Кіріспе
18-19 ғасырдағы американдық геолог және картограф Уильям Маклюр (27 қазан 1763 – 23 наурыз 1840) – шотланд тегіндегі америкалық геолог, картограф және қайырымдылық жасаушы. Ол «Америка геологиясының әкесі» деп танылады. Қоғамдық өмірдің жаңа түрлерін тәжірибелік жолмен зерттеген әлеуметтік реформатор ретінде ол британдық әлеуметтік реформатор Роберт Оуэнмен (1771–1854) АҚШ-тың Индиана штатында бірлесіп жұмыс істеді. Маклюрдің өте табысты сауда карьерасы болды, ол 34 жасында 1797 жылы зейнеткерлікке шығып, ғылыми, геологиялық және басқа да қызығушылықтарымен айналысуға мүмкіндік алды. 1809 жылы ол Америка Құрама Штаттарының геологиялық картасын жасауға алғашқы тырыстық жасады.
William Maclure (27 October 176323 March 1840) was an Americanized Scottish geologist, cartographer and philanthropist. He is known as the 'father of American geology'. As a social experimenter on new types of community life, he collaborated with British social reformer Robert Owen, (1771–1854), in Indiana, United States. Maclure had a highly successful mercantile career, making a fortune that allowed him to retire in 1797 at the early age of 34 to pursue his scientific, geological and other interests. In 1809 he made the earliest attempt at a geological map of the United States of America.
Балалық шағы, бизнесі және білімі
Маклюр 1763 жылы Шотландияның Айр қаласында дүниеге келген. 1782 жылы Нью-Йоркке жасаған қысқа сапардан кейін, ол Америкамен тауар саудалап, тасымалдаған Миллер, Харт және Ко компаниясында жұмыс істеді. Маклюр Лондон кеңсесінде орналасқан, бірақ жұмыс ісі үшін Франция мен Ирландияға үнемі сапар шегетін. 1796 жылы іскерлік мәселелер оны Вирджинияға алып барды, содан кейін ол оны өз үйі деп белгіледі. 1803 жылы ол Францияға американдық азаматтардың француз үкіметіне қойған талаптарын реттеу үшін тағайындалған комиссарлардың бірі ретінде сапар жасады; және Еуропада өткізген бірнеше жыл бойы геологияны зейін қойып зерттеді. Швейцарияда тұрғанда, ол швейцариялық педагог Иоганн Генрих Песталоцциден (1746–1827) бастау алған, қазір Песталоцци мектеп жүйесі деп аталатын білім беру жүйесіне қатты әсерленді.
Жаңа келісім
Индианадағы Нью-Гармония коммунасы Маклюрдің ықпалымен қалыптасқан бірнеше геологтар, табиғат зерттеушілер мен ботаниктерді өндірді, мысалы, Роберт Дейл Оуэн (1801–1877) ағайынды, әлеуметтік реформатор; Дэвид Дейл Оуэн (1807–1860), геолог, суретші; Джейн Дейл Оуэн Фаунтлерой (1806–1861), педагог; және Ричард Дейл Оуэн (1810–1890) геолог, Пердью университетінің алғашқы президенті, Лафайетт, Индиана. Олар сол замандағы көрнекті геологтармен, әлеуметтік реформаторлармен, ботаниктермен, палеоботаниктермен, этнологтармен, азаматтық инженерлермен және тағы да басқа мамандықтармен байланыста болды.
Жарияланған еңбектер
Маклюр, У. 1817 жыл. Барбадостан Санта-Крус аралына дейінгі Батыс Үнді аралдарының геологиясына қатысты бақылаулар. Филадельфияның Табиғи ғылымдар академиясының журналы 1(6), 134–149. (BHL сілтемесі)
Маклюр, У. 1818 жыл. Тау жыныстарының пайда болуы туралы эссе немесе олардың қазіргі формасы мен құрылымының ықтимал шығу тегі туралы зерттеу. 1-бөлім. Филадельфияның Табиғи ғылымдар академиясының журналы 1(7), 261–276. (BHL сілтемесі)
Маклюр, У. 1818 жыл. Тау жыныстарының пайда болуы туралы эссе немесе олардың қазіргі формасы мен құрылымының ықтимал шығу тегі туралы зерттеу. 2-бөлім. Филадельфияның Табиғи ғылымдар академиясының журналы 1(7), 285–310. (BHL сілтемесі)
Маклюр, У. 1818 жыл. Тау жыныстарының пайда болуы туралы эссе немесе олардың қазіргі формасы мен құрылымының ықтимал шығу тегі туралы зерттеу. 3-бөлім. Филадельфияның Табиғи ғылымдар академиясының журналы 1(7), 327–345. (BHL сілтемесі)
Маклюр, У. 1818 жыл. Солтүстік Америка Құрама Штаттарының геологиясы туралы, тау жыныстарының әртүрлі кластарының ыдырауынан тууы мүмкін әсерлер туралы ескертулермен, топырақтың табиғаты мен құнарлылығына қатысты: Одақтың әртүрлі штаттарына сәйкес келетін қоса берілген геологиялық карта бойынша қолданылады. Америка философиялық қоғамының еңбектері, жаңа сериясы 1, 1–92. (BHL сілтемесі)
Maclure, W. 1818. Essay on the formation of rocks, or an inquiry into the probable origin of their present form and structure. Part 1. Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 1(7), 261–276. (BHL link)
Maclure, W. 1818. Essay on the formation of rocks, or an inquiry into the probable origin of their present form and structure. Part 2. Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 1(7), 285–310. (BHL link)
Maclure, W. 1818. Essay on the formation of rocks, or an inquiry into the probable origin of their present form and structure. Part 3. Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 1(7), 327–345. (BHL link)
Maclure, W. 1818. On the geology of the United States of North America, with remarks on the probable effects that may be produced by the decomposition of the different classes of rocks, on the nature and fertility of soils: applied to the different states of the Union agreeably to the accompanying geological map. Transactions of the American Philosophical Society new series 1, 1–92. (BHL link)
Негізгі дереккөздер
Уильям Маклюрдің "Еуропалық күнделіктері" – Еуропаның көптеген ерекшеліктерін сипаттап, картаға түсіріп, тарихын жазған маңызды еңбек.
Таксономиялық епонимдер
Шарль Александре Лесуэр маклурит деп аталатын жаңа қазбалы аммониттер туысын сипаттады. Macluritidae – салыстырмалы түрде ірі, төменгі ордовик пен девон кезеңдерінде өмір сүрген, маклюритакеандық гастроподтардың жойылған туысы. Maclura – қарақұмық тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы, ол Маклюрдің құрметіне аталған. Бұл туысқа жеуге жарамсыз Осадж апельсині кіреді, ол масаларды қуып шығару үшін қолданылады және АҚШ-та қоршау үшін өсіріледі.
Геологиялық епонимдер
Йосемити ұлттық паркіндегі Маклюр тауы. Маклюр мұздығы, Йосемити ұлттық паркіндегі соңғы қалған мұздықтардың бірі.