Кіріспе
Британдық лейборист саясаткері
Дуглас Гарвен Александр (26 қазан 1967 жылы туған) – британдық Лейборист партиясының саясаткері, 1997 жылдан бастап 2015 жылы жеңіліске ұшырағанға дейін Пейсли және Ренфрушир-Саут (бұрын Пейсли-Саут) округінен Парламент депутаты болды. Осы кезеңде ол Ланкастер герцогдығының канцлері, Шотландия хатшысы, Көлік хатшысы және премьер-министрлер Тони Блэр мен Гордон Браунның үкіметінде Халықаралық даму хатшысы қызметтерін атқарды. Кейін ол Эд Милибэндтің Көлеңкелік кабинетінде Еңбек және зейнетақы жөніндегі Көлеңкелік мемлекеттік хатшы және Сыртқы істер жөніндегі Көлеңкелік мемлекеттік хатшы болып жұмыс істеді. Александр алғаш рет 1997 жылы Пейсли-Саут округінен Парламентке сайланды. 2001 жылы Тони Блэр оны Сауда және өнеркәсіп министрлігінде Электрондық сауда және бәсекеге қабілеттілік жөніндегі мемлекеттік министр етіп тағайындады. 2002-2003 жылдары ол Кабинет кеңсесінің мемлекеттік министрі болды. 2003 жылы ол Кабинет кеңсесі министрі және Ланкастер герцогдығының канцлері болып тағайындалды. 2004 жылы ол Сауда жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды, ол Сыртқы істер және Ұлттар Достастығы кеңсесінде (FCO) және Сауда және өнеркәсіп департаментінде бірлесіп қызмет етті. 2005 жылғы жалпы сайлауда Пейсли-Саут сайлау округі таратылды және Александр оның жалғасы болып табылатын Пейсли және Ренфрушир-Саут округін өкілдік етуге сайланды. Сайлаудан кейін Александр Еуропа жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды. Осы кезеңде Александр Кабинетке қатысып, Патшалық кеңесінің мүшесі болды. 2006 жылы Александр Шотландия және Көлік хатшысы болып тағайындалды. 2007 жылы Гордон Браун премьер-министр болған кезде ол Александрды Халықаралық даму жөніндегі мемлекеттік хатшы етіп тағайындады. 2010 жылғы жалпы сайлауда Лейборист партия жеңіліске ұшырағаннан кейін Александр Дэвид Милибэндтің көшбасшылық науқанына басшылық етті. Эд Милибэнд партияның жетекшісі болғанда, Александр Көлеңкелік кабинетке сайланып, Еңбек және зейнетақы жөніндегі Көлеңкелік мемлекеттік хатшы болды. Ол бұл лауазымды 2011 жылғы қайта құруға дейін атқарды, содан кейін ол Сыртқы істер жөніндегі Көлеңкелік мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 2013 жылдың қазан айында Милибэнд оны партияның жалпы сайлау стратегиясының төрағасы етіп тағайындады. 2015 жылы ол Шотландиядағы Лейборист партиясы жоғалтқан 40 орынның бірі болды. 2022 жылдың желтоқсанында Александр келесі жалпы сайлауда Шығыс Лотиан округінен Лейборист партиясының парламенттік үміткері болуға өтініш берді, бұл партияның Шотландиядағы басты мақсаты болып табылатын округ, қазіргі уақытта SNP-дан сайланған Alba партиясының Кенни МакАскилл иеленді. 2023 жылдың ақпан айында ол Лейборист партиясынан сайлауға түсіп, жеңіске жетті.
