Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Sturgeon класындағы шабуылдаушы USS Archerfish (SSN 678) су асты кемесі – осы атауды алған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. Ол Toxotidae тұқымдас балықтардың бірі – аузынан су шашып, жәндіктер мен басқа да жануарларды аулайтын әдетімен ерекшеленетін балықтар үшін аталған.
USS Archerfish (SSN 678), a Sturgeon class attack submarine, was the second ship of the United States Navy to be named for the archerfish, a family (Toxotidae) of fish notable for their habit of preying on insects and other animals by shooting them down with squirts of water from the mouth.
Құрылыс және іске қосу
1968 жылғы 25 маусымда Archerfish кемесін салуға келісімшарт берілді және 1969 жылғы 19 маусымда Коннектикут штатының Гротон қаласында "General Dynamics Corporation" компаниясының "Electric Boat" бөлімшесінде келінің қадасы салынды. Ол 1971 жылғы 16 қаңтарда Мэри Коновер Уорнердің демеушілігімен суға түсірілді және 1971 жылғы 17 желтоқсанда Коннектикут штатының Нью-Лондон портында қолданысқа берілді.
1971-1972 жылдар
1972 жылдың қаңтар айының соңында "Арчерфиш" Ньюпортқа, Род-Айленд штатына, содан кейін Кариб теңізіне жаттығуларға жөнелтілді. Ол Багама аралдарындағы Эксума бұғазында акустикалық теңіз сынақтарын, Пуэрто-Рикодағы Рузвельт-Роудс және АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Круада қару-жарақ жүйелерін қабылдау сынақтарын өткізді. 1972 жылдың сәуір және мамыр айларында Багам аралдарының жанында сынақтар жүргізді. 1972 жылдың 5-15 маусымы аралығында "Арчерфиш" Солтүстік Атлант шарты ұйымының (НАТО) Атлант мұхитының орталық бөлігінде өткен "Pink Lace" жаттығуына қатысты. 1972 жылдың тамыз айында 1-73 нөміріндегі су асты кемеге қарсы күрес жаттығуына қатысты. 1972 жылдың 5 қыркүйегінде Гротндағы "Электрик Бот" бөліміндегі кеме құрылыс-жөндеу зауытында жөндеу және өзгерту жұмыстарын бастады, онда ол кең ауқымды модификациялар мен жаңа жабдықтарды алды. 26 қазан күні зауыттан шығып, 1972 жылдың қалған бөлігін жергілікті операцияларда және алғашқы шетелдік сапарына дайындықпен өткізді.
1973 жыл
1973 жылғы 6 қаңтарда «Арчерфиш» Гротоннан шығып, Жерорта теңізіне бағыт алды. Ол онда екі арнайы операция жүргізіп, сондай-ақ Испаниядағы Рота және Италиядағы Неаполь қалаларына сапар шекті. 1973 жылғы 19 маусымда Коннектикут штатындағы Нью-Лондон әскери-теңіз базасына келгеннен кейін оның міндеттемесі аяқталды. 1973 жылғы тамызда «Арчерфиш» Атлант мұхитындағы су асты кемелерінің «KILO 1–74» жаттығуына қатысу үшін Багама аралдарына қайта жолға шықты. 1973 жылғы қыркүйектің соңғы жартысында Атлант мұхитының батысында Әскери-теңіз операцияларының бастығы басшылығымен жүзеге асырылған арнайы жобаны қолдау үшін қызметтер көрсетті. Содан кейін Багама аралдарындағы сынақ полигонына барып, торпеда сертификациясы бойынша сынақтардан өтті және екінші шетелдік сапарына дайындық үшін 1973 жылғы 12 қазанда Нью-Лондонға келді.
1974 жыл
Арчерфиш 1974 жылдың 7 қаңтарында Солтүстік Атлант мұхитында арнайы операцияларды жүргізу үшін Нью-Лондоннан шықты. Бұл сапар барысында ол Шотландиядағы Фаслейн теңіз базасын аралады, содан кейін 1974 жылдың 8 наурызында Нью-Лондонға оралды. 1974 жылдың мамыр айының басында Наррагансетт шығанағына сонар жабдықтарын бағалау жобаларын жүргізу үшін бағытталды. 1974 жылдың 27 мамырында Флорида штатының Порт-Эверглейдс портына қосымша сынақтар үшін келді. Содан кейін ол Кариб теңізіне Багам аралдарының жанында Атлант мұхитының суасты кемелерінің KILO 2–74 жаттығуына қатысу үшін жол тартты. 1974 жылдың 10 маусымында Арчерфиш Нью-Лондонға жетіп, жаңа сонар жабдықтарын сынау және бағалауды бастады. 1974 жылдың 9 қыркүйегінде Арчерфиш тағы да Нью-Лондоннан Багам аралдарына Атлант мұхитының суасты кемелерінің KILO 1–75 жаттығуына қатысу үшін аттанды. Жаттығу аяқталғаннан кейін ол Порт-Эверглейдс маңында теңіз миналарын сынауға қатысты. 1974 жылдың 30 қазанында Кариб теңізіне қайта оралды, торпедалық дағдыны жетілдіру үшін оқ атарлық жаттығулар жасады. 1974 жылдың 5-18 қарашасында Суасты кемелерге қарсы жаттығу 1–75-ке қатысып, содан кейін Нью-Лондонға демалысқа және күтіп-жөндеу жұмыстарына оралды.
