1987 жылғы Ұлыбритания парламент сайлауы

Кіріспе

1987 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау 11 маусым 1987 жылы бейсенбі күні 650 мүшелі Парламентті сайлау үшін өтті. Бұл сайлау Консервативтік партияның қатарынан үшінші жеңісі болды. Партия 102 мандатты жеңіп, Маргарет Тэтчер басшылығымен екінші рет үлкен артықшылыққа ие болды. Тэтчер 1820 жылдан бері партиясын үш рет сайлауда жеңіске жеткізген алғашқы премьер-министр атанды. Консерваторлар науқанында салықтарды төмендету, экономиканы нығайту және қорғанысты күшейту мәселелеріне баса назар аударды. Сондай-ақ, 1981 жылдан бері жұмыссыздық көрсеткіші алғаш рет 3 миллионнан төмен түскенін және инфляция 4%-ды құрап, 1960 жылдардан бері ең төменгі деңгейге жеткенін атап өтті. Ұлттық газеттер, әсіресе The Sun, консервативтік үкіметті қолдады және "Сталин Киннокты неге қолдайды" сияқты тақырыптармен Лейборист партиясына қарсы мақалалар жариялады. Майкл Футтың 1983 жылғы жалпы сайлаудағы жеңілістен кейін отставкаға кеткеннен кейін Нейл Киннок басшылығындағы Лейборист партиясы Футтың басшылығымен солшыл бағытты ұстанғаннан кейін орталық саясатқа қарай баяу жылжуда болды. Лейборист партиясының басты мақсаты – Социал-демократиялық партияның (СДП) күшеуінен кейін қорғанысқа түскеннен кейін консерваторларға балама ретіндегі прогрессивті орталық-солшыл күш ретінде беделін қайта жаңарту еді. Бұл жалпы сайлауда Лейборист партиясы осы мақсатына қол жеткізді. СДП мен Либералдық партия арасындағы одақ жаңартылды, бірақ олардың жетекшілері Дэвид Оуэн мен Дэвид Стил парламенттегі үлкен партиялардың біреуін қолдау туралы келісе алмады. Консерваторлар 21 мандатты жоғалтса да, 376 депутаттық орынмен және 102 мандаттық артықшылығымен үкіметке оралды. Лейборист партиясы СДП-Либералдық альянсының қарсылығына тойтарыс беріп, ресми оппозициядағы өзінің орнын сақтап қалды. Сонымен қатар, Лейборист партиясы Шотландия, Уэльс және Солтүстік Англиядағы дауыс үлесін арттыра алды. Алайда, Лейборист партиясы Вестминстерге бар болғаны 229 депутатты сайлап жіберді. Ал бұрын Лейборист партиясы ұтып алған Лондонның кейбір сайлау округтерінде консерваторлар жеңіске жетті. Бұл сайлау Альянс үшін көңіл көншітпейтін болды, олардың дауыс үлесі төмендеді және бір мандатты жоғалтты, сондай-ақ бұрынғы СДП жетекшісі Рой Дженкинс мандатын Лейборист партиясына жоғалтты. Бұл екі партияның жақын арада толық бірігуіне және Либералдық демократтар партиясының құрылуына әкелді. Солтүстік Ирландиядағы негізгі юнионисттік партиялар Англо-ирланд келісіміне қарсылық көрсету үшін одақтастығын сақтап қалды. Алайда, Ольстердің юнионисттік партиясы (UUP) Социал-демократиялық және еңбек партиясына (SDLP) екі мандатын жоғалтты. UUP жоғалтқан мандаттардың бірі иммиграцияға қарсы ұстанымымен танымал және бұрын консервативтік партиядан депутат болған Энох Пауэллге тиесілі болды. Бүгінгі күнге дейін консерваторлар 1987 жылғы жалпы сайлаудағы мандаттар санын кейінгі сайлауларда теңестіре алмады немесе асыра алмады, бірақ 2019 жылғы жалпы сайлауда халықтың көп бөлігінің дауысын алды. 50-ші Парламент – консервативтік үкіметтің парламенттегі жалпы көпшілік орынмен толық мерзімге жұмыс істеген соңғы Парламенті. 1992 жылғы сайлаудағы шағын көпшілік 1997 жылғы таратылу кезінде жоғалып, консерваторлар 2010 жылы үкімет құру үшін Либералдық демократтармен коалицияға түсуге мәжбүр болды, ал 2015 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың аз ғана көпшілігі екі жылдан кейін кезектен тыс сайлау шақырылуымен жоғалды, нәтижесінде парламентте ешбір партия көпшілікке ие болмады. Сайлау түнін BBC тікелей эфирде Дэвид Димблби, Питер Сноу және Робин Дей жүргізді. ITV телеарнасы да сайлауды көрсетті, оны сэр Алястер Бернет, Питер Сисонс және Алястер Стюарт жүргізді. 1987 жылғы жалпы сайлауда алғашқы қара нәсілді парламент депутаттары сайланды: Дайан Эбботт, Пол Боатенг және Берни Грант, олардың барлығы Лейборист партиясынан өкілдік етті. Басқа жаңа депутаттардың арасында болашақ кабинет мүшелері Дэвид Бланкетт және Джон Редвуд, болашақ көлеңкелі кабинет министрі Энн Виддомб және болашақ SNP жетекшісі Алекс Салмонд болды. Бұл сайлаудың нәтижесінде Парламенттің құрамынан шыққан депутаттардың арасында бұрынғы Лейборист премьер-министрі Джеймс Каллахен, Кит Джозеф, Джим Приор, Иан Микардо, бұрынғы СДП жетекшісі және Лейборист кабинет министрі Рой Дженкинс, бұрынғы денсаулық сақтау министрі Энох Пауэлл (1974 жылы консерваторлардан UUP-ке ауысқан) және Клемент Фрейд болды.

