Кіріспе

Басетлоудағы базар қаласы, Ноттингемшир, Англия. Worksop (['/wɜːrkʃɒp/ WURKsop) – Англияның Ноттингемширдегі Басетлоу ауданындағы базар қаласы. Ол Донкастерден оңтүстікке қарай 24 шақырым (15 миль), Шеффилдтен оңтүстік-шығысқа қарай 24 шақырым (15 миль) және Нотингхемнен солтүстікке қарай 39 шақырым (24 миль) жерде орналасқан. Ноттингемширдің Оңтүстік Йоркшир және Дербиширмен шекарасына жақын орналасқан, ол Райтон өзенінің жағасында және Шервуд орманының солтүстік жиегінен көп алыс емес. Жақын маңдағы басқа қалаларға Честерфилд, Гейнсборо, Мансфилд және Ретфорд жатады. 2021 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 44 733 адамды құрады.

Англо-саксон және англо-норман тарихы

Уорксоп англосаксондықтар дәуірінде Бернцеатте (күйген жерлер) деп аталатын аймақтың бір бөлігі болды. Уорксоп атауының шығу тегі англосаксондық болуы мүмкін, ол "We(o)rc" жеке есімінен және англосаксондық жер-атау элементі "hop" (қоңыр) деген сөзден туындаған. Бірінші элемент қызығушылық тудырады, себебі Weorc ер аты тіркелмеген, ал әйел аты Werca (Verca) Беддің Кутберт Святойдың өмірінде кездеседі. Осы жеке есім элементі басқа да көптеген жер-атауларда сақталған. 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында Уорксоп "Werchesope" деп тіркелген. Торотонның сөзіне сүйенсек, "Ақырет кітабында" Нормандердің басып алуына дейін Верхопе (Уорксоп) Кашиннің ұлы Элсиге тиесілі болған, ол "Верхопеде екі манасқа ие болған, олар үш "car" салығын төлеген". Басып алудан кейін Уорксоп Роджер де Буслиге берілген кең аумақтың бір бөлігіне айналды. Ол кезде жерде "бір "car" демойнде, жиырма екі сохман осы жердің он екі бұқасында, жиырма төрт шаруа, сегіз бордамен бірге, жиырма екі "car" және сегіз акр шалғын, екі леулік ормандық жайылым, үш шаршылық ені болған". Бұл Эдуард Исповедник тұсында 3 фунт стерлингке, ал "Domesday Book" кітабында 7 фунт стерлингке бағаланған. Де Бусли осы иелікті Тикхиллдегі штаб-пәтерінен басқарған. Кейін иелік Уильям де Лаветоға өтті, ол 1103 жылы қамал салып, Августин приорлығына мүлік сыйлаған. Уильямның қайтысынан кейін иелік оның үлкен ұлы Ричард де Лаветоға берілді, ол 1161 жылы Король Стефанмен Уоркшопта кездескен. 1258 жылы сақталған инспекцимус хаты Матильда де Лаветоның Уорксоп иелігін Уильям де Фурнивалға (оның ұлына) бергенін растайды.

Ортағасыр және ерте заманауи тарих

Бұл аймақта 1460 жылдың 16 желтоқсанында Розалар соғысы кезінде шайқас болды, ол көбінесе Уоркшоп шайқасы деп аталады. 1530 жылы Йоркширдегі Кавудқа жол тартқан кардинал Томас Вулси Уоркшопқа келді. "Сосын менің лордым [Вулси] ертең одан (Ньюстед аббаттығынан) көшуді ниеттенді, сонда Шрусбери графының қараушысы және одан жіберілген джентльмендер оған жүгінді, өздерінің мырзасы атынан, олардың мырзасының паркі, Worsoppe Parke деп аталатын паркте аң аулауға рұқсат беруді сұрады." (Кавендиштің Вулси өмірінен)

