Кіріспе

Испан әулиесі Фермин (сонымен қатар Фирмин, латынша Firminus; испанша Fermín) – Испанияның Наварра аймағының қамқоршысы ретінде дәстүрлі түрде құрметтелген, аңызға толы қасиетті адам және шейіт. Оның қазасы Деций (250) немесе Диоклетиан (303) қудалауларымен байланысты болуы мүмкін. Ферминнің үшінші ғасырда өмір сүргені айтылса да, оның аңызы тоғызыншы ғасырда пайда болған. Бұл аңыздың бастауы, әрине, Сент-Ферминге деген құлшынысты таратуға тырысқан Тулуза дін ауданынан шыққан. Егер тарихи Фермин болған болса, ол толығымен беймәлім және, мүмкін, ол – жазбадағы бір ғана есім, оның айналасында нұсқаулық аңыз құрастырылған. Аңыз бойынша, Памплоналық сенатор Фирмус Христиан дініне Онestус арқылы көшкен және Сатурнинге Памплонаға келіп, оны крещение рәсімінен өткізуге көндірген. Сол жерде епископ көптеген адамдарға уағыз айтып, үш күн ішінде шамамен 40 000 адамды крещение рәсімінен өткізген. Фирмустың ұлы Фирмин (Фермин) христиандық білімін Онestусқа сеніп тапсырды және 31 жасында Тулузаға Сатурниннің ізбасары Хонораттың қасиеттілікке бағыштауына барды. Содан кейін Фермин Солтүстік Галлияға уағыз айтуға барып, Амиен қаласымен байланысты болды. Ол қудаланды және соңында шейіт болды. Сатурнин Тулузаның алғашқы епископы болды, ол «Деций мен Гратустың консулдығы» кезінде (б.з. 250 ж.) жіберілген. Ол шейіт болды (дәстүр бойынша 257 ж.), ерекше айта келерлік жайт, оның аяқтарын бұқаға байлап, өлімге сүйреп әкелді, бұл шейіт болу кейде Ферминге ауыстырылады. Тулузадағы ең көне шіркеу, Нотр-Дам дю Таурға («Бұқаның Анасы») арналған, әлі де бар, бірақ қайта салынған. 11 ғасырдағы Сен-Сернин базиликасы, Франциядағы ең үлкен сақталған романдық құрылыс, оның орнын басып алса да, шіркеу бұқа тоқтаған жерде салынған деп айтылады. Көбінесе, ол бұрын христиандыққа дейінгі қасиетті бұқаға, мысалы Митраның бұқасына арналған жерде салынған. Капитолийден тікелей өтетін көше Нотр-Дам көшесі емес, Ду-Тур көшесі деп аталады. Сан-Кернин (Сатурнин) – Памплонаның қамқоршысы. Фермин жергілікті аңыз бойынша Тулузада дін қызметкері болып тағайындалды және Памплонаға оның алғашқы епископы ретінде оралды. Бірнеше жылдан кейін ол Аквитания, Оверния және Анжу арқылы Евангелиені уағыздады, содан кейін Францияның Амиен қаласында қоныстанды, онда ол сонымен қатар Амиен епискобы болып тағайындалды. Амиендегі жергілікті билік оны түрмеге жаптырып, кейіннен басын шапты.

Құрмет

Амиендегі Сент-Ашель аббаттығы 1085 жылы Ферминнің бейіті орналасқан жерде салынды. Аббат шіркеуінің ғибадатханасының астында Ферминнің денесі керемет түрде табылған орында мазар бар. Аңыз бойынша, денесінің орны Амиен епископы Сальвиусқа ашылды, ол оны Амиен соборына жеткізуді ұйымдастырды. Орта ғасырлар мен қазіргі заманға дейін Сент-Ферминге құрмет көрсету Амиен үшін зор діни және экономикалық маңызға ие болды. Әулиенің қабірлерінің көпшілігі Амиенде сақталған, оларды табу туралы әңгімелер тарады. Ол Амиен соборындағы көптеген көрнекті өнер туындыларында бейнеленген. 1196 жылы әулиенің бір бөлігі Памплонаға әкелінгенде, қала осы оқиғаны жыл сайынғы мерекемен атап өтуді шешті. Ғасырлар бойы әулиелердің мерекесі, ежелгі жылдық жәрмеңке, бұқалардың шабуылы және одан кейінгі бұқа күресі бірігіп кетті. Памплонадан басқа, Фермин Наварраның басқа да жерлерінде, мысалы Лесакада, Regata del Bidasoa фестивалінде құрметтеледі. Сан-Фермин-де-Алдапа базиликасында әлі күнге дейін 25 қыркүйекте Сент-Ферминнің шейіттігі еске алынады. Оған дейінгі бейсенбіден жексенбіге дейін Наваррияда (Памплона маңы) және собордың жанында көптеген мерекелік шаралар өтеді. Мерекелік шаралар Наварриядан келген жас жігітке "кішкентай мэр" атағы беріліп, ошақ жағуымен басталады. Памплонадағыдай, мерекелердің соңында Pobre de Mí (Кедей мен) деп аталатын арнайы салтанатты рәсім өтеді. Боустегі (Англия) Йоркширде белгісіз "Сент-Фармин" атты құпия құдық бар. Солтүстік Кроулиде Сент-Фермин есімімен аталған монастырьдің бар екені Domesday Book-та (i.149a) тіркелген; шіркеу ауласында қасиетті құдық болған, ал 1298 жылы рұқсатсыз сапарлар тоқтатылған. Линкстегі Тюрлби шіркеуі Сент-Ферминге арналған. Англиядағы тағы бір Сент-Фермин Торниде, Кембриджширде орналасқан. Бұл оқиғалар Англо-саксон Англиясында Фирминге құрмет көрсетілгенін көрсетеді. Сан-Фермин фестивалі Наварра аймағындағы Памплона қаласында жыл сайын 6-14 шілде аралығында тойланады. Бұқалардың шабуылына байланысты ол халықаралық деңгейде танымал болды, онда бұқалар ескі қаланың көшелері арқылы бұқа сарайына дейін жүгірушілермен бірге жетеледі. Фиесталар Наварраның қасиетті әулиесі Ферминнің құрметіне өткізіледі, бірақ соңғы жылдары діни маңызы екінші орынға түскен сияқты.