Ракеталық ұшыру құрылғысы – бағытталмаған, ракеталық қозғалтқышпен жұмыс істейтін снарядты ұшыратын қару.
A rocket launcher is a weapon that launches an unguided, rocket propelled projectile.
Тарих
Императорлық Қытайда тіркелген ең алғашқы зымыран тартқыштары зымыран қозғалтқышының оқ ұшынан бірнеше дюйм артта бекітілген жебелерден тұратын. Ракета, қозғалтқыштағы қара ұнтақтың жануымен қозғалды; оларды бастапқы от жебелерімен шатастыруға болмайды, олар нысанаға тигеннен кейін ғана тұтанатын, қара ұнтақтың кішкентай түтікшелерін күйдіретін әдеттегі жебелер еді. Зымыран тартқыштар ағаштан, себеттен және бамбук түтікшелерінен жасалған. Тартқыштардағы рамалар ракеталарды бөлек ұстау үшін қолданылды, және тартқыштар бір уақытта бірнеше ракета атуға қабілетті болды. Әр түрлі ерте зымыран тартқыштарының мәтіндік дәлелдері мен суреттемелері Принстон университетіндегі Нидхам және басқалар аударған «Уцзин Цзуняо» еңбегінің 1510 жылғы басылымында кездеседі. (Түпнұсқа «Уцзин Цзуняо» 1040-1044 жылдар аралығында жинақталған және қара ұнтақтың ашылуын сипаттаған, бірақ ракетаның ойлап табылуына дейін жазылған. Түпнұсқаның толық емес көшірмелері сақталған, ал «Уцзин Цзуняо» 1231 жылы Оңтүстік Сун әулеті кезінде қайта басылды, онда 1044 жылғы басылымнан бергі әскери жаңалықтар қамтылған. Британдық ғалым, синолог, тарихшы Джозеф Нидхам 1510 жылғы басылымның түпнұсқа және 1231 жылғы нұсқаға ең адамы деп санайды, өйткені ол 1231 жылғы басылымнан тікелей көшірілген блоктардан басылған.) 1510 жылғы «Уцзин Цзуняо» «ұзын жылан» зымыран тартқышын – ағаштан жасалған және арбамен тасымалданатын, сондай-ақ «жүз жолбарыс» зымыран тартқышын – ағаштан жасалған және 320 зымыран жебесін атуға қабілетті зымыран тартқышын сипаттайды. Мәтінде сонымен қатар бамбук түтігі мен ілмектен тұратын, қолмен тасымалданатын ракета тасымалдағыш та сипатталған. Мин әулеті 1380 жылы, ал Ли Цзинлун 1400 жылы Чжу Диге қарсы «баспаяқ ұясы» деп аталатын зымыран тартқыштарын қолданды. Ракеталар Наполеон соғыстары кезінде Еуропаға таныстырылды; Конгрев ракетасы – Серингапатам қоршауында (1799 ж.) үнді ракеталарын көргеннен кейін 1804 жылы сэр Уильям Конгрев жасаған британдық қару. Конгрев ракеталары шамамен 45 сантиметрлік темірден жасалған науадан ұшырылды, оны «камера» деп атады. Бұл камералар көлденең ату үшін жерге бекітілуі мүмкін, биік бұрышта ату үшін бүгілетін мыс үш аяқты тұғырға немесе арбалардың немесе әскери кемелердің палубаларындағы тіреулерге орнатылуы мүмкін. Корольдік армияның жинағында 1820 жылдан кейінгі екі онжылдықтан сақталған (құлып дизайнына сүйенген) қолмен тасымалданатын зымыран тартқыштары бар. Америка Азамат соғысы кезінде АҚШ және Конфедерация армиялары зымыран тартқыштарын сынап, жасады. Конфедерация күштері оның дәлсіздігіне байланысты Конгрев ракеталарын шектеулі түрде қолданды, ал АҚШ күштері Хейлдің патенттік зымыран тартқышын қолданды, ол желкенді тұрақтандырғыштары бар 7-10 дюймдік ракеталарды атып шығарды.
