1951 жылғы Ұлыбритания парламент сайлауы: Лейбористер дауысқа түсуде жеңіске жетіп, көп дауыс жинаса да, консерваторлар көбірек орын алды. Либералдардың дауысының төмендеуі себеп болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1951 жылғы қазан айындағы жалпы сайлау
October 1951 general election
1951 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау 1950 жылғы жалпы сайлаудан кейін жиырма ай өткен соң өтті, онда Лейборист партиясы бар болғаны бес орынмен аз басымдықпен жеңіске жеткен еді. Лейборист үкіметі парламенттік көпшілігін арттыру ниетімен 1951 жылғы 25 қазанда бейсенбі күні мерзімінен бұрын сайлау шақырып өтті. Алайда, халықтың басым дауысын алып, сол кездегі ең жоғары дауыс саны мен ең жоғары пайыздық үлесіне қол жеткізгеніне қарамастан, Лейборист партиясы Консервативтік партиядан аз орын жеңіп алды. Бұл негізінен Либерал партияның дауыс берушілерінің азаюына байланысты болды, бұл Консервативтерге орындарды алуға мүмкіндік берді. Бұл рекордтық дауыс саны 1992 және 2019 жылдары Консервативтік партиядан асырылғанша сақталды. Бұл сайлау Уинстон Черчилльтің премьер-министр лауазымына қайта оралуын және Лейбористердің 13 жылдық оппозицияда болу кезеңінің басталуын білдірді. Бұл король Георг VI патшалық құрған жылдары өткен үшінші және соңғы жалпы сайлау болды, өйткені ол келесі жылы 6 ақпанда қайтыс болды және оның орнына қызы Елизавета II патшайым таққа отырды. Бұл Консервативтердің Шотландияда Англиядан жақсы нәтиже көрсеткен соңғы сайлауы болды. 1951 жылғы сайлау BBC теледидарында көрсетілген екінші сайлау болды. Сайлау күні түнде Лондонның BBC Alexandra Palace студиясынан сайлау қорытындылары тікелей эфирде көрсетілді. Грэхам Хаттон, Дэвид Батлер және Х.Г. Николас телеарнадағы сайлау түнінің хабарларын 10:15-тен 04:00-ге дейін жүргізді. Келесі күні теледидардағы хабарлау сағат 10:00-де басталып, күн бойы сағат 17:00-ге дейін жалғасты.
The 1951 United Kingdom general election was held twenty months after the 1950 general election, which the Labour Party had won with a slim majority of just five seats. The Labour government called a snap election for Thursday 25 October 1951 in the hope of increasing its parliamentary majority. However, despite winning the popular vote and achieving both the highest ever total vote at the time and the highest percentage vote share, Labour won fewer seats than the Conservative Party. That was caused mainly by the collapse of the Liberal vote, which enabled the Conservatives to win seats by default. The record high vote total remained until it was surpassed by the Conservative Party in 1992 and again in 2019. The election marked the return of Winston Churchill as Prime Minister and the beginning of Labour's 13 year spell in opposition. It was the third and final general election to be held during the reign of King George VI, as he died the following year on 6 February and was succeeded by his daughter, Elizabeth II. It was the last election in which the Conservatives did better in Scotland than in England. The 1951 election was the second one to be covered on BBC Television. On election night, the results were televised from the BBC Alexandra Palace studio in London. Graham Hutton, David Butler and H. G. Nicholas headed the election night coverage from 10.15pm to 4.00am on the television service. On the following day, television coverage started at 10.00am and continued throughout the day until 5.00pm.
Өмірбаян
Король Георг VI үкіметтің өте шағын көпшілігі бар екенінен қорқып, ол 1952 жылдың басында жоспарланған Ұлттар Достастығына сапарға шығу үшін елден кетуге тиіс болғандықтан, оның болмағанда үкімет ауысуы мүмкін еді. Клемент Атли осы алаңдаушылықты сейілту үшін сайлау шаруасын жариялауға шешім қабылдады. (Дегенмен, король саяхатқа шығуға тым ауыр сырқаттанды және 1952 жылдың ақпанында қайтыс болғанға дейін қызы Елизаветаға сапарды тапсырды). Парламент 1951 жылдың 5 қазанында таратылды. 1945 жылғы сайлау бағдарламасының көп бөлігін іске асырған Лейбористік үкімет Эрнест Бевин (қазасы) және Стаффорд Криппс (денсаулық мәселелері) сияқты министрлерді жоғалта бастады. Алайда, Консервативтік партия 1950 жылғы жалпы сайлаудан бері депутаттарының санын арттырған еді.
