Джозеф Мантенья: Американдық актердің өмірбаяны мен мансабы

Кіріспе

Американдық актер (1947 жылы туған)

Джозеф Энтони Мантенья (/m//ɑː//n/'/t//eɪ//n//j//ə/, ; 13 қараша 1947 жылы туған) – американдық актер. 2007 жылдан бері CBS телеарнасының "Criminal Minds" сериалында ФБР-дің жетекші арнайы агенті Дэвид Росси рөлін ойнап келеді. "Симпсондар" анимациялық сериалында мафия боссы Фэт Тонидің дауысын сомдады, алғаш рет 1991 жылғы "Барт – кісі өлтіруші" эпизодында және "Симпсондар" фильмінде (2007) ойнады. Мантенья 1969 жылы Чикагодағы "Hair" мюзиклының қойылымында сахнадағы карьерасын бастады. Ол Дэвид Маметтің Пулитцер сыйлығына ие болған "Glengarry Glen Ross" пьесасының алғашқы американдық қойылымдарында Рихард Рома рөлін сомдағаны үшін "үздік эпизодтық актер" номинациясында Tony жүлдесін және Joseph Jefferson жүлдесін алды, бұл Маметпен ынтымақтастығының бастауы болды. Маметпен ұзақ жылдар бойы байланыста болғандықтан, "A Life in the Theatre", "The Disappearance of the Jews" және "Speed the Plow" пьесаларының премьераларында ойнады. Мантенья Маметтің "Lakeboat" пьесасын да қойды, ол Лос-Анджелесте сәтті көрсетілді. Кейін ол "Lakeboat" фильмінің режиссері болды. Маметтің режиссерлік еткен спектакльдерінен басқа, Мантенья Маметтің "House of Games" (1987), "Things Change" (1988), "Homicide" (1991) және "Redbelt" (2008) фильмдерінде де ойнады. Кинода және телевидениеде Мантенья "Three Amigos" (1986), "The Godfather Part III" (1990), "Forget Paris" (1995) және "Up Close and Personal" (1996) сияқты кассалық табысқа жеткен фильмдердегі рөлдерімен танымал. Ол "First Monday" (2002) және "Joan of Arcadia" (2003–2005) телесериалдарында түсті. Ол үш мини-сериалдағы рөлдері үшін Emmy жүлдесіне ұсынылды: "The Last Don" (1997), "The Rat Pack" (1998) және "The Starter Wife" (2007). Ол сонымен қатар "Corduroy" (1984), "Hoods" (1998) және "Lakeboat" (2000) сияқты фильмдер мен телефильмдердің атқарушы продюсері болды, соңғысын ол өзі де режиссерлік етті. Бұған қоса, ол 1999 және 2001 жылдар аралығында Роберт Б. Паркердің ойдан шығарылған детективі Спенсер рөлін үш телефильмде ойнады және Спенсер романдарының көптеген аудиокітаптарын оқыды.

Joseph Anthony Mantegna (/m//ɑː//n/'/t//eɪ//n//j//ə/, ; born November 13, 1947) is an American actor. He has starred in the CBS television series Criminal Minds since 2007 as FBI Supervisory Special Agent David Rossi. He has voiced the recurring role of mob boss Fat Tony on the animated series The Simpsons, beginning with the 1991 episode "Bart the Murderer", as well as The Simpsons Movie (2007). Mantegna began his career on stage in 1969 in the Chicago production of the musical Hair. He earned a Tony Award for Best Featured Actor in a Play and a Joseph Jefferson Award for portraying Richard Roma in the first American productions of David Mamet's Pulitzer Prize–winning play Glengarry Glen Ross, the first of many collaborations with Mamet. His long standing association with Mamet includes the premieres of A Life in the Theatre, The Disappearance of the Jews and Speed the Plow on Broadway. Mantegna also directed a highly lauded production of Mamet's Lakeboat, which enjoyed a successful theatrical run in Los Angeles. He later directed the film version of Lakeboat. In addition to theatrical appearances directed by Mamet, Mantegna appeared in Mamet's films House of Games (1987), Things Change (1988), Homicide (1991), and Redbelt (2008). In film and on television, Mantegna is best known for his roles in box office hits such as Three Amigos (1986), The Godfather Part III (1990), Forget Paris (1995), and Up Close and Personal (1996). He starred in the television series First Monday (2002) and Joan of Arcadia (2003–2005). He has earned Emmy Award nominations for his roles in three different miniseries: The Last Don (1997), The Rat Pack (1998), and The Starter Wife (2007). He has also served as executive producer for various movies and television movies, including Corduroy (1984), Hoods (1998), and Lakeboat (2000), which he also directed. Additionally, he played Robert B. Parker's fictional detective Spenser in three made for TV movies between 1999 and 2001, and has narrated a number of audiobook readings of the Spenser novels.

