Кіріспе

Букингемширдегі Ментмор мұнарасы – Букингемширдегі Ментмор ауылында 1852 және 1854 жылдар аралығында Ротшильд отбасы үшін салынған 19 ғасырлық ағылшын елдік үйі. Сэр Джозеф Пакстон және оның күйеу баласы Джордж Генри Стоукс ғимаратты 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басындағы элизаветалық және Якоб стиліндегі Жакобетан деп аталатын 19-шы ғасырғы қайта жаңғыру дәуірінде жобалаған. Үй банкир және көркем өнер коллекционері Барон Майер де Ротшильд үшін елдік үй ретінде, сонымен қатар оның көркем өнер коллекциясын көрсету үшін салынған. Бұл сарай Виктория дәуіріндегі ең ұлы үйлердің бірі деп есептеледі. Ментморды Ханна Примроуз, Розебери графының әйелі, Ротшильдтің ұрпағы, мұраға алды және оның ұрпақтары – Розебери графтары оған ие болды. Ментмор – Айлсбери аңғарындағы Ротшильдтердің алғашқы иеліктерінің бірі болды. Барон Майер де Ротшильд 1846 жылдан бастап осы аймақта жер сатып ала бастады. Кейіннен отбасының басқа мүшелері Гертфордширдегі Тринг, Аскотт, Астон Клинтон, Уэдсдон және Халтон қалаларында үйлер салды. 1944 жылы мүліктің көп бөлігі сатылды, бірақ сарай, оның жері, бірнеше шаруашылық және Ментмор ауылының көп бөлігі 1974 жылы қайтыс болғанға дейін Гарри Примроуз, Розеберидің 6-шы графының меншігінде болды. Графтың мұрагерлері Ментмор мұнарасын және оның ішіндегі заттарды ұлттық мұра ретінде сақтап, жұртшылыққа ашу мүмкіндігін қарастырды, сияқты басқа Ұлттық сенім қорының мүліктері. Келесі үш жыл ішінде мұрагерлер мен үкімет өкілдері арасындағы ұзақ талқылауларға қарамастан, сарайды сақтау туралы келісімге қол жеткізілмеді. Осылайша, 1977 жылы үйдің ішіндегі заттар Sotheby's аукционында сатылды. Келесі жылы сарай, оның саябағы және 80 акр жері келесі 20 жыл бойы пайдаланған Махариши қорына сатылды. 1999 жылы ол тағы да инвестор Саймон Халабиге сатылды, ол қосымша қонақ үй және конференциялық кешендер салуды жоспарлады, бірақ жоспар іске аспады және мүлік тозуға ұшырады. 1992 жылы бұрынғы иеліктерінде Ментмор гольф клубы мен демалыс орталығы ашылды. Ментмор мұнарасы – I санаттағы, ал оның саябағы мен бақтары – II санаттағы* мұражайлық ескерткіштер тізіміне енген.

Сәулет

Барон Ротшильд көпшілікке танымал Кристалл сарайының жобасын жасап, құрылысын қадағалап жүрген сэр Джозеф Пакстонға Ментморды жобалауды тапсырды. Пакстон Ренессанс дәуірі сарайының аркалы ауласын еліктеу үшін арналған орталық залды жабатын қырлы-доңғалақты шыны шатырдың жобасын жасады, ал Стокс – бірлескен архитектор және құрылыс жұмыстарын бақылаушы болды. Құрылысын жүзеге асырған компания – Лондондық Джордж Майерс фирмасы, оны Ротшильдтер отбасының мүшелері жиі пайдаланатын. Ішкі кеңістіктердің безендірілуі негізінен итальяндық Ренессанс стилінде жасалған, бірақ сонымен қатар үйде 18 ғасырдың соңындағы Францияның алтын жалатылған стилінде безендірілген қонақ бөлмелері мен кабинеттері де бар. Сыртқы дизайны Роберт Смитсонның Волатон залының үлгісімен жасалған.