1975 жыл
1975 жылдың ақпан және наурыз айларында Archerfish Атлант мұхитының батысында арнайы операциялар жүргізді. Содан кейін, 1975 жылдың 14-28 сәуір аралығында, ол Америка Құрама Штаттарының Атлантика флотының басқа кемелерін тікелей қолдау үшін тактиканы әзірлеу және пайдалануға қатысқан «Агат соққысы» операциясына қатысты. 1975 жылдың жаз айларында Archerfish Атлант мұхитының батысында дислокацияланды, сонымен қатар Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы Галифакс портына кірді. 1975 жылдың қараша және желтоқсан айларында ол RANGEX 2–76 және SECEX 3–75 тағы екі тактикалық жаттығуға қатысты. Ол сондай-ақ торпедалық сынақтар жүргізді.
1976 жыл
Демалыс және күтіп-жөндеу кезеңінен кейін, сондай-ақ 1975 жылдың соңы мен 1976 жылдың басында, «Archerfish» 1976 жылдың ақпан айында 1-76 су асты кемелеріне қарсы күрес жаттығуына қатысты, ал 1976 жылдың наурыз айында Солтүстік Атлант мұхитына жорыққа шықты. 1976 жылдың сәуір және мамыр айларында ол тәуелсіз операциялар жүргізіп, маусым айында Нью-Лондонға қайтып келді. Одан кейін ол Виргиния штатындағы Портсмутқа көшіп, 1976 жылдың 7 шілдесінде Норфолк теңіз кеме жасау-жөндеу зауытында күрделі жөндеу жұмыстарын бастады.
1977-1979 жылдар
1977 жылы мамыр айында қайта жөндеуден кейін теңіз сынақтарын өткізу кезінде, «Арчерфиштің» бас порты Нью-Лондоннан Норфолк әскери-теңіз базасына, Вирджиния штатындағы Норфолкке 12 мамыр күні ауыстырылды. «Арчерфиш» 8 маусымда күрделі жөндеуден кейін сынақтан өтуге кірісті. Ол торпедалық дағдыны жетілдіруге арналған оқуларды өткізді және Флорида штатындағы Эверглейдс және Канаверал порттарына тоқтады. 8 шілдеде Норфолкке оралды және күтімге кірісті. «Арчерфиш» 21 тамызда қайтадан теңізге шықты, саяхаты барысында болашақ командирлер класын қабылдады. Сондай-ақ, ол торпедалық сынақтар жүргізді және Порт-Эверглейдсте тоқтады. «Арчерфиш» 6 қыркүйекте Норфолкке келді, бірақ 12 қыркүйекте Багам аралдарында торпедалық сынақтар жүргізу және Атлант мұхитында арнайы сонарлық сынақтар өткізу үшін Батыс Үндістанға бағытталды. 28 қыркүйекте Норфолкке оралғаннан кейін «Арчерфиш» Жерорта теңізіндегі теңізден тыс дислокацияға дайындық бастады. 12 желтоқсанда Норфолктан шығып, Атлант мұхитын кесіп өтіп, Рождество мерекесін Португалияның Лиссабон портында өткізді және 28 желтоқсанда Жерорта теңізіне кірді. Жерорта теңізінде АҚШ-тың Алтыншы флотымен бірге жұмыс істеген кезде, ол Әскери-теңіз операциялары бас басқармасының «Көлденең сызықтан тестілеу» жобасына қатысты және 1978 жылдың наурыз айында «Собақ балығы» жаттығуына қатысты. 1978 жылдың мамырында Норфолкке келгенімен дислокациясын аяқтады. 2 шілде мен 4 тамыз аралығында «Арчерфиш» мичмандық оқу круизін өткізді, ал 23 тамызда НАТО-ның «Солтүстік Неке» жаттығуына қатыса бастады, ол 8 қазанға дейін жалғасты. Содан кейін ол Норфолкке демалысқа және күтімге оралды, содан кейін 1979 жылдың басында суық ауа райына дайындық жүргізілді. «Арчерфиш» 14 наурызда Арктикаға бағыт алды. Круиз барысында ол полярлық мұз қабатының астынан өтіп, одан 23 рет шықты, соның ішінде бір рет Солтүстік полюсте. «Арчерфиш» 11 мамызда Англияның Плимут қаласына алты күндік сапармен келді, содан кейін Бельгияның Зеебрюгге қаласына жол тартты. 21 мамызда Бельгиядан шығып, Нью-Лондонға бағытталды, ол қайтадан өзінің үй портына айналды, 5 маусымда келді. 1979 жылдың шілде айының ортасында «Арчерфиш» жөндеу және өзгерістер енгізу үшін Мэн штатындағы Киттеридегі Портсмут әскери кеме құрылыс шебіне кірді. 3 қазанда қайтадан теңізге шығып, акустикалық сынақтар мен қару сынақтарын өткізу үшін Батыс Үндістанға бет алды. 21 қарашада Нью-Лондонға келді және жыл соңына дейін күтіммен айналысты.
