Кіріспе
Барселона және Каталония княздығының билеушісі, 9-18 ғасырлар. Барселона графы (лат. comes Barcinonensis) – Барселона графтығының билеушісі және Каталонияның дәстүрлі құқықтары мен конституцияларына сәйкес, Каталония тарихының көп бөлігінде, 9-шы ғасырдан 18-ші ғасырға дейін Каталония княздығының да билеушісі болған. 1164 жылдан бастап Арагонның II Альфонсосы мен Барселонаның I Альфонсосымен Барселона графының лауазымы Арагон патшасының лауазымымен біріктірілді, ал 16-шы ғасырдан кейін Испания патшасының лауазымымен біріктірілді.
The count of Barcelona (, lang es, , comes Barcinonensis) was the ruler of the County of Barcelona and also, by extension and according with the Usages and Catalan constitutions, of the Principality of Catalonia as Princeps for much of Catalan history, from the 9th century until the 18th century. After 1164, with Alfonso II of Aragon and I of Barcelona, the title of count of Barcelona was united with that of king of Aragon, and after the 16th century, with that of king of Spain.
Тарих
Император Карл Великий 801 жылы Эбро өзенінің солтүстігіндегі аймақты жаулап алып, Барселона қаласын басып алды. Одан кейін ол осы жерлерді, тарихшылар Марка Испаника деп атап кеткен, түрлі округтерге бөліп ұйымдастырды. Олардың бірі – Барселона округі болды, ал оның астанасы Барселона қаласы еді. Барселона графы, көбінесе басқа округтерді де басқарып, аймақта біртіндеп басымдыққа ие болды. Графтық билік бір отбасының мұрасы болған соң, графтардың франк үстемдігіне қатысты байланысы әлсіреп, әсіресе Капетингтер әулеті Каролингтерді ығыстырғаннан кейін одан да нашарлады. 1150 жылы граф Раймонд Беренгар IV Арагон патшайымы Петрониллаға үйленді. Олардың ұлы Альфонсо граф және Арагон королі болып, Арагон тәжін құрды. Корбейль шартында (1258 жыл) Франция королі Людовик IX Францияның округқа қатысты тарихи құқықтарынан ресми түрде бас тартты. 1516 жылы Кастилия королевасы Жоанна Каталония мен Арагонды мұраға алып, Испания монархиясын құрды. Барселона графының титулы испан монархиясының көптеген мұралық титулдарының бірі болып сақталды. 20-шы ғасырда, Испания тағының қуылған мұрагері Хуан де Борбон Барселона графы титулын қабылдағанда, бұл титул қайтадан маңызға ие болды. Осылайша ол Испанияның қазіргі патшасы екенін мәлімдемей, тек тарихи патшалық титулын алды, әсіресе оның ұлы Хуан Карлос Испанияның сол кездегі билеушісі Франсиско Франконың болашақ мұрагері болғаннан кейін. 1977 жылы Хуан Карлос Франконың 1975 жылы қайтыс болуынан кейін патша болғаннан соң, ол таққа құқығынан бас тартқан әкесіне графтық титулды ресми түрде табыс етті. Хуан 1993 жылы қайтыс болғанға дейін осы титулды сақтап, содан кейін ол Хуан Карлосқа қайтарылды. Хуан де Борбонның әйелі 2000 жылы қайтыс болғанға дейін Барселона графинясы титулын пайдаланды.
