Кіріспе
Уолвертон – Милтон-Кейнс қаласындағы, Букингемшир графтығындағы құрамына кіретін қала. Ол қаланың солтүстік-батыс бөлігінде, Батыс жағалау магистральдық темір жолының, Үлкен Одақ каналының және Ұлы Оуз өзенінің жанында орналасқан. Уолвертон және Гринли азаматтық округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Бұл 1967 жылы Милтон-Кейнс қаласының құрылуына қатысқан тарихи Букингемширдегі елді мекендердің бірі. Домсдей кітабында тіркелген ауыл қазіргі кезде Олд Вулвертон деп аталады, бірақ 17 ғасырдың басында шаруаларды жерден шығару салдарынан ортағасырлық елді мекеннің іздері ғана қалған. Қазіргі Уолвертон – 19 ғасырдың басында теміржол қаласы ретінде салынған жаңа елді мекен, оның орталығы оңтүстік-шығысқа қарай жылжу арқылы қайта орналастырылды.
Wolverton is a constituent town of Milton Keynes, England. It is located in the north west of the city, beside the West Coast Main Line, the Grand Union Canal and the river Great Ouse. It is the administrative seat of Wolverton and Greenleys civil parish. It is one of the places in historic Buckinghamshire that went into the foundation of Milton Keynes in 1967. The village recorded in Domesday is known today as Old Wolverton but, because of peasant clearances in the early 17th century, only field markings remain of the medieval settlement. Modern Wolverton is a new settlement founded in the early 19th century as a railway town, with its centre relocated about to the southeast.
Ескі Вулвертон
Қала атауы ежелгі ағылшын тілінен шыққан сөз, және «Wulfhere’s settlement» деген мағынаны білдіреді. Ол 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында Wluerintone деп тіркелген. Алғашқы Вулвертон қазіргі қаланың солтүстігінде және батысында орналасқан ортағасырлық елді мекен болған. Бұл орын қазір «Ескі Вулвертон» деп аталады, бірақ ортағасырлық ауылдың ізі қалмаған. Айналасындағы егістіктерде әлі де егіншілік жүргізудің қырқалы-қырқалы үлгісін көруге болады. Вулвертон Миллдегі англо-саксондық құрылыстың орны 400-ші жылдарға, ал одан әрі 600-шы және 700-ші жылдардың басына дейін салынған. Вулвертонда 600-шы жылдарға жататын англо-саксондық зират табылды, ол Букингемширдегі ең үлкен зират болып есептеледі, онда 83 адамның қалдықтары бар. Саксондық Киелі Үштік шіркеуі (1819 жылы қайта салынған) әлі де Норман қорғанысының жанында тұр. Норман қамалынан тек жер үйіндісі ғана қалды, бірақ саксон мұнарасы қайта салынған шіркеудің орталық бөлігі болып сақталған, ол 19-шы ғасырдың басында «Англо-норман» стилінде безендірілген. Шіркеудің қасында 1729 жылы салынған үй орналасқан, кейіннен ол пасторлық резиденцияға айналды. Кіреберіс есігінде 16-шы ғасырға жататын, бұрынғы төбешік үйдің қиратылған бөліктерінен алынған тас жұмыстары, соның ішінде де Лонгвиль отбасының гербі және бұрынғы шіркеу ғимаратының фрагменттері сақталған. Отбасының тағы бір символы – талбот (ит) бір кезде үйдің төменгі қабаты мен дәретхананың арасындағы шекараны белгілеген бүйірлік кіреберісті әшекейлеген. Вулвертон әулеті XIV ғасырдың ортасына дейін де Вулвертон отбасының меншігінде болды. Ұлы қызы Маргарет немесе Марджери Ирландияның Лорд-бас судьясы Джон ле Хантқа үйленді, және олардың кезегінде Джоан ле Хант деген қызы болды, ол Нортгемптонширдегі Биллинг қаласының Джон Лонгвильмен үйленді. Олардың кем дегенде бір ұлы Джон болды, ол арқылы Вулвертон мұрагерлікпен Лонгвиль/Лонгвиль отбасына өтті. 1846 жылы L&B Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолының бір бөлігіне қосылды, содан кейін локомотивтер Креуде жасалып, жөнделетіні шешілді. Вулвертондағы соңғы локомотивтер 1863 жылы салынды және 1877 жылға дейін жөнделді, содан кейін ол теміржолға тиесілі жол көліктерімен қоса вагондарға шоғырланды. «Works» - Корольдік пойыз паркі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Works» Lee–Enfield мылтықтарына, бомбалаушы ұшақтардың ағаш қаңқаларына, Hawker Typhoon қанаттарына, Horsa Gliders және жедел жәрдем машиналарын жасады. Көптеген ескі өнеркәсіп орындарындағы сияқты, зауыттың ғимараттарында сол кезеңдегі маскировкалық бояулардың іздерін әлі де көруге болады. Жұмыс қабырғасының қарсысындағы жерде бір қора сақталған. 1844 жылы теміржол компаниясы жұмысшылары үшін 200-ге жуық үй, мектеп, шіркеу және базар салып берді. L&NW сонымен қатар Джордж МакКоркодейлді қалада үлкен баспахана құруға шақырды.
