Кіріспе

Виго () — Испанияның Галисия автономды облысының Понтеведра провинциясындағы қала және муниципалитет. Иберия түбегінің солтүстік-батысында, Атлант мұхитының оңтүстік жағалауындағы Риа де Виго шығанағында, Риас Баихас бұғазының ең оңтүстік бөлігінде орналасқан. Виго – Виго комаркасының орталығы. Муниципалитеттің ауданы км² және 2022 жылғы мәлімет бойынша, ауылдық округтерді қоса алғанда, 292 374 адам тұрады. Бұл Галисиядағы ең көп халқы бар муниципалитет. Муниципалитет аумағына Галисияның Атлантикалық аралдары ұлттық паркінің құрамына кіретін Сиес аралдары да кіреді. Виго француздық Stellantis Vigo зауыты мен портының арқасында аймақтың маңызды экономикалық орталықтарының бірі болып табылады. Португалия – Испания шекарасына жақын орналасқан Виго, Галисия – Солтүстік Португалия Еурорегионының құрамына кіреді. Еуропалық Балық шаруашылығын бақылау агенттігінің бас кеңсесі Вигода орналасқан.

Тарих

Ерте орта ғасырларда Виго кішкентай ауылы галисиа тілінде сөйлейтін көршілес қалалардың, әсіресе Туидің аумағының бір бөлігі болды және бірнеше рет викингтердің шабуылына ұшырады. Бірақ, оның халқының саны соншалықты аз болғандықтан, тарихи тұрғыдан алғанда, ол 15 ғасырға дейін, алғашқы жазбалар пайда болғанға дейін, нағыз қала деп есептелмеді. 16 және 17 ғасырларда қала бірнеше рет шабуылға ұшырады. 1585 және 1589 жылдары ағылшын қарсы флотының сәтсіз шабуылы кезінде Фрэнсис Дрейк қалаға шабуыл жасап, уақытша басып алып, көптеген ғимараттарды өртеді. Бірнеше онжылдықтан кейін түрік флоты қалаға шабуыл жасауға тырысты. Осының нәтижесінде, 1656 жылы Испанияның Филипп IV патшалығы тұсында қаланың қабырғалары салынды. Олардың бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. Осы кезеңде, шабуылдарға қарамастан, Виго алғашқы саудасын дамытып, Испания патшаларынан бірнеше жеңілдіктер алды. 1702 жылы Виго шығанағында шайқас болды, ал 1719 жылы Вигодан шыққан испан флоты Шотландияға шабуыл жасауға тырысқандықтан, жақыптарды қолдау мақсатымен, қала он күнге британ әскерлерімен басылып алынды.

Орналасқан жері

Солтүстік-шығысында Виго Редондела муниципалитетімен, шығысында Мос, оңтүстігінде О Порриньо және Гондомар, оңтүстік-батысында Нигран қалаларымен шектеседі. Бұхтаның ар жағында Кангас және Моаня муниципалитеттері орналасқан.

Климат

Виго Кёппен климаттық жіктелімі бойынша мұхиттық климат "Cfb" пен жылы жазғы Жерорта теңізі климаты "Csb" арасындағы ауыспалы климатқа ие. Виго Галисиядағы ең жаңбырлы қала, бірақ жазда жауын-шашын азаяды. Виго климаты Солтүстік Американың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы мұхиттық климаттың бір түріне көбірек ұқсайды. Қаладағы ең жоғары температура 2016 жылдың 7 тамызында тіркелген. Виго қыстағы тым жаңбырлы ауа райымен белгілі. 1978 жылдың желтоқсанында метеостанцияда бір ай ішінде жауын шашын болды. Сол айдың 7 желтоқсанында бір күні ішінде жауын шашын тіркелді. 1981-2010 жылдар аралығындағы орташа көрсеткіш бойынша, жылына 129,2 күн жаңбыр жауады, яғни қатты жаңбыр жиі болады. Әуежай, онда өлшемдер алынады, Риа-де-Виго сағасының жағалауында орналасқан қаладан әлдеқайда ішкі жақта және жоғарырақ орналасқан, сондықтан жыл бойы ауа райы жылырақ болады.

