Кіріспе

Мексикалық жазушы, философ және дипломат Альфонсо Рейес Очоа (17 мамыр 1889 жылы Монтеррей, Нуэво-Леон штаты – 27 желтоқсан 1959 жылы Мехико қаласында) мексикалық жазушы, философ және дипломат болған. Ол бес рет Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына ұсынылып, испан тіліндегі ең ұлы авторлардың бірі деп есептеледі. Мексиканың Аргентина және Бразилия елшісі қызметін атқарды.

Өмірбаян

Ол генерал Бернардо Рейес Огазонның, Нью-Леон штатының губернаторы және президент Порфирио Диасқа қарасты соғыс және теңіз күштері министрінің (кейбіреулер оны табиғи мұрагері деп есептейді) және оның әйелі Аурелия Очоа Гарибай и Сапиеннің он екі баласының тоғызыншысы болды. Оның әйелі Халиско штамынан шыққан әулеттің өкілі және батыс испандық жаулаушы Диего де Очоа Гарибай мен Сапиеннің тікелей ұрпағы еді, бұл фактіні Рейес өзінің "Parentalia" еңбегінде жазған. Рейес Монтеррейдегі түрлі колледждерде, Эль Лицео Франсес де Мексикада, Эль Колехио Сивиль де Монтеррейде, содан кейін Escuela Nacional Preparatoria-да білім алды және 1913 жылы Юрисупруденция ұлттық мектебін бітірді, ол кейіннен ЮНАМ-ның заң факультетіне айналды. 1909 жылы ол Мартин Луис Гусман, Хосе Васкончелос, Хулио Торри және Педро Энрикес Уреня сияқты басқа да жас зиялылармен бірге Мексикада жаңа мәдени және эстетикалық идеалдарды, сондай-ақ білім беру реформасын насихаттау мақсатында Ateneo de la Juventud ұйымын құруға көмектесті. 1911 жылы Рейес өзінің "Эстетикалық мәселелер" атты тұңғыш кітабын жариялады. Келесі жылы ол сюрреализм мен латын американдық сиқырлы реализмнің алға басушысы саналатын "La Cena" ("Кештеме") атты әңгімесін жазды. Сол жылы ол Мексиканың Ұлттық автономиялық университетінің Escuela Nacional de Altos Estudios хатшысы болып тағайындалды. Рейес 1913 жылы заңгерлік диплом алды, сол жылы оның әкесі сол кездегі президент Франсиско И. Мадероға қарсы жасалған төңкеріске қатысқанда қайтыс болды. 1913 жылы Альфонсо Рейес Мексиканың Франциядағы дипломатиялық қызметіне жіберілді. 1914 жылы Германия Францияға басып кіргеннен кейін ол Мадридке (Испания) көшіп, журналист, зерттеуші, аудармашы, сыншы және жазушы ретінде әдеби мансабын жалғастырды. 1915 жылы ол өзінің ең танымал эссесін – Visión de Anáhuac (1519) жазды, оның алғы сөзінде: "Viajero: has llegado a la región más transparente del aire" ("Саяхатшы: сен ауаның ең таза аймағына келдің") деп жазылған. Бұл сөздер Карлос Фуэнтестің "La región más transparente" романының атауына бастау берді. Visión de Anáhuac Анри Бергсонның "виталистік" философиясынан шабыттанды және оны шығармашылық эволюция процесіндегі метаморфозаны зерттеу ретінде қарастыруға болады. Рейес 1920 жылы дипломатиялық қызметке қайта оралды. 1920 жылы Испанияда екінші хатшы болып жұмыс істеді, 1924-1927 жылдары Парижде болды, содан кейін Аргентинада елші болып қызмет етті (1927-1930 және 1936-1937 жылдары). 1930 жылдан 1935 жылға дейін және 1938 жылы Бразилиядағы Мексика елшісі болды. 1939 жылы дипломатиялық корпустан зейнеткерлікке шығып, Мексикаға оралды, онда қазіргі "Эль Колехио де Мексико" институтын ұйымдастырып, өзін жазу және оқыту ісіне арнады. 1950 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Испаниядағы жылдар

