Чехия тарихы: Богемия, Моравия және Чех Силезиясы аймақтарының географиясы, тарихы және Корольдік аймақтары туралы мағлұмат. Czech Republic туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехияның тарихи аймақтары
Historical regions of the Czech Republic
Чехия жерлері немесе Богемия жерлері ( ) – тарихи географиялық термин. Тарихи контексте Чехословакия және одан кейін Чехия Республикасы құрылғанға дейін Богемия, Моравия және Чехия Силезиясының үш тарихи аймағын білдіреді. 1918 жылдан бастап бұл үш аймақ Чехословакияның чех бөлігін, ал 1993 жылдың 1 қаңтарынан бастап Чехия Республикасын құрады. Тарихи тұрғыдан алғанда, чех мәтіндері бұл терминді Богемия патшалары билеген кез келген аумаққа, яғни 14 ғасырда император Карл IV құрған Богемия тәжінің жерлеріне (země Koruny české) қатысты қолданады. Бұл Лузатия (1635 жылы Саксонияға қараған) және Силезияның барлық аймақтары сияқты территорияларды қамтиды, олардың барлығы сол кезде Прага сарайынан басқарылды. 1742 жылы Пруссия патшасы Ұлы Фридрих Силезияны жаулап алғаннан кейін, Богемия тәжінің қалған жерлері – Богемия, Моравия және Австриялық Силезия – қазіргі Чехия Республикасының аумағымен шамамен сәйкес келеді.
The Czech lands or the Bohemian lands (, ) is a historical geographical term that, in a historical context, refers the three historical regions of Bohemia, Moravia, and Czech Silesia together before Czechoslovakia and later the Czech Republic were formed. Together the three have formed the Czech part of Czechoslovakia since 1918 and the Czech Republic since 1 January 1993. In a historical context, Czech texts use the term to refer to any territory ruled by the Kings of Bohemia, i. e., the lands of the Bohemian Crown (země Koruny české) as established by Emperor Charles IV in the 14th century. This would include territories like the Lusatias (which in 1635 fell to Saxony) and the whole of Silesia, all ruled from Prague Castle at that time. After the conquest of Silesia by the Prussian king Frederick the Great in 1742, the remaining lands of the Bohemian Crown—Bohemia, Moravia and Austrian Silesia—have been more or less co extensive with the territory of the modern day Czech Republic.
Басқа атаулар
Чехия жерлері термині әртүрлі адамдарда әртүрлі мәселелерді сипаттау үшін қолданылған. Чехияның нағыз Богемиясының атауы Čechy болса, český сөзі «богемиялық» және «чех» екеуін де білдіреді. Қазіргі Чехия жерлері (яғни Богемия, Моравия, Чех Силезиясы) үшін көмекші емес термин (яғни ресми чех географиялық терминология тізімдерінде қолданылатын термин) – 1704 жылдан бері құжатталған Česko. Бірінші және Екінші Чехословакия Республикасы кезеңінде Чехия жерлері жиі Тарихи жерлер деп аталды, әсіресе Словакиямен бірге айтылғанда (ол Венгрия Корольдігінің ешқашан дербес тарихи аймағы болған емес).
The term Czech lands has been used to describe different things by different people. While the Czech name of Bohemia proper is Čechy, the adjective český refers to both "Bohemian" and "Czech". The non auxiliary term (i. e. the term used in official Czech geographical terminology lists) for the present day Czech lands (i. e. Bohemia, Moravia, Czech Silesia) is Česko, documented as early as 1704. During the period of the First and Second Czechoslovak Republic the Czech lands were frequently referred to as Historical lands in particular when mentioned together with Slovakia (which was never an autonomous historical region within the Kingdom of Hungary).
