 2004 жыл аралығында Англияда отын тапшылығының деңгейі 5,1 миллионнан 1,2 миллионға дейін төмендеді, бұл заңның тиімділігін көрсетеді. Одан бері ол түрлі денсаулық сауалдары бойынша үгіт жүргізді. Комитет мүшесі ретінде Амесс Ұлыбританиядағы семіздік мәселесін зерттеуге белсенді қатысты, нәтижесінде 2004 жылы есеп жарияланды. Есепте Англия халқының үштен екі бөлігі артық салмақпен немесе семіздікпен күресіп жатқаны көрсетілді, сондай-ақ семіздіктің себептері талқыланды және осы мәселені шешу үшін бірнеше ұсыныстар енгізілді. Ол бұл мәселеге қызығушылық танытып, 2013 жылдың шілде айында бірқатар парламенттік сауалдар қойды.
Кәрсеттер панелінің
Амесс сондай-ақ Төрағалар алқасының мүшесі болды, оған Ways and Means комитетінің төрағасы мен екі орынбасары, сондай-ақ әр сессияның басында Төменгі палата спикері ұсынған он мүше кіреді. Амесс соңғы рет 2010 жылдың 26 мамырында тағайындалған, бірақ 2001 жылдан бері осы алқада қызмет етіп келді. Алқа мүшесі ретінде Амесс қоғамдық заң жобалары комитеттерінің отырыстарын жүргізуге, Вестминстер залындағы пікірсайыстарға төрағалық етуге және кейде бүкіл палата комитеттеріне төрағалық етуге жауапты болды.
Арқадағы бизнес-комитет
2010 жылы жаңа құрылған Парламенттік депутаттар тобының ішкі істер комитетіне сайланды; ол 2015 жылы қызметтен бас тартты.
Әкімшілік комитет
2015 жылы Амесс Әкімшілік комитетінің мүшесі болды. Бұл комитет Парламенттік кешеннің және оның қызметтерінің жұмысын бақылауға жауапты. Ол 2019 жылғы жалпы сайлаудан кейін комитеттен қанағаттану себебімен кетті.
Рауль Валленберг
Амесс көптеген жылдар бойы нацистер басып алған Венгрияда ондаған мың еврейді құтқарған швед дипломаты Рауль Валленбергтің құрметіне ескерткіш орнату үшін күш салды, осының нәтижесінде Валленберг өмірін жоғалтты. Амесс 1980-ші жылдардың соңында Валленберг туралы парламенттік сауалдар көтерді, оған құрметті британ азаматтығын беру үшін үгіт жүргізді. Бұрын Амесс 1989-90 жылғы сессияда Рауль Валленберг (ескерткіш) заң жобасын қабылдауға тырысқан. Ол 1996 жылы Валленберг құрметіне парламентте мәлімдеме жасады. Мүсінші Филипп Джексон жасаған ескерткіш Лондон қаласындағы Great Cumberland Place көшесінде, Батыс Мрамор Арк Синагогасының алдына орнатылып, 1997 жылы ашылды.
Эндометриоз туралы жалпыпартиялық парламенттік топ
2018 жылдың наурызында Эмес эндометриоз ауруы туралы барлық партиялық парламенттік топты құрды. Бұл топтың мақсаты ауру туралы хабардарлықты арттыру және эндометриозбен күресіп жатқан адамдарға қажетті қолдауды қалай алуға болатынын зерттеу болды. Эмес топ төрағасы болды, ал Эмма Харди, Джеки Дойл Прайс және Ханна Барделл төраға орынбасарлары болып тағайындалды.
Өнеркәсіп пен Парламент сенім білдірді
1994 жылы Амесс Индустрия және Парламент Трастінің мүшесі атанды. 2012 жылы Амесс IPT Post Graduate Fellowship I бағдарламасын аяқтады, ол BRIT мектебінде, ITN және Корольдік опера театрында мәдени және шығармашылық индустриялар саласында маманданды. 2014 жылы Амесс сенімгерлер кеңесінің төрағасы болды және 2017 жылы өкілеттігінің мерзімі аяқталған соң қызметтен босады.
Вайнштейн туралы пікірлер
2017 жылдың қазан айында Харви Вайнштейнге қатысты сексуалдық қылықтар туралы айыптаулар пайда болғаннан кейін, Амесс атынан мәлімдеме жарияланды. Мәлімдемеде Вайнштейнге тағылған айыптаулар "кем дегенде күмәнді" деп бағаланып, Амесс "күрделі және орынсыз ұсыныстардың күрт көбейіп кетуіне сену қиын" деген пікірін білдірген. Кейін Амесс бұл мәлімдемені қайтарып алып, "егер біреуді ренжіткен болсам кешірім сұраймын" деп мәлімдеді, оның сөзінше, оның қызметкерлері оның келісімінсіз мәлімдеме жасаған.
