Жінь әулетінің Мин Хуандисі

Кіріспе

323-325 жылдар аралығында Цзинь әулетінің императоры, Цзинь императоры Минь (299 – 18 қазан 325, жеке аты Сима Шао (司馬紹), әдепті аты Даоцзи (道畿)), Қытайдың Шығыс Цзинь әулетінің императоры болған. Өзінің қысқа билік ету кезеңінде (323–325) ол әлсіреген Цзиньді Ван Дунның үстемдігінен құтқарып шығарды, бірақ ерте қайтысынан кейін империя оның жас ұлы, император Чэнге қалды, ал ол құрған нәзік күштер тепе-теңдігі көп ұзамай бұзылып, Су Цзюнь бүлігіне әкеліп соқты, соның салдарынан Цзинь мемлекеті одан да әлсіреп қалды.

Ерте өмір

Сима Шао 299 жылы әкесі Сима Рюидің, содан кейін Ланья ханзадасының, оның төмен дәрежелі әйелі Лэди Суннан туған үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. 300 жылы ол тағы бір ұл, Сима Пу (司馬裒) туды. Сима Рюидің әйелі, баласыз болған Ю Мэнму (虞孟母) ханшайымы, Лэди Сунға қызғанышпен қарап, оны қатты қиындыққа салды. Лэди Сун осы зорлық-зомбылыққа төтеп бере алмай, ащы шағымданып, үйден қуылды. Сондықтан Сима Шаоны Ю ханшайымы тәрбиеледі, олардың арақатынасы жақсы болды. Жастық шағында ол ақылды және жылдам ойлайтын адам деп есептелді, бірақ соңында оның інісі Сима Пу әкесіне көбірек ұнады. Сима Рюи император Миннің сол жақ премьер-министрі қызметін атқарып жүргенде, жасөспірім Сима Шао Гуанлингті қорғауға тағайындалды. 316 жылдың 11 желтоқсанында Хан Чжао император Минді тұтқынға алғаннан кейін, Сима Рюи 6 сәуірде өзін Цзинь ханзадасы деп жариялады. Бастапқыда ол Сима Пуды мұрагер ханзада еткісі келді, бірақ Ван Дао үлкен ұлдың дәстүр бойынша одан кейін мұрагер болуы керектігін көрсеткеннен кейін, ол Сима Шаоны сол жылдың 1 мамырында мұрагер ханзада етіп тағайындады. Сима Шао 318 жылы Хан Чжао император Минді өлімге жібергеннен кейін, әкесі өзін император (Юань императоры ретінде) деп жариялағаннан кейін бұл мәртебеде қалды. Осы кезде оның інісі Сима Пу қайтыс болды.

Тақ мұрагері ретінде

Тақ мұрагері болған кезінде Сима Шао талантты адамдарды іздеп тауып, олармен дос болып, оларды бағынышты емес, достарындай қабылдады. Олардың арасында Ван Дао, Ю Лян (оның қарындасы Ю Вэньцзюньге үйленді), Вэнь Цзяо, Хуан И (桓彝) және Руан Фанг (阮放) болды. Ол сондай-ақ әкесіне деген құрметімен және әдебиетті зерттеуімен де белгілі болды. Кейіннен ол өнерін жетілдіру үшін жартылай әскери дайындықтан өтті және әскерлерге барып оларды жігерлендіретін. 322 жылы Ван Дун император Юаньға қарсы көтерілгенде, астана Цзянькан Ванның қолына оңай түсті. Ван Цзяньканның қорғанысын бұзғаны туралы хабарды естіген соң, мұрагер Шао соңғы күреске түсуге асықты, бірақ Вэнь оны тоқтатып, атының бауыздарын кесіп тастады. Ван кейіннен император Юаньды бағынуға мәжбүрлегенде, мұрагер Шаоны император Юаньға бағынбаған деп жалған айыптап, оны тақтан түсіруді жоспарлады. Бірақ Вэнь мұрагер Шаоны әкесіне деген құрметімен мақтап, Ванның айыптауларын күмәнді етіп көрсетті. 323 жылдың басында император Юань Ваннан жеңілгеннен кейін қайғыдан көз жұмды. Мұрагер Шао таққа отырып, Миң императоры атанды.

