1796 жылғы АҚШ президенттік сайлауы: Тарихқа кірген жарыс

Кіріспе

1796 жылғы АҚШ президенттік сайлауы – АҚШ-тың төрт жыл сайын өтетін үшінші президенттік сайлауы. Ол 1796 жылдың 4 қарашасынан 7 желтоқсанына дейін өтті. Бұл – американдық президенттік сайлаудағы алғашқы күрес, саяси партиялардың маңызды рөл атқарған тұңғыш сайлау және президент пен вице-президенттің қарама-қарсы кандидаттар тізімінен сайланған жалғыз сайлау. Федералистер партиясының қолдауындағы қазіргі вице-президент Джон Адамс, Демократиялық-республикалық партиясының бұрынғы мемлекеттік хатшысы Томас Джефферсонды жеңіп шықты. Президент Джордж Вашингтон үшінші мерзімге қайта сайланудан бас тартқандықтан, 1796 жылғы сайлауда саяси партиялар президенттік лауазым үшін бәсекелестікке түскен алғашқы АҚШ президенттік сайлауы болды. Федералистер Адамсты қолдап бірікті, ал Демократиялық-республикалықтар Джефферсонды жақтады, бірақ әр партия бірнеше үміткерді ұсынды. Он екінші түзетуге дейін қолданылған сайлау ережелеріне сәйкес, сайлау коллегиясының әрбір мүшесі екі дауыс тастады, президенттік және вице-президенттік дауыстар арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ. Дауыстардың көпшілігін алған кандидат президент болып сайланды, ал екінші орын алған кандидат вице-президент болды. Егер бірінші орын үшін тең түсетін болса немесе ешбір кандидат көпшілік дауысқа ие болмаса, Өкілдер палатасы қосымша сайлау өткізеді. Сондай-ақ, егер екінші орын үшін тең түсетін болса, вице-президенттік лауазымға Сенат теңдікті шешу үшін қосымша сайлау өткізеді. Науқан қызыл даулы болды, федералистер Демократиялық-республикалықтарды француз революциясының зорлық-зомбылығымен байланыстыруға тырысты, ал Демократиялық-республикалықтар федералистерді монархия мен аристократияны жақтады деп айыптады. Республикашылар Адамсты Вашингтон әкімшілігі кезінде федералист Александр Гамильтон жасаған саясатпен байланыстыруға тырысты, олардың пікірінше, бұл саясат Ұлыбритания мен орталықтандырылған ұлттық үкіметтің пайдасына жасалған. Сыртқы саясатта республикашылар Ұлыбританиямен уақытша бейбітшілік орнатып, Джей келісімін бекіткен федералистерді сынады. Федералистер Джефферсонның моральдық келбетіне шабуыл жасап, оның атеист екенін және Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде батыл болмағанын мәлімдеді. Адамстың қолдаушылары Джефферсонды Францияға тым жақын деп айыптады, ал француз елшісі сайлау алдында Джефферсонды ашық қолдап, федералистерді сынағанда бұл айыптама күшейді, бұл республикашыларды ұятқа қалдырды. Адамс пен Джефферсонның лагерьлері арасындағы жағдайға қарамастан, екеуі де президенттікке белсенді түрде үгіт жүргізбеді.

