Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Анри Ризенер (Johann Heinrich Riesener; 4 шілде 1734 – 6 қаңтар 1806) – Парижде жұмыс істеген атақты неміс жиһаз шебері, оның туындылары ерте неоклассикалық "Луи XVI стилінің" көрнекті үлгісі болды.
Jean Henri Riesener (Johann Heinrich Riesener; 4 July 1734 – 6 January 1806) was a famous German ébéniste (cabinetmaker), working in Paris, whose work exemplified the early neoclassical "Louis XVI style".
Өмір және мансап
Ризенер Германияның Вестфалиядағы Гладбек қаласында дүниеге келген. Ол Парижге көшіп барды, онда 1754 жылдан кейін Жан Франсуа Обеннің шәкірті болды және оның жесіріне үйленді; 1768 жылдың қаңтарында ол мастер-эбенист атағын алды. Келесі жылы ол Корольге жиһаз жеткізуді бастады және 1774 жылдың шілдесінде ресми түрде корольдің эбенисі болды, "Луи XVI кезеңінің ең көрнекті париждік эбенисі". Ризенер Луи XVI стиліндегі ең сәнді жиһаз үлгілерінің кейбіреулерін жасады, өйткені француз сарайы Людовик XIV заманынан бері көрілмеген деңгейде жиһазға тапсырыс берді: 1774 және 1784 жылдар аралығында ол жылына орташа есеппен 100 000 ливрден тұратын тапсырыстар алды. Ол Дэвид Рентгенмен бірге Мария Антуанеттаның сүйікті эбенистері болды. Гарде Меубльге тікелей тапсырыстардан басқа, ол Прованс графы мен графинясы, Артуа графы, корольдің тәтелері және Пентиевр, Ла Рошфуко, Шоизуль Праслин, Бирон герцогтарына, сондай-ақ бай фермерлер генеральдарына жиһаз жеткізді. Ол гүлдік және фигуралық инкрустация техникасын кеңінен қолданды, олар алтын қоладан жасалған әшекейлермен қатар, тазартылған паркет және торымен үйлесімді болды. Оның жиһаздың негізгі бөліктері көптеген париждік замандастарына қарағанда жақсы өңделген, ал ол өз әшекейлерін бекітетін бұрандаларды жасыру үшін жапырақтардың үстіне шығып тұратын бөлшектерді пайдалануға тырысты. Патшалық шебер ретінде ол гильдиялық шектеулерді айналып өтіп, өз алтын қоладан жасалған әшекейлерін жасауға мүмкіндік алды: Ризенердің Антонен Вестьер салған князьдық портретінде эбенист өзі жасаған сәнді үстелдің бірінің алдында, алтын қоладан жасалған әшекейлердің суреттерімен бейнеленген. Оның көптеген туындыларында үстелдің бетін көтеруге немесе төмендетуге, немесе оқу стенкасын бұруға мүмкіндік беретін күрделі механизмдер болды. Әйелі арқылы ол Париждегі басқа шеберлермен, атап айтқанда эбенистер Роджер Вандеркруз Лакруа және Мартин Карлинмен байланысты болды. Ол 1760 жылы басталып, алдыңғы шебері Обеннің қол астында аяқталған Бюро дю Ройді аяқтады; инкрустацияда оның есімі ғана кездеседі. Гүлдік суреттер Луи Тессье салған гүлдердің гравюраларынан алынған, датасы белгісіз "Fleurs de Principes" жинағынан алынған. 1774 жылы ол Версальдағы Людовик XVI жатын бөлмесіне арналған коммодты тапсырды, қазір ол Виндзор сарайындағы Корольдік коллекцияда сақталады. Келесі жылы оны одан да сәнді коммод алмастырды (қазір Музей Кондеде, Шантильи). Обен немесе Ризенердің шеберханасында жасалған төменгі жағынан ашылатын хатшы (секретарь абаттант) қысқа аяқтарда тік төртбұрышты, үстіне орналастырылған панельдер мен фризден тұрады. Жоғарғы панель жазу үстелін ашу үшін төмен түседі, ішкі жиһазды ашады. 1784 жылдан бастап Франция банкроттыққа жақын болғандықтан, сарайдың тапсырыстары күрт азайды; Тьерри де Виль д'Аврей Гарде Меубль ле ла Корондағы Пьер Элизабет де Фонтаниудің орнын басып, қажетті экономия үшін Гвиаум Бенеман сияқты арзан өнім берушілерге жүгінді; Ризенердің сарайға жасаған соңғы туындыларында батыс үнді магоганынан жасалған, бірақ бай суреттері бар фанералар және алтын қоладан жасалған әшекейлердің шектеулі қолданылуы байқалды. 1780 жылдары королева Мария Антуанетта Ризенерді қолдауын жалғастырды.
