Кіріспе

1984 жылғы Джулиус Мачульскийнің фильмі
Sexmission (Seksmisja) – 1984 жылғы поляк культтық комедиялық ғылыми-фантастикалық әрекет фильм. Ол өндіріс уақыты мен орнына тән жасырын саяси сатиралық мазмұнға ие, бірақ бүгінгі күнде де маңыздылығын жойған жоқ.

Сюжет

1991 жылы Максимилиан "Макс" Парадис пен Альберт Старски профессор Виктор Куппельвейзер жасаған алғашқы адамда қыстау экспериментіне ерікті түрде қатысады. 1994 жылы жоспарланғандай 3 жылдан кейін оянудың орнына олар 2044 жылы ядролық қарудан кейінгі әлемде оянады. Олар өздерін әйелдер күзететін клиникада деп санайды; Макс Ламия Реноға қызығады. Профессор Купплвейзерді сұрағаннан кейін, оларға ол "болып та табылмайтыны", ұзақ уақыт бұрын соғыс болғаны және еркектер ұзақ уақыт бойы жойылып кеткені туралы хабарланады. Ерлер үнемі бақылауда болады; Ламия оларға өздерінің қоғамы еркектерсіз партеногенез арқылы көбейеді деп хабарлайды. Брифинг кезінде Макс Ламианы сүйеді, ол оны жерге жығып, екеуіне де эвтаназиямен қорқытады. Алайда, бұл өлім Лэмияның есірткіге толы құмарлықтарын қайтадан көтереді. Ол ең қарт әйел Джулия Новакты табады, ол Ламияға екі жынысты ескі әлемді қалпына келтіру керектігін айтады. Бірнеше күннен кейін Макс пен Альбертке әйелдердің билеушісі Елизаветамен кездесуге рұқсат етіледі. Олар биологиялық қорғаныс орнында оны күтіп, екі кішкентай алмасы бар ағашқа көз тігіп, синтетикалық азық-түлікпен тойып алғандықтан, оларды жейді. Кездесуде олар әйелдердің адамзатты не істегенін сұрайды. Әйелдер ер адамдардың жойылуы олардың кінәсі емес, бірақ Купплвейзердің, ол соғыс кезінде ер гендерін уақытша шалдайтын, бірақ ер гендерін тұрақты түрде жоятын затты ойлап тапты. Макс Альбертпен бірге еркек популяциясын қалпына келтіру үшін репродуктор ретінде қызмет етуді ұсынады. Алайда, әйелдер ескі тәртіптің қайта оралуын қаламайды; Оның Ардақтылығы "құдайға бағышталған алма ағашына" ыммен қарап, оны Архи-ана отырғызғанын айтады, ал одан бір рет жұмақта ер адам алма алып, әйелді азғырып, жұмақ жоғалды. Алмалардың жоғалғанын байқаған патшайым ашуланып, жігіттерді қайтадан тұтқындауды талап етеді. Макс пен Альберт электр желісіне зақым келтіріп қашып құтылады, бірақ ақыр соңында ұсталады. Әйелдер оларды жынысын өзгерту операциясы арқылы "натурализацияға" тапсырады. Олар бас тартқанда, бөлменің төбесіндегі төбеде олардың тағдырын анықтайтын әйелдер жиналысы көрінеді. Сотта әйелдер еркектерді қанаушылық, зұлымдық және жамандық үшін айыптайды және жаңа қоғамды мадақтайды. Олар Коперник, Эйнштейн, Пинкус сияқты ғалымдар әйелдер болған деп, тарихи ревизионизмге кіріседі. Макс пен Альбертті алып кеткеннен кейін, жиналыс ер адамдардың мәжбүрлі түрде "натурализациялануы" немесе "жойылуы" туралы дауыс береді. Азаматтық алу бір дауыспен қабылданады. Ерлер қайтадан қашып кетеді де, еркек көрген жоқ басқа әйелдерге кездеседі. Олар қауіпсіздік тобының қоршауына түсіп, қалдықтар шұңқырынан құтылып кетеді. Олар "анархист" "хиппи" әйелдер тобының бірінде "аяусыздықтың" ұясын табады, олар қысымшыл режимнің бір бөлігі болғысы келмейді, қатты музыка ойнайды, ал кейбіреулері лесбияндық қатынастарға түседі. Олар Макс пен Альбертті үкіметтік тыңшылар деп қате түсінді, сол арада қуғын-сүргінші режим күштері шабуыл жасайды, ал содан кейінгі хаос ерлерге қашуға мүмкіндік береді. Қашып бара жатқанда, ер адамдар Ламияға тап болады, ол оларға сыртқы жерді көру үшін перископпен қамтамасыз етеді және олардың жер астындағы ескі кен орындарында терең өмір сүретінін көрсетеді. Перископ жер бетіндегі қараңғы, жартасты жерді көрсетеді, ал сенсорлар "Куппельвейзер сәулеленуінің" жоғары деңгейін көрсетеді, бұл М-бомбаның жанама әсері. Алайда, Ламияның "жардам" беруі ер адамдарды тұтқындап, операцияға мәжбүрлеу үшін айла-шарғы болған. Ламияны Текла мен Эмма Дакс құттықтады, бірақ олар оған өздерінің бөлімі енді еркектерге жауапты болатынын айтады, бұл Ламияны күйретеді. Текланың қолында еркектердің тағдыры басқаша болады. Олардың мүшелері трансплантация үшін алынады, ал олардың қалдықтары ақуыз тапшылығынан азық-түлік көзі ретінде сыналады. Бас хирург, доктор Янда, қарт әйел, Макстың қызы екені анықталады, ол енді әйелі мен баласын пайда үшін қыстау үшін тастап кеткені үшін кек алудан рақат табады. Ламия операцияны бұзады және Текла мен Дакстың ерлер мен оның зерттеулерін алып кеткені үшін кек алу үшін ерлерге қашып кетуіне көмектеседі. Перископ бөлмесінде Ламия күзетшілерге егер олар оған жер бетіне жететін капсуланы іске асыратын кодты бермесе, бүкіл блокты жарылқайтынын айтады, ал Макс пен Альберт қорғаныш костюмдерін тауып, ауыстырады. Күзетшілер парольді тек оның иесі ғана біледі деп мәлімдейді; ашулан�...