Мартирдiк қасиеттi Георгий шіркеуі
Жаңа қала орталығына қызмет ету үшін 1843 жылы жаңа Англикан шіркеуі салынды: Ол Олд Вулвертондағы Киелі Үштік шіркеуі сияқты, II* санаттағы ескерткіш болып табылады. Құрылыс жоспары іске асырылды және түпнұсқалық құрылыстың маңыздылығын көрсету үшін, бұрынғы түсіне – жасыл түске боялған, сол жерге оның дәл көшірмесі орнатылды.
Вулвертон агорасы
1978 жылы Милтон-Кейнс даму корпорациясы Кред көшесіндегі ескі базар залын алмастыру үшін Агора орталығын салды. Агора орталығы 1980 жылдары дүкендерімен және тұрақты ролик дискотекасы шараларымен танымал болды. Тұрғындар ғимаратты жақсы көріп немесе жек көріп, оны қоғамдық мүлік немесе қалаға зиян келтіретін, қаланы екіге бөлетін (жайылымының үлкендігіне байланысты) нәрсе деп қарастырды. Ғимаратты көбінесе "ғарыш кемесі" деп атады, ал жаңадан құрылыс жоспарлары жарияланғанда 2019 жылғы Вулвертон шамы фестивалінде "Агоралықтар" (қашықтан басқарылатын роботтар түрінде бейнеленген) Агораға оралып, соңғы рет жалюзилерді түсірді. Агора орталығы 2022 жылы бұзылды және оның орнына Виктория дәуіріндегі бастапқы жол жүйесін қалпына келтіретін, сондай-ақ 86 жаңа үй және 8 дүкен салу жоспарлануда. Қазіргі уақытта тағы бір Агора орталығы Блетчли қаласының басты көшесінде, Куинсвейде жұмыс істеп тұр.
Тізімге енгізілген ғимараттар мен құрылыстар
2021 жылға қарай Вулвертон және Гринли азаматтық округінде екі ескерткіш және екі ІІ* санаттағы ғимарат тіркелген. Округте тағы 38 ІІ санаттағы ғимарат немесе нысан бар.
Жасыл желектер
Вулвертон крикет алаңы бар саябақ (Виктория паркі), теміржол жұмысына ауылдан келген жұмыскерлерге арналған бау-бақшалар, сондай-ақ солтүстік және оңтүстікке қарайғы жаяу жолдармен салынған. Уолвертонның солтүстігіндегі Ұлы Оуз өзенінің су тасқынына ұшырайтын кең алқабының үлкен бөлігі құм мен қиыршық тас алу үшін қазылған, ал пайда болған жер су тасқынына төзімді ағаштардан тұратын табиғат қорығына айналдырылды, оны Су тасқыны алабының орман деп атайды.
Құпия бақ
1999 жылы Вулвертон тұрғындарының бір тобы Railtrack компаниясын қалалық кеңеске 1 фунт стерлингке ұсынылып тұрған қараусыз қалған жерді сатуға көндіру үшін бірігіп күш салды. Кеңес бұл жерді тұрғындар тобына бақ құру үшін жалға берді. Гранд Юнион каналының жанында орналасқан бұл жер учаскесі, жергілікті тұрғындардың көптеген өнеркәсіптік аймақта жетіспейтін деп ойлаған шағын саябаққа, "Құпия баққа" айналды. Оны волонтерлер күтіп ұстайды және жаз айларында ашық ауада музыкалық шаралар өткізіледі. Саябақ жыл бойына әркімге ашық. Бұрын бұл жерде Виктория дәуірінің басында теміржол үшін салынған бірнеше қалалық үйлер болған. Солардың бірі Вулвертон станциясының бастығының үйі еді. Қазір осы үйлердің екісінің іргетасы мен жертөлелері қазылып шығарылды және "Құпия бақтың" бір бөлігін құрайды.
Білім
Қалада орта мектеп (Рэдклифф мектебі), екі бастауыш мектеп (Бушфилд және Уайверн) және ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға арналған мектеп (Слайт Роу) бар.
