Кіріспе

Қытайдың Цзинь әулетінің императоры Кан (322 - 17 қараша 344), жеке аты Сима Юэ (司馬岳), лақап аты Шитун (世同), Шығыс Цзинь әулетінің (266–420) императоры болды. Ол император Миннің ұлы және император Ченгтің толыққанды інісі (осы анадан туған). Ол екі жыл патшалық құрды, содан кейін оның кішкентай ұлы Сима Дан Цзинь императоры Му болып тағайындалды.

Билік құрғанға дейін

Сима Юэ 322 жылы император Миннің екінші ұлы ретінде, оның әйелі император Юй Вэньцзюньден дүниеге келді. 325 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның орнына ағасы император Чэн билікке келген соң, 326 жылы Сима Юэ Ву патшасы болып тағайындалды. 327 жылы оның қарындасы Сима Юй, Ланья патшасы, осы құрметті атақтан бас тартқысы келгендіктен, Сима Юй Куайцзи патшасы, ал Сима Юэ Ланья патшасы болып жарияланды. 326–328 жылдардағы Су Цзюнь бүлігі кезінде Сима Юэ қайда болғаны белгісіз – оның император ағасы сияқты тұтқынға алынып, кепілде ұсталыпты, әлде У патшалығында (Су Цзюнь оған шабуыл жасамаған), әлде басқа жерде болды ма. Ағасының билік кезінде ол түрлі лауазымдарға жоғарылап, бірақ маңызды шешімдер қабылдауға қатыспаған сияқты көрінді. 342 жылдың жазында император Чэн ауыр сырқатқа шалдықты. Оның император Чжоу әйелінен Сима Пи және Сима И деген екі кішкентай ұлы болды. Юй Бин (庾冰), ең жоғары екі шенеунік пен император Чэннің (және Сима Юэнің) туысы, жас император тағайындалса Юй тайпасы билігінен айырылады деп қорқып, император Ченге күшті жау – Кейінгі Жаоның алдында ересектеу император тағайындалуы керек деп көндірді. Император Чэн келісіп, Сима Юені Ланья патшасы етіп тағайындады, басқа жоғары шенеунік Хэ Чунның (何充) қарсылығына қарамастан. Ол көп ұзамай қайтыс болды, ал Сима Юэ таққа отырып, Император Кан болды. (Хэ Чун қарсылығын жасырмады; Император Кан таққа отырғаннан кейін, оған алғыс айтқанда Юй мен Хэге оны император етіп тағайындағандары үшін, Хэ былай деді: «Сіздің императорлық биіктігіңіздің айдаһар сияқты ұша алуының себебі – Юй Бин. Егер менің сөзімді тыңдаса, бізде қазіргі гүлденген билік болмас еді». Император Кан қорланғандай болды, бірақ Хэге қарсы кек алмады (егер Хэ Юй Бинмен жұмыс істеуден аулақ болу үшін жергілікті әкімші болуды сұраса да, оның өтініші қабылданды) және оны құрметтеуді жалғастырды.)

Билік

343 жылдың басында император Канг әйелі Чжу Суанцзиді императорлық әйел етіп жариялады. Кейін 343 жылы император Канның тағы бір туысы Юй И (庾翼) бұрынғы Янның билеушісі Муронг Хуанмен және бұрынғы Лянның билеушісі Чжан Цзюньмен келісімде, Кейін Чжаоға қарсы ірі әскери науқан ұсынды. Көптеген шенеуніктер осы зор жобадан қорқып, бірақ Ю Бинг, Хуан Вэнь (император Канның қарындасы Сима Синганға (司馬興男) үйленген Нанкан ханшайымы) және Сима Вуджидің (司馬無忌) қолдауымен, Кяо ханзадасы император Кан жоспарды бекітіп, әскерлерді жинады. Ю Бинг Ю Имен үйлестіру үшін губернатор болып тағайындалды, ал Хе Чонг оны алмастыру үшін шақырылып, император Канның қайын атасы Чу Пумен (褚裒) бірге қызмет етті (бірақ ол көп ұзамай лауазымынан бас тартты). Дегенмен, Юй И белгісіз себептермен науқанын толыққанды жүзеге асырмады, тек бірнеше шекаралық шабуылдар жасады. 344 жылдың күзінде император Кан ауырып қалды. Ю Бинг пен Ю И оның інісі Сима Юды, Куаиджи ханзадасын император етіп тағайындауды қалады, бірақ Хе Чонг, император Ченге бұрынғы кеңесіне сәйкес, император Канның тақты ұлы Сима Данға беруі керек екенін ұсынды. Император Кан келісіп, Сима Данды тақ мұрагері етіп жариялады. Ол екі күннен кейін қайтыс болды, ал оның орнына бір жасар тақ мұрагері Дан (император Му ретінде) отырды.