Генрих VIII жазған сақталған (Cotton) қолжазбасында Уоркшоп Ноттингемширдегі үш орынның (Уэлбек пен Тургаттонмен бірге) бірі ретінде "жаңадан құрылатын епископтықтарға" ие болуға лайық деп көрсетілген, бірақ бұл іске аспады (Уайт, 1875), ал кейіннен монастырь 1539 жылы монастырларды таратудың құрбаны болды – ол жабылды, ал аббат пен 15 монах зейнеткерлікке жіберілді. Осы кезде шіркеудің негізгі және батыс мұнараларынан басқа монастырь ғимараттарының барлығы қиратылды және тастар басқа жерлерде қайта пайдаланылды. 1540 жылы Джон Лиланд Уоркшоп қамалының дерлік жойылғанын айтты, ол: "толығымен қирап, қайда болғанын анықтау қиын" деді. Лиланд сол кезде Уоркшоптың "екі көшелі және жақсы салынған шағын базар" болғанын атап өтті. 1568 жылы Уоркшоп сарайы Шотландия королевасы Мэридің түрмесіне айналды. 1580 жылдары Шрусберидің 6-шы графы Джордж Талбот үшін сол жерде жаңа үй салынды. Ол Хардвиктің Бесс аталған Элизабет Талботтың күйеуі болды. 1674 жылғы ошақ салығының тізімдерінде Уоркшопта 176 шаруашылық бар екені көрсетілген, бұл оны Ноттингем (967 шаруашылық), Ньюарк (339) және Мэнсфилд (318) қалаларынан кейін Ноттингемширдегі төртінші ірі елді мекенге айналдырды. Осы кезде халық саны шамамен 748 адамды құрады деп есептеледі.

Қазіргі тарих

1743 жылы Уорксопта 358 отбасы тұрды, халық саны шамамен 1500 адамды құрады. 1801 жылы бұл көрсеткіш 3391 адамға дейін өсті, ал 19 ғасырдың соңына қарай 16455 адамға жетті. 18 және 19 ғасырларда Уоркшоп 1777 жылы қаладан өткен Честерфилд каналының және 1849 жылы салынған Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолының арқасында дамыды. Қаланың астындағы көмір кендерінің табылуы осы өсімді одан әрі жеделдетті. Уоркшоп және оны қоршаған аймақ Клумбер Хаусы, Торесби Холлы, Уэлбек Аббаттығы және Уоркшоп Маноры сияқты бұрынғы герцогтардың резиденциялары – Ньюкасл, Портленд және Кингстон герцогтарына тиесілі болғандықтан, "Герцогтар есігі" деп белгілі.

Су жолдары

Worksop Честерфилд каналы арқылы Ұлыбритания ішкі су жолдары желісіне қосылған. Ол Дербиширден көмір, әк тас және қорғасын, Честерфилдтен темір, ал Дербиширге – жүгері, ағаш өнімдері, ағаш, азық-түлік және басқа да тауарлар экспорттау үшін салынған. Бүгінде канал, іргелес жатқан Сандхилл көлімен бірге, демалыс және ойын-сауық мақсатында қолданылады.

Теміржол

Worksop Шеффилд-Линкольн және Робин Гуд желілерінде орналасқан. Northern компаниясының пойыздары Шеффилд, Линкольн және Лидс қалалары арасында қатынайды; Nottingham қаласынан, Mansfield арқылы келген East Midlands Railway компаниясының пойыздары осы стансада тоқталады.

Жолдар

Worksop A57 және A60 автожолдарында орналасқан, A1 және M1 автожолдарымен байланысты. A57 Worksop айналма жолы 1986 жылғы 1 мамырда бейсенбі күні Парламенттік мемлекеттік хатшысы Майкл Спайсер және Бассетлау округі кеңесінің төрағасы тарапынан ашылды. Айналма жол 1986 жылдың қазан айында ашылуы жоспарланған еді және оны Ретфорд қаласының A. F. Бадж компаниясы салған; келісімшарт аясында A60 автожолының шағын бөлігі, Тернер жолы, 1986 жылғы 29 қыркүйекте дүйсенбі күні үш ай ертерек ашылды.

Велоспорт

Лондон мен Лейк-Дистрикт арасындағы белгіленген 6-шы ұлттық велосипед жолы қаладан өтеді.

Денсаулық сақтау

Worksop қаласына Бассетлау аудандық бас ауруханасы қызмет көрсетеді, ол Донкастер және Бассетлау NHS Foundation Trust құрамына кіреді. Бассетлау ауруханасы жыл сайын шамамен 33 000 адамды және 38 000-ға жуық шұғыл жағдайды қабылдайды. Бассетлау ауруханасы – Шеффилд университетінің оқу ауруханалары мен медициналық мектебінің бірі. Уоркшоп қаласындағы психикалық денсаулық сақтау қызметтерін Ноттингемшир денсаулық сақтау NHS трасты ұсынады, ол жергілікті қауымдастыққа қызметтер көрсетеді. Стационарлық емдеу Мэнсфилд және Ноттингем қалаларында жүзеге асырылады.