Riesener was born in Gladbeck, Westphalia, Germany. He moved to Paris, where he apprenticed soon after 1754 with Jean François Oeben, whose widow he married; he was received master ébéniste in January 1768. The following year, he began supplying furniture for the Crown and in July 1774 formally became ébéniste ordinaire du roi, "the greatest Parisian ébéniste of the Louis XVI period." Riesener was responsible for some of the richest examples of furniture in the Louis XVI style, as the French court embarked on furnishing commissions on a luxurious scale that had not been seen since the time of Louis XIV: between 1774 and 1784, he received on average commissions amounting to 100,000 livres per annum. He and David Roentgen were Marie Antoinette's favourite cabinet makers. Besides commissions directly to the Garde Meuble he delivered case furniture for the comte and comtesse de Provence, the comte d'Artois, Mesdames the king's aunts, and the ducs de Penthièvre, de la Rochefoucauld, Choiseul Praslin, Biron, as well as rich fermiers généraux. He used floral and figural marquetry techniques to a great extent, contrasting with refined parquetry and trelliswork grounds, in addition to gilt bronze mounts. His carcases were more finely finished than those of many of his Parisian contemporaries, and he attempted to disguise the screwheads that attached his mounts with overhanging details of foliage. It seems likely that as a royal craftsman he was able to circumvent guild restrictions and produce his own ormolu|gilt bronze mounts: Riesener's princely portrait by Antoine Vestier shows the cabinet maker at one of his richly mounted tables, with drawings for gilt bronze mounts. Many of his pieces featured complicated mechanisms that raised or lowered table tops or angled reading stands. Through his wife he was related to other master craftsmen in Paris, notably the ébénistes Roger Vandercruse Lacroix and Martin Carlin. He completed the Bureau du Roi, which had been started in 1760, under his predecessor and master, Oeben; his name alone appears in the marquetry. The floral designs were derived from the Livre de Principes de Fleurs, an undated compilation of engravings of flowers by Juste Chevillet after drawings by Louis Tessier. In 1774 he delivered the commode for the bedroom of Louis XVI at Versailles, now in the Royal Collection at Windsor Castle. An even richer commode replaced it the following year (now at the Musée Condé, Chantilly). The drop front secretary (sécretaire à abattant) initially designed by Oeben, or by Riesener in Oeben's workshop, presents a vertical rectangle of superposed panels and a frieze, on short legs. The upper panel drops down to provide a writing surface, revealing a fitted interior. From 1784, with France near bankruptcy, the pace of court commissions dropped radically; Thierry de Ville d'Avray succeeded Pierre Elizabeth de Fontanieu at the Garde Meuble le la Couronne and turned for necessary economy to less expensive suppliers, such as Guillaume Beneman; Riesener's last pieces for the court featured sober but richly figured West Indian mahogany veneers and more restrained use of gilt bronze mounts. Queen Marie Antoinette continued to favour Riesener through the 1780s
Француз революциясы кезінде Ризенер Директорияда қызмет етті және 1794 жылы Версальге жіберілді, ол жақында жасаған жиһаздың "феодалдық белгілерін" алып тастады: патшалық шифрлар мен лилиялар зиянсыз панельдермен ауыстырылды. Француз революциялық сатылымдары кезінде ол жиһаздарды арзан бағаға сатып алу арқылы өзін құртты. Ол жинаған қорларын қайта сатуға тырысқанда, талғам өзгерді және бұрынғы клиенттер тарады немесе қайтыс болды. Мүліктік спекуляциядағы қысқа мансаптан кейін Ризенер 1806 жылы Парижде қарапайым жағдайда қайтыс болды.