Ерте өмір

Мантенья 1947 жылғы 13 қарашада Чикаго қаласында итальян-американдық ата-аналар отбасында дүниеге келген. Оның анасы Мэри Энн (Новелли; 1916–2017), Италияның Апулия аймағындағы Акуавива делле Фонти қаласынан келген кеме жөнелтпесі кеңсесінің қызметкері, ал әкесі Джозеф Генри Мантенья – 1971 жылы туберкулезден қайтыс болған Сицилияның Калассибетта қаласынан шыққан сақтандыру сатушысы болған. Мантенья католик дінінде тәрбиеленді және Иллинойс штатының Цицеро қаласындағы Дж. Стерлинг Мортон орта мектебінің шығыс бөліміне қатысты. Одан кейін Мортон колледжінде және Чикаго өнер институтының (қазіргі ДеПол университетіндегі) Гудман драма мектебінде оқыды, бірақ 1969 жылы бітіруге аздай қалғанда оқуын тастап кетті. Чикагода жас кезінде «The Apocryphals» деп аталатын музыкалық тобында бас гитарада ойнады, кейіннен «The Missing Links» деген жергілікті топпен бірге сахнаға шықты, олар кейін «Chicago» тобын құрды. 2007 жылға дейін Мантенья «Chicago» тобының алғашқы мүшелерімен тығыз байланыста болды. Мантенья киноиндустриясында фотограф ретінде, актерлердің суреттерін түсіруден бастаған.