Ерте өмір және мансап
Александр Глазго қаласында Джойс О. Александр мен Шотландия шіркеуінің пасторы Дуглас Н. Александрдың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның балалық шағының көп бөлігі Ренфруширдегі Бишоптон қаласында өтті. Александр Ренфруширдегі Парк-Мэйнс орта мектебінде оқыды, сол жергілікті мектептен 1982 жылы Лейбористік партияға мүше болды. 1984 жылы ол Шотландия стипендиясын жеңіп, Канададағы Лестер Б. Пирсон Біріккен әлем колледжіне оқуға түсті, онда Халықаралық бакалавр дипломын алды. Содан кейін Эдинбург университетінде саясаттану және қазіргі заман тарихын оқуға оралды. Ол өзінің төрт жылдық бакалавриат білімінің үшінші жылын, 1988/89 оқу жылында, екі университет арасындағы алмасу бағдарламасы аясында Пенсильвания университетінде өткізді. Америкада оқып жүргенде, ол 1988 жылғы АҚШ президенттік сайлау кампаниясында Майкл Дукакиске, сондай-ақ Вашингтондағы демократ сенаторына жұмыс істеді. 1990 жылы Эдинбург университетін бірінші дәрежеде аяқтады. Бұл оны партия жетекшісі Тони Блэрдің назарына іліктірді, және СНП-дан жеңілгеннен кейін көп ұзамай, ол Инвернестегі Эден Корт театрында өткен Шотландиядағы Лейбористік партия конференциясында қабылданып, Лейбористік партия Конституциясының 4.4-тармағын жою туралы маңызды пікірталас кезінде Блэрден бірден бұрын сөз сөйледі. Перт және Кинросс сайлау округі жойылғаннан кейін, Александр 1997 жылғы жалпы сайлауда жаңа құрылған Перт сайлау округінде Лейбористік партияның үміткері болып таңдалды. Нәтижесінде, Лейбористік партия тағы да бір үлкен жетістікке қол жеткізіп, Александр 1995 жылғы аралық сайлаудағы 22,9%-ға қарағанда 24,8% дауыс жинады, бірақ үшінші орынға түсіп қалды.
Парламент мүшесі
1997 жылдың 28 шілдесінде Пейсли-Сауттан парламент мүшесі, Лейборист партиясының өкілі Гордон Макмастер өз-өзіне қол жұмсады. Ренфруширде өскен Александр, осыдан кейін өткен қосымша сайлауға қатысып, 1997 жылдың 6 қарашасында Пейсли-Сауттан парламент мүшесі болып сайланды. 2001 жылдың маусым айында ол үлкен артықшылықпен Вестминстерге қайта оралды. 2005 жылдың мамырында өткен жалпы сайлауда Дуглас Пейсли және Ренфрюшир Оңтүстік жаңа сайлау округінің депутаты болып қайта сайланды, сонымен қатар Сыртқы істер министрлігінің Еуропа жөніндегі мемлекеттік министрі болып тағайындалды және Кабинет отырыстарына қатысты. 2010 жылғы жалпы сайлауда Александр 13 232 дауыспен Пейсли және Ренфрюшир Оңтүстік округінен қайта сайланды. 2015 жылдың 8 мамырындағы жалпы сайлауда ол Шотландия Ұлттық партиясының 20 жастағы Мхари Блэкке орындығын жоғалтты, оған қарсы дауыс 26,9% құрады.
Мемлекеттік министр
Александр 2001 жылғы жалпы сайлаудағы партиясының науқанында табысты үйлестіруші рөл атқарды. Ол Тони Блэрдің ризашылығына ие болып, 2001 жылдың маусым айында Сауда және өнеркәсіп министрлігінде электрондық сауда және бәсекеге қабілеттілік жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды. 2002 жылдың мамыр айында Александр Мемлекеттік министр ретінде Министрлер кабинетіне ауыстырылды. Мемлекеттік министр ретінде Александр үкіметтің стратегиялық тобының, Орталық ақпарат басқармасының және мемлекеттік қызметтің жұмысын бақылады. 2003 жылдың маусым айында Александр Министрлер кабинетінің министрі және Ланкастер герцогтігінің канцлері болып тағайындалды, ал 2004 жылдың қыркүйегінде Сауда және өнеркәсіп министрлігі мен Сыртқы істер министрлігінің сауда жөніндегі мемлекеттік министрі болып ауыстырылды.