With the French Revolution, Riesener was retained by the Directory, and sent in 1794 to Versailles to remove the "insignia of feudality" from furniture he had recently made: royal cyphers and fleurs de lys were replaced with innocuous panels. During the French revolutionary sales he ruined himself by buying back furniture that was being sold at derisory prices. When he attempted to resell his accumulated stock, tastes had changed and the old clientele dispersed or dead. After a short secondary career in property speculation, Riesener died in relative obscurity in Paris in 1806.
Рисенер жобасы
Жан Анри Ризенер және оның жиһаздары Уоллес коллекциясы, Уэдсдон маңы мен Корольдік коллекцияның кураторлары мен консерваторлары жүргізген алты жылдық зерттеу жобасының тақырыбы болды. Үш коллекциядағы Ризенердің отыз жиһазын жақыннан зерттеу, сондай-ақ өнер тарихы және мұрағаттық зерттеулер, бұрын белгісіз болған шкаф жасаушының қолданған материалдары мен техникалары, сондай-ақ оның шеберханасындағы тәжірибесі туралы көптеген мәліметтерді ашты. Жоба сонымен қатар XIX ғасырда Ризенер жиһаздарының нарығының қалыптасуын және оның дизайны мен жиһаз жасау техникаларының кейінгі жиһаз жасаушыларға тигізген әсерін зерттеді. Жобаның нәтижелері Ризенер туралы алғашқы маңызды монографияның жарық көруіне әкелді, ал материалдарды, құрылымды және нысандардың жай-күйін егжей-тегжейлі техникалық зерделеу, ғылыми талдаумен бірге, интерактивті 3D модельдер жасауға мүмкіндік берді. Бұл модельдер мұндай жиһаз жасаудың қаншалықты күрделі екенін, сондай-ақ Ризенердің шеберлігі мен тапқырлығын көрсетеді. Оларды Ризенерге арналған жан-жақты микросайт және экскурсиялық маршрут арқылы, каталог жазбалары, мақалалар, бейнелер және изометриялық суреттер арқылы зерттеуге болады.
Jean Henri Riesener and his furniture was the subject of a six year research project carried out by curators and conservators at the Wallace Collection, Waddesdon Manor and the Royal Collection. Close examination of the thirty pieces of Riesener furniture in the three collections, along with art historical and archival research, revealed much that was previously unknown about the materials and techniques the cabinetmaker used, as well as his workshop practices. The Project also explored the development of the market for Riesener's furniture in the nineteenth century, and the influence that his designs and cabinetmaking techniques had on later furniture makers. The findings of the Project led to the publishing of the first major monograph on Riesener, while the detailed technical examination of the materials, structure and condition of the objects that took place, along with scientific analysis, allowed for interactive 3D models to be created. The models reveal the great complexity involved in making such furniture, as well as Riesener's ingenuity and resourcefulness as a craftsmen. They can be explored through a comprehensive microsite and trail dedicated to Riesener, along with catalogue entries, essays, videos and isometric drawings.
Жинақтар
XIX ғасырдың басында француз революциялық сатылымдарының нәтижесінде Ұлыбритания коллекционерлері өздерінің салтанатты үйлері мен сарайларын безендіру үшін француз патшалық жиһаздарын (mobilier royal) сатып алды, бұл жиһаз бүгін Ұлыбританиядағы ірі коллекциялардың негізін құрайды. Өнеркәсіптік дәуірдің соңынан бастап 1920 жылдардағы аграрлық дағдарысқа дейін, Ұлыбритания коллекцияларындағы көптеген туындылар, көбінесе Ұлыбританиядағы коллекциялардан, аукционға сатылып, американдық коллекционерлерге өтті. Бүгінгі күнге дейін Ұлыбритания коллекциялары француз жиһазы мен сәндік өнер туындыларына, әсіресе патшалық тегіне қатысты туындыларға ерекше бай, сондай-ақ Ұлыбритания Ризенердің Парижден тыс ең ірі жинағына ие.
As a result of the French Revolutionary Sales in the early nineteenth century, UK collectors had bought for the decoration of their stately homes and palaces significant numbers of French royal furniture (mobilier royal), which today forms the basis of the great collections that still remain in the UK. Towards the end of the industrial age until the agricultural depression of the 1920s, large numbers of works, predominately in UK collections were auctioned off and made their passage to American collectors. Still to this date UK collections are especially rich in the works of French furniture and decorative arts, particularly of Royal provenance, and the UK continues to enjoy perhaps the greatest repository of Riesener's works outside Paris.