The earliest rocket launchers documented in imperial China consisted of arrows modified by the attachment of a rocket motor to the shaft a few inches behind the arrowhead. The rocket was propelled by the burning of the black powder in the motor; these should not be confused with early fire arrows, which were conventional arrows carrying small tubes of black powder as an incendiary that ignited only after the arrow hit its target. The rocket launchers were constructed of wood, basketry, and bamboo tubes. The launchers divided the rockets with frames meant to keep them separated, and the launchers were capable of firing multiple rockets at once. Textual evidence and illustrations of various early rocket launchers are found in the 1510 edition of the Wujing Zongyao translated by Needham and others at Princeton University. (The original Wujing Zongyao was compiled between 1040 and 1044 and described the discovery of black powder but preceded the invention of the rocket. Partial copies of the original survived and Wujing Zongyao was republished in 1231 during the Southern Song Dynasty, including military developments since the original 1044 publication. The British scientist, sinologist, historian Joseph Needham asserts that the 1510 edition is the most reliable in its faithfulness to the original and 1231 versions, since it was printed from blocks that were re carved directly from tracings of the edition made in 1231 AD.) The 1510 Wujing Zongyao describes the "long serpent" rocket launcher, a rocket launcher constructed of wood and carried with a wheelbarrow, and the "hundred tiger" rocket launcher, a rocket launcher made of wood and capable of firing 320 rocket arrows. The text also describes a portable rocket carrier consisting of a sling and a bamboo tube. Rocket launchers known as "wasp nest" launchers were used by the Ming dynasty in 1380 and in 1400 by Li Jinglong against Zhu Di. Rockets were introduced to the West during the Napoleonic Wars; the Congreve rocket was a British weapon devised by Sir William Congreve in 1804 after experiencing Indian rockets at the Siege of Seringapatam (1799). Congreve rockets were launched from an iron trough about 18 inches (45 centimetres) in length, called a chamber. These chambers could be fixed to the ground for horizontal launching, secured to a folding copper tripod for high angle fire or mounted on frames on carts or the decks of warships. The collection of the royal armies includes man portable rocket launchers that appear (based on lock designs) to date from the two decades after 1820. During the American Civil War, both the US and the Confederate militaries experimented upon and produced rocket launchers. Confederate forces used Congreve rockets in limited uses due to its inaccuracies, while the US forces used Hale patent rocket launcher which fired seven to ten inch rockets with fin stabilizers at a range of .
Екінші дүниежүзілік соғыс
Көптеген ірі державалардың әскери ракеталық технологияға қатысты соғысқа дейінгі зерттеу бағдарламалары бірнеше ракеталық артиллерия жүйелерін енгізуге әкелді, олар тұрақты немесе жылжымалы ұңғымалардан атылатын, көбінесе бір залпта бірнеше ракета атуға қабілетті болды. Ұлыбританияда қатты отынмен жұмыс істейтін ракеталар бастапқыда әуе шабуылына қарсы қолданылды; 7 дюймдік айналдырылмаған снаряд соғыс кемелеріндегі бір тіреуге орнатылған ұңғымалардан атылды, ал 3 дюймдік нұсқасы жағалаудағы Z батареялары қолданды, олар үшін бірнеше "атқыштар" жасалды. Бұл қарулардың кейінгі дамуына жер бетінен жер бетін бомбалауға арналған Land Mattress көп ұңғымалы жүйелері және ұшақ-жауынгерлік бомбалаушы ұшақтарға орнатылған рельстерден ұшырылатын RP 3 әуеден жерге зымырандары кірді. Германияда 15 см Небельверфер 41 артиллериялық ракеталар үшін көп ұңғымалы түтін минометінің өңделген түрі болды. Кеңес Одағындағы "Катюша" жүк көліктеріне, танктерге және тіпті пойыздарға орнатылған өзі жүретін жүйе болды. АҚШ армиясы соғыстың соңында танкке орнатылған T34 Calliope жүйесін қолданды.