none

The 1987 United Kingdom general election was held on Thursday 11 June 1987, to elect 650 members to the House of Commons. The election was the third consecutive general election victory for the Conservative Party, who won a majority of 102 seats and second landslide under the leadership of Margaret Thatcher, who became the first Prime Minister since the Earl of Liverpool in 1820 to lead a party into three successive electoral victories. The Conservatives ran a campaign focusing on lower taxes, a strong economy and strong defence. They also emphasised that unemployment had just fallen below the 3 million mark for the first time since 1981, and inflation was standing at 4%, its lowest level since the 1960s. National newspapers also continued to largely back the Conservative government, particularly The Sun, which ran anti–Labour Party articles with headlines such as "Why I'm backing Kinnock, by Stalin". Labour, led by Neil Kinnock following Michael Foot's resignation in the aftermath of the party's landslide defeat at the 1983 general election, was slowly moving towards a more centrist policy platform, following the promulgation of a left wing one under Foot's leadership. The main aim of the Labour Party was to re establish itself as the main progressive centre left alternative to the Conservatives, after the rise of the Social Democratic Party (SDP) forced Labour onto the defensive; and Labour succeeded in doing so at this general election. The Alliance between the SDP and the Liberal Party was renewed, but co leaders David Owen and David Steel could not agree whether to support either major party in the event of a hung parliament. The Conservatives were returned to government, having suffered a net loss of only 21 seats, which left them with 376 MPs and a reduced but still strong majority of 102 seats. Labour succeeded in resisting the challenge by the SDP–Liberal Alliance to maintain its position as HM Official Opposition. Moreover, Labour managed to increase its vote share in Scotland, Wales and the North of England. Yet Labour still returned only 229 MPs to Westminster; and in certain London constituencies which Labour had held before the election, the Conservatives actually made gains. The election was a disappointment for the Alliance, which saw its vote share fall and suffered a net loss of one seat as well as former SDP leader Roy Jenkins losing his seat to Labour. This led to the two parties merging completely soon afterwards to become the Liberal Democrats. In Northern Ireland, the main unionist parties maintained their alliance in opposition to the Anglo Irish Agreement; however, the Ulster Unionist Party (UUP) lost two seats to the Social Democratic and Labour Party (SDLP). One of the UUP losses was former Cabinet Minister Enoch Powell, famous for his stance against immigration, and formerly a Conservative MP. To date the Conservatives have not matched or surpassed their 1987 seat total in any general election held subsequently, although they recorded a greater share of the popular vote in the 2019 general election. The 50th Parliament is the last time to date that a Conservative government has lasted a full term with an overall majority of seats in Parliament; the small 1992 election majority had dwindled to nil by the 1997 dissolution, the Conservatives had to enter coalition with the Liberal Democrats to form a government in 2010, and the narrow Conservative majority gained at the 2015 general election was lost when a snap election was called two years later that resulted in a hung parliament. The election night was covered live on the BBC, presented by David Dimbleby, Peter Snow and Robin Day. It was also broadcast on ITV, presented by Sir Alastair Burnet, Peter Sissons and Alastair Stewart. The 1987 general election saw the election of the first Black Members of Parliament: Diane Abbott, Paul Boateng and Bernie Grant, all as representatives for the Labour Party. Other newcomers included future Cabinet members David Blunkett and John Redwood, future Shadow Cabinet minister Ann Widdecombe, and future SNP Leader Alex Salmond. MPs who left the House of Commons as a result of this election include former Labour Prime Minister James Callaghan, Keith Joseph, Jim Prior, Ian Mikardo, former SDP leader and Labour Cabinet Minister Roy Jenkins, former Health Minister Enoch Powell (who had defected to the UUP in Northern Ireland from the Conservatives in 1974) and Clement Freud.