Мансап

Мантенья өзінің актерлік дебютын Чикагодағы сахналық мюзикл «Шашыраңқы» (1969) қойылымында және Бродвейдегі «Жұмыс» (1978) қойылымында жасаған. Ол Чикагодағы Organic Theater Company театрында алғаш рет қойылып, алғашқы актерлік құрамның мүшесі болған «Бличер Бамс» пьесасының авторы болды, ол марапатқа ие болды. «Ксанаду» (1980) фильмінде ол кішкентай рөл ойнады, бірақ оның аты фильмнің титрлерінде болғандықтан, Мантенья фильм үшін роялти алады. Мантенья Дэвид Маметтің «Гленгари Глен Росс» пьесасында Ричард Рома рөлін сомдағаны үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Ол Маметпен ұзақ және табысты қарым-қатынаста болды, оның көптеген туындыларында ойнады. Мантенья «Медуза сыншысы» (1977) фильмінде кинодағы дебютін жасады. «Компромистік жағдайлар» (1985) фильмінде ол әйелдерге құмар стоматолог Брюс Флекштейн рөлін ойнады. 1985 жылы «Твайлайт аймағы» сериясында «Шелтер Скельтер» атты эпизодта ойнады. Оның басқа ертедегі кино рөлдері «The Money Pit» (1986), «Weeds» (1987) және «Күдік» (1987) фильмдеріндегі қосалқы рөлдер болды. Сондай-ақ, ол сыншылардың жоғары бағасын алған «Ойын үйі» (1987) және «Өзгерістер» (1988) фильмдерінде де ойнады. Ол және «Өзгерістер» фильмінің серігі Дон Амече Венеция кинофестивалінде «Үздік актер» сыйлығын алды. 1991 жылы Мантенья тағы бір Мамет туындысында, жоғары бағаланған полиция триллері «Қылмыс» фильмінде ойнады. Мантенья «Айрхедс» фильміндегі циник диджей және «Бейбис күні» фильміндегі нашар ұрлықшы сияқты әртүрлі рөлдерді сомдады, сондай-ақ «Крестный әке» үшінші бөліміндегі (1990) опасыз мафиялық Джоуи Заса және «Эмми» номинациясын алған «The Rat Pack» (1998) HBO фильміндегі әнші Дин Мартин рөлінде де ойнады. Мантенья «Симпсондар» мультсериалында мафия босы Энтони «Жұмсақ Тони» Д’Амико дауысын сомдайды. Ол кейіпкердің дауысын әрқашан сомдауға тырысады, тіпті диалог өте аз болса да. Мантеньяның сөзінше: «Егер Жұмсақ Тони ысқырыса, мен де қасында болғым келеді». Бірақ бір рет «Селма деп аталатын балық» эпизодында Фил Хартман Жұмсақ Тониге дауыс берді. Мантенья 1990–1991 жылдарғы маусымда Saturday Night Live-ті жүргізген кезде өзін пароди жасады, ол монологын бандиттік рөлдерінен стереотиптеуге ниеті жоқ екенін айтып бастады. Көрермендердің арасындағы шатасқан бала мен оның әкесі, олар жүргізушінің Джо Монтана (футболшы) болатынына сенгендіктен, келіп кетті. Содан кейін Мантенья кішкентай балаға төмен, бақыланатын дауыспен сөйлей бастады, оған көрермендердің қатарында қалып, оның өнерін құрметтеудің жақсы екенін айтты; ол балаға егер ол (Мантенья) қоңырау шалса, Монтана келесі ойынында ойнамайды деп ескертті – бұл Мантеньяның шынайы мінезі оның гангстерлік рөлдерімен сәйкес екенін білдіреді. 2002 жылы Мантенья АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Жозеф Новелли рөлін CBS орта маусымдық драмасы «Бірінші дүйсенбіде» сомдады. Мантенья 2004 жылдың 26 сәуірінде Лос-Анджелестегі итальян кинофестивалінде өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық алды. 2007 жылдың 11 тамызында Мантенья CBS криминалды драмасындағы кетіп бара жатқан жұлдыз Манди Патинкиннің орнына келісімшартқа қол қойды. 9-шы маусымнан бастап ол бірнеше эпизодты режиссерлік етті. Мантенья «Қылмыстық сана» сериалындағы барлық серіктестерімен жақын, бірақ әсіресе Шемар Мурмен жақын. Ол Мурдың әкелік тұлғасы ретінде әрекет етеді. 2016 жылы Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында Габриэле Тинтидің Геркулес туралы өлеңдерін оқыған іс-шараға қатысты. Мантенья Верн Тройердің индустрияға енуіне көмектескен және ол қайтыс болғанға дейін оған Media Access Award сыйлығын табыс еткен. 2011 жылдың 6 маусымында Мантеньяның туған қаласы Иллинойс штатының Цицеро қаласы оның еңбектерін «Джо Мантенья бульвары» атты құрметті көше тақтасымен атап өтті, ол оның жоғары мектебі орналасқан Остин бульвары мен 25-ші көшенің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. 2014 жылы Мантенья Торонтодағы итальяндық атақ-даңқ аллеясында жұлдыз алды. 2017 жылдың 3 мамырында Чикаго қаласы Джо Мантенья Уэйді Армитаж даңғылының бір бөлігіне арнады, онда Мантенья өзінің алғашқы актерлік күндерінде тұрған. 2015 жылдың 4 сәуірінде Мантенья Риверсайд халықаралық кинофестивалінен кино және теледидар саласындағы өмір бойына сіңірген еңбегі үшін сыйлық алды. 2015 жылдың 22 мамырында Мантенья «қажеттілікке тап болғандардың азабын жеңілдетудегі ерекше үлесі үшін» Сант-Пио қорынан Сант-Пио сыйлығын алды. Оқ-дәріге құмар, ол кабельдік телеарна Outdoor Channel-да MidwayUSA-ның «Оқ-дәрі тарихы» бағдарламасын жүргізеді.