Династиялық емес (каролингтер империясының билеушілері тағайындаған), 801878
Осы кезеңде Барселона округі Шығыс Пиренейде орналасқан және Готия немесе Марка Испаника деп аталатын шекаралық аймақтың көптеген округінің бірі болды. Осы шекаралық аймақтың графтарын Каролингтер билігі тағайындады. Аты-жөніСуретіБилік мерзіміЕскертпелерБера 801–820 Геллоне Вильгельмінің ұлы, сонымен қатар Разес және Конфлент (790–820), Жирона, Бесалу, Аусона (812/817–820) графтары, қызметтен алынды. Рампон (Rampó) 820–826 сондай-ақ Жирона және Бесалу графтары. Бернар I (Берна I) 826–832 Геллоне Вильгельмінің ұлы, сонымен қатар Септимания маркграфы (834–835) және Императорлық камерарий (829–830), қызметтен алынды. Беренгер 832–835 сонымен қатар Тулуза графы. Бернар I (Берна I) 836–844 қалпына келтірілді, Карл Батырдың бұйрығымен өлім жазасына кесілді. Сюнифред 844–848 Каркассонның Беллоның ұлы немесе күйеу баласы, сонымен қатар Аусона, Бесалу, Жирона, Нарбонна, Агде, Безиер, Лодев, Мельгейл, Сердания, Ургел, Конфлент және Ним графтары. Вильгельм (Гийлем) 848–850 Бернар I-нің ұлы, сонымен қатар Тулуза графы (844–850), көтеріліс жасап, қаза тапты. Алеран 850–852 сонымен қатар Эмпури және Руссильон графтары және Септимания маркграфы. Одалрик 852–858 Хунфридтің ұлы, Истрия маркграфы, сонымен қатар Жирона, Руссильон, Эмпури және Септимания маркграфы. Хамфрид 858–864 Хунфрид II-нің ұлы, Ретия герцогы, сонымен қатар Жирона, Эмпури, Руссильон және Нарбонна графтары және Готия маркграфы. Бернар II (Берна II) 865–878 Бернар Пуатьедің ұлы, сонымен қатар Жирона графы және Готия мен Септимания маркграфы, көтеріліс жасады.
Трастамара әулеті 1412-1462 жылдар
Мартин заңды мұрагерлерсіз қайтыс болды (тақ отыру аралығы 31 мамыр 1410 – 24 маусым 1412). 1412 жылғы Каспе келісімі бойынша Барселона графтығы және Арагон тажының қалған иеліктері Трастамара әулетінің бір тармағына өтті. АтыПортретіБилеу мерзіміЕскермелерФердинанд I Адал 3 қыркүйек 1412 – 2 сәуір 1416 Ол Мартин I-нің жүрегі туысы және Трастамара әулетінің Барселона графы болған бірінші адам. Альфонс IV Ұлылықпен ерекшеленген 2 сәуір 1416 – 27 маусым 1458 Ол Фердинанд I-нің ұлы болды. Иоанн II Сенімсіз немесе Әділ 27 маусым 1458 – 1462
Каталондық азамат соғысы 1462-1472 жылдар
Каталондық Азамат соғысы кезінде Каталон билігі Барселона графының титулын үш шетелдік монархқа берді. АтыПортретБилік еткен жылдарыЕскермелерГенрих I, әлсіз1462 – 1463 Фердинанд I-нің немересі болғандықтан, ол да Трастамара әулетінен тегін алып жүрген. Португалияның Петр IV1463 – 1466 Ол Петр III-нің шөпшешесі болды. Рене I1466 – 1472 Ол Джон Оңшылдың немересі болды. Ол сонымен қатар Прованс графы болды.
Трастамара әулеті (қайта қалпына келтірілді) 1472-1555
Каталондық азамат соғысынан кейін Трастамара әулеті Барселона графы титулын қайта алып, Каталония княздығының билеушілері болды. Аты-жөніПортретіТөңкерілген кезеңіЕскермелерЖохан II Сенімсіз немесе Әділ1472 – 20 қаңтар 1479 Ол Альфонс IV-нің бауыры болды. Каталониялықтар оған қарсы Каталондық азамат соғысында шықты, содан кейін оны Барселона графы қылып қайта орнатты. Фердинанд II20 қаңтар 1479 – 23 қаңтар 1516 Ол Жохан II-нің ұлы болды. Жоанна23 қаңтар 1516 – 12 сәуір 1555 Ол Фердинанд II-нің қызы болды. Оның билеуі формалды болды, өйткені оның ұлы Чарльз бірге биледі.
Габсбургтер әулеті 1516-1641 жылдар
АтауыПортретТөңдеуШарльз I (император)14 наурыз 1516 – 12 сәуір 1555 (регент ретінде)12 сәуір 1555 – 16 қаңтар 1556 (жалғыз билеуші ретінде) Ол королева Иоанна мен Кастилияның Филипп I-нің ұлы болды. Анасы 1555 жылы қайтыс болғанға дейін ол регент болды, бірақ іс жүзінде билеуші еді. 1555-1556 жылдары ол жалғыз билеуші болды. Ол анасы қайтыс болғанға дейін граф емес еді және Каталония билігімен жақсы қарым-қатынаста болғандықтан, олар оған Каталония ханзадасы атағын берді. Филипп I16 қаңтар 1556 – 13 қыркүйек 1598 Шарльз I-нің ұлы. Филипп II13 қыркүйек 1598 – 31 наурыз 1621 Филипп I-нің ұлы. Филипп III31 наурыз 1621 – 1641 Филипп II-нің ұлы. Ол Каталонияның тәуелсіздігін шектеуді қалады, ал Каталония билігі оған Жүгіншілер соғысында қарсы тұрды. Барселона графының атағы Каталония соты Франциядағы Бурбон әулетіне берілді.