Pre war research programmes into military rocket technology by many of the major powers led to the introduction of a number of rocket artillery systems with fixed or mobile launchers, often capable of firing a number of rockets in a single salvo. In the United Kingdom, solid fuel rockets were initially used in the anti aircraft role; the 7 inch Unrotated Projectile was fired from single pedestal mounted launchers on warships and a 3 inch version was used by shore based Z Batteries, for which multiple "projectors" were developed. Later developments of these weapons included the Land Mattress multiple launchers for surface to surface bombardment and the RP 3 air to ground rockets that were launched from rails fitted to fighter bomber aircraft. In Germany, the 15 cm Nebelwerfer 41 was an adaptation of a multiple barrelled smoke mortar for artillery rockets. The Soviets Katyusha was a self propelled system, being mounted on trucks, tanks and even trains. The United States Army deployed the tank mounted T34 Calliope system late in the war.
Иықпен атылатын
Ракета ұшырғыштарының санатына иыққа арқаланып атуға арналған қарулар жатады, яғни нысанаға ракетамен ұшырылатын, бірақ бір адам көтеріп жүре алатын және иығында ұстап тұрып атуға болатын қару. Елдер мен аймақтарға байланысты, адамдар мұндай қаруларды жалпылама атау үшін "базука" немесе "РПГ" терминдерін қолдануы мүмкін, бірақ бұл екеуі де ракета ұшырғыштарының нақты түрлері. Базука – 1942 жылдан 1957 жылға дейін қолданылған американдық танкке қарсы қару, ал РПГ (көбінесе РПГ-7) – советтік танкке қарсы қару. Одан кіші нұсқасы – гирожет, ол .45 калибрлі тапаншадан сәл үлкен оқтары бар жеңіл қару-жарақ ракетасын ұшырады. Кері соққысы жоқ мылтықтар кейде ракета ұшырғыштарымен шатастырылады. Кері соққысы жоқ мылтық өзінің снарядын ракеталық қозғалтқыш емес, жарылғыш ұнтақ заряды арқылы ұшырады, бірақ мұндай жүйелердің кейбіреулерінде қосымша ракеталық қозғалтқыштар болады.
The rocket launchers category includes shoulder fired weapons, any weapon that fires a rocket propelled projectile at a target yet is small enough to be carried by a single person and fired while held on one's shoulder. Depending on the country or region, people might use the terms "bazooka" or "RPG" as generalized terms to refer to such weapons, both of which are in fact specific types of rocket launchers. The Bazooka was an American anti tank weapon which was in service from 1942 to 1957, while the RPG (most commonly the RPG 7) is a Soviet anti tank weapon. A smaller variation is the gyrojet, a small arms rocket launcher with ammunition slightly larger than that of a .45 caliber pistol. Recoilless rifles are sometimes confused with rocket launchers. A recoilless rifle launches its projectile using an explosive powder charge, not a rocket engine, though some such systems have sustainer rocket motors.
Ракеталық шахта
Ракеталық модуль – шабуылдық ұшақтар немесе шабуылдық тікұшақтарда қолданылатын, жеке түтікшелерде орналасқан бірнеше басқарылмайтын ракеталарды ұшыруға арналған құрылғы. Көп жағдайда ракеталық модульдер аэродинамикалық қарсылықты азайту үшін жарықтандырылады. Алғашқы модульдер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ұшақ қанатының астына бекітілген рельстерден, тіреулерден немесе түтікшелерден ракета атудың бұрынғы тәсілінен жақсарту мақсатында жасалды. Ракеталық модульдерден ұшырылатын ракеталардың алғашқы мысалдары – АҚШ-тың бүгілетін қанатты әуе ракетасы және француздық SNEB.
A rocket pod is a launcher that contains several unguided rockets held in individual tubes, designed to be used by attack aircraft or attack helicopters for close air support. In many cases, rocket pods are streamlined to reduce aerodynamic drag. The first pods were developed immediately after World War II, as an improvement over the previous arrangement of firing rockets from rails, racks or tubes fixed under the wings of aircraft. Early examples of pod launched rockets were the US Folding Fin Aerial Rocket and the French SNEB.
Үлкен ауқым
Ракеталарды ұшыруға қолданылатын ірі масштабты құрылғыларға көп шоқпорлы ракеталық жүйе, басқарылмайтын ракеталық артиллерия түрі жатады.
Larger scale devices which serve to launch rockets include the multiple rocket launcher, a type of unguided rocket artillery system.