Mantegna made his acting debut in the Chicago production of the stage musical Hair (1969) and debuted on Broadway in Working (1978). He co wrote Bleacher Bums, an award winning play which was first performed at Chicago's Organic Theater Company, and was a member of its original cast. In the movie Xanadu (1980), he had a small role which was cut, although since his name is in the film's credits, Mantegna gets residuals for the film. Mantegna won a Tony award for his portrayal of Richard Roma in David Mamet's play Glengarry Glen Ross. He has had a long and successful association with Mamet, appearing in a number of his works. Mantegna made his feature film debut in Medusa Challenger (1977). He played womanizing dentist Bruce Fleckstein in Compromising Positions (1985). He starred in an episode of The Twilight Zone in 1985 called Shelter Skelter. His other early film roles were supporting performances in The Money Pit (1986), Weeds (1987) and Suspect (1987). He also starred in the critically acclaimed movies House of Games (1987) and Things Change (1988), both written by Mamet. He and Things Change co star Don Ameche received the Best Actor Award at the Venice Film Festival. In 1991, Mantegna starred in another Mamet story, the highly praised police thriller Homicide. Mantegna has played a wide range of roles, from the comic, as a jaded disc jockey in Airheads and an inept kidnapper from Baby's Day Out, to the dramatic, in roles such as Joey Zasa, a treacherous mobster in The Godfather Part III (1990) and an Emmy nominated performance as singer Dean Martin in HBO's film The Rat Pack (1998). Mantegna has a recurring role in the animated series The Simpsons as the voice of mob boss Anthony "Fat Tony" D'Amico. He insists on voicing the character every time he appears, no matter how little dialogue he has. To quote Mantegna: "If Fat Tony sneezes, I want to be there." However, in one instance, Phil Hartman voiced Fat Tony in the episode "A Fish Called Selma". Mantegna spoofed himself when he hosted Saturday Night Live for the 1990–1991 season in which he calmly began his monologue by saying he did not wish to be typecast from his gangster roles. A disappointed little boy and his father leave, as they mistakenly believed the host would be Joe Montana (the football player) due to the similar names. Mantegna then began speaking in a low, controlled voice to the little boy, telling him it was best to stay in the audience and respect his performance; he warned the boy that if he (Mantegna) made a call, then Montana would not play in his next game—an implication that Mantegna's true personality equaled his gangster roles. In 2002, Mantegna starred as Associate Justice of the Supreme Court of the United States, Justice Joseph Novelli, on the CBS midseason replacement drama First Monday. Mantegna received the Lifetime Achievement Award on April 26, 2004, at the Los Angeles Italian Film Festival. On August 11, 2007, Mantegna signed on to replace departing star Mandy Patinkin on the CBS crime drama Criminal Minds. Starting with season 9, he also directed several episodes. Mantegna is very close with all his co stars on Criminal Minds but is especially close with Shemar Moore. He is said to act like a father figure for Moore. In 2016, he took part in an event at the Los Angeles County Museum of Art reading some of Gabriele Tinti's poems about Hercules. Mantegna is said to have helped Verne Troyer get into the industry and presented him with the Media Access Award before his death. On June 6, 2011, Mantegna's hometown of Cicero, Illinois celebrated his body of work with an honorary street sign—Joe Mantegna Boulevard—on the northeast corner of Austin Boulevard and 25th Street, the location of his high school. In 2014, Mantegna received a star on the Italian Walk of Fame in Toronto. On May 3, 2017, the city of Chicago dedicated Joe Mantegna Way, a section of Armitage Avenue where Mantegna lived during his early acting days. On April 4, 2015, Mantegna received a Lifetime Achievement Award for Film and Television from The Riverside International Film Festival. On May 22, 2015, Mantegna received the Saint Pio Award from the Saint Pio Foundation, in recognition of his outstanding contribution in being an extraordinary individual in "providing relief from suffering to those in need". An avid firearms enthusiast, he is the host of MidwayUSA's Gun Stories on the cable television Outdoor Channel.

