Кіріспе
Француз-мексикалық ғалым, ежелгі американдық мәдениеттер бойынша зерттеуші Лауретт Сежурне (Л'Акила, 24 қазан 1914 – Мексика қаласы, 25 мамыр 2003) – мексикалық археолог және этнолог. Ол Теотиуакан мен ацтектер өркениеттерін зерттеуімен және Мезоамерика мәдениетінің батыры Кетцалькоатль туралы теорияларымен танымал. Лауретт Сежурне Италияның Л'Акуила қаласында Лаура Валентини Корса болып дүниеге келді, бірақ оны Лаура Бьянки деп те атайды. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ, тіпті туған күні де жиі айтылмайды. Жастық шағында Францияға көшіп кеткен болуы мүмкін, бұл 1922 жылғы фашистердің билікке келуімен байланысты болған шамасы; кейінірек өмірінде де француз тілінде жазды. Ол француз Сежурнеге үйленді, Андре Бретон және Жан Кокто сияқты тұлғалармен танысып, мәдени өмірге және кино әлеміне қатысты. Сол кездегі көптеген адамдар сияқты саяси белсенді болған ол күйеуінен ажырасып, Виктор Кибальчич немесе Кибальчич (1890–1947) – орыс романисі және революционері, Виктор Серж ретінде танымал болған адаммен серіктес болды. 1942 жылы Францияны тастап, Мексикадағы эмиграцияда оған қосылды. Сол жерде ол мексикалық азаматтыққа өтіп, оған тұрмысқа шықты. Оның қайтысынан кейін көп ұзамай Мексика Коммунистік партиясына қосылды. Кейіннен ол "Fondo de Cultura Económica" директоры және "Siglo XXI Editores" баспасының негізін қалаушы Арнальдо Орфилаға қайта үйленді. Сежурненің белсенді рухын мына үзіндіден көруге болады: [Е]ң жоғары демографиялық тығыздыққа және машиналар мен жұмыс жануарларының болмауына қарамастан, Колумбқа дейінгі қоғамдардың мүшелері дене саулығына, жеке тәуелсіздігіне, қауіпсіздігіне, бос уақытына ие болды, бұл ресурстарды бөлуді және қазіргі күндеріміздегі ұжымдық интеграцияны білдіреді. Осының бәрінен көрінетіндей, егер біз өркениетті әлемді жойған, аштық, қорлық және қанды қуғын-сүргін тірі қалудың жалғыз жолы болған жүйенің тұқымын салған басып кіруді талдаудан бас тартсақ, қазіргі заманғы дамудың төмендеуі туа біткен қабілетсіздіктің, жойылу мен вассалдықты ақтаған өрескел нәсілдік кемсінудің салдары болуы керек. Кейіннен ол өзінің назарын осы Испандыққа дейінгі «утопияның» бейнесі деп санайтын Кетцалькоатльға көбірек аударды. 1950 жылдары Сежурне Мексиканың Ұлттық антропология және тарих институтында (INAH) жұмыс істеді. Ол Оахакада антропологиялық зерттеулер жүргізді, бірақ кейін археология саласына ауысып, испандықтарға дейінгі Теотиуакан мегаполисін қазды, оны ол аңызға толы Толлан деп есептеді. Ол Теотиуаканның өнері мен сәулеті туралы бірнеше көркем суреттелген кітаптар жариялады. Теотиуакан мен одан кейінгі ацтек өркениеті арасындағы үзілісті бірінші болып мойындаған болса да, оның археологиялық жұмысы сынға ұшырады. Ол кең жұртшылыққа 1957 жылы жарық көрген Толтектер мен ацтектердің космологиясы мен діні туралы еңбегі арқылы танылды. Кітаптың басты тақырыбы – Толланның діни басшысы, патша Кетцалькоатль және оның ілімдері. Бес жылдан кейін «Кетцалькоатль әлемі» (El Universo de Quetzalcoatl, 1962) атты еңбегі жарық көрді. Карл Юнгтің идеяларына немесе Сежурне хат алысқан дін тарихшысы Мирча Элиаденің ықпалымен бұл кітаптар патша Кетцалькоатль мен оның аңыздық билігін рухани тұрғыдан бейнелеуге тырысады, «ішкі дайындық заңдары» және Толтек патшасының қалдырған «руханилық жолындағы» жетістіктері туралы айтады. Лаурет Сежурне өмірінің соңғы жылдарын Мексиканың оңтүстігіндегі үнді халықтарына білім беруге арнады. Оның еңбегін мамандар әлі де жоғары бағалайды.