Демография

2018 жылы Виго муниципалитетінде 293 642 тұрғын болды (қалада – 198 537 адам), ал кеңейтілген метрополиялық халқы 478 508 адамды құрады. Бұл Понтеведра провинциясының оңтүстік бөлігінде орналасқан және Испаниядағы 14-ші ірі метрополиялық аймақ болып табылады. 2020 жылы INE деректері бойынша, 2020 жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтерге сәйкес, жалпы халық саны 482 858 адамды құрады, оның ішінде 296 692 адам Виго муниципалитетінде тұрды, бұл метрополиялық аймақтың жалпы халқының 61,44% -ын құрады. 2019 жылы қалада 15 319 шетелдік тұрды, бұл жалпы халықтың 5,2% -ы. Басты ұлттар: португалдар (12%), венесуэлалықтар (9,2%), бразилиялықтар (9%), румындар (7,5%), колумбиялықтар (6,5%), сенегалдықтар (4%) және қытайлықтар (3%). 2013 жылғы деректерге сәйкес, тіл бойынша халықтың 7,68% галисиан тілінде ғана, ал 51,39% испан тілінде сөйледі; 11,38% испан тілінен гөрі галисиан тілінде жиі сөйлейді, ал 29,55% галисиан тілінен гөрі испан тілінде жиі сөйлейді. Бұл Вигоны Галисиядағы галисиан тілінде ең аз сөйлейтін қала етті. Виго метрополиялық аймағының құрылуы 2016 жылы мақұлданды, бірақ құрылғаннан бері тоқтап қалды. Еуропалық Одақтың Өңірлік және қалалық саясат бас басқармасы Вигоға 21 муниципалитет пен 541 000 тұрғыны бар кең функционалдық қалалық аймақ (ФҚА) мәртебесін берді.

Үкімет және әкімшілік

Виго – Испаниядағы жергілікті өзін-өзі басқарудың ең төменгі деңгейі болып табылатын муниципалитет. Аюнтаменто (галисиан тілінде консельо) – муниципалитеттік үкімет пен басқаруды жүзеге асыратын орган. Консельоның толық құрамын 27 сайланған муниципалитет кеңесшісі құрайды, олар өз кезегінде қала әкімін сайлайды. Соңғы муниципалитет сайлауы 2019 жылдың 26 мамырында өтті, нәтижесінде Галисияның социалистік партиясынан 20 кеңесші, Халық партиясынан 4, «Виго толқыны» (Marea de Vigo) партиясынан 2 және Галисия Ұлттық блогынан 1 кеңесшіден тұратын толық құрам қалыптасты. Қазіргі қала әкімі – Абель Кабальеро (Испанияның социалистік жұмысшылар партиясы), ол 2007 жылдан бері қатарынан төрт мәрте сайланды.

Жағажайлар

Виго муниципалитетінде 47 шығанақ пен жағажай бар, оның ішінде су спорты үшін толқындары бар құмды аймақтар, жабайы шығанақтар, отбасылық жағажайлар, нудистік жағажайлар және қалалық жағажайлар кездеседі. Бұл шығанақтар мен жағажайлардың кейбіреулерінде пайдаланушылар үшін түрлі жабдықтар мен қызметтер бар, мысалы, спорт алаңдары, душ, аяқ жуу орындары, дауыс жариялау жүйесі, серуендеу жолы, Қызыл Кресттің құтқарушылар мен құтқару бекеті, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған учаскелер және т.б. 2020 жылдың маусым айында Экологиялық және тұтынушылар білімін арттыру қауымдастығы (ADEAC) Вигодағы келесі 10 жағажайға «Көк ту» белгісін берді: Аргазада, Канидо, Каррил, Фонтаинья, Муиньос-де-Фортиньон, Пунта, Родас, Самил, Томбо-ду-Гато және Вао.

Экономика

Вигоның экономикасы балық шаруашылығы, өнеркәсіп, сауда, туризм және қызмет көрсету салаларымен байланысты әртараптандырылған. Ол көбінесе А Коруньямен бірге Галисияның экономикалық және өнеркәсіптік дамуының маңызды орталықтарының бірі деп есептеледі.