Ағымдағы экономика

Уоркшоптың жергілікті экономикасы қызмет көрсету саласы, өндіріс және таратұмен басым. Аудандағы жұмыссыздық деңгейі қазіргі таңда ұлттық орташа көрсеткіштен төмендеуде, себебі көптеген таратұ және жергілікті өндіріс компаниялары орналасқан, олардың ішінде Premier Foods, RDS Transport, Pandrol UK Ltd және Laing O'Rourke сияқты компаниялар бар. Аймақтағы ірі жұмыс берушілер қатарында Premier Foods (Worksop Factory), Greencore, RDS Transport (Flying Fridge), B&Q, MAKE полимерлері, OCG Какао (Cargill құрамында), Pandrol, GCHQ және Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (Doncaster және Bassetlaw NHS Trust) кіреді.

Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы

Джон Харрисонның Арундел графы үшін жасаған Уорксоп зерттеуі сол кездегі адамдардың көпшілігінің жермен күнекеретінін көрсетеді. Фермер Генри Коул 200 акр жерді өңдеп, қойларын "Мантон қой жайылымында" жайылды. Бұл зерттеуде сондай-ақ Касл-Хиллға жақын орналасқан жүгері ұнтақтайтын су диірмені (Bracebridge диірмені) және Manor Mill, пеш және суыту үйі сипатталған. Уорксоппен байланысты ерекше өсімдік – лакрица. Бұл өсімдік бастапқыда монастырь бағында дәрілік мақсатта өсірілген, бірақ 1750 жылға дейін өсіріліп келді. Уильям Камден «Британия» еңбегінде бұл қаланың лакрица өсірумен танымал екенін жазған. Джон Спид: «Батыста, Уорксопқа жақын жерде, өте дәмді және сапалы лакрица өседі» деп белгілеген. Уайт лакрица бақтарының «негізінен қазіргі «Слак Уок» жанындағы парктің шығыс жиегінде орналасқан» деді. Ол соңғы өсімдіктің «елу жыл бұрын» қазылғанын және осы соңғы бақты «Бромптон түбінің атымен аталған адамның» отырғызғанын айтады. Қазір Уоркшоптағы бір пабтың аты осы бұрынғы өнеркәсіптің құрметіне берілген. Аймақтың көп бөлігі тығыз орманды болғандықтан, ағаш өңдеу әрқашан маңызды өнеркәсіп болды, ол Солтүстік Мидленд темір жолына теміржол тіректерін, теміржол вагондарының құрылысына арналған ағаштарды және Шеффилд пышақ өнеркәсібіне арналған қаптамаларды жеткізді. Қала сонымен қатар Worksop Windsor орындықтарын жасаумен де танымал болды. Қаладағы ағаш фирмаларының қатарында Бенджамин Гарсайдтың ағаш қоймасы және Истгейт пен теміржолдың арасында орналасқан Годли мен Гоулдинг компаниялары бар.

Ішу және сорттау

Малт саудасы Ретфорд қаласынан басталды, бірақ біртіндеп Уорксопқа көшіп, онда маңызды саудаға айналды, алайда көптеген адамдарды жұмысқа орналастырмады. 1852 жылы Клинтон малт кептіру пештері салынды. Уорксопта сыра қайнатутың берік дәстүрі бар, соның ішінде тарихи Уорксоп және Ретфорд сыра зауыты да орналасқан. Бұл сыра зауыты бұрын Гарсайд пен Альдерсон, сондай-ақ Приор Велл сыра зауыты деп белгілі болған. Қаланың ішінде және айналасындағы бірнеше тәуелсіз жергілікті сыра зауыттары, оның ішінде Уэлбек Абби сыра зауыты сыра қайнату дәстүрін жалғастыруда.

Бұрынғы тау-кен өндірісі

19 ғасырдың басында Уоркшоптың экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негіделген еді. Малтабарлау, астық ұнтақтау және ағаш өңдеу – негізгі салалар болып табылды. Алайда, көмірдің табылуы 1900 жылға қарай жұмыс күшінің басым бөлігі көмір өндірумен айналысқанын көрсетті, бұл 19 және 20 ғасырлардың көп бөлігінде Уоркшоп және оның төңірегінде мыңдаған тікелей және тікелей емес жұмыс орындарын жасады. Алғашқы көмір кеніші – Широакс кеніші, ол 1861 жылы 200-ден астам адамды жұмысқа алды, ал 1871 жылы бұл көрсеткіш 600 адамға жетті. Ститли кеніші 1876 жылы көмір өндіруді бастады, ал Уоркшопта Генри Пелхам Клинтонға, Ньюкаслдың 7-ші герцогына тиесілі оңтүстік-шығыс жағындағы жерде шахта салынды. Бұл шахта шамамен 1907 жылы үш шахтасымен толыққандай жұмыс істеді және Мантон кеніші деп аталды. 1990 жылдары кеніштердің жабылуы, бұрынғы ағаш саудасының және басқа да жергілікті өнеркәсіптің төмендеуі Уоркшоп аймағының кейбір бөліктерінде жоғары жұмыссыздық пен басқа да әлеуметтік мәселелерге алып келді.

