"Ақшаға құмарлық: Американдық телешоу"

Кіріспе

Америкалық теледидар ойыны шоуы

Greed – американдық теледидар ойыны шоуы, ол Fox телеарнасында бір маусым бойы көрсетілді. Чак Вулри шоудың жүргізушісі болса, Марк Томпсон дикторы болды. Серия форматы сегізге дейін көп таңдаулы сұрақтарға жауап беретін конкурсанттар тобынан тұрады (бірінші төрт сұрақта бір дұрыс жауап, ал келесі төрт сұрақта төрт дұрыс жауап болады). Жеңімпазға дейін 2,000,000 доллар (1999 жылғы 2000000.0 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең) сыйлық қарастырылған. Дик Кларк пен Боб Боден Дик Кларк Продакшнс компаниясы бұл шоуды ABC телеарнасының «Кім миллионер болғысы келеді?» шоуының сәттілігіне жауап ретінде жасады. «Миллионерлердің» жаңа маусымынан бұрын шоуды іске қосуға тырысып, ұсынылғаннан кейін екі ай ішінде көрсетті. Пилоттық эпизодтан бас тартылып, Fox телеарнасы 1999 жылдың 4 қарашасында Greed шоуының бірінші эпизодын эфирге шығарды. Nielsen рейтингісі «Кім миллионер болғысы келеді?» шоуымен салыстырғанда толыққанды сәтті болмаса да, Greed шоуы Fox телеарнасының сол уақыт аралығындағы көрсеткіштерін жақсартты. Шоуға сыншылардың пікірі әртүрлі болды: кейбіреулері оны «Кім миллионер болғысы келеді?» шоуының көшірмесі деп санайды, ал енді біреулері Greed шоуы екі бағдарламаның ішінде қызықтырақ және драматикалық деп есептейді. Шоудың соңғы эпизоды 2000 жылдың 14 шілдесінде көрсетілді, ал Greed шоуы бірінші маусымы аяқталғаннан кейін күрт тоқтатылды, себебі Fox телеарнасының басшылығы сценарийлі бағдарламаларға көшті. Бас жүлде ешқашан берілген жоқ; сегізінші және соңғы сұраққа тек бір қатысушы өтіп, жүлдені жеңіп ала алмады.

Бәсекеге қабілеттілік кезеңі

Алты қатысушыға сандық жауабы бар сұрақ қойылады. Барлық алты қатысушы өзінің жауабын тапсырғаннан кейін, дұрыс жауап ашылады және дұрыс жауаптан ең алыс болжаған қатысушы іріктеуден шығарылады. Қалған қатысушылар дұрыс жауапқа жақындығына қарай подиумдарға орналасады, ал ең жақын болжаған қатысушы команда капитаны болады. Егер екі немесе одан көп қатысушы бірдей жауап берсе немесе дұрыс жауаптан бірдей қашықтықта болса, жауабын бірінші болып бекіткен қатысушы жоғарырақ орын алады.

Терминатор

Әр сұрақтан бұрын, бесінші сұрақтан бастап, "Терминатор" шарты ойнатылады. Бір ойыншы кездейсоқ таңдалып, командаласына (команда капитаны да бар) команданың жиынтық жеңісінен алатын үлесі үшін бір сұраққа қатысуға шақыру мүмкіндігі беріледі. Егер таңдалған ойыншы шақыру қабылдаса, "Терминатор" шартының немесе жалпы ойынның нәтижесіне қарамастан, оған 10 000 доллар төленетін кепілдік беріледі. Егер таңдалған ойыншы шақыруды қабылдамаса, команда өзгеріссіз қалады және жүргізуші келесі сұраққа көшеді.