Билік

Император Миннің алғашқы істерінің бірі – өзінің туған анасы, Леди Сюньді тауып, оны сарайға орналастырып, Цзяньань Ледисі етіп тағайындады. Алайда, мүмкін, қайтыс болған әйелі, Ю ханшайымына (312 жылы қайтыс болған, бірақ қайтысынан кейін императорлық мәртебеге ие болған) құрмет көрсету ниетімен, ол оған император анасының титулын бермеді. Император Мин Ю ханшайымының отбасын анасының отбасына лайықты құрметпен қарады және ол Ю ханшайымының інісі Ю Иньге ерекше жақын болды. Таққа отырғаннан кейін бірнеше ай өткен соң Леди Сюнь сарайға көшті. Император Мин өзінің әйелі, Ю тәж ханшайымын императорлық мәртебеге көтерді. Ван Дун жаңа императорды көп бағаламады және таққа қолдануды жоспарлады. 323 жылдың жазында ол Император Минді астанаға шақыртты, бірақ іс жүзінде астанаға бармады, тек штабын Учаннан (武昌, қазіргі Эчжоу, Хубэй) астанаға жақын Гушуға (姑孰, қазіргі Мааньшан, Анхуэй) көшірді және астана провинциясының губернаторы болды. Император Мин ресми адам Си Цзяньды Хэфэйдегі әскери қолбасшы етіп тағайындауға тырысқанда, Ваннан кейін, Ван қарсылық көрсетті және Император Мин Си Цзяньды қайтаруға мәжбүр болды. 324 жылы Ван Дун ауырғаннан кейін Цзиньді құлатып, асырап алған ұлы Ван Иннің (王應) император болуына қол жеткізуді көздеді. (Бұл оның алғашқы екі ойынан кейін болды – өлімінен кейін әскерін таратуға бұйрық беру немесе Ван Иннің әскерін басқаруын жалғастыру, бірақ Император Минге адалдық серт беру – оның кеңесшілері бұл ұсыныстарды қабылдамады.) Ол сондай-ақ сол кезде сенімді көмекшісі болған Вэнь Цзяоны Цзянкан қаласының әкімі етіп тағайындады, императорды бақылау үшін, бірақ Вэнь Император Минге адал екенін ұмытты және Цзянканға келгеннен кейін Вэнь Император Минге Ванның жоспарлары және ауруы туралы хабарлады. Император Минге адал Ван Дао содан кейін императорлық күштерге Ван Дунның қайтыс болғанын жалған жариялады, осылайша олардың рухын көтеріп, Император Мин солтүстік шекарадан соғысқа шыңдалған әскерлерді шақырып, әскерін күшейтті. (Бұл күштердің қолбасшылары Су Цзюнь мен Лю Ся (劉遐) Цзянканға келгенде, түн қараңғы болғанымен, Император Мин жеке әскерлерге барып, олардың рухын одан да көтерді.) Ван Дун сол кезде өз күштерін шығысқа, Цзянканға жіберді, оларды оның бауыры Ван Хан (王含, Ван Иннің әкесі) және Цянь Фэн (錢鳳) басқарды, бірақ императорлық күштерді шешуші түрде жеңе алмады. Императорлық күштер шабуылға шығып, Ван Ханды жеңді. Ван Дун жеңіліс туралы алғашқы жаңалықты естігеннен кейін қайтыс болды. Императорлық күштер Ван Ханның әскерлерін толық жеңіп, Ван Хан мен Ван Иннің қашуға мәжбүр етті, бірақ оларды Ван Дунның бауыры Ван Шу (王舒) тұтқынға алды және адалдығын көрсету үшін оларды суға батырып өлтірді. 325 жылы Император Мин Ван Дунның қолынан қаза тапқан лауазымды адамдарға қайтыс болғаннан кейін атақтар мен құрметтер берді. Ол сондай-ақ әскери және басқару қабілеттерімен танымал генерал Тао Канға Ван Дунның бұрынғы иелігінің көп бөлігін, соның ішінде маңызды Цзин провинциясын (荊州, қазіргі Хубэй) басқаруды тапсырды. 325 жылдың күзінде Император Мин ауырғаннан кейін өзінің төрт жасар ұлы, тәж ханшайым Янды Сиян ханзадасы Сима Ян (司馬羕), Ван Дао, Бьян Кун (卞壼), Си Цзянь, Ю Лян, Лу Е (陸瞱) және Вэнь Цзяодан тұратын жоғары лауазымды шенеуніктер тобына сеніп тапсырды, мүмкін олардың билікті теңдікте ұстауын күтіп. Ол көп ұзамай, 26 жасында қайтыс болды. Алайда, ол қалдырған билік тепе-теңдігі көп ұзамай бұзылды, өйткені император анасы Ю регент болды және оның інісі Ю Лян ең күшті шенеунікке айналды, соңынан Су Цзюнь мен Зу Юэді бүлікке ұшыратып, Цзиньге жылдар бойы зиян келтірді.

