Кіріспе

Британдық лейборист саясаткері

Дам Луиза Джойс Эллман (Розенберг; 14 қараша 1945 жылы туған) – 1997 жылдан 2019 жылға дейін Ливерпуль Риверсайдтен Парламент мүшесі болған британдық саясаткер. Ол Еңбек партиясының мүшесі. Эллман 1970 жылы Ланкашир округі кеңесіне кеңесші болып сайланды, 1977 жылы лейбористтік топтың жетекшісі, ал 1981 жылдан 1997 жылы Халық палатасына сайланғанға дейін кеңес басшысы болды. Ол Ланкашир кәсіпорындарының вице-төрағасы болды және 2008 жылдан 2017 жылға дейін Көлік комитетінің төрағасы қызметін атқарды. 2020 жылдың ақпанына дейін Израильдің Еңбек Достарының төрағасы және еврей Еңбек қозғалысының құрметті президенті болды. 2018 жылы Королеваның туған күні құрметіне тағайындалған Британ империясы орденінің Дам Командоры (DBE) атағымен марапатталды және еврейлік көшбасшылық кеңесінің вице-президенті болып табылады. Эллман 2019 жылдың қазан айында Еңбек партиясынан кетіп, партиядағы антисемитизм туралы айыптаулар мен Джереми Корбин басқаратын үкімет құрылу мүмкіндігіне алаңдаушылық білдірді. Ол 2021 жылы партияға қайта қосылды.

Ерте өмір және мансап

Луиза Джойс Розенберг Манчестерде сақтайтын еврей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Литвадан шыққан. Ол Манчестер қыздар тәуелсіз орта мектебінде білім алды, содан кейін 1967 жылы Халл университетінде социология және тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, ал 1972 жылы Йорк университетінде әлеуметтік басқару мамандығы бойынша магистрлік диссертациясын қорғады. Жасөспірім шағында ол Хабоним еңбек сионистік қозғалысына қатысты және университеттен кейін Израильдегі Ульпанда бір жыл еврей тілін оқыды, онда ол күйеуімен танысты. 1970-1976 жылдары Ашық университетінде лекция оқыды. Ол 1970 жылы Ланкашир округі кеңесіне кеңесші болып сайланды, 1977 жылы Лейбористтік фракцияның жетекшісі болды және 1981 жылдан парламентке сайланғанға дейін кеңес төрағасы болды. Ол Ланкашир кәсіпорындарының вице-төрағасы болды. 1979 жылғы жалпы сайлауда Дарвен сайлау округі үшін күресіп, отырған консерватор депутаты Чарльз Флетчер Куктан 13,026 дауыспен жеңілді.

Парламенттік мансап

Ол 1997 жылғы жалпы сайлауда Ливерпуль Риверсайдтің сенімді округінен Парламентке сайланды. Ол 21 799 дауыспен көптілікпен орынды сақтап, келелі жалпы сайлауларда да оны сәтті қорғады. 2001 жылы қайта сайланғанда, елдегі ең төменгі көрсеткіш – 34,1% сайлауға қатысу тіркелді.

Қалыптасу және дауыс беру

Ол алғаш сайланғаннан бері Көлік комитетінің және оның бұрынғы комитеті – Көлік, жергілікті басқару және аймақтар комитетінің мүшесі болды. 2008 жылдың 21 мамырында Гвинет Данвудди қаза болғаннан кейін ол Коммуналардың Көлік комитетінің төрағасы болып тағайындалды және 2015 жылғы жалпы сайлаудан кейін қарсы кандидат болмады. Public Whip сайтының мәліметінше, Эллман Ирак соғысын, сол соғысқа қатысты тергеуді және Ұлыбританияның ядролық қарулар бағдарламасын жаңартуды бірнеше рет қолдады. Ол партиялық шешімге қарсы дауыс беруі сирек болды. 2015 жылғы Лейбористік партия төрағалығына сайлауда ол Лиз Кендаллды ұсынды. 2016 жылғы төрағалық сайлауда Джереми Корбинды ауыстыруға жасалған сәтсіз әрекетте Оуэн Смитты қолдады.