3rd quadrennial U. S. presidential election

The 1796 United States presidential election was the third quadrennial presidential election of the United States. It was held from Friday, November 4 to Wednesday, December 7, 1796. It was the first contested American presidential election, the first presidential election in which political parties played a dominant role, and the only presidential election in which a president and vice president were elected from opposing tickets. Incumbent vice president John Adams of the Federalist Party defeated former secretary of state Thomas Jefferson of the Democratic Republican Party. With incumbent president George Washington having refused a third term in office, the 1796 election became the first U. S. presidential election in which political parties competed for the presidency. The Federalists coalesced behind Adams and the Democratic Republicans supported Jefferson, but each party ran multiple candidates. Under the electoral rules in place prior to the Twelfth Amendment, the members of the Electoral College each cast two votes, with no distinction made between electoral votes for president and electoral votes for vice president. The individual with the votes of a majority of electors became president, and the runner up became vice president. If there was a tie for first place or no person won a majority, the House of Representatives would hold a contingent election. Also, if there were a tie for second place, the vice presidency, the Senate would hold a contingent election to break the tie. The campaign was a bitter one, with Federalists attempting to identify the Democratic Republicans with the violence of the French Revolution and the Democratic Republicans accusing the Federalists of favoring monarchism and aristocracy. Republicans sought to associate Adams with the policies developed by fellow Federalist Alexander Hamilton during the Washington administration, which they declaimed were too much in favor of Great Britain and a centralized national government. In foreign policy, Republicans denounced the Federalists over the Jay Treaty, which had established a temporary peace with Great Britain. Federalists attacked Jefferson's moral character, alleging he was an atheist and that he had been a coward during the American Revolutionary War. Adams supporters also accused Jefferson of being too pro France; the accusation was underscored when the French ambassador embarrassed the Republicans by publicly backing Jefferson and attacking the Federalists right before the election. Despite the hostility between their respective camps, neither Adams nor Jefferson actively campaigned for the presidency.

Кандидаттар

Вашингтон екі мерзім қызметтен кейін зейнетке шыққаннан соң, екі партия да тұңғыш рет президенттікке үміткерлік етті. 1804 жылы 12-ші түзету қабылданатынға дейін, әр сайлаушы екі адамға дауыс беруге міндетті болды, бірақ дауыстың қайсысы президентке, қайсысы вице-президентке берілгенін көрсетуге мүмкіндік болмады. Соның салдарынан, ең көп сайлаушы дауысын алған адам президент, ал екінші орын алған адам вице-президент болар еді. Осы себепті, екі партия да президенттікке бірнеше кандидатты тікелей ұсынды, қарсыластарының біреуі екінші орынға ие болмасын деген ниетпен. Бұл кандидаттар қазіргі кездегі вице-президенттікке үміткерлермен теңестірілді, бірақ заң бойынша олардың барлығы президенттікке үміткерлер еді. Осылайша, Адамс пен Джефферсонға өз партияларының бірнеше мүшелері қарсы шықты. Жоспар бойынша, сайлаушылардың бірі бас партияның үміткеріне (Адамс немесе Джефферсон) және бас үміткердің серігінен басқа кандидатқа дауыс беруі керек еді, осылайша бас үміткердің серігінен бір дауыс артық болуын қамтамасыз ету мақсатында.

Федералистердің кандидаттары

Федералистердің үміткері Массачусетс штатынан Джон Адамс болды, ол қазіргі вице-президент және Революциялық кезеңдегі маңызды тұлғалардың бірі. Федералистердің көпшілігі екі рет вице-президент болып сайланған Адамсты Вашингтонның табиғи жаңарушысы деп есептеді. Адамстың басты серігі – Испаниямен Сан-Лоренцо шартын жасасқан Оңтүстік Каролинаның бұрынғы губернаторы Томас Пинкни болды. Пинкни көптеген партия басшыларының алғашқы таңдауы болған Вирджинияның бұрынғы губернаторы Патрик Генри бас тартқаннан кейін сайлауға келісті. Адамспен партия басшылығы үшін бәсекелескен Александр Гамильтон, Адамс емес, Пинкнині сайлау үшін көлеңкеде жұмыс істеді, Оңтүстік Каролинадан сайлаушылардың екінші дауыстарын Пинкниге беруге көндірді. Гамильтон Адамсты Джефферсоннан жоғары бағалап, федералистер сайлаушыларын Адамс пен Пинкниге дауыс беруге шақырды.