2 миллион долларлық сұрақ

$2,000,000 сұрағына дейін әр команда мүшесі команданың жиынтық жеңісінен өз үлесін алып, ойынды тоқтатуға немесе жалғастыруға шешім қабылдай алады. Егер команда мүшелері жалғастыруды таңдаса, тоғыз мүмкін жауабы бар сұрақ қойылады, олардың төртеуі дұрыс. Осы деңгейге жеткен қатысушыларға төрт жауапты таңдау үшін 30 секунд беріледі. Егер олар белгіленген уақыт ішінде жауап бере алмаса, ойын аяқталады және олар ештеңесіз кетеді. Жауаптар таңдалғаннан кейін, дұрыс жауаптар біртіндеп ашылады. Ешқандай жауапты өзгертуге болмайды және үшінші дұрыс жауап ашылғаннан кейін сатып алу ұсынылмайды. Егер таңдалған төрт жауаптың барлығы дұрыс болса, қатысушы (немесе команда) $2,000,000 жеңіп алады. Шоудың барлық тарихында тек бір қатысушы соңғы сұраққа жауап берді. 1999 жылдың 18 қарашасында көрсетілген эпизодта Дэниел Авила өзінің $200,000 жеке жеңісін ең жоғары жүлде үшін ойнауға таңдады (Greeds прогрессивті джекпоттық бағдарламалары кезінде бұл жүлде $2,200,000-ға дейін өскен еді). Алайда, Авила Йель университетінің зерттеуіне негізделген сұраққа жауап бере алмады. Зерттеу адам мұрнының ең жақсы сезінетін төрт иіс (жержаңғақ майы, кофе, Викс ВапоРаб және шоколад) туралы болды. Авила жержаңғақ майы, кофе және Викс ВапоРабты дұрыс атады, бірақ шоколад орнына тунецті дұрыс таба алмады және ештеңесіз кетті.

Ең жоғарғы сыйлық

Greeds-тың алғашқы алты эпизоды 1999 жылдың 4 қарашасынан 1999 жылдың 2 желтоқсанына дейін көрсетілді. Бас жүлде 2 000 000 доллардан басталып, таласқан командалардың ешқайсысы да оны ұтып алмаған сайын әр ойыннан кейін 50 000 долларға өсетін. Бірінші айда ешбір команда жүлделік сұраққа дұрыс жауап бере алмағандықтан, бас жүлде 2 550 000 долларға жетті. Кертис Уоррен 2000 жылдың 11 ақпанында көрсетілген эпизодта телесериалдар негізінде түсірілген фильмдер туралы сұраққа дұрыс жауап беріп, Greeds тарихындағы жалғыз «Миллиондық сәт» жеңімпазы атанды. Уоррен 1 410 000 доллар сыйлықпен бағдарламаның ең ірі жеңімпазы болды және қысқа мерзімге АҚШ тарихындағы ең үлкен ойын-шоу жеңімпазы атағын алды; бірақ оның рекордын көп ұзамай Дэвид Леглер жаңартты. Кейіннен Кен Дженнингс, Брэд Раттер және Джеймс Холжауэр сияқты чемпиондар одан да жоғары нәтижелер көрсетті.

Ашық сұмдық

2000 жылдың 28 сәуірінен 19 мамырына дейін шоу "Супер Ашкөздік" деп аталды. Ілеспе сұрақ жойылды, ал алдыңғы үш сұрақтың құны екі есеге артты, соның салдарынан сегізінші сұрақтан 4 миллион доллар ұтуға болады. Алтыншы сұрақ үшін ақшалай төлем 100 000 долларға дейін көтерілді, және осы сұраққа дұрыс жауап беріп, одан әрі өткен командаға ойынның нәтижесіне қарамастан, қосымша 200 000 доллар кепілденді.