Бурбондар әулеті Францияда (Жегін жинаушылар соғысы), 16411659
АтыПортретіТәуелділік кезеңіЕскертпелерЛуи I (Францияның XIII Людовигі)27 қыркүйек 1601 – 14 мамыр 1643 1641–1643 Орақ соғысы кезінде, Каталония княздығының Генерал штаттары (Braços Generals) 1641 жылдың 21 қаңтарында Франция королі XIII Людовикті Барселона графы ретінде I Луи деп жариялады.Луи II (Францияның XIV Людовигі)5 қыркүйек 1638 – 1 қыркүйек 1715 1643–1652 және 1697 Орақ соғысы кезінде ол әкесінен Барселона графы титулын мұраға алады. 1652 жылы ол Россильонға алмасу үшін Филипп III пайдасына титулдан бас тартады.
Габсбургтер әулеті (қайта қалпына келтірілді) 1659-1700
АтыПортретТөңдеуФилип III1641 – 17 қыркүйек 1665Филип II-нің ұлы. Ол Барселона графы лауазымына қайта орнатылды. Карл II17 қыркүйек 1665 – 1 қараша 1700Филип III-нің ұлы. 1697 жылы Вендом герцогы басқаратын француз әскерлері Барселонаны жаулап алды, соның салдарынан Франция королі Людовик XIV бірнеше айға Барселона графы болып қайта тағайындалды. 9 қаңтар 1698 жылы Рисвик шарты бойынша Каталония (Барселонаны қоса) Карл II-ге қайтарылды.
Испания мұрагерлік соғысы (1700-1714)
Карл II өзінің мұрагері ретінде Людовик XIV-нің кіші немересі Анжудың Филиппін тағайындады. Еуропаның басқа елдері бұл Францияға тым көп билік береді деп ойлады. Олар Испания патшасы ретінде тағы бір үміткерді, Австрияның эрцгерцогы Карлді таңдауға тырысты, осылайша Испания мұрагерлік соғысы басталды. Каталониялықтар осы ірі қақтығыстың ортасында қалды. Олар бастапқыда Филипті қолдады, бірақ кейіннен Каталония конституциясын құрметтейтін және біртұтас монархия жүйесін сақтауға міндеттенген Карлға адалдықтарын ауыстырды. Дегенмен, Филип соғысты жеңіп алды. АтыПортретТәуелділікФилип IV1700 – 1705Филип III-нің шөбересі. Карл III1705 – 1714Филип III-нің ұлы.
Бурбондар әулеті (Испания бөлімшесі) 1714-1808
1714 жылы каталондықтар Испания тағына үміткер жалғыз қалған Филипп Анжуға қарсы соғыста жеңіліске ұшырады. Жаңа патша Филипп V «Nueva Planta» жарлықтары арқылы Каталония конституциясын жойып, Арагон тажын таратып жіберді. Каталония княздығы Кастилия тағының бір провинциясына айналды, осылайша Барселона графының атағы саяси маңызы мен билігінен айырылды. Содан бері Барселона графтарының нөмірі Кастилия тағының нөмірімен сәйкес келеді. Сондықтан Анжулық Филипп 1702 жылы каталондықтар тарапынан «Фелип IV» деп аталса, 1714 жылы каталондықтарға қарсы соғыста жеңіске жеткеннен кейін Барселона графының атағын алғанда өзін «Фелип V» деп атады. АтыПортретБилеу мерзіміЕскермелерФилип V1714 – 15 қаңтар 1724Ол Филип III-нің шөбересі, бұрын Фелип IV деп аталған. Людовик I15 қаңтар 1724 – 31 тамыз 1724Испанияның Филипп V-нің ұлы. Филипп V (екінші билеу мерзімі)6 қыркүйек 1724 – 9 шілде 1746Бұрын Фелип IV деп аталған. Фердинанд VI9 шілде 1746 – 10 тамыз 1759Филип V-нің ұлы. Карл III10 тамыз 1759 – 14 желтоқсан 1788Филип V-нің ұлы. Карл IV14 желтоқсан 1788 – 19 наурыз 1808Карл III-нің ұлы. Фердинанд VII19 наурыз 1808 – 6 мамыр 1808Карл IV-нің ұлы.