Үгіт-насихат және саясат

Консервативті сайлау кампаниясы төмен салықтарға, күшті экономикаға және қорғанысқа баса назар аударды, сондай-ақ Лейбористік партияның қателіктерін пайдаланып, жылдам әрекет етуге қабілетті болды. Норман Теббит және Saatchi & Saatchi консервативті кампанияны жүргізді. Алайда, «Дұрыс емес бейсенбіде» Marplan сауалнамасы консерваторлардың 2%-ға ғана басым екенін көрсеткенде, Дэвид Янг, Тим Белл және Young & Rubicam жарнама агенттігінің «шұғыл тапсырыс» тобы Лейбористерге қарсы хабарламаны одан да агрессивті етуді ұсынды. Янгтың естеліктерінде айтылғандай, осы кезде Янг Теббитті жеңінен ұстап, дірілдетіп, «Норман, мені тыңда, біз бұл сайлауды ұтылып қала жатырмыз!» деп айғайлады. Теббит өз естеліктерінде консервативті кампанияны қорғады: «Біз Лейбористердің әлсіз, ал біздің күшті болған жерлерде – қорғаныс, салық және экономикада жоспарланғандай аяқтадық». Алайда, сайлау кампаниясы кезінде Теббит пен партия жетекшісі Маргарет Тэтчер арасында дау болды. Белл және Saatchi & Saatchi консерваторлар үшін есте қаларлық плакаттар жасады, мысалы, британдық сарбаздың қолдарын тік көтерген суреті «Лейбористік партияның қару-жарақ саясаты» деген қаптал жазумен – бұл Лейбористік партияның бір жақты ядролық қарусыздану саясатына сілтеме жасады. Консервативтік партияның алғашқы саяси хабарламасы «Бостандық» тақырыбында болды және аяқталуымен, желбіреп тұрған Ұлыбритания туы, «Мен Саған ант етемін, менің елім» әнұраны (Тэтчер кейіннен «Тау үстіндегі уағыз» деп атады) және «Тағы да ұлы болу керемет» деген ұранмен аяқталды. Лейбористік партияның кампаниясы бұрынғы әрекеттерден ерекшеленді; Питер Мандельсон мен Брайан Гоулдтың кәсіби басшылығымен, ол сайлаушыларға Нейл Кинноктың бейнесін көрсетуге және жақсартуға бағытталды. Лейбористік партияның алғашқы саяси хабарламасы, «Киннок: Фильм» деп аталды, «Отты көліктер» фильмімен танымал Хью Хадсон режиссерлік етті және Киннокты қамқор, мейірімді отбасылық адам ретінде көрсетуге бағытталды. Ол Уэльстегі Ұлы Ормеде түсірілді және оның музыкасы «Қуанышқа ода» болды. Ол үкіметтің экономикалық саясатының нәтижесінде туындаған жоғары жұмыссыздық деңгейін сынады, сондай-ақ Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде көптеген науқастар күткен емделуді айыптады. Кинноктың жеке танымалдылығы алғашқы эфирден кейін бір түн ішінде 16 пайызға өсті. 24 мамырда Киннок Дэвид Фростпен сұхбаттасып, Советтік шабуыл болған жағдайда Лейбористік партияның балама қорғаныс стратегиясы «бар ресурстарды кез келген оккупацияны толығымен мүмкінсіз ету үшін пайдалану» болады деп мәлімдеді. Екі күннен кейін сөйлеген сөзінде Тэтчер Лейбористік партияның қорғаныс саясатын «жеңіліс, капитуляция, оккупация және соңында ұзақ мерзімді партизандық соғыс» бағдарламасы деп атады. «Біздің елді қорғауға осылай бейжай қарауға қабілетті үкіметке үміткер адамды қалай түсінемін?» деді ол. 1987 жылғы сайлау кампаниясы кезінде Консервативтік партия шабуылдық плакаттарды жариялады, онда Лейбористік партия мектептерде «Жас, Гей және Мақтанды» кітабын, сондай-ақ «Полиция: Мектептен тыс», «Балаларға арналған секс туралы ойын кітабы» және «Сүтші келе жатыр» кітаптарын оқығысы келеді деп мәлімдеді. Мондей клубының Джилл Найт депутаты (28-тарауды енгізген және кейіннен бір жынысты некеге қарсы күрескен) бұл кітаптар «бес және алты жасар кішкентай балаларға» оқытылып жатыр деді, онда «гомосексуализм туралы және қалай жасалатыны туралы жарқын түсті суреттер» көрсетілген, сондай-ақ «гомосексуализм туралы ашық сипаттама берілген және тіпті оны мақұлдаған, жастарға оның басқа кез келген жыныстық жолдан жақсырақ екеніне сендірген».