Мемлекеттер бойынша халықтық дауыс беру

Бірінші партиялық жүйедегі сайлаулар бойынша халық дауысының сенімді статистикасын жинақтау тарихшылар үшін қиындық туғызады. 18 ғасырдың соңындағы сайлау рәсімдері кейінгі науқандардан күрт өзгеше болды: сайлаушылар президенттік үміткерге дауыс берудің орнына, сайлау коллегиясында өз штаттарынан өтетін үміткерлерді таңдады. Сайлаушы кандидаттар әрдайым партиялық бағытын немесе кімге дауыс беретінін жарияламайтын; кейбір округтерде бір партияның кандидаттары тікелей бәсекелестікке түсіп, ал басқаларында партияның барлық кандидаттарына тұрақсыз қолдау көрсетілгендіктен штаттар сайлаушы дауыстарын бөліп беруге мәжбүр болды. Бұл жағдайлар кейбір жағдайларда сайлаушылардың ниеттерін анықтауды қиын немесе мүмкін емес етеді. Сонымен қатар, кейбір штаттардың нәтижелері қазіргі күнге дейін жетпеген, демек осы мақаладағы ұлттық жалпы дауыс саны толық болмайды. Төмендегі кестеде әр штаттың халық дауысы ең көп дауыс алған Адамс сайлаушысының дауысы мен ең көп дауыс алған Джефферсон сайлаушысының дауысын салыстыру арқылы есептеледі.

Compiling reliable popular vote statistics for elections of the First Party System poses a challenge to historians. Election procedures of the late 18th century differed greatly from those of later campaigns: rather than vote for a presidential candidate, voters chose from candidates running to represent their state in the electoral college. Candidates for elector did not always advertise a party preference or even for whom they intended to vote; in some districts, candidates from the same party were in direct competition, while in others, inconsistent support for all candidates of a party led states to split their electoral votes. These conditions make it difficult or impossible to determine voter intent in some cases. Moreover, some states' returns have not survived to the present day, meaning that national popular vote totals in this article are necessarily incomplete. The table below calculates each state's popular vote by comparing the vote for the most popular Adams elector to that for the most popular Jefferson elector. John AdamsFederalist Thomas JeffersonDemocratic Republican Margin State total State Electoralvotes # % Electoralvotes # % Electoralvotes # % # Connecticut 9 no popular vote 9 no popular vote — — — Delaware 3 no popular vote 3 no popular vote — — — Georgia 4 2,109 30.7 — 4,759 69.3 4 2,650 38.6 6,868 Kentucky 4 no data — no data 4 — — Maryland 10 7,466 53.5 7 6,490 46.5 4 976 7.0 13,956 Massachusetts 16 incomplete data 16 incomplete data — — — New Hampshire 6 3,265 89.3 6 393 10.7 — 2,872 78.6 3,658 New Jersey 7 no popular vote 7 no popular vote — — — New York 12 no popular vote 12 no popular vote — — — North Carolina 12 no data 1 no data 11 — — Pennsylvania 15 12,101 49.5 1 12,333 50.5 14 232 1.0 24,434 Rhode Island 4 no popular vote 4 no popular vote — — — South Carolina 8 no popular vote — no popular vote 8 — — Tennessee 3 no popular vote — no popular vote 3 — — Vermont 4 no popular vote 4 no popular vote — — — Virginia 21 2,156 37.3 1 3,618 62.7 20 1,462 25.4 5,774 TOTALS 138 27,097 49.5 71 27,593 50.5 68 496 1.0 54,690 TO WIN 70
Sources: Vote Archive; Dubin, p. xii.