Жарияланымдар
Амесс 1992 жылы Басилдон сайлау округіне қайта сайлануы туралы «Басилдон – Барлық қиындықтарға қарамастан» (2012) атты памфлет жазды. Бұл памфлет сайлаудың 20 жылдығына арналған шарада Ұлыбритания Парламентінің үйінде таныстырылды және премьер-министр Дэвид Кэмерон мен Консервативтік партияның белсенділері қатысты. Амесс «Мүмкіндіктер партиясы» атты кітапшаны Renewal Group тобымен бірге жинады, онда жұмысшы табына жататын немесе жұмысшы отбасынан шыққан консервативтік депутаттардың он үш қысқаша өмірбаяны келтірілген. 2014 жылдың сәуір айында Ұлыбритания Парламентінің үйінде таныстырылған кітапшаға Саджид Джавид, Марк Франсуа, Патрик Маклауглин және Майк Пеннинг сияқты төрт үкімет министрінің үлесі қосылған. «Мүмкіндіктер партиясының» екінші басылымы 2015 жылдың қаңтар айында Консервативтік клубтар қауымдастығының қолдауымен жарық көрді және 29 консервативтік депутаттың материалдары қамтылды. «Айз және құлақ: Вестминстерде аман қалғандарға арналған нұсқаулық» 2020 жылдың желтоқсан айында Luath Press баспасында жарық көрді. Кітапта әріптестер туралы очерктер, есте қаларлық сөздер, дау-дамаylar және парламенттегі маңызды оқиғалар туралы ішкі көзқараспен сипаттамалар бар. 2021 жылдың ақпан айында кітаптың «Мемуар/Биография» номинациясы бойынша Парламенттік кітап сыйлығының финалисі болғаны хабарланды.
Мыс көз
1997 жылғы ақпанда "Есірткілер" эпизодында Амесс "Brass Eye" пародиалық ағымдағы оқиғалар телебағдарламасында пайда болды және "кейк" деп аталатын ойдан шығарылған Шығыс Еуропалық есірткінің қауіптілігі туралы күрделі ескертуді түсіруге сендірілді. Кейіннен Амесс парламентте қат және ГХБ сияқты нақты заттармен бірге "кейк" туралы сұрақ қойды. Жауап ретінде Ішкі істер министрі "кейк" атауының "біз 3,4 метилдиоксин N бензиламфетаминге сілтеме жасайды деп түсінеміз" деп қате жауап берді. 2001 жылы "Brass Eye" қайта көрсетілгенде және DVD-де жарық көргенде, Амесс өтініші бойынша "Есірткілер" эпизодына оның есірткіні пайдалануға қарсы екенін қайталайтын, жауапкершіліктен бас тарту қосылды.
Саяси көзқарастар
Амесс әдетте консервативті партия саясатын ұстанды және палатада дауыс берді. Ол 2003 жылы Иракқа басып кіруге дауыс берді, бірақ кейін Лейбористік үкіметтің сол кездегі әрекетті негіздеген жаппай қырып-жою қаруын таба алмағаны үшін сынады. Сыртқы саясат бойынша ол Израильдің консервативті достарының (CFI) жетекші мүшесі болды. Тони Блэрді импичментке тарту науқанын қолдаған консервативті депутаттардың санаулы бірі болды. 2013 жылдың тамызында Сириядағы әскери әрекеттерге қарсы дауыс берген 30 консерватордың бірі болды. Кейін ол өзінің және әріптестерінің дауысы «өзгеріс жасады» деп ойлағанын, ал егер ол бұрын Ирак соғысына қарсы дауыс берген болса, онда «жағдай басқаша болуы мүмкін» еді деп түсіндірді. Амесс өлім жазасын қайта енгізуді қолдады. Иран үкіметін сынап, Иранның Ұлттық қарсылық кеңесін қолдады; ол Мариам Раджавидің 10 тармақты манифестін жария түрде мақұлдады. Амесс босқындар мен пана іздеушілерді қолдады. Амесс абортқа қарсы болды. Палатаға енгеннен кейін Амесс жалпы алғанда ЛГБТ құқықтарын, соның ішінде келісімге қол жеткізу жасын теңдетуді және бір жынысты некелерді қолдамады. Амесс мал өсіру және мал шаруашылығын жақсарту үшін күресті. Ол түлкі аулау мен қоян аулауға тыйым салуға үнемі дауыс берді. Консервативті жануарларды қорғау қорының демеушісі болды. Амесс көптеген науқандарды қолдады, оның ішінде аң құстарын клеткаға қамауға тыйым салу, жануарларға сынақ жасау, ит балаларын өсіру және контрабанда, сондай-ақ экспортқа тірі мал тасымалдауды тоқтату. 2011 жылдың қыркүйегінде Амесс BBC-ді Израильдегі оқиғаларды жариялауда бейтараптық танытпағаны үшін айыптады, оны «өте пропорционалсыз» көрсетеді және мемлекетті «жаман жарықта» көрсетті. Амесс еуроскептик болды және Еуроодақ туралы референдум алдында Brexit-ті қолдады, онда «қалғанға» дауыс беру «қауіпті» және «үлкен қате» екенін айтты. Парламенттік егемендіктің жоғалуын және ЕО құқығының басымдығын Ұлыбритания мен ЕО арасындағы қарым-қатынастың басты теріс жақтары деп сипаттады. Амесс сол кездегі АҚШ президенті Барак Обаманың ЕО референдумы науқанына араласуын сынады, ол Дэвид Кэмеронмен кездескенде, оның «мүлдем араласуға құқығы жоқ» деді.