Теледидар

Жыл Атауы Рөл жазбалары
1979 Елвис Джо Эспозито Телефильм
1979 Бличер Бамс Декер Телефильм
1980–1981 Соп Хуан Бір Тұрақты рөл, 7 эпизод
1981 Бұл өмір Луис Аллен Эпизод: "Мейс және адамдар"
1981 Боссом Баддиз Шиек Эпизод: "Монте-Карлоға жол"
1981–1982 Ашық түнде Чейндж / Араб Эпизодтар: "Түнгі қимылдар", "Орталық сурет", "Туыстардың келуі"
1982 Американың ең ұлы батыры Хуан Эпизод: "Енді көресіз"
1982 Арчи Бункердің орны Джо Гарвер Эпизод: "Тышқандар мен Бункер"
1982 Саймон мен Саймон Генри Эпизод: "Зумрудтар – қыздың ең жақсы досы емес"
1984 Комедия аймағы Әртүрлі 2 эпизод
1984 Заңсыздықтар Юрий Телефильм
1985 Америкадағы үлкендер Йован Джой Шагула Телефильм
1987 Көрініс зонасы Гарри Доббс Эпизод: "Қорғаныс іздеу"
1991 Сенбілік түнгі тікелей эфир Мейзбан Эпизод: "Джо Мантанья/Ванильді мұз"
1991–қазіргі уақыт Симпсондар Фати Тони / Фит Тони / Фати Фит Тони Тұрақты дауыстық рөл; 39 эпизод
1992 Жазғы серіктер Спарки Смит Телефильм
1992 Су машинасы Лоуренс Оберман Телефильм
1993 Күрттенген періштелер Карл Стритер Эпизод: "Тыныш бөлме"
1993 Фрейзер Дерек Манн Дауыстық рөл; эпизод: "Мен Фрейзер Крэйнды жек көремін"
1994 Төтенше жағдай Доктор Джон Новелли Телефильм
1995 Ұнайтын өлімді қылмыстар Фрэнк Муссо Телефильм
1997 Дакмэн Руб Рихтер Дауыстық рөл; эпизод: "Жұлдыз жек көрінеді", "Махаббат! Ашу! Шағымдану!"
1997 Рагрэтс Джек Монтелло Дауыстық рөл; эпизод: "Джек іздеуде"
1997 Еске алуға шақыру Дэвис Тобиас Телефильм
1997 Жүзбен төмен Боб Синьорелли Телефильм
1997 Шақырылған Рождество, Джордж Бейли Джозеф/Ник Телефильм
1997 Соңғы Дон Пиппи Де Лена Минисериал
1998 Ұлы империя: Рим Баяндамашы Телефильм
1998 Тышқан тобы Дин Мартин Телефильм
1999 Спенсер: Кішкентай құқық бұзушылықтар Спенсер Телефильм
1999 Менің кішкентай өлтірушім Фидель Кастро Телефильм
2000 Жұқа ауа Спенсер Телефильм
2001 Сопранолар Мерседес жарнамасы дауысы Эпизод: "Ол қайта тірілді"; көрсетілмеген
2001 Көлеңкедегі серуен Спенсер Телефильм
2002 Бірінші сәрсенбі Әділет министрі Джозеф Новелли Басты рөл
2002 Әйелдерге қарсы ерлер Майкл Телефильм
2002 Сен құрметтейсің Мейзбан/Баяндамашы Телефильм
2002 NYPD Blue ішінде: Жұмыстағы он жылдық Мейзбан/Баяндамашы Теледокументалды фильм
2003–2005 Аркадиялық Жанна Уилл Жирарди Басты рөл
2006 Қоштасу Джек Россати Сатылмаған телепилот
2006 Ким Мүмкін Джимми Бламхаммер Дауыстық рөл; эпизод: "Және моль тышқаны CGI болады"
2007–2008 Бастаушы әйел Лу Манахан Тұрақты рөл, 8 эпизод
2007–2020 Қылмыстық саналар Дэвид Росси Басты рөл
2011 1812 жылғы соғыс Баяндамашы PBS Документалды фильмі
2011–2016 Ору қарулар Өзі Мейзбан
2016–2017 Қылмыстық саналар: Шекарадан тыс Дэвид Росси Арнайы қонақ; эпизодтар: "Зиянды біреу", "II Mostro"
2017 Әйелдер ас үйі: Барлық жұлдыздар Өзі Эпизод: "Стандартты көтеру"
2022 Біз көретіндей Лу Хоффман Басты рөл
2022 Барри Өзі Эпизодтар: "барлық соустар", "қатыгез уақыт"
2022 Қылмыстық саналар: Эволюция Дэвид Росси Басты рөл