Өндіріс

Greed Дик Кларк пен Боб Боден Дик Кларк Продакшнс компаниясының туындысы. Бір сағаттық бағдарламаны телеарналардың сыншылары мен продюсерлері ABC арнасының "Кім миллионер болғысы келеді?" бағдарламасының сәттілігіне Fox арнасының жауабы деп санады, ал Fox атқарушы директоры Майк Дарнелл кейіннен Fox арнасының "миллионерлердің табысынан шабыт алғанын" мәлімдеді. Кларк пен Боден шоуды қыркүйек айында Fox арнасына ұсынды, нәтижесінде алты эпизодқа тапсырыс берілді, олар үш аптадан соң түсіріле бастады. Сериалға дайындыққа шамамен бір ай уақыт берілді, ал 1999 жылдың қараша айында премьерасы көрсетілді. Fox арнасы премьера күнін 4 қарашаға белгіледі, себебі "Миллионер" бағдарламасы ABC арнасына оралуға үш күн қалған еді. Қазан айының ортасында Fox арнасының бір басшысы желінің шоуды уақытында дайындамауы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Продюсерлер таңдау процесінде көптеген әлеуетті жүргізушілерді қарастырды, олардың ішінде тәжірибелі ойын шоуларының жүргізушілері Чак Вулри мен Боб Юбанкс, сондай-ақ Кит Олберман мен Гордон Эллиотт болды. Вулри ойын шоуларындағы тәжірибесіне байланысты шоудың жүргізушісі болып таңдалды. Марк Томпсон хабарлаушы болды, Боб Леви мен Крис Донован бағдарламаны режиссерлік етті, ал Эдгар Струбл саундтрек жазды. Бастапқыда "Greed: Көп миллиондық сын" деп аталды. Сериалдың слоганы "Америкадағы ең бай, ең қауіпті ойын" болды. 2000 жылдың қаңтар айында Fox арнасы Greed бағдарламасын эфирге қайтарды, оны апта сайын жұма күндері көрсетуге дейін үш күн қатарынан эфирге шығарды, бейсенбі күндері "Миллионер" бағдарламасымен тікелей бәсекелесуден аулақ болу үшін. Бағдарламаның алғашқы айларындағы қатысушылардың көп бөлігін шоу продюсерлері бірнеше сұрақтардан тұратын біліктілік тестінен өткізіп, таңдап алды. Олардың көпшілігі басқа викториналық ойын шоуларында қатысқан, соның ішінде Авила мен Уоррен бұрынғылары "Jeopardy!" және "Win Ben Stein's Money" бағдарламаларында жеңіске жеткен. Авиланың тестілеу күні мен эпизодының түсірілген күні арасында үш күн ғана болды, өйткені ол тестіні сенбі күні тапсырды және келесі сейсенбіде шоуды түсірді. Шоу тұрақты серияға айналғаннан кейін, Fox арнасы бүкіл ел бойынша қатысушыларды іздеуді бастады, АҚШ-тың кез келген заңды тұрғыны сынаққа қатысу үшін өтініш беруге шақырылды. Саяхат және тұру шығындарының бір бөлігін Priceline.com компаниясы қамтамасыз етті. "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джулия Чаплин декорацияны бейне ойынмен салыстырып, оның "тас блоктар сияқты боялғанын, Doom және Soul Calibur сияқты ойындардағы ортағасырлық қамалдарды еске түсіретінін" айтты. 2000 жылдың желтоқсан айында Кларк Greed бағдарламасының жаңартылған нұсқасымен жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді, оны бастапқыда Fox арнасына ұсынбақ, содан кейін басқа арналарға ұсынуды жоспарлаған. Аталған жаңарту жобасы іске аспаса да, Greed бағдарламасының 44 эпизодтан тұратын бастапқы сериясын Game Show Network (GSN) арнасы 2002 жылдың қаңтарында қайта көрсету үшін сатып алды.