Министрлер кабинеті
2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін оған Сыртқы істер министрлігі құрамындағы Еуропа жөніндегі мемлекеттік министр лауазымы берілді, сонымен қатар кабинет отырыстарына қатысуға арнайы рұқсат берілді. Ұлыбритания Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағалығы кезінде ол көпжылдық қаржылық аяны жөніндегі келісімге қатысты табысты келіссөздерге тікелей үлес қосты. 7 маусым 2005 жылы ол Тайлық Кеңестің мүшесі аталды. 5 мамыр 2006 жылы ол Көлік министрі және бірқатар Шотландия министрі болып тағайындалды, бұл лауазымды бұрын Алистер Дарлинг атқарған. 10 тамыз 2006 жылы Александр Корольдік әуе күштерінің тікұшағымен Шотландиядан Лондонға жеткізілді, ол Ішкі істер министрі Джон Ридпен бірге 2006 жылғы трансатлантикалық әуе шабуылына қатысты мәселелерге жауап беруге басшылық етті және үкіметтік төтенше жағдайлар комитеті COBRA отырыстарына қатысты. Ол полиция, барлау қызметтері, әуе компаниялары және АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаментімен бірлесіп жұмыс істеді. Шотландия министрі қызметін атқару кезеңінде Александр 2007 жылғы Шотландия парламенті сайлауын ұйымдастыруды бақылады. 27 маусым 2007 жылы Гордон Браун Премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін, ол Дуглас Александерді Халықаралық даму министрі етіп тағайындады. Осы кезеңде Александр Дүниежүзілік банк, Африкалық даму банкі, Америкааралық даму банкі, Кариб теңізінің даму банкі және Азиялық даму банкінің басқарушысы болып қызмет етті.
Сайлау науқанының рөлі
Александр 1999 жылы Шотландияның алғашқы бірінші министрі Дональд Дьюар сайланған Шотландия парламенті сайлауында маңызды рөл атқарды. Александр науқан стратегиясын жасады, оның ішінде Глазгодағы (наурыз 1999 ж.) Шотландиядағы Лейбористік партия конференциясында жарияланған, табысты «Ажырысу – қымбат іс» атты ұран да бар еді. Пропорционалды өкілдік жүйесі бойынша Лейбористік партия 56 орын жеңіп алды, бірақ абсолютті көпшілікке тоғыз орын жетіспеді. Жаңадан құрылған Шотландия парламентінде алғашқы үкімет құру үшін 17 депутаттан тұратын Либерал-демократтармен коалиция құруға келісті. Александр 2001 жылғы Лейбористік партияның сәтті жалпы сайлау науқанын да үйлестірді, нәтижесінде партия тағы да жеңіске жетіп, 659 орынның 413-ін жеңіп алды, бұл Парламентте 167 орындық көпшілікті қамтамасыз етті. 2003 жылы Тони Блэр Александрды Лейбористік партияның Ұлттық атқару комитетіне тағайындады, ал Гордон Браун оны 2010 жылғы жалпы сайлау науқаны үшін Лейбористік партияның жалпы сайлау координаторы етіп тағайындады. Бұл науқанда алғаш рет теледебаттар өтті, Александр Гордон Браунды әр дебатқа дайындаушы негізгі команда мүшесі болды, сондай-ақ науқанның стратегиясын және Ұлыбритания бойынша хабарламасын жасады, нәтижесінде 2010 жылдың мамыр айында Дэвид Кэмеронның консерваторлары көпшілік орындарға ие бола алмады. Кейін сол жылы Александр Дэвид Милибэндтің Лейбористік партия төрағалығына үміткерлігін қолдау үшін тең төраға болып тағайындалды. Содан кейін ол 2015 жылғы жалпы сайлау науқаны үшін Эд Милибэндтің жалпы сайлау стратегиясының төрағасы болды.
Антисемитизмге қарсылық
2012 жылдың қыркүйегінде Александр Кен Ливингстонның сайлау науқанын сынап, Лондонның бұрынғы мэрі жасаған антисемиттік пікірлерді жариялап, "Evening Standard" газетіне сұхбат берді. Ол Ливингстон Лондон мэрі сайлауын ұтып алмағандықтан "лайықты құнын төлегенін" айтты. Александр: "Кеннің науқаны көбінесе болашақ емес, өткенге көбірек ұқсады. Әсіресе Лондондағы еврей қауымы туралы оның айтқандарын көргенде, мен оны жөнсіз деп қана емес, дұрыс емес деп ойладым" деді. Ливингстон Twitter-де жауап беріп, Көлеңкелі Сыртқы істер министрі "миллиондаған дауыс жоғалтқан сәтсіз Жаңа Лейбористік жобаны көрсетеді" деді. Ол оны өзінің радио бағдарламасында осы мәселені талқылауға шақырды. Александр Лейбористік партия ішіндегі антисемитизмді ашық сынап, Партияға қатысты ең көне социалистік қоғамдардың бірі – Еврей Еңбек Қозғалысының қолдаушы мүшесі. 2011 жылы Александр Ньюпорт Вест округінен сайланған Пол Флинннің Ұлыбританияның Израильдегі алғашқы еврей елшісінің дініне қатысты пікірлерін жария түрде айыптағандардың бірі болды. Сол кезде Лейбористік партияның Көлеңкелі Сыртқы істер министрі қызметін атқарып жүрген Александр Флинннің елші Мэтью Гулд туралы пікірлеріне жауап ретінде: "Кез келген британдық дипломаттың діні олардың жұмысына қабілеттілігіне еш қатысы жоқ. Керісінше айту дұрыс емес және қарапайымдықтан шыққан" деді.