Laurette Séjourné (L'Aquila, October 24, 1914 – Mexico City, May 25, 2003) was a Mexican archeologist and ethnologist best known for her study of the civilizations of Teotihuacan and the Aztecs and her theories concerning the Mesoamerican culture hero, Quetzalcoatl. Laurette Séjourné was born in L'Aquila, Italy, as Laura Valentini Corsa, although one also finds her mentioned as Laura Bianchi. Little is known about her early years; even her precise birth date is rarely mentioned. In her prime youth, she appears to have moved to France, perhaps in connection with the fascist take over of 1922; in later life, she still wrote in French. She married a Frenchman, Séjourné, and participated in cultural life and the world of the cinema, meeting such figures as André Breton and Jean Cocteau. Strongly politicized like many others at the times, she divorced her husband, and became the partner of Viktor Kibalchich or Kibaltchitch (1890 1947), a Russian novelist and revolutionary also known as Victor Serge. She left occupied France in 1942 to join him in exile in Mexico. There, she became a naturalized Mexican citizen and married him. Soon after his death, she joined the Mexican Communist Party. Later, she remarried with Arnaldo Orfila, director of the Fondo de Cultura Económica and founder of Siglo XXI Editores. Séjourné's militant spirit can be captured from a passage like the following one:
[In] spite of extreme demographic density and the lack of machinery and work animals, the members of Precolumbian societies enjoyed physical health, individual independence, security, some leisure, which implies a distribution of resources and an integration to the collectivity that in our days would seem a utopia. From all of this follows that if we refuse to analyze the invasion that destroyed a civilized world and laid the seed of a system in which hunger, humiliation, and bloody repression constitute the only form of survivorship, contemporary underdevelopment should be a result of congenital incapacity, of the irremediable racial inferiority that justified extermination and vassalage. Later, her focus came to rest more and more on what to her was the embodiment of this Prehispanic 'utopia', Quetzalcoatl. During the 1950s, Séjourné worked for Mexico's National Institute of Anthropology and History (INAH). She did anthropological fieldwork in Oaxaca, but then changed to the field of archaeology, excavating at the pre Spanish metropolis of Teotihuacan, which she believed was the legendary Tollan. She published several beautifully illustrated books on the art and architecture of Teotihuacan. Although she was the first to recognize the discontinuity between Teotihuacan and the much later Aztec civilization, her archaeological work has been subject to criticism. To a wider public she became known through her 1957 publication on the cosmology and religion of the Toltecs and Aztecs, translated into English as Burning Water: Thought and Religion in Ancient Mexico. The book's main focus is the figure of Tollan's priestly king, Quetzalcoatl, and his teachings. Five years later, there was a follow up in Quetzalcoatls' Universe (El Universo de Quetzalcoatl, 1962). Perhaps influenced by the ideas of Carl Jung, or by the historian of religion, Mircea Eliade, with whom Séjourné maintained a correspondence, these books sketch a rather spiritualized image of king Quetzalcoatl and his legendary reign, referring to 'laws of interior preparation' supposedly left by the Toltec king and to advances 'along the road to spirituality' made possible by these. Laurette Séjourné's final years were dedicated to bringing education to the Indian peoples of the south of Mexico. Her work is still valued by specialists.
Лорет Сежурне кітапшасы
Паленке, майя қаласы, Мексика, Экономикалық мәдениет қоры, 1952. "Сиқырлы әлемнің қалдықтары", 4 мексикалық ауылдың суреттері, Леонора Каррингтонның суреттері, Мексика, Тезонтль, 1953. Ежелгі Мексикадағы ой және дін, Мексика, Экономикалық мәдениет қоры, 1957; Ағылшын тіліне аударма: Көрінетін су, ежелгі Мексикадағы ой және дін, Шамбала 1976 [Темс және Хадсон, 1957]; "Ежелгі мексикалықтардың ойы", Париж, Ф. Масперо, 1966. "Құдайлар қаласындағы сарай", Теотиуакан, Мексика, Ұлттық антропология және тарих институты, 1959. Кетцалькоатль әлемі, Экономикалық мәдениет қоры, 1962. Теотиуакан археологиясы, керамика, Экономикалық мәдениет қоры, 1966. Теотиуакан, Америка мегаполисі, Париж, Ф. Масперо, 1969. "Колумбтан бұрынғы ежелгі мәдениеттер", Мексика, XXI ғасыр Испания баспасы, 1976. "Күнтізбелерде шифрланған науатль ойы", XXI ғасыр, 1983. [https://books.google.com/books?id=ORctIoyBbUC&dq=laurette+sejourne&pg=PP1 Теотиуакан, толтектердің астанасы, Мексика, XXI ғасыр баспасы, 1994] Орталық Америка космогониясы, Мексика, XXI ғасыр баспасы, 2004.
Cosmogonia de Mesoamérica, Mexico, Siglo veintiuno editores, 2004.
Хат-хабар
Ecris moi à Mexico: 1941–1942 жылдардағы жарияланбаған хат алмасу, Париж, Signes et balises, 2017. [Виктор Сержпен хат алмасу]