Розбери графтары

Барон Майер де Ротшильд және оның әйелі үйді жиырма жылдан астам уақыт бойы пайдаланды, оның 1874 жылы және бароншаның одан кейін 18 ай өткен соң қайтыс болуына дейін. Үй мен иелік олардың қызы Ханнаға, кейіннен Розебери графинясына мұра болып өтті. 1890 жылы 39 жасында Брайт сырқатынан қайтыс болғаннан кейін, үй оның жесірі Арчибальд Филипп Примроуздың, Розеберидің 5-ші графының, кейіннен 1894 жылдан бастап екі жыл премьер-министр болған адамның резиденциясына айналды. Леди Розеберидің байланыстарының арқасында, Ментмор британ үкіметі тарапынан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық ұлттық өнер жинақтарының бір бөлігін сақтау үшін таңдалды. Ұлттық портрет галереясының жинақтары соғыс бойы Ментморда, сондай-ақ Корольдік жинақтың экспонаттарымен, оның ішінде Алтын мемлекеттік каретасымен бірге сақталды. Патшалық карета "батарея бөлмесінде", кейін "паналау" деп аталған, "газ үйінің" бөлігінде сақталды, ол бір кезде иелік үшін газ және электр энергиясын өндірген қосалқы ғимараттар тобы еді. Түнде төрт күзетші, күндіз екі күзетші паналауды қорғады. Үкімет қордан осыншама көп қаражат жұмсауға келіспеді, сондықтан сату жоспары орындалмады. Үкіметке үй мен оның барлық мүлігі 2 миллион фунт стерлингке ұсынылды (1973 жылғы 2 000 000 фунт стерлинг қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), бірақ бұл ұсынысты Қоршаған орта жөніндегі министрлік қабылдамады. Үш жылдық нәтижесіз келіссөздерден кейін, мүліктің мұрагерлері мүліктің барлық заттарын аукцион арқылы сатты, ал үлкен жинақ шашырап кетті. Мүлік 6 миллион фунт стерлингтен астам кіріс әкелді (1977 жылғы 6 000 000 фунт стерлинг қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), бірақ бүгінгі күнгі бағалауынша оның құнынан әлдеқайда аз болды. Сатылған картиналардың арасында Гейнсборо, Рейнольдс, Буше, Друа, Морони және басқа да танымал суретшілердің, сондай-ақ Жан-Анри Ризенер мен Чиппендейл сияқты жиһаз жасаушылардың туындылары бар еді. Сонымен қатар, ең жақсы неміс және орыс күміс және алтын шеберлерінің, сондай-ақ Лимож эмальдерін жасаушылардың жұмыстары ұсынылды. Бұл Ротшильд/Ментмор жинағы Ресей және Ұлыбритания корольдік отбасыларының жинақтарынан басқа жеке қолымен жиналған ең бағалы жинақтардың бірі деп есептеледі. Үй 1978 жылдың желтоқсан айында Махариши Халықаралық колледжіне 240 000 фунт стерлингке сатылды. Ментмордың сатылуы "сақтау қозғалысы үшін шешуші момент" деп сипатталды. Розеберилер сатуға дейін бірнеше отбасылық портреттерді, мүсіндерді және жиһаздарды олардың шотландтық атамекеніне, Эдинбургқа жақын орналасқан Далмени үйіне көшірді. Далменидегі Ментмордан әкелінген заттарға гобелендер, Севр фарфоры және Барон Майер де Ротшильдтің Ментмор және Крафтон тұқымдықтары үшін негіз болған "Король Том" атты айғырдың Джозеф Боем жасаған мүсіні кіреді.

Махариши қоры

Ментмор 1978 жылы Махариши Махеш Йогидің білім беру қайырымдылық қоры – Махариши қорының штаб-пәтеріне айналды. 1997 жылға қарай Табиғи заң партиясы да онда бөлмелер жалдады.