1980 жыл
1980 жылғы 23 қаңтарда "Арчерфиш" Атлант мұхитында өткен RANGEX 1–80 атты көп кемелі су асты кемелеріне қарсы жаттығуға қатысу үшін теңізге шықты. 1980 жылғы 10 ақпанда Нью-Лондонға оралып, 1980 жылдың наурыз айының ортасында Вирджиния штатының Хэмптон-Роудс қаласына, сосын Ньюпорт-Ньюс қаласындағы Newport News Shipbuilding кеме жасау-жөндеу зауытына гидролокациялық дөңгелекті ауыстыру үшін барды. Бұл жұмыс 1980 жылғы 1 сәуірде аяқталды, ал "Арчерфиш" тағы бір рейске дайындалу үшін Нью-Лондонға қайтып келді. 1980 жылғы 23 мамырда "Арчерфиш" Нью-Лондоннан Солтүстік Атлант мұхитына арнайы операциялар жүргізу үшін кетті. Сапар барысында ол Норвегия мен Батыс Германия порттарына атырып, 1980 жылғы 25 тамызда Нью-Лондонға оралды. 1980 жылдың қазан айының ортасында "Арчерфиш" Багам аралдары маңында торпедаларды сынау үшін Вест-Индияға қайта оралды. Нью-Лондонға қайту алдында ол Норфолк портында демагнетизациядан өтті, содан кейін 1980 жылғы 30 қазанда Нью-Лондонға келді. 1980 жылғы 17 қарашада Атлант мұхитындағы су асты кемелеріне қарсы жаттығу 2–81-ге қатысу үшін теңізге шықты. 1980 жылғы 26 қарашада жаттығуды аяқтағаннан кейін, ол Нью-Лондонға бірқатар тексерулерді бастау үшін оралды.
1981-1986 жылдар
Арчерфиш 1981 жылдың басына дейін Нью-Лондоннан операцияларын жалғастырды. 1981 және 1982 жылдары ол Жерорта теңізіне екі жазғы іссапармен, ал күз және қыс айларында Нью-Лондоннан қалыпты жұмыстармен ауыстырып келді. 1983 жылдың ақпанында ол Мэн штатындағы Портсмут теңіз кеме құрылысы кемежайында (Portsmouth Naval Shipyard) толық жөндеуге кірісті. Ұзақ жөндеу кезеңі 1984 жылдың қазан айына дейін жалғасты, содан кейін ол Коннектикут штатының Нью-Лондонынан қызметін қайта бастады. Осы операцияларға 1985 жылы Солтүстік Атлантикаға және 1986 жылы полярлық мұз қапағына іссапарлар кірді, онда ол USS Hawkbill (SSN 666) және USS Ray (SSN 653) кемелерімен кездесіп, Солтүстік полюсте алғашқы үш суасты кемесінің бірдей су бетіне шығуына қатысты.
1987-1998 жылдар
Archerfish 1987 жылдың жазына дейін жергілікті операцияларды жалғастырды, содан кейін ол Жерорта теңізіне жөнелтілді. Келесі маңызды міндеттемесі 1988 жылы Солтүстік полюсте мұз астындағы операцияларға қатысу болды. 1988 жылдың қыркүйегінде Archerfish Вашингтон штатындағы Puget Sound аймағына барып, құрғақ докқа қойылып, күрделі жөндеуден өтті. Онда оған құрғақ палубадағы баспана (Dry Deck Shelter) орнатылды. Жөндеуден кейін 1992 жылдан 1997 жылға дейін Жерорта теңізіне төрт рет жөнелтілді.
Пайдаланудан шығару және жою
Archerfish 1998 жылғы 31 наурызда қызметтен босатылды және сол күні Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. Оның АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Ядролық қуатты кемелер мен су асты кемелерін қайта өңдеу бағдарламасы бойынша Вашингтон штатының Бремертон қаласындағы Пьюгет Саунд кеме құрылыс-жөндеу кешенінде бөлшектеу жұмыстары 1998 жылғы 6 қарашада аяқталды.