1914-1924 жылдары Испанияда өткен уақыты оның ең жақсы шығармашылық кезеңі деп есептелді, ол сол кезде ұлы жазушы және әдебиет шебері атанды. Испанияда қаржылық қиындықтарға тап болған ол, өзін әдебиетке арнап, журналистикамен қатар алып жүрді. Мадридтегі Тарихи зерттеулер орталығында (Centro de Estudios Históricos) Рамон Менендес Пидалдың жетекшілігімен жұмыс істеді. 1919 жылы ол Мексика Комиссиясының хатшысы "Франсиско дель Пасо и Тронкосо" болып тағайындалды, дәл сол жылы "Cantar de mio Cid" прозаға аударылды. Көптеген достары оның испан тілін өте жақсы білетінін және саясатта мансап қууға тиіс екенін айтты, бірақ ол одан бас тартты. Бір рет оған оқыту ұсынысы келіп түсті, бірақ ол оны қабылдамады. Оның назары Бенедетто Кроченің эстетикасына ауды. Испан алтын ғасырының поэзиясы туралы көптеген мақалалар жариялады, мысалы "Барокко и Гонгора"; сонымен қатар Хуана Инес де ла Круздың поэзиясын зерттеген алғашқы жазушылардың бірі болды. 1917 жылдан бастап "Cartones de Madrid" кішкентай шедеврі, "Visión de Anáhuac", "El suicida" және 1921 жылы "El cazador" шығармаларын жариялады. "Revista de Filología Española", "Revista de Occidente" және "Revue Hispanique" журналдарымен ынтымақтастық етті. Оның испан әдебиеті, ескі классикалық әдебиет және эстетика туралы еңбектері ерекше көзге түседі, соның ішінде "Эстетикалық мәселелер" (1911) еңбегі бар. Испанияда 1923 жылдың 11 қыркүйегінде Мадридтің Корольдік ботаникалық бағында (Real Jardín Botánico de Madrid) символистік ақын Стефан Маллармеге арналған еске алу рәсімін ұйымдастырды. 1924 жылдан кейін Париж, Буэнос-Айрес және Рио-де-Жанейрода дипломатиялық және қоғамдық өмірге белсенді қатысты (Мексиканың Аргентина және Бразилиядағы елшісі қызметін атқарды). Малларменің шығармаларын аударды және 1930 жылы "Monterrey" атты жеке әдеби хаттар жинағын редакциялады. Әлемнің түкпір-түкпіріндегі достарына хат жазып, лекциялар оқыды, конференцияларға қатысты және құрмет көрсету шаралары мен мәдени іс-шараларға үлес қосты. Басқалармен қатар "Cuestiones gongorinas" (1927), "Capítulos de literatura española" (1939–195), "Discurso por Virgilio" (1931) кітаптарын жариялады. Оның поэзиялық туындылары формальды құралдарды терең меңгергенін көрсетеді, атап айтқанда "Ifigenia cruel" (1924), "Pausa" (1926), "5 casi sonetos" (1931), "Otra voz" (1936) және "Cantata en la tumba de Federico García Lorca" (1937). Рейес Лоренс Стерн, Г. К. Честертон, Антон Чеховтың шығармаларын аударды, сондай-ақ Руис де Аларкон, "Cantar del Mio Cid", Лопе де Вега, Балтасар Грасиан, Хуан Руис, Франсиско де Кведоның шығармаларын редакциялады.

Мұра

Аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхес Рейесті "кез келген дәуірдегі испан тіліндегі ең ұлы прозашы" деп атады. Монтеррей қаласының агломерациясындағы кем дегенде бес даңғыл, муниципалитеттегі үші және Мехикодағы бір көше Рейестің атымен аталады. Әлемнің түрлі испан тілінде сөйлейтін елдерінде Альфонсо Рейестің құрметіне көптеген ескерткіштер орнатылған. 2018 жылдың 17 мамырында Google Doodle Альфонсо Рейестің 129 жылдығын тойлады.

Шығармалары

Экономикалық мәдениет қоры оның барлық шығармаларын 26 томдық "Альфонсо Рейестің толық жинағы" ретінде жариялады.