One of the first things that Emperor Ming did was locating his birth mother Lady Xun, putting her in a mansion, and creating her the Lady of Jian'an. However, perhaps out of respect for his deceased stepmother Princess Yu (who had died in 312 but was posthumously honored as an empress), he never gave her an empress dowager title—and Emperor Ming honored Princess Yu's family as appropriately he would a mother's family—and he was particularly close to Princess Yu's brother Yu Yin (虞胤). A few months after he took the throne, Lady Xun moved into the palace. Emperor Ming also created his wife, Crown Princess Yu, empress. Wang Dun did not think much of the new emperor, and he plotted usurping the throne. In summer 323, he had Emperor Ming summon him to the capital, but actually did not go to the capital, but only moved his headquarters from Wuchang (武昌, in modern Ezhou, Hubei) to Gushu (姑孰, in modern Ma'anshan, Anhui), closer to the capital, and also taking over the governorship of the capital province. When Emperor Ming tried to commission the official Xi Jian as the military commander at Hefei, positionally behind Wang, Wang resisted, and Emperor Ming was forced to recall Chi. In 324, Wang Dun grew ill, and became resolved to overthrow Jin so that his adopted son, Wang Ying (王應), could be emperor. (This was after his initial two inclinations—ordering that his troops be disbanded after his death, or having Wang Ying continue to control his troops but pledging allegiance to Emperor Ming—were rejected by his strategists.) He also made Wen Jiao, by that point a trusted assistant, the mayor of Jiankang, to keep an eye on the emperor—forgetting that Wen was loyal to Emperor Ming, and upon arrival in Jiankang, Wen informed Emperor Ming of Wang's plans, as well as his illness. Wang Dao, also loyal to Emperor Ming, then falsely declared to the imperial forces that Wang Dun had died, further increasing their morale, and Emperor Ming reinforced his troops by summoning battle tested soldiers from the northern borders with Later Zhao back to the capital. (When the generals in command of these forces, Su Jun and Liu Xia (劉遐) arrived at Jiankang, even though it was dark in the night, Emperor Ming went to personally visit the troops, greatly enhancing their morale.) Wang Dun then sent his forces east to Jiankang, headed by his brother Wang Han (王含, Wang Ying's biological father) and Qian Feng (錢鳳), but could not decisively defeat the imperial troops. The imperial troops then attacked by, defeating Wang Han. Wang Dun, upon hearing initial news of defeat, died. The imperial forces then defeated Wang Han's troops more completely, forcing Wang Han and Wang Ying to flee, but they were captured by Wang Dun's brother Wang Shu (王舒), who executed them by drowning to show his loyalty. In 325, Emperor Ming posthumously awarded officials who had died at Wang Dun's hands throughout the years with titles and honors. He also put the general Tao Kan, known for his military and governing capabilities, in charge of most of Wang Dun's former domain, including the key Jing Province (荊州, modern Hubei). In fall 325, Emperor Ming grew ill. He entrusted his four year old son, Crown Prince Yan, to a group of high level officials, including Sima Yang (司馬羕) the Prince of Xiyang, Wang Dao, Bian Kun (卞壼), Xi Jian, Yu Liang, Lu Ye (陸瞱), and Wen Jiao, perhaps intending that they lead by group with a balance of power. He died soon thereafter—only 26 years old. The balance of power that he left was soon broken, however, as Empress Dowager Yu became the regent, and her brother Yu Liang became the most powerful of the officials, eventually offending Su Jun and Zu Yue into a rebellion that damaged Jin for years.