Балық шаруашылығы

Виго – әлемдегі ірі балық аулау компанияларының көптеген негізгі порты, мысалы, Pescanova және Iberconsa, сонымен қатар Галисияның консервіленген және өңделген балық өнеркәсібінің ең маңызды орталығы. Вигодағы балық шаруашылығы 32 000-нан астам тікелей және жанама жұмыс орнын қамтамасыз етеді және жылына 1 миллиардтан астам евро айналым тудырады. Виго портында 660-тан астам балық аулау кемесі тіркелген, бұл оны адамдарға арналған таза балықты сатудағы әлемдегі маңызды порттардың біріне айналдырады, жыл сайын шамамен 800 000 тонна балық өткізіледі. Виго қаласында өнеркәсіптік балық аулауға қатысты конгрестер мен сауда көрмелері үнемі өткізіледі, мысалы, Дүниежүзілік тунна конференциясы (екі жылда бір рет), Conxemar (жыл сайын) және Дүниежүзілік балық аулау көрмесі (1973 жылдан 2009 жылға дейін мерзімді түрде өткізілді). Виго қаласында Еуропалық балық шаруашылығын бақылау агенттігі орналасқан.

Өнеркәсіп

Виго - Галисияның жетекші өнеркәсіптік аймақтарының бірі, онда автомобиль зауыты, кеме жасау кешендері және автомобиль және теңіз салаларындағы қосалқы өнеркәсіп орналасқан. 1958 жылдан бері Виго қаласында орналасқан Stellantis зауыты аймақтағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады. 2007 жылы ол 545 000 дана көлік өндірді, оның 82%-дан астамы Испаниядан тысқары елдерге сатылды. Биотехнология және басқа да жоғары технологиялық салалар Виго экономикасында маңызды рөл атқарады. Галисия тіліндегі баспа индустриясы қалада маңызды орынға ие, оның ішінде Editorial Galaxia және Editorial Xerais сияқты ірі баспа үйлері бар.

Виго порты

Виго порты 20 км-ден астам ұзындықты алып, 9 км-ден астам доктарды ұсынады. Порттың ең көп трафигі – жалпы жүктер, оның ішінде контейнерлік тасымал, көлік құралдарының RO RO (жаңа көлік құралдары бойынша Ro Ro трафигінде Испанияда екінші орында), табиғи тас және гранит (гранит трафигі бойынша Испанияда бірінші орында), ағаш және консервіленген тағамдар.

Білім

Виго университетінің негізгі кампусы қаланы қоршап тұрған таулардың бірінің үстінде, Заманс приходында орналасқан. Жергілікті көлік қызметі "Vitrasa" кампусты қаламен байланыстыратын шаттлдарды ұсынады. Университет студенттерінің көп бөлігі Вигодан және Галисияның басқа қалалары мен ауылдарынан келеді, олар мұхитты зерттеу және инженерия салаларына баса назар беріле отырып, кең ауқымды білім беру бағдарламаларынан таңдау жасай алады. Виго университеті 1990 жылы Сантьяго-де-Компостела университетінен бөлініп құрылған, сондай-ақ Понтеведра және Оуренсе қалаларында қосымша екі кампусы бар. Заманс кампусы таудың пішінімен үйлесетін қазіргі заманғы архитектураның тамаша мысалдары болып табылатын бірнеше ғимараттарға ие. Бұл ғимараттарды Энрик Мираллес, Альфонсо Пеннелас, Пилар Диес және Альберто Ногерол, Сесар Портела, Габриэль Сантос Зас және Сесар Падрон сияқты сәулетшілер жобалаған.

Тіл

Виго, Галисия қаласы болғандықтан, екі ресми тілі бар: Галисия және испан тілі, қазіргі кезде екіншісі көбірек қолданылады.

Музыка

A movida viguesa – 1980 жылдары Виго қаласында диктатор Франсиско Франконың қайтысынан кейін туған бостандықтардың гүлденуінен бастау алған, Movida madrileña-ға ұқсас гедонистік мәдени қозғалыс болды. Бұл постмодерн қозғалыстың ең маңызды өкілдері музыканттар еді; әсіресе панк және жаңа толқын тобы болған Siniestro Total, Golpes Bajos, Aerolíneas Federales, Semen Up немесе Os Resentidos сияқты ұжымдар. Қазіргі таңда қалада Иван Феррейро (Los Piratas тобының бұрынғы әншісі) және Мон сияқты танымал топтар әлі де бар.