Қоғамдық сөйлеулер
2010 жылдың 29 маусымында, Эдинбургтегі «Кедейлікті тарихқа айналдыру» науқанынан бес жыл өткен соң, Александр Халықаралық даму үшін еңбек науқанына Гленейглс саммитінің мақсаттарына жетудегі үлкен жетістіктер мен халықаралық дамудың болашағы туралы сөз сөйледі. 2011 жылдың 12 қазанында Александр Стирлинг университетінде Эндрю Джон Уильямсонның естелік лекциясын оқыды. «Жақсырақ ел?» атты лекциясында ол Шотландияның болашағы туралы жеке ойларын бөлісті. Александр ұлтшылдық пен социализмнің саяси идеологиялары арасындағы айырмашылықты зерттеп, Шотландияның еңбек партиясының децентрализацияны қайтару және Шотландияның тәуелсіздік науқанын сәтті жеңу стратегиясын ұсынды. 2013 жылдың 17 қаңтарында, Chatham House сыртқы саясат талдау орталығында сөйлеген сөзінде Александр Ұлыбританияның Еуропалық Одақтың толыққанды мүшесі болып қалуын қолдап, бірақ Еуропаның федеративтік Біріккен Штаттарын қолдамайтынын мәлімдеді. 2013 жылдың 3 мамырында Александр 4-ші Джудит Харт естелік лекциясын оқыды, ол келесі жылы өтетін референдум алдында Шотландияның тәуелсіздігі мәселесін қозғағандықтан көптеген БАҚ назарына іліккен. Александр Джудит Харттың «бірлікке деген мызғымас сенімін» құрметтеп, Шотландияның Біріккен Корольдік құрамында қалуын жақтады: «Біз ешқашан өзгелерден оқшауланғанды ұнатпадық, өзгелермен бірге жүру – біздің мұрамыз және менің ойымша, болашағымыз».
Шығыстар туралы дау
2009 жылғы депутаттық шығындар дауы кезінде Александр "50 000 фунт стерлингтен астам шығындарды тым-тымысылымен қайтарған" үш Лейборист министрінің бірі болды. Ол салық төлеушілер қаржыландырған екінші үйі үшін бұрын талап еткен 12 000 фунт стерлингтен астам соманы қайтарғаны, сонымен қатар сол үйден жалға алушыдан да табыс алғаны белгілі болды. Бұл оның екінші үйіне екі рет қаржы жұмсағанын көрсетті және шығындар ережелерін бұзу болды.
Хабар тарату
Александр BBC Radio 4 үшін бағдарламалар жазды және ұсынды, соның ішінде: "Кездесу мәдениеті" (2017) атты деректі фильм, онда Александр қоғамдағы мәдени, экономикалық және саяси поляризациялық күштерді зерттеу үшін сарапшылар мен қоғамдық ұйымдарды біріктірді. Ол сондай-ақ "Жатақтық" (2018) сериясының үш бөлігін жазды және ұсынды: 'Ескі байланыстар', 'Жаңа байланыстар' және 'Ертеңгі оқиғалар'. Александр қоғамдағы тап, дін және қауіпсіздіктің ыдырауын зерттеген бұл серия, бұрын көптеген адамдарға ортақ жатақтық сезімін берген байланыстардың неге әлсірегенін түсіндіру үшін, BBC Radio 4 халықаралық URTI радиосының Гран-приіне (31-шы басылым) үміткер болды – қоғамдық медиа және әлеуметтік желілер саласындағы жүлде. 2019 жылдың соңында Александр "Жақсырақ дауласуға нұсқаулық" атты бағдарламаны жазды және ұсынды. Бұл бағдарлама 2020 жылдың қаңтар айында эфирге шықты және қоғамдық пікір алмасудың неге соншалықты шиеленіскен және құрметсіздікке толы болғанын зерттейді. Александр жеке тәжірибелерімен бөлісетін түрлі қатысушыларды сұхбатқа тартып алды. Бағдарлама туралы көптеген жаңалықтар тарады. 2021 жылы COP26 алдында Александр "Глазго: Біздің соңғы үмітіміз" деп аталатын тағы бір BBC Radio 4 бағдарламасын жазды және ұсынды – COP26-ға қажетті нұсқаулық, оның табысқа жету мүмкіндігі және таза көміртектікке көшу Глазго тұрғындары мен баршамыз үшін қандай мағынаға ие болуы мүмкін екенін Джон Керри, Кристиан Фигерес, Марк Карни және Алок Шарманың қатысуымен қарастырды. 2022 жылдың мамырында Александр "Байланыстар" бағдарламасын жазды және ұсынды, онда соңғы дағдарыстар – Covid пандемиясынан бастап Украина соғысына дейін – адамдарды жақындастырды ма, әлде оларды алыстатты ма деген сұрақ зерттелді.