Тарих
Богемия жерлерін б.з. дейінгі 5 ғасырдан б.з. 2 ғасырына дейін кельттер (бои) қоныстанды, содан кейін түрлі герман тайпалары (маркоманн, квад, ломбардтар және т.б.) көші-қон кезеңінде батысқа қарай жылжығанға дейін (I-V ғасырлар). V ғасырдың басында халық саны күрт азайды, ал мифология бойынша, басшысы Чех бастаған алғашқы батыс славян тайпалары VI ғасырдың екінші жартысында келді. Ұлы Моравия мемлекетінің құлдырауы кезінде, 9 және 10 ғасырларда Еуропаға венгрлердің шапқындары барысында, чех Премислид әулеті Богемия герцогтығын құрды. Шығыс франк корольдерінің қолдауымен олар богемиялық ақсүйектерге қарсы тұрып, өз билігін шығысқа қарай, көршілес Моравия жерлеріне дейін кеңейтті. 1198 жылы Богемия герцогы Оттокар I неміс корольіне қарсы Швабиялық Филипптен корольдік атағын алды. Оның Богемия патшалығына 1182 жылы құрылған Моравия маркграфтығы және Клодско жері, кейін Кладско графтығы қосылды. 13 ғасырдың екінші жартысынан бастап, неміс отарлаушылары ("неміс богемалары") патшалардың шақыруымен таулы шекара аймағына қоныстанды (Прагада олар б.з. 12 ғасырының басынан бері тұрды) және славяндармен бірге өмір сүрді. Судет тауларының солтүстігіндегі Силезия жерлерін 10 ғасырдан бастап поляк Пиаст әулеті биледі. Богемия патшалыққа дейін жеткенде, Силезия Пиасттары фрагменттеліп бара жатқан Польша патшалығынан бөлінді. 1310 жылы Богемия тәжі Люксембург әулетіне өткеннен кейін, дерлік барлық Силезия герцогтары король Иоанн Соқырға адалдық серт берді, ал 1335 жылы Польша королі Казимир III Ұлы Тренчин шарты бойынша Силезиядан ресми түрде бас тартты. Король Иоанн 1319 және 1329 жылдары Баутцен және Гёрлиц (кейін Жоғарғы Лузация) жерлерін де сатып алды. Оның ұлы және мұрагері Карл IV, 1346 жылдан бері Рим королі, Силезия және Лузация иеліктерін Богемия тәжіне қосты және оның императорлық таққа отыруымен олардың бөлінбеуін және Ұлы Рим империясына қатыстылығын растады. 1367 жылы император Карл IV солтүстік-батыстағы бұрынғы Лузация маркасын (Төменгі Лузацияны) сатып алды. Алайда, Отыз жылдық соғыс кезінде екі Лузация да Прага бітімімен Саксония курфюрсттігіне өтті. 1526 жылы Богемия тәжі (Святой Вацлав тәжі) Габсбург әулетіне өткеннен кейін, Богемия тәжілік жерлері Венгрия патшалығымен және австриялық "мұрагерлік жерлермен" бірге үлкен Габсбург монархиясының құрамына кірді. 1742 жылы Габсбург королевасы Мария Терезия Бірінші Силезия соғысында, Австрия мұрагерлік соғысының бір бөлігінде, Силезияның көп бөлігін Пруссияға жоғалтты.
The Bohemian lands had been settled by Celts (Boii) from 5th BC until 2nd AD, then by various Germanic tribes (Marcomanni, Quadi, Lombards and others) until they moved on to the west during the Migration Period (1st–5th century). At the beginning of the 5th century the population decreased vigorously and, according to mythology led by a chieftain Čech, the first Western Slavs came in the second half of the 6th century. In the course of the decline of the Great Moravian realm during the Hungarian invasions of Europe in the 9th and 10th century, the Czech Přemyslid dynasty established the Duchy of Bohemia. Backed by the East Frankish kings, they prevailed against the reluctant Bohemian nobility and extended their rule eastwards over the adjacent Moravian lands. In 1198 Duke Ottokar I of Bohemia received the royal title by the German anti king Philip of Swabia. Attached to his Kingdom of Bohemia was the Margraviate of Moravia established in 1182 and Kłodzko Land, the later County of Kladsko. From the second part of the 13th century onwards, German colonists ("German Bohemians") settled in the mountainous border area on the basis of the kings' invitation during the Ostsiedlung (in Prague they lived already from the early 12th century) and lived alongside the Slavs. The Silesian lands north of the Sudetes mountain range had been ruled by the Polish Piast dynasty from the 10th century onwards. While Bohemia rose to a kingdom, the Silesian Piasts alienated from the fragmenting Kingdom of Poland. After in 1310 the Bohemian crown had passed to the mighty House of Luxembourg, nearly all Silesian dukes pledged allegiance to King John the Blind and in 1335 the Polish king Casimir III the Great officially renounced Silesia by the Treaty of Trentschin. King John had also acquired the lands of Bautzen and Görlitz (later Upper Lusatia) in 1319 and 1329. His son and successor Charles IV, also King of the Romans since 1346, incorporated the Silesian and Lusatian estates into the Bohemian Crown and upon his coronation as Holy Roman Emperor confirmed their indivisibility and affiliation with the Holy Roman Empire. In 1367 Emperor Charles IV also purchased the former March of Lusatia (Lower Lusatia) in the northwest. However, during the Thirty Years' War both Lusatias passed to the Electorate of Saxony by the Peace of Prague. After the Bohemian Crown (Crown of Saint Wenceslas) passed to the House of Habsburg in 1526, the Bohemian crown lands together with the Kingdom of Hungary and the Austrian "hereditary lands" became part of the larger Habsburg monarchy. In 1742 the Habsburg queen Maria Theresa lost the bulk of Silesia to Prussia upon the First Silesian War, part of the War of the Austrian Succession.
Гербтері
Чехия Республикасының елтаңбасы Чехияның үш негізгі аймағының – Богемия, Моравия және Чехия Силезиясының елтаңбаларын қамтиды. Богемияның гербі Богемия Корольдігімен, ал Моравияның гербі Моравия маркграфтығымен байланысты. Чехия Силезиясының елтаңбасы тарихи Силезия аймағының елтаңбасы ретінде пайда болған, оның көп бөлігі қазір Польшада орналасқан.
The coat of arms of the Czech Republic incorporates those of the three integral Czech lands: Bohemia proper, Moravia, and Czech Silesia. The arms of Bohemia originated with the Bohemian kingdom, like those of Moravia with the Moravian margraviate. The arms of Czech Silesia originated as those of all of the historical region of Silesia, much of which is now in Poland.