«Tom o' Bedlam» – 17 ғасырда жазылған анонимді ағылшын поэмасы. Ақынсыз өлең, психикалық ауруы бар саяхашы туралы баяндайды. Әдебиеттегі ең ұлы туынды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Анонимді өлең
An anonymous poem
"Том о' Бедлам" – "ессіз ән" жанрындағы, үйсіз "Бедламдық" адамның дауысымен жазылған анонимді өлең. Бұл өлең, шамасы, 17 ғасырдың басында жазылған. Гарольд Блум "Қалай оқыған жөн және не үшін оқыған жөн" еңбегінде оны "[ағылшын] тіліндегі ең ұлы анонимдік лирика" деп атады. "Том о' Бедлам" және "Бедлам тіршілікшісі" терминдері психикалық ауруы бар немесе ауруды құбыландырған тіршілікшілер мен қаңғыбастарды сипаттау үшін қолданылған (Авраам адамдарына да қараңыз). Обридің сөзіне қарағанда, мұндай тіршілікшіні сол қолына бекітілген, шамамен үш дюйм ені бар қалайыдан жасалған білезік арқылы тануға болады. Олар Бетлем корольдік ауруханасының (Бедлам) бұрынғы тұтқындары екендерін айтқан немесе олар солай деп есептелген. Тұтқындар қайыр сұрап жолға шығуға рұхсат алған деген ой болған, бірақ бұл, әдетте, шындыққа сай келмейді. Егер мұндай жағдай болған болса да, олардың саны аз болған, бірақ Бедламға жақын болмаған, қайыр сұрап көшіп жүрген көптеген психикалық аурулары бар адамдар болған. Бұл қайыр сұраудың бір тәсілі немесе кейіпкер ретінде қабылданды. Мысалы, "Лир патшасы" трагедиясында Эдгар өзін ессіз "Том о' Бедлам" деп жасырады.
"Tom o' Bedlam" is the title of an anonymous poem in the "mad song" genre, written in the voice of a homeless "Bedlamite". The poem was probably composed at the beginning of the 17th century. In How to Read and Why Harold Bloom called it "the greatest anonymous lyric in the [English] language." The terms "Tom o' Bedlam" and “Bedlam beggar” were used to describe beggars and vagrants who had or feigned mental illness (see also Abraham men). Aubrey writes that such a beggar could be identified by “an armilla of tin printed, of about three inches breadth” attached to his left arm. They claimed, or were assumed, to be former inmates of the Bethlem Royal Hospital (Bedlam). It was commonly thought that inmates were released with authority to make their way by begging, though this is probably untrue. If it happened at all, the numbers were small, though there were probably large numbers of mentally ill travellers who turned to begging, but had never been near Bedlam. It was adopted as a technique of begging, or a character. For example, Edgar in King Lear disguises himself as mad "Tom o' Bedlam".
Қазіргі мәдениетте
Лин Картер өлеңді 1969 жылы шыққан «Аждаһалар, Эльфтер және Батырлар» атты фантастикалық антологиясына қосты. Том о’Бедлам – Шекспирдің «Король Лир» пьесасында Эдгар ақылсыз саяхашы рөлін сомдағанда қолданған есім. Бұл есім 1632 жылы Стар Чемберде қарастырылған бір істе де кездеседі, онда Сассекс азаматы Рай қаласының сыраханаларында Том о’Бедлам әуенімен орындалған өлеңдерде өзін жамандағандарына шағымданады, бұл оның баллада екенін көрсетеді. Кеннет Патченнің сюрреалистік романы «Альбион Айшығының күнделігі» поэмаға негізделген және оған жиі сілтеме жасайды. Роберт Сильвербергтің 1985 жылғы «Том о’Бедлам» ғылыми-фантастикалық романында өлеңнен бірнеше үзінді келтірілген. Романның басты кейіпкері де өзін осылай атайды. Джон Бруннердің 1968 жылғы «Бедлам планетасы» романының әр тарауы өлеңнің толық шумақтарымен басталады, ал тараулар шумақтың тақырыбына сәйкес аталады. Мерседес Лакки поэманың тармақтарынан ат алған кітаптар сериясын жазған авторлардың бірі. Дерек Уолкоттың 1997 жылғы «Жасыл жеміс» өлемінің бөліктері «ақымақ Томға» арналған. Steeleye Span фолк-рок тобы поэманы «Please to See the King» альбомында музыкаға қосты. Жоли Холланд 