Симон Халаби

Халабидің меншігінде болған кезде мүлік Mentmore Towers Ltd деп аталды, оны 171 люкс-номерлі салтанатты қонақ үйге айналдыру ниетімен, оның ішінде 122 номері үйдің төменгі бөлігіндегі жаңа қанатта орналасуы жоспарланған. Алайда, 2004 жылдың қыркүйек айында жергілікті тұрғын Джонатан Дейви жоғары соттан соңғы сәтте қонақ үй құрылысын тоқтату жөнінде бұйрық алды. Сот тергеуі құрылысқа рұқсат беру рәсімдерінің дұрыс сақталғанын анықтауға бағытталды. 2005 жылдың наурыз айында жоғары сот Айлсбери Вейл аудандық кеңесінің құрылыс салуға рұқсат беру шешімі «қайта қарауға орынсыз» және заңды тұрғыдан дұрыс деп шешті. Халабидің мүлік компаниясы Buckingham Securities Holdings, сонымен қатар 79-81 Piccadilly мекенжайындағы In & Out клубын дамытуды ұсынды, ол Кембридж Хаузы деп те белгілі, кейіннен Теңіз және Әскери клубына айналды (бұрын Лорд Палмерстон басқарған). Екі мүлікті де Еуропаның алғашқы алты жұлдызды қонақ үйіне айналдыру жоспарланған, біреуі қалада, екіншісі 36 лункалы жеке гольф клубы бар Country Manor қонақ үйі болуы тиіс еді. 2005 жылы бастапқы архитекторлар EPR-ді AFR ауыстырды, бірақ 2007 жылы жоба тоқтап қалды. 2004 жылы Hotel Design Inc екі жобаның да интерьер дизайнерлері ретінде таңдалды, нәтижесінде 2005 жылы мүліктерді жеке мүшелер клубы және қонақ үй қызметтерімен (PM Club) жарнамалау іс-шарасы өтті. 2009 жылы Пикадиллидегі үй Руэбен ағайындарына сатылғаннан кейін жасалған соңғы ұсыныс, бастапқы Mentmore Towers ғимаратын қайта жаңартуды және қонақ бөлмелері, конференц-залдары мен үлкен спа-орталықтары бар жаңа қосымшаны салудан бас тартуды көздеді. Алайда, Халабидің мүлік империясы тұрғын үй нарығының құлдырауына байланысты қиын жағдайға түскендіктен, жоба тоқтап, мүлік күйреуге бет бұрды. 2022 жылдың сәуір айындағы есепте мүлік «тастап кетілген» және «тозуға қалдырылған» деп сипатталды.

"Қорытындысы жоқ" жағдайы

Үйдің шатыры мен түтін құбырларын шұғыл жөндеу қажет. Бұл ғимарат Ұлыбританиядағы викториандық дизайн мен шеберліктің ең көрнекті үлгілерінің бірі саналады. Historic England (бұрынғы English Heritage) Ментмор мұнарасын "Қауіп төменде" тізіліміне енгізіп, оның жағдайын "нашар" деп бағалады, сондай-ақ "қызметтік қанаттың шатыры өте нашар күйде және негізгі үйдің нашарлауы күшейіп, негізгі зал мен іргелес қабылдау бөлмелеріне су кіріп жатыр" деп түсіндірді. 2022 жылға қарай, қалпына келтіру қажеттілігі А басымдығына көтерілді (2016-2021 жылдары В басымдығы болған). Есепте "құрылыстың одан әрі жедел нашарлауы немесе жоғалу қаупі: ешқандай шешім қабылданбады" делінген, бұл бұрын аяқталған қалпына келтіру жоспарына қарамастан орын алды. 2021 жылдың соңында жарияланған бейнежазба нашарлау деңгейін растады. 2024 жылдың 3 мамырында Темза аңғары полициясы Facebook парақшасында Ментмор мұнарасына екі адамның заңсыз кіргені туралы хабарламаға жауап бергенін жариялады, мұндай оқиғалар жиі қайталанып жатыр. Полиция қызметкерлері бұл мәселеге қатысты күшті шаралар қолданып, кінәлілерді ұстауға белсенді кірісті.

Гольф алаңдары

Тарихи мүліктердің көп бөлігі 1992 жылы құрылған Ментмор гольф клубы мен демалыс орталығына айналғанға дейін ауыл шаруашылығына берілді. Боб Сандоу жобалаған екі он сегіз лункалы гольф алаңы болды: Ротшильд және Розбери алаңдары. Клуб 2015 жылы қызметін тоқтатты.

Фильм түсірілген жер

Үй көптеген фильмдерде пайда болды, оның ішінде: «Бразилия» (1985), «Слипстрим» (1989), «Инкогнито» (1997), «Eyes Wide Shut» (1999), «Quills» (2000), «Мумияның қайтысы» (2001), «Али G Indahouse» (2002), «Джонни Инглиш» (2003), «Бэтмен басталады» (2005) және «Infinite» (2021). «Ментмор паркі» де «Инспектор Морс» сериалының «Керубим мен Серафим» атты эпизодында түсірілім алаңы ретінде қолданылды. Бұған қоса, ол музыкалық бейнеклиптерге де түсірілім алаңы болды, соның ішінде Roxy Music-тің «Avalon» (1982) бейнеклипі, Майк Олдфилдтің «Magic Touch» (1987), Enya-ның «Only If» (1997), Five-тің «Until the Time Is Through» (1998) және Spice Girls-тің «Goodbye» (1998) бейнеклиптері.