Израиль

Елман 2006 жылдан 2016 жылға дейін еврей еңбек қозғалысының төрағасы болды, содан кейін оның құрметті президенті атанды. Ол сондай-ақ Израильдің еңбек достарының вице-төрайымы болды және 2019 жылдың тамызында Джоан Райаннан кейін төрағалыққа ие болды. Лейборист партиясынан кеткеннен кейін де LFI мүшесі болып қалатынын айтты. Ол Ұлыбритания-Израиль парламенттік тобының төрағасы болды. "The Times of Israel" газеті оны "өтте қатал" және "Израильдің ашық жақтасы" деп сипаттады. Бір биографтың "Jewish Chronicle" газетінде жазғанынша, "Элманды парламентте (яғни жасыл орындықтарда) Израильді қорғау үшін әрқашан шақыруға болады". "Jewish Telegraph" газеті: "Қайратты Лейборист партиясының депутаты Луиза Эллман еврей екенін ашық айтудан ешқашан тартынбайды және парламенттік мүмкіндіктерді пайдаланып Израильді қолдайды, ислами экстремизмге қарсы күреседі" деп жазды. 2019 жылдың қыркүйегінде Эллман Ұлыбританияда тұратын басқа еврейлердің Джереми Корбин басқаратын Лейборист үкіметіне қатысты алаңдаушылықтарын бөлісетінін және олардың "елден кетуді ойластыру себебін" түсінетінін айтты. 2019 жылдың қазан айында ол: "Оның еврей қауымына үлкен қауіп келтіретініне толық сенімді емеспін, бірақ оның мүмкін екенінен қорқамын" деді.

Сайлау округінің партиясы

2016 жылы Эллман Корбин көшбасшы болып сайланғаннан кейін оның сайлау округінің Еңбек партиясына қосылған мүшелердің шағын тобы "Орта Шығыс мәселелеріне еліккендей" болған, сайлау округіндегі жиналыстарда "өте жағымсыз атмосфера" болған және оның антисемиттік деп есептейтін сөздер оған айтылған. Сондай-ақ ол жергілікті Momentum тобының "партия ішіндегі партия" сияқты әрекет ететінін мәлімдеді және өз сайлау округінің партиясын тоқтатып, тергеу жүргізуді сұрады. Жергілікті Momentum тобының басшысы бұл айыптауларды жоққа шығарды.