The Conservative campaign emphasised lower taxes, a strong economy and defence, and also employed rapid response reactions to take advantage of Labour errors. Norman Tebbit and Saatchi & Saatchi spearheaded the Conservative campaign. However, when on "Wobbly Thursday" it was rumoured a Marplan opinion poll showed a narrow 2% Conservative lead, the "exiles" camp of David Young, Tim Bell and the advertising firm Young & Rubicam advocated a more aggressively anti Labour message. This was when, according to Young's memoirs, Young grabbed Tebbit by the lapels and shook him, shouting: "Norman, listen to me, we're about to lose this fucking election." In his memoirs, Tebbit defends the Conservative campaign: "We finished exactly as planned on the ground where Labour was weak and we were strong—defence, taxation, and the economy." During the election campaign, however, Tebbit and party leader Margaret Thatcher argued. Bell and Saatchi & Saatchi produced memorable posters for the Conservatives, such as a picture of a British soldier's arms raised in surrender with the caption "Labour's Policy On Arms"—a reference to Labour's policy of unilateral nuclear disarmament. The first Conservative party political broadcast played on the theme of "Freedom" and ended with a fluttering Union Jack, the hymn I Vow to Thee, My Country (which Thatcher would later quote in her "Sermon on the Mound") and the slogan "It's Great To Be Great Again". The Labour campaign was a marked change from previous efforts; professionally directed by Peter Mandelson and Bryan Gould, it concentrated on presenting and improving Neil Kinnock's image to the electorate. Labour's first party political broadcast, dubbed Kinnock: The Movie, was directed by Hugh Hudson of Chariots of Fire fame, and concentrated on portraying Kinnock as a caring, compassionate family man. It was filmed at the Great Orme in Wales and had "Ode to Joy" as its music. He was particularly critical of the high unemployment that the government's economic policies had resulted in, as well as condemning the wait for treatment that many patients had endured on the National Health Service. Kinnock's personal popularity jumped 16 points overnight following the initial broadcast. On 24 May, Kinnock was interviewed by David Frost and claimed that Labour's alternative defence strategy in the event of a Soviet attack would be "using the resources you've got to make any occupation totally untenable". In a speech two days later Thatcher attacked Labour's defence policy as a programme for "defeat, surrender, occupation, and finally, prolonged guerrilla fighting I do not understand how anyone who aspires to Government can treat the defence of our country so lightly". During the 1987 election campaign the Conservative Party issued attack posters which claimed that the Labour Party wanted the book Young, Gay and Proud to be read in schools, as well as Police: Out of School, The Playbook for Kids about Sex, and The Milkman's on his Way, which, according to the Monday Club's Jill Knight MP – who introduced Section 28 and later campaigned against same sex marriage – were being taught to "little children as young as five and six", which contained "brightly coloured pictures of little stick men showed all about homosexuality and how it was done", and "explicitly described homosexual intercourse and, indeed, glorified it, encouraging youngsters to believe that it was better than any other sexual way of life".

Ғылыми дереккөздер

стандартты ғылыми зерттеуде айтылғандай, жақсы ұйымдастырылған, БАҚ стратегиясын дұрыс қолданған Лейбористтердің сайлау кампаниясы Киннокқа көмектесті, бірақ ол консерваторлардың күшеуінен және Тэтчердің шешімді көшбасшы бейнесінен зардап шекті. Сайлаушылардың таңдауында лидерлік имидж партиялық таным, экономикалық алаңдаушылықтар сияқты факторлардан гөрі маңыздырақ болып көрінді.