Year Title Role Notes1979ElvisJoe EspositoTelevision film1979Bleacher BumsDeckerTelevision film1980–1981SoapJuan OneRecurring role, 7 episodes1981It's a LivingLouis AllenEpisode: "Of Mace and Men"1981Bosom BuddiesThe ShiekEpisode: "The Road To Monte Carlo"1981–1982Open All NightChange / ArabEpisodes: "Night Moves", "Centerfold", "A Visit from the Folks"1982The Greatest American HeroJuanEpisode: "Now You See It"1982Archie Bunker's PlaceJoe GarverEpisode: "Of Mice and Bunker"1982Simon & SimonHenryEpisode: "Emeralds Are Not a Girl's Best Friend"1984Comedy ZoneVarious2 episodes1984The OutlawsYuriTelevision film1985Big Shots in AmericaJovan Joey ShagulaTelevision film1987The Twilight ZoneHarry DobbsEpisode: "Shelter Skelter"1991Saturday Night LiveHostEpisode: "Joe Mantegna/Vanilla Ice"1991–present The SimpsonsFat Tony / Fit Tony / Fat Fit TonyRecurring voice role; 39 episodes1992The Comrades of SummerSparky SmithTelevision film1992The Water EngineLawrence ObermanTelevision film1993Fallen AngelsCarl StreeterEpisode: "The Quiet Room"1993FrasierDerek MannVoice role; episode: "I Hate Frasier Crane"1994State of EmergencyDr. John NovelliTelevision film1995Favorite Deadly SinsFrank MussoTelevision film1997DuckmanRube RichterVoice role; episode: "A Star is Abhorred", "Love! Anger! Kvetching! "1997RugratsJack MontelloVoice role; episode: "Looking for Jack"1997A Call to RememberDavis TobiasTelevision film1997Face DownBob SignorelliTelevision film1997Merry Christmas, George BaileyJoseph/NickTelevision film1997The Last DonPippi De LenaMiniseries1998The Great Empire: RomeNarratorTelevision film1998The Rat PackDean MartinTelevision film1999Spenser: Small VicesSpenserTelevision film1999My Little AssassinFidel CastroTelevision film2000Thin AirSpenserTelevision film2001The SopranosMercedes ad voiceoverEpisode: "He Is Risen"; uncredited2001Walking ShadowSpenserTelevision film2002First MondayJustice Joseph NovelliMain role2002Women vs. MenMichaelTelevision film2002And Thou Shalt HonorHost/NarratorTelevision film2002Inside NYPD Blue : A Decade On The JobHost/NarratorTelevision documentary2003–2005Joan of ArcadiaWill GirardiMain role2006Let GoJack RossatiUnsold television pilot2006Kim PossibleJimmy BlamhammerVoice role; episode: "And the Mole Rat Will Be CGI"2007–2008The Starter WifeLou ManahanRecurring role, 8 episodes2007–2020Criminal MindsDavid RossiMain role2011The War of 1812NarratorPBS Documentary 2011–2016Gun StoriesHimselfHost2016–2017Criminal Minds: Beyond BordersDavid RossiSpecial guest; episodes: "The Harmful One", "II Mostro"2017Hell's Kitchen: All StarsHimselfEpisode: "Raising the Bar"2022As We See ItLou HoffmanMain role2022BarryHimselfEpisodes: "all the sauces", "crazytimesh*tshow"2022Criminal Minds: EvolutionDavid RossiMain role