Ұлыбританиядағы ЮНИСЕФ-тің төрағасы болған кезде қорлау туралы шағымдар
Дуглас Александр 2018 жылдың маусымынан 2020 жылдың қыркүйегіне дейін ЮНИСЕФ Ұлыбританияның қамқоршылар кеңесінің төрағасы болып қызмет етті. Александр 2020 жылдың қыркүйегінде сол кездегі атқарушы директор Саша Дешмухтың зорлық-зомбылық жасады деген айыптауларынан кейін төрағалықтан бас тартты, бірақ кеңес оны қолдады. 2021 жылдың қаңтар айында жарияланған Morgan, Lewis & Bockius компаниясының сараптамасы Дешмухтың зорлық-зомбылық туралы айыптауларын "құжаттамамен дәлелденбеген" деп сипаттады, ал үш басқа қызметкердің шағымдарына қатысты, Александрдың мінезі "үш қызметкерге кейбір ыңғайсыздық пен күйзеліс туғызғанымен", "объективті қарағанда, бұл зорлық-зомбылыққа жатпайды" делінген.
Эдинбург университеті
2021 жылдың тамызында Александр Эдинбург университетінің кеңесіне (University of Edinburgh Court) Бас сот сарапшысы (General Court Assessor) болып тағайындалды, бұл оның білім алған орны. Александр Эдинбург университетінің кеңесінің, университеттегі ең жоғары басқару органының, Бас кеңес іскерлік комитетінің және Саясат және ресурстар комитетінің мүшесі болып табылады.
Саясатка оралу
2023 жылдың ақпан айында Александр келесі жалпы сайлауда Шығыс Лотиан округінен Еңбек партиясының кандидаттығына іріктелді, бұл Шотландиядағы Еңбек партиясының басты мақсаттарының бірі болып табылатын орын.
Жарияланымдар
Александр Ұлыбритания мен АҚШ-тың ұлттық газеттерінде, соның ішінде The New York Times, Los Angeles Times, The Guardian және The Boston Globe газеттерінде жариялану үшін көптеген мақалалар жазған. Ол бірнеше кітапқа үлес қосып, авторлық және редакторлық жұмыстар атқарды: "New Scotland New Britain" (1999), "Europe in a Global Age" (2005), "Serving a Cause, Serving a Community" (2006), "Renewing our offer not retracing our steps", The Purple Book (2011), "Influencing Tomorrow: Future Challenges for British Foreign Policy" (2013), "Britain in a complex world", Why Vote Labour 2015: The Essential Guide (2014) және "Rethink: How We Can Make A Better World" (2021). Соңғысы – әлемдік «қайта құру сәтіне» арналған очерктер жинағы, онда пандемиядан кейінгі жақсы болашаққа үміт білдіретін жетекші халықаралық саясаткерлер мен ғалымдардың, соның ішінде Папа Франциск, Найл Фергюсон, Саманта Пауэр және Пол Кругманның ой-пікірлері топтастырылған.
Жеке өмір
Дуглас 2000 жылы Жаклин Кристианға үйленді, және олардың бір қызы мен ұлы бар. Оның қарындасы Венди Александр да 2011 жылға дейін Шотландия парламентінің депутаты ретінде саясатта қатысты, ал 2008 жылы отставкаға кеткенге дейін Шотландия парламентіндегі Еңбек партиясының жетекшісі болды. Оның әкесі, Шотландия шіркеуінің пасторы, 2000 жылы Глазго соборында Шотландияның алғашқы премьер-министрі Дональд Дьюардың қоштасу рәсімін өткізді.