Саяси және әлеуметтік сатира

Фильмде коммунистік блок қоғамының, әсіресе Польша Халық Республикасының коммунизм құлдырауы алдындағы шындықтарына көптеген нәзік сілтемелер бар, мүмкін, болашақтағы маңызды оқиғаларды күту үшін; коммунизмнің құлдырауы мен саяси бостандықтың орнауы. Макс пен Альберт қашқанда, олар қабырғадан секіріп өтеді, содан кейін ол дірілдей бастайды (бұл көбінесе кейін Лех Валенсаның Гданьск кеме жасау зауытының қабырғасынан секіруімен, сондай-ақ Берлин қабырғасының құлауымен байланысты). Әйелдер лигасының аппаратшыларының құпия жиыны және олардың әйелдерге айтқан өтіріктері Польшаның коммунистік үкіметін бейнелейді. Фильмнің бұл аспектісі көбінесе контекстен алыс тұрған көрермендерге көрінбей қалады. Польша театрларында көрсетілген нұсқадағы кейбір бөлімдер мемлекеттік цензурамен қиылып тасталған, бірақ көптеген бөлімдері өткізіліп жіберілді. Фильмді сонымен қатар гендерлік қақтығысқа (бұрыс феминизм немесе бұрыс маскулизм), ізгілікке немесе тоталитаризмге бағытталған сатира ретінде қарастыруға болады.

Қабылдау

Заманауи шолуда Variety журналы фильмнің "1970-жылдардың соңындағы сапалы польша фильмдерінің деңгейіне жетпегенін, бірақ өткен маусымда Варшава студиясынан шыққан ең жақсы фильм" деп мәлімдеді. Фильм Польшада өте танымал болды. 2005 жылы үш танымал киножурналдың оқырмандары арасында өткізілген бірлескен сауалнамада ол соңғы 30 жылдағы ең жақсы польша фильмі деп танылды. Дегенмен, көрермендердің бұл бағасы кәсіби киносыншылардың польша фильмдерінің тарихи рейтингтерімен келіспегендіктен, таңқаларлық болып есептелді. Олар ашық түрде феминизмге қарсы идеялар мен оның тоталитаризммен байланысын ұнатпағаны анық болды. Фильм 1984 жылғы ең жақсы польша фильмі үшін Złota Kaczka сыйлығын алды. Бірнеше жыл өткен соң фильм Венгрияда да белгілі бір танымаллыққа ие болды. Бұл фильмнен алынған екі сөз – "Уważaj, tu mogą być promile!" ("Сақтық болсын, мұнда промильдер болуы мүмкін!") және "Dlaczego tu nie ma klamek?" ("Мұнда неге тұтқалар жоқ?") – "Шрек 2" фильмінің польша тіліндегі дубляжында қолданылып, Джержи Стюр (Сексмиссиядағы Макс Парадис) дубляждаған Есек рөлінің бір бөлігі болды.