Кіріспе

Құс түрі

Ұзын тоқылды шошқақ (Myiarchus crinitus) – шошқақтар тұқымдасына жататын, жәндіктермен қоректенетін ірі құс. Бұл Солтүстік Америкадағы Myiarchus туысының ең көп тараған өкілі және континенттің шығыс және орталық-батыс бөлігінің көп бөлігінде кездеседі. Ол көбінесе ағаштардың жоғары жағында мекендейді және жерде сирек табылады.

Таксономия

Ұлы тоқылдақ 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны құс тұқымдасына (Turdus) қосып, екі атаулы атауын (Turdus crinitus) берді. Латын тіліндегі crinitus сөзі "ұзын шашты" дегенді білдіреді (crinis – "шаш" деген мағынада). Линней өзінің сипаттамасын ағылшын табиғаттанушысы Марк Кэйтсбидің "Каролина, Флорида және Багама аралдарының табиғи тарихы" кітабында сипатталған және суреттелген "тоқылдақ құс аулаушысы" негізінде жасады. Линней типтік орналасқан жерін "Америка" деп көрсетті, бірақ 1898 жылы Оутрам Бангс оны Оңтүстік Каролинамен шектеді. Қазір ол 1844 жылы неміс орнитологы Жан Кабанис енгізген Myiarchus тұқымдасының 22 түрінің бірі болып табылады. Түр монотипті: кез келген түршелер танылмайды.

Сипаттама

Ересектердегі ұзындығы шамамен 16-20 см, қанаттарының ұзындығы шамамен 33-38 см. Бұл құстың салмағы шамамен 30-42 граммды құрайды. Таңғы әнінен басқа, ұзынұсақ құстар түрлі дауыстар шығарады, соның ішінде стресс немесе қозғырылған кезде көршілермен өзара әрекеттескенде жылдам көтерілетін "уит, уит, уит" дыбысын естіртуге болады. Жазғы көбейту аймағы АҚШ-тың шығысының, орталық шығысының және орталық бөліктерінің барлығын, Флориданың солтүстік және оңтүстік бөліктерін, Техастың бір бөлігін, Оклахоманың орталық бөлігін және Солтүстік Дакотаның шығыс және орталық бөліктерін қамтиды. Оның қысқы аймағы Мексиканың оңтүстігінің көп бөлігін және Юкатан түбегін қамтиды, сондай-ақ Орталық Американың жағалаулары бойымен созылады. Флориданың оңтүстік жағалауында ұзынұсақ құстарды жыл бойы кездестіруге болады. Ұзынұсақ құстар түрлі аңшылық тактикасын қолданады, бірақ ең көп таралған әдіс – жай ғана отырып күту стратегиясы. Олар биік ағаштарға қондырып, барлық бағытта іздейді, көбінесе ерекше бас қимылымен сүйемелдейді. Олар мүмкін олжаны байқағаннан кейін, төмен түсіп, бірінші сүңгігенде қателескен жағдайда, оны қуалайды. Сондай-ақ, олар кенеттен тоқтап, желбіреп, жапырақтардан, діңгектерден немесе басқа беттерден жәндіктер мен ұсақ жемістерді теріп алады, кейде осы процесте жапыраққа соқтығып қалады. Солтүстік популяция үшін (мысалы, Манитоба) маусым айына дейін көбейеді. Ұзынұсақ құстар әлеуметтік тұрғыдан моногамды, егер екеуі де қыстан аман қалса, келесі жылдары жұптасу мүмкіндігі бар. Жұмыртқадан шыққаннан кейін, балапандар ұшып кеткенге дейін әдетте тағы екі апта ұяда болады. Осы уақыт ішінде балапандар екеуі де жәндіктермен толықтырылған диетамен тамақтанады, бірақ аналықтар жиірек келеді.