Greed was created by Dick Clark and Bob Boden of Dick Clark Productions. An hour long program, it was considered by television critics and network producers to be Fox's response to the success of ABC's Who Wants to Be a Millionaire, while Fox executive Mike Darnell later stated that Fox was "inspired" by Millionaires success. Clark and Boden pitched the show to Fox in September, and six episodes were ordered, which began taping less than three weeks later. The series was only given about a month of preparation before it was set to premiere in November 1999. Fox had set the target premiere date of November 4, because it was three days before Millionaire was set to return to ABC, and by mid October, one Fox executive was concerned the network might not have the show ready in time. Producers considered many potential hosts in the selection process, including veteran game show hosts Chuck Woolery and Bob Eubanks, as well as Keith Olbermann and Gordon Elliott. Woolery was ultimately selected as the show's host due to his game show experience. Mark Thompson served as the announcer, Bob Levy and Chris Donovan directed the program, and Edgar Struble composed the soundtrack. It was initially subtitled "Greed: The Multi Million Dollar Challenge". The tagline for the series was "the Richest, Most Dangerous Game in America." In January 2000, Fox brought Greed back to its schedule by airing it three nights in a row before it began airing weekly on Fridays, in order to avoid competing head to head with Millionaire on Thursdays. The majority of Greeds contestants during its first couple of months were hand picked and recruited by the show's producers after a multiple choice qualification test. Many of them had already appeared on other trivia based game shows, including Avila and Warren, who were previously winning contestants on Jeopardy! and Win Ben Stein's Money respectively. The window between Avila's test and when his episode taped was only three days, as he took the test on a Saturday and taped the show the following Tuesday. Once the show became a regular series, Fox began a more nationwide search for contestants, and any legal resident of the U. S. was invited to call or mail in an entry for a chance to audition. Some travel and accommodations were provided by Priceline. com. The New York Times Julia Chaplin compared the set to a video game, saying it was "painted to look like stone blocks, reminiscent of the torch lighted medieval castles in games like Doom and Soul Calibur." In December 2000, Clark stated that he was working on a revised version of Greed that he would initially pitch to Fox and then propose to other networks. While this proposed revival was never launched, Greeds original 44 episode run was acquired by Game Show Network (GSN) for reruns in January 2002.

Халықаралық нұсқалар

Greed АҚШ-та сәтті болғаннан кейін, шоу бүкіл әлемдік франшиза ретінде бірнеше басқа елдерде де бейімделіп, қайта жасалды. Американдық ток-шоу жүргізушісі Джерри Спрингер 2001 жылы Channel 5 телеарнасында осы сериалдың британдық нұсқасын жүргізді. Greed-тің басқа нұсқалары Аргентинада, Австралияда, Данияда, Финляндияда, Францияда, Германияда, Израильде, Италияда, Ливанда, Польшада, Португалияда, Ресейде, Оңтүстік Африкада, Испанияда, Швецияда, Түркияда және Венесуэлада болды. Бұған қоса, түпнұсқа американдық сериал Global арнасында Канадада көрсетілді.

Қабылдау

Ашкөздік әртүрлі сынға ұшырады. Шоудың басында кейбір сыншылар «Ашкөздік» сериалын ABC-нің «Миллионер» жобасының табысынан пайда табуға жасалған нашар әрекет деп қарады. «Deseret News» газетінің Скот Д. Пирс бұл сериалды «Миллионердің» «көшірмесі» деп атады, сондай-ақ «Fox және Dick Clark Productions ABC хитінен қаншалықты еркін ұрлағаны таң қалдырады» деді. «The Province» газетінің Дана Ги «Ашкөздік көңіл көтеруге жарамайды» деп жазды, сонымен қатар сұрақтардың қиындығын сынады. «Salon» журналынан Джойс Миллман «Шоудың айналасында үмітсіздік сезімі бар» деп қосты және оны сол телесезонның «Fox-тың соңғы үміті» деп сипаттады. «Миллионер» жүргізушісі Реджис Филбин Fox қарсылас шоу бастағанына көңіл бөлмеді, «Бұл шынымен Fox-қа тән, солай емес пе?» деді. «New York Daily News» газетінен Дэвид Бианкулли «Ашкөздік» пен «Миллионерді» салыстырып, алғашқысының «жүрегі жоқ» екенін жазды, себебі ол қатысушыларға бір-бірімен жарысуға мүмкіндік берді, сонымен қатар Вулридің «Миллионер» бағдарламасындағы Филбинге қарағанда «жылу мен мейірімділік» жетіспейтінін айтты. «Milwaukee Journal Sentinel» газетінің Джоан Вейнтрауб «Ашкөздік» бағдарламасын «көңілсіз шара» деп атады және шоу «күштірек емес, көбірек жалықтырады» деп қосты. «The Buffalo News» газетінен Алан Пергамент «Ашкөздік» «Миллионердің» көшірмесінен аспайды» деген пікірді бөлісті, бірақ оның Nielsen рейтингісі «Fox стандарттары бойынша жақсы» екенін мойындады. Басқалары «Ашкөздік» сериалын жақсырақ бағалады, әсіресе оның драмалық элементтеріне байланысты. «The New York Times» газетінде шоудың тұсаукесерінен екі апта өткен соң, Карин Джеймс «Ашкөздік» сериалын «Миллионерден» гөрі көбірек драмалық деп санайды, оны «қанды спортқа» теңеп, «жағымсыз сезімдерді оятып, дәстүрлі емес қатысушыларды тартады» деді. «Times» газетінен Джеймс Пониевозик сериалға оң баға берді, «Ашкөздік миллионерді жеңіп шықты» деп, оның өмірлік сызықтарының болмауы мен команда мүшелерін бір-біріне қарсы қою мүмкіндігіне тоқтады. Желтоқсан айында «United Media» газетінің тілшісі Кевин Макдоноу «Ашкөздік» сериалын ABC ойын шоуынан артық көретінін, ал Билл Картер («The New York Times» газетінен) бұл сериалдың «сәтті өткенін» жазды. 2019 жылы «Forbes» журналынан Марк Берман «20 жыл өткен соң: Мен әлі де ашкөздікке зәрумін» деген мақала жариялады, бұл шоудың «ойын шоуларының жаңару дәуірінде» қайта жаңғыруы мүмкін екенін айтты.