Жол
Қаланың ішінде (және оның негізгі көшесі қызметін атқарады) Stratford Road өтеді, ол батысқа қарай Stony Stratford және шығысқа қарай Newport Pagnell қарай (ал кейбір бөліктерінде Newport Road немесе Wolverton Road деп те аталады) бағытта созылады. Қалаға сондай-ақ Grafton Street (V6) сияқты ірі магистральдық жолдар да қызмет көрсетеді, ол оңтүстікке қарай Орталық Милтон-Кейнс және Блетчлиге, ал Monks Way (H3, A422) шығысқа қарай Newport Pagnell және Бедфордқа қарай жүреді. Республикалық бағыттарға қол жеткізу үшін A5 (Таустер немесе Данстеблге қарай), A422 батысқа қарай (Баккингемге қарай) және A508 (Нортгемптонға қарай) жолдары қаланың батысында, Олд Стратфордтың солтүстігіндегі айналма жолмен қиылысады.
Темір жол
Қалада Батыс жағалау негізгі желісіндегі теміржол станциясы орналасқан, бірақ онда тек аймақтық пойздар тоқтайды. Тас жол қызметтері шамамен 5 шақырым қашықтықтағы Милтон-Кейнс орталық станциясында тоқтайды. Теміржол көпірінде орналасқан, Стратфорд жолына беткейлеп, платформаға баспалдақпен түсетін "ойыншық қала" сияқты ағаш билет кассасы, шын мәнінде, Вулвертон станциясының үшінші орны болған. Алғашқы уақытша аялдама Вулвертон паркінің үстіндегі жартастың беткейінде болды, ал кейін қазіргі Глин алаңының артында үлкен станция және демалыс бөлмелері салынды. 1880 жылдары кеңейту үшін негізгі желі шығысқа қарай өзгертілді және қазіргі станция осы уақыттан бері пайдаланылуда. Алғашқы көпірде жаңа станция салу жоспарланған. Бірақ жаңа станция 2011 жылдың жазында салына бастап, 2012 жылдың жазында аяқталды.
Автобус
Вулвертон – МК-нің қала ішіндегі және ауылдық автобус бағыттарының негізгі солтүстік түйіскезек пункті. Қаланы Arriva автобустарының 4, 5, 6, 7, M5 нөмірлері және Stagecoach Group автобусының 83 нөмірі қызмет көрсетеді. Arriva-ның негізгі автобус гаражы Олд-Вулвертонның Колтс Холм көшесінде орналасқан. MK қалалық кеңесі сондай-ақ "MK Connect" деп аталатын қажеттілік бойынша жұмыс істейтін автобус қызметін ұсынады, ол бүкіл МК біртұтас әкімшілік аймағын, соның ішінде Вулвертонды да қамтиды.
Азаматтық енші
Вулвертон 1894 жылдан 1919 жылға дейін Стратфорд және Вулвертон ауылдық округінің құрамында азаматтық приход ретінде құрылды, сондай-ақ ол Кальвертон, Стони Стратфорд Ист және Стони Стратфорд Вест приходтарын қамтыды. Бұрынғыда бұл приходтар 1894 жылы таратылған Поттерспури ауылдық санитарлық округінің бөлігі болған. 1919 жылы осы приходтар Нью-Брэдвеллмен бірігіп, "Стратфорд және Вулвертон қалалық округіне" (1920 жылы "Вулвертон қалалық округі" деп қайта аталды) қосылды. Бұл қалалық округ 1974 жылға дейін сақталды, содан кейін Милтон-Кейнс округінің құрамына енді. 1961 жылы Вулвертон приходының халқы 13 113 адамды құрады. 1974 жылдың 1 сәуірінде приход таратылып, Милтон-Кейнс округінің приходсыз аумағына айналды. Бүгінде Вулвертон қазіргі Вулвертон және Гринлис приходтарының ірі бөлігін құрайды.
Туған қала
Комминс-Варнетон, Бельгия. 2006 жылы Вулвертон қаласымен бауырлас қала ретінде жарияланды; бұл ішінара Вулвертондық 16 жасар солдат Альберт Френчтің хаттарының табылуы арқасында басталды. Ол Плогстерт ауылының жанында, Комминс-Варнетон қаласындағы Хайд Парк Корнер (Рояль Беркс) бейістігінде жерленген.
ONS қалалық шағын ауданы (бұрынғы)
2001 жылғы санақ үшін Ұлттық статистика басқармасы бұрынғы Вольвертон қалалық округтік кеңесінің шекарасын Вольвертон/Стони Стратфорд деп аталатын қалалық кішкентай аймақты белгілеу үшін пайдаланды. Бұл аймаққа Stony Stratford CP, Wolverton and Greenleys CP, New Bradwell CP, Stantonbury CP және Great Linford CP-нің бір бөлігі кірді. 2001 жылғы санақ бойынша, кішкентай аймақтың халқы 60 359 адамды құрады. 2011 жылғы санақ кезінде ONS бұл атауды пайдалануды тоқтатты, оның орнына Блетчлиді қамтымайтын, әлдеқайда үлкен "Милтон Кейнс" деп аталатын "Құрылыс аймағының бөлігін" қолданды.