Бонапарт үйі 1808-1813 жылдар
1808 жылы Карл IV және оның ұлы Фердинанд Испания тажының құқықтарынан бас тартып, оларды император Наполеонға берді, ол өзі үшін Барселона графы атағын қалдырды. 1812 жылы Каталония княздығын толық әскери бақылауға алған соң, ол оны Испаниядан бөліп, Француз империясына қосты. Наполеон I, император 1808–1813 жылдары Каталонияны 4 жаңа департамент ретінде Француз империясына қосып алды.
Бурбондар үйі (реставрацияланған) 1813-1868
АтыПортретТөңкерілісЕскермелерФердинанд VII (қайта орнатылған) 4 мамыр 1814 – 29 қыркүйек 1833 Карл IV-нің ұлы. Изабелла II29 қыркүйек 1833 – 30 қыркүйек 1868 Фердинанд VII-нің қызы. Испанияның Изабелла патшасы либералды революциямен құлатылып, жер аударылды.
Савой әулеті 1870-1873
Қысқа уақыт республикалық кезеңнен кейін испан үкіметі корольдік және оның қосымша атақтарын (оның ішінде "Барселона графы") Аоста герцогы Амадеоға, Италия королі Виктор Эммануэль II-нің ұлына ұсынды. АтауыПортретТөңкеріс кезеңіЕскермелерАмадео I16 қараша 1870 – 11 ақпан 1873 Қысқа патшалықтан кейін Амадео тақтан бас тартты.
Бурбон үйі (реставрацияланған) 18741931
А pronunciamiento Амадео I тақтан басқаннан кейін құрылған республикалық үкіметті құлатты және Бурбондарды Испания корольдері ретінде қайта орнатты. АтыПортретіТәуелсіздік туралы жазбаларыАльфонс XII1874 жылдың 29 желтоқсаны – 1885 жылдың 25 қарашасыИзабелла II-нің ұлы. Альфонсо XIII1886 жылдың 17 мамыры – 1931 жылдың 14 сәуіріАльфонс XII-нің ұлы. 1931 жылдың 12 сәуірінде өткен муниципалитет сайлауларында республикашылар кеңесшілердің жалпы көпшілігін жеңе алмаса да, ірі қалаларда үлкен басымдыққа ие болды. Бұл сайлаулар монархияға қатысты референдум ретінде қарастырылды, король елден кетіп, 1931 жылдың 14 сәуірінде Екінші испан Республикасы жарияланды.
Бурбондар әулеті (көшіп-қонуда) 19311975
2-ші испан республикасы және Франко диктатурасы кезінде Бурбондар эмиграцияда болып, «Барселона графы» атағын қоса, династиялық титулдарын сақтап қалды. Аты-жөніПортретіБилеу мерзіміЕскертпелерАльфонс XIII (эмиграцияда) 1931 жылғы 14 сәуір – 1941 жылғы 28 ақпан. Құлатылған және эмиграциядағы король Испания тағы мен оған байланысты титулдарды сақтап қалды. Хуан III (эмиграциядағы талапкер) 1941 жылғы 15 қаңтар – 1975 жылғы 22 қараша. Альфонс XIII-тің ұлы. Әкесінің қайтысынан кейін таққа құқығын иелену үшін ол Барселона графы атағын пайдаланды.
Бурбон үйі (реставрацияланған) 1975 қазіргі күн
1947 жылы 26 шілдеде Испания корольдік деп жарияланғанымен, 1969 жылға дейін монарх тағайындалмады, ол кезде Франко Бурбон әулетінен Хуан Карлосты өзінің ресми мұрагері етіп белгіледі. 1975 жылы 20 қарашада Франконың қайтысымен Хуан Карлос Испания королі болды. Аты-жөніСуретіТәуелділік мерзіміЕскертпелерJuan III 1977 – 19931977 жылы оның ұлы Хуан Карлос I, испан тағына талап ету құқығынан бас тартып, оған құрмет ретінде Барселона графы атағын ресми түрде берді. Хуан Карлос I 22 қараша 1975 – 1977 Альфонсо XIII-нің немересі. Әкесінің қайтысынан кейін Барселона графы атағын қайта алды. Ол ұлы Фелипе үшін тақтан бас тартты. Felipe VI 19 маусым 2014 – қазіргі уақыт Испанияның қазіргі королі және Барселона графы (басқа да атақтары бар).