Кіріспе

Конституциялық жартылай президенттік республика

Алжир саясаты конституциялық жартылай президенттік республика шеңберінде жүзеге асырылады, онда Алжир Президенті мемлекет басшысы, ал Алжир Премьер-министрі – үкімет басшысы болып табылады. Атқару билігі үкімет тарапынан іске асырылады. Заң шығару билігі үкіметке және парламенттің екі палатасына – Халықтың Ұлттық Жиналысына және Ұлт Кеңесіне бірдей жүктелген. 1990 жылдардың басынан бері социалистік экономикадан еркін нарық экономикасына өту ресми түрде қолдау көрсетілуде және жалғасып келеді.

Тарих

1991 жылдан бері азамат соғысының салдарынан 100 мыңнан астам адам қаза болды. Дегенмен, алжирліктердің пікірінше, еліздегі қаза болғандардың саны шамамен 3 миллионға жуық. Елдегі қауіпсіздік жағдайы күрт жақсарғанмен, 1990 жылдардағы саяси дүрбелеңге себеп болған түбіртек мәселелерді шешу үкіметтің басты міндеті болып табылады. Үкімет 1999 жылы жарияланған төтенше жағдай режимін ресми түрде тоқтатты.

Конституция

1976 жылғы Конституцияға сәйкес (1979 жылы өзгертілген, 1988, 1989 және 1996 жылдары толықтырылған) Алжир көп партиялық мемлекет болып табылады. Барлық партиялар Ішкі істер министрлігінен мақұлдау алуы тиіс. Бүгінгі күнге дейін Алжирде 40-тан астам заңды саяси партия тіркелген. Конституцияға сәйкес, егер ол "дін, тіл, нәсіл, жыныс немесе аймақ бойынша айырмашылықтарға негізделген" болса, ешқандай саяси бірлестік құрыла алмайды.

Халықтың Ұлттық Ассамблеясы

Халықтың Ұлттық Ассамблеясы көптеген парламенттерге қарағанда атқару билігіне шамасы аз, және президент ұсынған заңдарды "резеңке мөртабан" сияқты бекітеді деп айтылады. Бұл сайлауға 44 саяси партия қатысты, үстемдік құратын Ұлттық азаттық фронты ең көп – 220 орын жеңіп алды, ал орташа исламистер альянсы 66 орынмен екінші орынға ие болды. Исламистер сайлау қорытындысымен келіспеді.

Саяси партиялар мен сайлаулар

Алжир Үкіметі өзгертілген Конституциясына сәйкес, қатысу демократиясы мен еркін нарықтық бәсекелестікті ұстанады. Үкімет саяси процесті ашық етуді және саяси институттардың құрылуын ынталандыруды жалғастыратынын мәлімдеді. Алжирдің ұлттық саясатында халықтың кең сегментін ұсынып тұрған 40-тан астам саяси партия қазіргі уақытта белсенді. Соңғы заң шығарушы сайлау 2012 жылы өтті. Президент Бутефлика жалпы реформалық күш-жігерінің бөлігі ретінде мемлекетті қайта құруға уәде берді. Дегенмен, осы реформалардың саяси құрылымдар мен саяси процеске қалай әсер ететіні туралы нақты мәліметтер әлі жоқ. 2002 жылғы сайлауда 17 951 127 сайлауға құқығы бар азамат болды, олардың 8 288 536-сы дауыс берді, бұл 46,17% құрады. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, берілген дауыстардың 867 669-ы жарамсыз деп танылды, ал 7 420 867 дауыс түрлі кандидаттарға түсті.

Президент сайлауы

КандидатПартияДауыс саны (%) Абдельмаджид ТеббунеТәуелсіз4,945,11658.15 Абделькадер БенгринаЭл Бинаа1,477,73517.38 Әли БенфлисТалаие Ел Хурияте896,93410.55 Аззедин МихубиДемократиялық ұлттық жиын617,7537.26 Абделазиз БелайдЭл Мустакбал фронты566,8086.66 Бұзылған бюллетендер1,243,458– Даулы дауыстар11,588– Барлық жарамды дауыстар8,504,346100 Жалпы (жарамды + бұзылған)9,759,392 Тіркелген сайлаушылар және қатысу пайзы (%)24,474,16139.88 Көзді көз: APS

Әкімшілік бөлімшелер

Алжир 58 вилаяға (облыс) бөлінген, оларды валилер (губернаторлар) басқарады. Валилер Ішкі істер министріне есеп береді. Әр вилая даирлерге, ал даирлер коммуналарға бөлінеді. Вилаялар мен коммуналардың әрқайсысы сайланған ассамблеямен басқарылады.

Медиа

Алжирде француз және араб тілдерінде 30-дан астам күнделікті газет шығады, олардың жалпы таралымы 1,5 миллионнан астам дананы құрайды. Газеттер өзі қалағандай жазуға салыстырмалы түрде еркін болғанымен, 2001 жылы үкімет ар-намысқа нұқсан келтіру және жала жабуға қатысты қылмыстық кодекстің ережелерін өзгертті, бұл баспасөзді шектеуге бағытталған қадам ретінде кеңінен қарастырылды. Газет қағазы мен жарнамаға мемлекеттік монополия баспасөзді ықпал етудің тағы бір құралы саналады, бірақ үкімет газеттерге өздерінің баспа және тарату желілерін құруға рұқсат берді. Алжир газеттерінің тізіміне де қараңыз.