Тоқыма бұйымдары

Джон Харрисонның Арундель графы үшін Уоркшопты зерттеуінде бояу үйі және күлгір (матаны кептіру үшін созып тартатын жер) Уоркшопта кішкентай мата өндірісі болғандығын көрсетеді. Өнеркәсіптік революция кезінде тоқыма өндірісін енгізуге жасалған кейінгі әрекеттер нәтижесінде екі диірмен салынды, біреуі Бридж-Плейс орнында, екіншісі Мэнсфилд-роуд жанында. Екі кәсіпорын да үш жыл ішінде сәтсіздікке ұшырап, жабылды. Олар астық ұнтақтауға пайдаланылды.

Дін

Уоркшоптың үш шіркеуі бар, олардың барлығы Англияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілген. Ресми түрде Әйя Мария мен Әйя Кэтберт шіркеуі деп аталатын Англикан шіркеуі көбінесе Уоркшоп Приори деп танылады. Бұл 1103 жылы негізделген августин приори болған. Шіркеуде бас кемесі және жеке қақпасы бар. Приоридағы монахтар ортағасырлық кезеңнің әсем безенділген қолжазбасы – Тикхилл Псалтирін жасаған, қазір ол Нью-Йорк қалалық кітапханасында сақтаулы. Монастырлар таратылғаннан кейін шіркеудің шығыс бөлігі құлдырап, бірақ қала тұрғындарына бас кеме приход шіркеуі ретінде берілді. Ғимараттың шығыс бөліктері бірнеше кезеңде қайта жаңартылды, соңғысы 1970 жылдары сәулетші Лоуренс Кинг өткелді қайта салғанда болды. Сент-Энн шіркеуі – Англикан приход шіркеуі және Англияның Ұлттық мұра тізімінде ІІ санаттағы ескерткіш ретінде тіркелген. Шіркеу 1911 жылы Ланкастер архитекторлары Остин мен Пейли салған. Шіркеуде 1852 жылы Грей мен Дэвисон Клэфхэм қауымдық шіркеуі үшін салған тарихи құбырлы орган орналасқан. Сент-Джон шіркеуі – 1867 және 1868 жылдар аралығында сәулетші Роберт Кларк салған шіркеу. Сент-Мэри – 1838 жылдан 1840 жылға дейін салынған және Норфолк графының 12-ші герцогі Бернард Ховард Уоркшоп усадьбасын сатқаннан кейін төленген Рим-католик шіркеуі. Шіркеуді Мэтью Эллисон Хэдфилд жобалаған, ол ІІ санаттағы мұра ескерткіші болып табылады. 1913 жылдың соңында шіркеуге Сараеводағы қазасына жеті ай қалғанда Австрия-Венгрия архидүкі Франц Фердинанд келген. Қалада салыстырмалы түрде аз діни азшылықтар тұрады, ең ірі христиан емес қауым – 243 мұсылман. Ватсон көшесінде шағын қауымдық орталық және дұға үйі орналасқан.

Жергілікті БАҚ

Қала BBC және ITV Йоркшир аймағынан жергілікті жаңалықтар мен телебағдарламаларды қабылдайды. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Sheffield (104.1 FM), Greatest Hits Radio South Yorkshire (107.9 FM) және қаладағы Бассетлоу аудандық бас ауруханасына қызмет ететін Trust AM онлайн аурухана радиостанциясы. Жергілікті газеттер – "Worksop Guardian" және "Worksop Trader".

Қызықты орындар

Мистер Строу үйі, Строу отбасының отбасылық үйі, 1930 жылдары ата-аналары қайтыс болғаннан кейін Уильям мен Уолтер ағайындылар мұраға алды. Үй 1990 жылдары Ұлттық қор сатып алып, көпшілікке ашылғанға дейін өзгеріссіз қалды. Уоркшоптың оңтүстігінде орналасқан Клумбер паркі де Ұлттық қорға тиесілі ауылдық парк. Оның аумағы 3800 акрды құрайды. Worksop қалалық әкімдігі бастапқыда 1851 жылы ашылған, Исаак Чарльз Гилберт жобалаған астық сауда орталығы ретінде салынған. Worksop соғыс ескерткіші – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза тапқан жергілікті тұрғындардың құрметіне арналған үлкен II* санаттағы кенотаф.