Марапаттар
2015 жылы Амес саяси және қоғамдық қызметтері үшін Жаңа жылдық құрметпен шаруа атанды. 2011 жылы Dods қайырымдылық чемпионы сыйлығында Амес жануарлардың әл-ауқатын және қоршаған ортаны қорғау чемпионы атағын жеңіп алды, онда ол жануарлардың әл-ауқатын қорғаудағы көшбасшылық рөлі мен берілгендігі үшін ресми түрде мойындалды және Төменгі палата спикері Джон Беркоу оған сыйлық табыс етті. Бұл сыйлық жануарлар мен табиғи ортаның әл-ауқатын жақсарту мәселелерінде ең көп жұмыс істеген парламентарийге беріледі. Ол 2014 жылғы Grassroot Diplomat сыйлығында «Жануарлар құқықтарын қорғау саясатын жүргізуші» номинациясына ұсынылды, өйткені ол ұзақ жылдар бойы жануарлар құқықтарына адал қызмет еткен.
Жеке өмір
Ол әйелі Джулия Арнольдпен бір ұл мен төрт қызға ие болды. Арнольд күйеуінің жарты күндік әлеуметтік жұмыскері болды. Олардың үлкен қызы - актриса Кэти Эмес. Амесс Премьер-лига командасы «Вест Хэм Юнайтедтің» өмір бойы жанкүйері болды және 2016 жылдың мамыр айында «Болейн Граундтағы» соңғы ойынды тамашалады. Жануарларды жақсы көретіндіктен, оның отбасында бірнеше үй жануары болды. 2016 жылы олардың арасында құтқарылған ит, «Лили» есімді мопс болды. «Лилидің» орнын 2021 жылы Амесс қаза болғаннан кейін көп ұзамай «Вестминстердегі Жыл иті» байқауында жеңіс одны алған «Вивьен» есімді француз бульдогы басты. Амесс «The Music Man Project» атты, оқу мүмкіндігі шектеулі адамдарға музыкалық мүмкіндіктер ұсынатын жергілікті қайырымдылық қорының президенті болды. Ол осы топпен бірге Корольдік Альберт залында және Лондон Палладиомында өнер көрсетті.
Құрлық
2021 жылдың 15 қазанында Амесс Ли-он-Сидегі Белфэрс методистік шіркеуінің залында сайлау округіндегі қабылдау кезінде қаныпешене қатылға шабуылға ұшырады. Кейіннен Аместің қаныпешене өлтірілуі "террористік оқиға" деп жарияланды. Тергеуді Скотленд-Ярдтың терроризмге қарсы күрес басқармасы жүргізді, ол "исламшыл экстремизммен байланысты болуы мүмкін себептерді" зерттеді. Қатіл, сомали тегінен таралған британдық азамат Әли Харби Әли оқиға орнында ұсталды, сотталды және өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Денсаулық сақтау мамандарының сараптамасы бойынша, Амесс көкірекке көп рет пышақталғаннан көз жұмғаны анықталды. Келесі күні Вестминстер соборында қоштасу рәсімі өтті. Премьер-министр Борис Джонсонмен бірге бұрынғы премьер-министрлер, Парламент спикері Линдси Хойл және Лейборист партиясының жетекшісі сэр Кир Стармер де қатысты. Франциск папаның үндеуін Ұлыбританиядағы Апостольдық нунцийі архиепископ Клаудио Гугеротти жеткізді.
Мұра
2022 жылдың 1 наурызында принц Чарльз Амесске құрмет көрсету мақсатында Саутхендке қала мәртебесін берді. Қазан айында саясаткерлер Амесске құрмет көрсетіп, оның есіміне Саутхендте ағаш отырғызды. "Оның нұры мәңгілік" деген ұранмен қару-жарақ елтаңбасы оған өлімнен кейін берілді және 2023 жылдың қазан айында оның жесірі Парламент палатасында ашты. Желтоқсан айында оның есімін ардақтау үшін қор құрылды. Мүсінші Эндрю Лиллидің қолымен Амесс мүсінінің жұмысы 2023 жылдың қаңтарында басталды. Ол мүсін қазан айында аяқталғанда қатты қимылға келді және: "Мен оған қол жеткізіп, тигізгендей сезіндім" деді. Мүсін 2024 жылдың 11 сәуірінде Саутхендтегі Чалквелл құтқарушыларының базасының жанында ашылды.