King George VI feared since that the government had such a slim majority, and he was to leave the country to go on his planned Commonwealth tour in early 1952, there was a possibility of a change of government in his absence. Clement Attlee decided to call the election to assuage that concern. (In the event, the King became too ill to travel and delegated the tour to his daughter Princess Elizabeth shortly before his death in February 1952). Parliament was dissolved on 5 October 1951. The Labour government, which had implemented most of its manifesto from the 1945 election, was beginning to lose cabinet ministers, such as Ernest Bevin (death) and Stafford Cripps (health issues). The Conservative Party, however, had more MPs since the 1950 general election.
Науқан
Еңбек партиясы партияның оң жағындағы Гейцкеллиттер мен сол жағындағы Беваниттер арасындағы жаңадан пайда болған тарқалғандықтан әлсіреп сайлауға қатысты. Партияның манифесті партияның "өзінің жетістіктерімен мақтан тұтатынын, саясатында сенімді екенін" және сайлаушылардан өкілеттігін жаңаруын сұрайтынын білдірді. Ол Ұлыбритания алдында тұрған төрт маңызды міндетті атап көрсетті: бейбітшілік үшін жұмыс істеу қажеттілігі, "толық жұмыспен қамтуды сақтау және өндірісті арттыру" үшін жұмыс істеу қажеттілігі, тұрмысқа қажетті заттардың бағасын төмендету қажеттілігі және "әділетті қоғам құру" қажеттілігі. Манифестте осы міндеттерді тек Еңбек партиясы үкіметі ғана орындай алатыны айтылды. Сондай-ақ, ол 1951 жылғы Ұлыбританияны соғыстар аралық жылдармен салыстырды, онда көбінесе консерваторлар басқарған үкіметтер болды, себебі соғыстар аралық кезеңде "жаппай жұмыссыздық, жаппай қорқыныш, жаппай қайғы" болған. Былтырғы сайлаудан айырмашылығы, ол көбірек ұлттандыруға уәде бермеді, керісінше, кеңес тұрғын үйлерін көбірек ұсынуға және "жұмысшыларды мемлекеттік индустриялар мен қызметтерді басқаруға жақындатуға" уәде берді. Дегенмен, ол индустрияны толық жұмысшылар бақылауына қарсы болды. Либералдық партияға келсек, 1950 жылғы оның нашар сайлау нәтижесі одан да нашарлап кетті. Алдыңғы жылғы салымдарды жоғалтудан сақтандыруды ала алмағандықтан, ол 1950 жылғы 478 кандидатқа қарағанда бар болғаны 109 кандидатты тікелей сайлауға жіберді, осылайша партия тарихындағы ең нашар жалпы сайлау нәтижесін көрсетті – дауыстардың бар болғаны 2,5%-ын алып, тек алты орын жеңіп алды. Либералдардың, кейін Либерал-демократтардың халықтан қолдауы содан бері осы деңгейге дейін төмендеген жоқ, бірақ олардың ең төменгі алты орын көрсеткіші болашақтағы бірнеше сайлауда қайталанды. Либералдық партияның маңыздылығының азаюы Еңбек партиясын әлсіретті, өйткені Либералдық партияның әлеуетті дауыс берушілерінің үштен екісі консерваторларды қолдады. Келесі Еңбек партиясының жеңілісі бірнеше себептерге байланысты маңызды болды. Партия Консервативтік партия мен оның Ұлттық либералдық партиясының одақтасынан шамамен екі жүз мыңнан астам дауыс көп жинады; Еңбек партиясы ең көп дауыс жинады (2019 жылға дейін); және британдық саяси тарихындағы кез-келген сайлауда кез-келген саяси партияның ең көп дауысын алды, бұл көрсеткіш 1992 жылы консерваторлар жеңіске жеткенше ешқашан асылмады. Алайда, консерваторлар 17 орынмен көпшілік дауыспен келесі үкіметті құрды. Олар 1945 немесе 1950 жылғы сайлауларға қарағанда жұмысшы табының ер адамдары арасында жақсы нәтиже көрсетті және Ланкашир, Үй округтері және Шығыс Англияда дауысты Еңбек партиясынан бұрып алды. Бірінші өткен сайлау жүйесінде көптеген Еңбек партиясының дауыстары "босқа кетті", өйткені олар қауіпсіз орындардағы депутаттардың үлкен көпшілігіне енді.