Отставка

2019 жылдың қазан айының басында Эллманға сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс, яһуди күнтізбесінің ең қасиетті күні – Йом Киппур күні оның сайлау округінің Еңбек партиясы бөлімшесінде талқылауға енгізілді. Эллман өзі бұл ұсыныстың уақытын сынға алып, оны «әсіресе қиындық тудыратын» деп атады, ал Британдық еврейлер депутаттары кеңесінің президенті Мари ван дер Зил Эллманның «жауап беруге мүмкіндік алмайтынын» айтты. Еңбек партиясының өкілі сенімсіздік білдіру ұсынысының «формалды күші жоқ» екенін мәлімдеді, ал тағы бір дереккөз бұл ұсынысты дауысқа салудың күмәнді екенін білдірді. Солтүстік-Батыс Еңбек партиясы кеңсесі кейіннен жергілікті бөлімшелерге мұндай ұсыныстарды талқыламауды кеңес берді, себебі мұндай талқылау алдағы дауыс беруге зиян келтіруі мүмкін. 2019 жылдың 16 қазанында Эллман Еңбек партиясынан кетіп, партиядағы антисемитизмге қатысты алаңдаушылығын және Джереми Корбиннің басшылығымен антисемитизмнің партияда дамығанына сенгенін айтты. Ол «Джереми Корбиннің басшылығымен Еңбек партиясында антисемитизм кеңінен таралды. Еврей мүшелері қорқытылды, зорлық-зомбылыққа ұшырады және партиядан қуылды. Антисемиттер өте ыңғайлы сезінді, ал қастандық теориялары таратылды. Яһуди қауымының басым көпшілігі Корбин үкіметінің Британия яһудилері үшін нені білдіретінінен қорқады – ол үш онжылдық бойын артта қалған орындықтарда антисемиттермен, Холокостты жоққа шығаратындармен және террористермен араласып, олармен күреспеген адам» деп жазды. Еңбек партиясы «Джереми Корбин мен Еңбек партиясы еврей қауымын толық қолдауға, қорғауға және құрметтеуге мүкіндік береді және партия мен кең қоғамдағы антисемитизмді жою үшін қатаң шаралар қабылдауды жалғастырады» деп жауап берді. Оның CLP (жергілікті партия бөлімшесі) кейін былай деді: «Еңбек партиясы Луизаның соңғы 22 жылда сайлаушыларына көрсеткен тың еңбегі мен берілгендігін мойындайды. Алайда ол соңғы CLP отырысында Джереми Корбин басқаратын үкіметті қолдамайтынын анық айтты. Бұл Луизаның қайта сайлануға түсуіне кедересін келтіретіні және оның қайтадан сайлануының өте күмәнді екені белгілі болды». CLP тағы бір мәлімдемесінде көптеген жергілікті мүшелердің қайта сайлауға түсуге деген ниетін Эллманның Ирак соғысын қолдауына байланысты ұзақ жылдардан бері қалыптасқан саяси айырмашылықтармен, Корбиннің саясатын қолдамауымен, басшылықты сынауымен және болашақ Еңбек партиясы үкіметіне қатысты соңғы алаңдаушылықтарымен байланыстырды. CLP Эллманға немесе басқаларға бағытталған антисемитизмді айыптады, бірақ оны жергілікті партияны дұрыс емес көрсеткеніне сипаттап, олардың көптеген еврей мүшелері оның көзқарастарын мойындамайтынын немесе қабылдамайтынын айтты. 2021 жылдың 27 қыркүйегінде Эллман Еңбек партиясына қайта қосылатынын жариялады. Ол Кир Стармердің басшылығына қанағаттанғанын білдіріп, оның «яһудилерге қарсы расистермен және антисемитизмнің партияда гүлденуіне мүмкіндік берген уытты мәдениетпен күресуге дайын екенін көрсеткенін» айтты. Оның бір қызы Ивон және бес немересі бар. (Оның ұлы Шон Англияның солтүстік-батысындағы «бас дүкендер» желісінде «заңды есірткілер» сатуымен бірнеше рет көпшілік назарына түсті. 2010 жылы Сент-Хеленс соты оған мұндай сатуды болдырмау үшін ASBO берді; 2012 жылы оны Честердегі билік органдары сотқа берді. Оның судьясы заңдық техникалық ақаулық бойынша ақтауға бұйрық бергеннен кейін екі жыл өткен соң, «Санди Пейпл» газеті Манчестер мен Лидстегі тағы екі Эллман дүкенін ашқан, біреуі «синтетикалық кокаин» сатқан деп айыпталған.) Ол 2018 жылы Королеваның туған күні құрметіне парламенттік және саяси қызметтері үшін Британ империясы орденінің Дама Командоры (DBE) болды. 2019 жылы «Jerusalem Post» оны әлемдегі ең ықпалды 23 еврей деп атады, оны «Корбинге қарсы шыққан лейборист әйел» деп атады және «Ол Израильдің Қоғамдық палатасында мықты жақтаушысы болды» деп атап өтті. Ол 50 адамнан тұратын тізімдегі жалғыз британдық болды. Ол Еврейлік көшбасшылық кеңесінің вице-президенті.