2004 жылғы «Escondida» альбомында Модлиннің «Бедламның ақымақ Томы» әнінің нұсқасын жазды. Шарлин Кей де осы нұсқаны «The Brilliant Eyes» EP-сіне енгізді. Old Blind Dogs шотландтық дәстүрлі тобы 1992 жылғы дебюттік альбомы «New Tricks»-те «Bedlam Boys» атты нұсқасын, ал 2004 жылғы «Four on the Floor» альбомында жаңа аранжировкасын жазды. Поэманың таверна әні стилінде орындалған жазбасы «Stronghold 3» видео ойынының саундтрегіне қосылған. Белгісіз себептермен «Мен он мың шақырым саяхаттадым» деген жол «Мен он мың жыл саяхаттадым» деп өзгертілген. Розмари Сатклифтің «Шаңды аяқтарлы бауыр» романында «Том о’Бедлам» есімді кейіпкер осы өлеңді орындайды (тарихи дұрыс емес: «Шаңды аяқтарлы бауыр» Елизавета патшайымның тұсында өтеді), тек соңғы шумағы (қайырмасыз) мәтінде кездеседі. 2015 жылғы «Assassin's Creed Syndicate» видео ойынында 1868 жылғы Лондон көшелерінде 31 жасырын музыка қорабы шашырап жатыр. «Прогрессия журналына» кіріп, «Лондонның құпиялары» бөлімін қарасаңыз, әр 31 музыка қорабының орналасқан жерін скриншот түрінде көре аласыз, онда қорап пен оның жанындағы заттар бейнеленген, ойнаушының өзі нақты орнын анықтауы керек. Бұған қоса, әр жазба «Том о’Бедламнан» алынған 4 тармақтың үзіндісімен сүйемелденеді.
Lin Carter included the poem in his 1969 fantasy anthology Dragons, Elves, and Heroes. Tom o' Bedlam is the name Edgar gives in Shakespeare's King Lear when he pretends to be a mad vagrant. It is also to be found in a case before Star Chamber in 1632 when a Sussex man complains of being defamed in a set of verses sung in the ale houses of Rye to the tune of Tom o' Bedlam, further indication that it was a ballad. Kenneth Patchen's surrealist novel The Journal of Albion Moonlight is loosely based on and makes frequent reference to the poem. Robert Silverberg's science fiction novel Tom O' Bedlam (1985) includes several quotations from the poem. The main character also calls himself by that name. John Brunner's 1968 novel Bedlam Planet prefaces each chapter with entire stanzas from the poem, titling the chapter after the subject of the stanza. Mercedes Lackey has co authored a series of books whose titles are taken from verses of the poem. Parts of Derek Walcott's poem, The Bounty (1997), are addressed to "mad Tom." Folk rock band Steeleye Span set the poem to music on the album Please to See the King. Jolie Holland recorded a version of Maudlin's song titled "Mad Tom of Bedlam" on her 2004 album Escondida. Charlene Kaye also recorded this version for her The Brilliant Eyes EP. Old Blind Dogs, a traditional Scottish band, recorded a version titled "Bedlam Boys" on their 1992 debut album New Tricks and a new arrangement on their 2004 album Four on the Floor. A recording of the poem sung in the style of a tavern song is included in the soundtrack of the video game Stronghold 3. For unknown reasons, the line "Ten thousand miles I've traveled" was changed to "Ten thousand years I travel". An incidental character in Rosemary Sutcliff's Brother Dusty Feet is called "Tom o' Bedlam" and sings this poem (anachronistically: Brother Dusty Feet is set in the reign of Queen Elizabeth), of which only the last verse (without the refrain) occurs in the text. In the 2015 video game Assassin's Creed Syndicate, there are 31 hidden music boxes scattered throughout 1868 London's streets. When one goes to the Progression Log and look under "Secrets Of London", they can see the locations of each of the 31 music boxes as a screenshot showing the box and whatever is nearby, leaving it up to the player to figure out exactly where it is. Additionally, each entry is accompanied by a 4 line quote from "Tom o' Bedlam".