The Labour Party entered the election by being weakened by the emerging schism between Gaitskellites, on the right of the party, and the Bevanites, on its left. The party's manifesto stated that the party "proud of its record, sure in its policies—confidently asks the electors to renew its mandate". It identified four key tasks facing the United Kingdom that it would tackle: the need to work for peace, the need to work to "maintain full employment and to increase production", the need to reduce cost of living and the need to "build a just society". The manifesto argued that only a Labour government could achieve those tasks. It also contrasted the Britain of 1951 with that of the interwar years in which there had been largely Conservative led governments by noting that the interwar period had seen "mass unemployment; mass fear; mass misery". It did not promise more nationalisations, unlike in the previous year's election, and instead focused on offering more council housing and a pledge to "associate the workers more closely with the administration of public industries and services". However, it remained opposed to full workers' control of industries. As for the Liberal Party, its poor election result in 1950 only worsened this time. Unable to get the same insurance against losses of deposits of the previous year, it fielded only 109 candidates, as opposed to 478 in 1950, and thus posted the worst general election result in the party's history by getting just 2.5% of the vote and winning only six seats. The popular vote of the Liberals and later the Liberal Democrats has not fallen so low since, but their lowest number of six seats would be matched in several future elections. The Liberal Party's growing irrelevance weakened the Labour Party since two thirds of potential Liberal voters supported the Conservatives. The subsequent Labour defeat was significant for several reasons. The party polled almost a quarter million votes more than the Conservative Party and its National Liberal Party ally combined; won the most votes that Labour has ever won (as of 2019); and won the most votes of any political party in any election in British political history, a number that would not be surpassed until the Conservative Party's victory in 1992. However, the Conservative Party formed the next government with a majority of 17 seats. It performed much better with male working class voters than in the elections of 1945 or 1950 and tipped the vote away from Labour in Lancashire, the Home Counties and East Anglia. Under the first past the post electoral system, many Labour votes were "wasted" because they were included in large majorities for MPs in safe seats.
Дауыс беру қорытындылары
Басты бет: Консервативтерге 1,13% бұрылыс.
Headline swing: 1.13% to Conservative.
Орындықтарды ауыстыру
Барлық салыстырулар 1950 жылғы сайлаумен.
Орындықтар (САҚТАЛҒАН) 273
1 Болтон Батыс
21 Барри, Баттерси Оңтүстік, Бедфордшир Оңтүстік, Бервик және Шығыс Лотиан, Болтон Шығыс, Букингем, Конвей, Дарлингтон, Донкастер, Дулуич, Кингс Линн, Манчестер Блэкли, Миддлсброу Батыс, Норфолк Оңтүстік-Батыс, Олдхэм Шығыс, Плимут Саттон, Рединг Солтүстік, Рочдейл, Рютерглен, Уайкомб, Ярмут
(САҚТАЛҒАН) 1 Ферманга және Оңтүстік Тирон
1 Орталық Ольстер
2 Англсей, Мерионет
(САҚТАЛҒАН) 5 Кардиганшир, Кармартен, Хаддерсфилд Батыс, Монтгомери, Оркни және Шетленд
2 Ай, Роксбург және Селькирк
(САҚТАЛҒАН) 16 Ангус Солтүстік және Меарнс, Ангус Оңтүстік, Бедфордшир Оңтүстік, Брэдфорд Солтүстік, Денби, Дамфришир, Файф Шығыс, Харвич, Голландиямен Бостон, Хантингдоншир, Лутон, Норфолк Орталық, Ренфрюшир Батыс, Росс және Кромарти, Сент-Айвс, Торрингтон
1 Ньюкасл-апон-Тайн Солтүстік
(САҚТАЛҒАН) көптеген
1 Хексхэм
1 Белфаст Батыс
9 Солтүстік Антрим, Оңтүстік Антрим, Арма, Белфаст Шығыс, Белфаст Солтүстік, Белфаст Оңтүстік, Даун Солтүстік, Даун Оңтүстік, Лондондери
All comparisons are with the 1950 election. FromToNo. Seats (HOLD) 273 1Bolton West 21Barry, Battersea South, Bedfordshire South, Berwick and East Lothian, Bolton East, Buckingham, Conway, Darlington, Doncaster, Dulwich, King's Lynn, Manchester Blackley, Middlesbrough West, Norfolk South West, Oldham East, Plymouth Sutton, Reading North, Rochdale, Rutherglen, Wycombe, Yarmouth (HOLD)1Fermanagh and South Tyrone 1Mid Ulster 2Anglesey, Meirioneth (HOLD)5Cardiganshire, Carmarthen, Huddersfield West, Montgomery, Orkney and Shetland 2Eye, Roxburgh and Selkirk (HOLD)16Angus North and Mearns, Angus South, Bedfordshire South, Bradford North, Denbigh, Dumfriesshire, Fife East, Harwich, Holland with Boston, Huntingdonshire, Luton, Norfolk Central, Renfrewshire West, Ross and Cromarty, St Ives, Torrington 1Newcastle upon Tyne North (HOLD)many 1Hexham 1Belfast West 9North Antrim, South Antrim, Armagh, Belfast East, Belfast North, Belfast South, Down North, Down South, Londonderry