| Штат | Жалпы дауыс саны | Сайлаушы дауысы | % |
|---|---|---|---|
| Коннектикут | 9 | Халық дауысы жоқ | — |
| Делавэр | 3 | Халық дауысы жоқ | — |
| Джорджия | 4 | 2,109 | 30.7 | 4,759 | 69.3 | 4 | 2,650 | 38.6 |
| Кентукки | 4 | Дерек жоқ | — | 4 | — | — |
| Мэриленд | 10 | 7,466 | 53.5 | 6,490 | 46.5 | 4 | 976 | 7.0 | 13,956 |
| Массачусетс | 16 | Толық емес дерек | — | 16 | Толық емес дерек | — |
| Нью-Гэмпшир | 6 | 3,265 | 89.3 | 393 | 10.7 | — | 2,872 | 78.6 | 3,658 |
| Нью-Джерси | 7 | Халық дауысы жоқ | — | 7 | Халық дауысы жоқ | — |
| Нью-Йорк | 12 | Халық дауысы жоқ | — | 12 | Халық дауысы жоқ | — |
| Солтүстік Каролина | 12 | Дерек жоқ | — | 1 | Дерек жоқ | — | 11 | — | — |
| Пенсильвания | 15 | 12,101 | 49.5 | 12,333 | 50.5 | 14 | 232 | 1.0 | 24,434 |
| Род-Айленд | 4 | Халық дауысы жоқ | — | 4 | Халық дауысы жоқ | — |
| Оңтүстік Каролина | 8 | Халық дауысы жоқ | — | — | Халық дауысы жоқ | 8 | — | — |
| Теннесси | 3 | Халық дауысы жоқ | — | — | Халық дауысы жоқ | 3 | — | — |
| Вермонт | 4 | Халық дауысы жоқ | — | 4 | Халық дауысы жоқ | — |
| Вирджиния | 21 | 2,156 | 37.3 | 3,618 | 62.7 | 20 | 1,462 | 25.4 | 5,774 |
| БАРИЛІГЫ | 138 | 27,097 | 49.5 | 71 | 27,593 | 50.5 | 68 | 496 | 1.0 | 54,690 |
| ЖЕҢІП АЛУ ҮШІН | 70 | | | | | | | | |

Дереккөздер: Vote Archive; Dubin, p. xii.

Салдарлар

Келесі төрт жыл президент пен вице-президент әртүрлі партиялардан сайланған жалғыз кез болды. Джон Куинси Адамс пен Джон К. Калхун кейіннен саяси қарсыластар ретінде президент және вице-президент болып сайланды, бірақ екеуі де демократиялық-республикалық партиядан болды. Эндрю Джонсон, Авраам Линкольннің екінші вице-президенті демократ болғанымен, Линкольн 1864 жылы қатаң республикашыл ретінде емес, Ұлттық Одақ партиясының біріктірілген тізімімен сайлауға түсті. 1797 жылдың 6 қаңтарында Оңтүстік Каролина штатының өкілі Уильям Л. Смит, президенттік сайлаушылар қай үміткер президент, қайсысы вице-президент болады дегенді анықтайтын Конституцияға түзету енгізу туралы ұсыныс жасады. Оның ұсынысы қарастырылмады, бұл 1800 жылғы даулы сайлауға жағдай жасады. Бұл сондай-ақ Республика тарихында 1461 күн емес, 1460 күндік президенттік мерзім сайланған жалғыз екі сайлаудың біріншісі болды (екіншісі 1896 жылы өтті). Бұл Григориан күнтізбесінің «00» цифрымен аяқталып, 400-ге бөлінбейтін жылдардың, लीप жылдары еместігіне байланысты.

Шетелдік ықпал

Француз сыртқы істер министрі Шарль Делакруа Францияның "американ халқын көтеріп, сонымен бірге оны қалай істеп жатқанымызды жасыруы керек. Филадельфиядағы толық өкілетті министрімізге барлық мүмкіндіктерін пайдаланып, сәтті төңкеріс жасау және [Джордж] Вашингтонды алмастыру үшін бұйрықтар мен нұсқаулар жіберуді ұсынамын". Францияның АҚШ-тағы министрі (елшісі) Пьер Адет Демократиялық-республикалық партияны және оның президенттікке үміткері Томас Джефферсонды ашық қолдады, сонымен қатар Федералистік партияны және оның президенттікке үміткері Джон Адамсты сынады. Франция жасаған сыртқы араласу сәтті болмады, себебі Адамс сайлауда 71-68 дауыспен жеңіске жетті. Француздық күш-жігерді тоқтатуға Джордж Вашингтонның қоштасу үндеуі себеп болды, онда Америкаға сырттан араласу айыпталды.

Негізгі дереккөздер

Каннингэм, Нобель И., кіші редактор. Америка партиялық жүйесінің қалыптасуы 1789–1809 (1965), бастапқы дереккөздерден алынған қысқа үзінділер.
Каннингэм, Нобель И., кіші редактор. Конгрессмендердің сайлау округтеріне жолданған айналымдық хаттары 1789–1829 (1978), 3 томдық; Конгрессмендердің жергілікті газеттерге жіберген саяси есептері.