БАҚ және ойын-сауық

Вигода екі күнделікті газет бар: Испаниядағы ең көне газет – Faro de Vigo және шағын жергілікті газет – Atlántico Diario. Сонымен қатар, "La Voz de Galicia" газетінің жергілікті басылымы да бар. Виго сонымен қатар галисиан тілінде жарық көрген және қазір тоқтатылған "A Nosa Terra" апталық газеті сияқты тарихи газеттердің маңызды орны болды. Вигода жергілікті телеарна да бар: "Televigo". Бұл арна өте танымал болмаса да, қала мэрі Абель Кабальероның арқасында белгілі, ол азаматтардың сұрақтарына жауап беретін хабарлар жүргізеді. Радио хабар таратуға RNE – испандық қоғамдық радио желісі, Radio Galega – галисиалық үкіметтің қолдауымен галисиа тіліндегі радио және бірнеше жеке меншік станциялар ("Radio Vigo Cadena Ser", "Radio Voz Vigo", "Radio ECCA" және т.б.) кіреді. 2000-шы жылдардың басында дәстүрлі медианың веб-сайттарымен қатар бірнеше онлайн жаңалықтар сайты пайда болды (мысалы, "riadevigo.com"). Виго "Metro" бастаған Еуропалық тегін газеттерге де қатысты, сондай-ақ 1990 және 2000-шы жылдары бірнеше тегін журналдар жарық көрді: "20 minutos", "Gaceta Universitaria", "Redacción Xove" және т.б. "España Exterior" газеті де Вигода басылады. Жергілікті деңгейде түсірілген, марапат алған "Mondays In The Sun" (түпнұсқа атауы Los lunes al sol) көркем фильмі Виго портында жұмысын жоғалтқан бірнеше адамның өмірін көрсетеді. Бұл фильм жеке адамның тәжірибесіне емес, жергілікті порт жұмысшыларының ұжымдық тәжірибесіне негізделген.

Спорт

Вигода Испанияның ең маңызды әйелдер баскетбол командаларының бірі – «Сельта», қазір көбінесе «Сельта Индепо» демеушілік атауымен танылады. Олар әдетте әйелдер баскетболының жоғары лигасына қатысады және үш рет чемпионатты жеңіп алған. 2012–2013 маусымында, бірқатар экономикалық қиындықтардан кейін, команда испан әйелдер баскетбол екінші дивизионында өнер көрсетеді. Вигода «Реал Клуб Сельта де Виго» футбол командасы бар, ол 2023–24 маусымынан бастап Ла Лигада ойнайды. Аймақтың әйелдер командасы «Federación Viguesa de Peñas Recreativas El Olivo» Галисиядан әйелдер бірінші дивизионында өнер көрсеткен алғашқы команда болды. Риас-Байшас (Rías Baixas) теңіз спортын дамытуға өте қолайлы жағдай жасайды. 1906 жылы құрылған «Real Club Nautico de Vigo» (RCNV) және 1907 жылы құрылған «Liceo Marítimo de Bouzas» (LMB) сияқты мекемелер теңіз спортын, әсіресе желкендесуді насихаттаудың жарқын мысалы болып табылады. RCNV «Atlantic Week» сияқты маңызды шараларды ұйымдастырады, оның ішінде 2006 жылдың қыркүйегінде «Platu 25» класындағы әлем чемпионаты өтті. Әр тамызда RCNV Пиреней түбегіндегі ең ірі желкенді қайық жарыстарының бірін – «Regata Rías Baixas» жарысын ұйымдастырады. 2006 жылы оған 130-дан астам түрлі қайық қатысты. «Liceo Marítimo de Bouzas» (LMB) яхта клубы, онда 400-ге жуық мүше бар. LMB-де желкендесу және ойын балық аулаудың ұзақ және бай тарихы бар. LMB Галисияның желкендесу күнтізбесінде екі маңызды регата өткізеді: «Regata Vila de Bouzas» және «Regata de Solitarios y a Dos». «Regata Vila de Bouzas» LMB орналасқан ауданның құрметіне арналған. «Regata de Solitarios y a Dos» бір және екі мүшеден тұратын экипаждарға арналған. Бұл екі кезеңнен тұратын қиын жарыс: бірінші кезең Виго шығанағынан өтеді, ал екінші кезең Сиес (Cies) және/немесе Онс (Ons) аралдарының айналасындағы ұзақ жарыс.