Greed received mixed critiques. At the beginning of the show's run, some critics saw Greed as little more than a bad attempt to capitalize on ABC's success with Millionaire. Scott D. Pierce of Deseret News called the series "a rip off" of Millionaire, adding "just how liberally Fox and Dick Clark Productions stole from the ABC hit is a bit of a shocker". Dana Gee of The Province wrote "Greed fails to entertain" while also criticizing the difficulty of the questions. Joyce Millman of Salon added, "a stench of desperation surrounds the show" and referred to it as "Fox's last hope" for a primetime hit that television season. Millionaire host Regis Philbin was unsurprised Fox launched a competing show, saying, "It's so Fox, isn't it?" In comparing Greed to Millionaire, New York Daily News's David Bianculli wrote that the former "doesn't have heart" as it allowed contestants to duel with each other, while also arguing Woolery lacked "warmth and empathy" compared to Philbin on Millionaire. Joanne Weintraub of the Milwaukee Journal Sentinel called Greed "a glum affair" and added that the show seemed "more tedious than tense." Alan Pergament of The Buffalo News shared the sentiment that Greed was little more than a Millionaire rip off, though he conceded its Nielsen ratings "were good by Fox standards." Others were more favorable of Greed, particularly due to its elements of drama. Writing for The New York Times two weeks after the show's debut, Caryn James believed Greed was a more dramatic show than Millionaire, comparing it to "blood sport" and saying it "evokes uglier sentiments and brings in less conventional contestants". Times James Poniewozik gave the series a more positive review, arguing that "Greed Trumps Millionaire" based on its lack of lifelines and ability to pit teammates against each other. In December, United Media columnist Kevin McDonough stated that he also preferred Greed over the ABC game show, while Bill Carter (also of The New York Times) wrote that the series "has fared passably well". In 2019, Forbess Marc Berman wrote an article titled "20 Years Later: I Still Feel The Need For Greed", arguing that the show could eventually be rebooted due to the "current era of [game show] revivals".

Рейтингтер

Greed ересектер арасында 18–49 жас тобы бойынша 4.0 рейтингпен және жалпы 9,9 миллион көрерменмен премьераланды, бұл Fox телеарнасының сол маусымдағы басқа шоуларымен салыстырғанда бейсенбі кешкі көрсеткіштерін жақсартты. Бұл көрсеткіш "Миллионер" бағдарламасының 28 миллионнан астам көрерменінен кем болғанымен, "Чикаго Трибьюн" газетінің Алан Джонсонның мәлімдемесінше, "Greed" продюсерлері "Миллионермен" тікелей бәсекелесуден қашу үшін кейде бағдарламаны уақытынан ауыстыруға және кестесін өзгертуге мәжбүр болды. 2000 жылдың 14 шілдесінде көрсетілген эпизод 6,7 миллион көрерменді тартты.