Кіріспе
O класты USS O 5 (SS 66) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған 16 O класты суасты кемесінің бірі болды.
USS O 5 (SS 66) was one of 16 O class submarines built for the United States Navy during World War I.
Сипаттама
О-сыныпты су асты кемелері теңіз күштерінің жағалау қорғанысы үшін қажетті кемелерге жауап беру мақсатымен жобаланды. Су асты кемелерінің жалпы ұзындығы 52 метр (172 фут), ені 5 метр (18 фут) және орташа сусыру тереңдігі 4 метр (14 фут) болды. Олар су бетінде және су астында белгілі бір ығысымға ие болды. О-сыныпты су асты кемелерінің экипажы 29 офицер мен қатардағы теңізшілерден тұрды. Олардың суға бату тереңдігі 61 метр (200 фут) құрады. Су бетінде жүзу үшін кемелер екі NELSECO дизельді қозғалтқышымен жабдықталды, олардың әрқайсысы бір винт білігін қозғалтты. Су астында әрбір винтті Нью-Йорк теңіз арсеналының электр моторы қозғалтты. Екі электр моторына қуат беру үшін 60 ұялы аккумуляторлар жұптары қолданылды. Олар су бетінде және су астында белгілі бір жылдамдыққа жете алды. Су бетінде О-сыныпты кемелердің қашықтығы белгілі болды. 1918 жылдың 3 қарашасында О-5, 20 су асты кемесінен тұратын топпен бірге Еуропа суларына бағытталды, бірақ кемелер Азор аралдарына жеткенге дейін жауынгерлік әрекеттер тоқтатылды. Германиямен келісімге қол жеткізілгеннен кейін О-5, 1923 жылға дейін Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласындағы Су асты кемелер мектебінде орналасты. Содан кейін О-5 Панама каналы аймағындағы Коко-Солоға қысқа сапар жасады. 28 қазанда О-5 Панама каналын өтуге дайындалып, Лимон шығанағына кіргенде, United Fruit Company компаниясына тиесілі Abangarez пароходымен соқтығысып, бір минуттан кем уақыт ішінде батты. Үш адам қаза тапты, 16 адам құтылды. Екі экипаж мүшесі, Генри Бреолт және Лоуренс Браун, су басудан қорғау үшін алдыңғы торпедалық бөлімді герметикалық түрде жапты. Жергілікті инженерлер мен су астында жүзушілер крандар мен басқа да жабдықтарды орнатып, О-5 кемесін төменнен көтеріп, кеменің бауын су бетіне шығарды, соның арқасында екі теңізшінің тұтқындалған бөліміне апаратын люк ашылды және оларды босату мүмкін болды. Генри Бреолт осы ісі үшін Құрмет медалімен марапатталды. 1924 жылдың 28 сәуірінде теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталған ол, кейіннен 1924 жылдың 12 желтоқсанында Панаманың Балбоа қаласында Р.К. Морриске сатылды. Кеменің батуы оны болашақ теңіз қызметіне жарамсыз етті. Сатылғанда құнды жабдықтары мен мүліктерінен айырылып, 3125 долларға сатылды. Оның бастапқы құны 638 000 долларды құрады.
О-5-ті қалпына келтіру
1923 жылғы 28 қазанда О-5 суасты кемесі Коко Солодағы Суасты күштерінің командирінің басшылығымен АҚШ Атлантика флотының басқа бөлімшелерімен бірге жұмыс істеді. Шамамен сағат 06:30-да лейтенант Харрисон Эйверидің басқаруымен О-5 Лимон шығанағынан Панама каналының кіреберісіне қарай бағытталды. United Fruit Company компаниясына тиесілі, капитаны В. А. Кард болатын SS Abangarez кемесі Кристобальдағы 6-шы докқа қарай жүріп бара жатқан еді. Маневр жасау кезіндегі қателіктер мен байланыс үзілуі салдарынан SS Abangarez кемесі О-5 суасты кемесімен соқтығысып, бақылау бөлімінің оң жағына шапты. Соқтығысқан жерде шамамен үш метрлік тесік пайда болып, бірінші балластык резервуарды бұзды. Суасты кемесі сол жаққа қарай күйді, содан кейін оң жаққа қайта күйді және 42 фут тереңдікте алдымен суға батты.
Браунның есебі
Бройл мен мен екі жаққа да соққы бердік. Осылайша құтқарушылар біз екеуміз екенімізді білсін деп. Бройл балғасымен бір үлгіде дыбыс шығарып, суға түсушіге біздің жағдайымыз жақсы екенін және көңіліміз көтеріңкі екенін хабарлады. Екеуміз де Морзе кодын білмейтінбіз. Бізде тамақ пен су жоқ еді, тек бір ғана фонарь болды. Біз қырық сегіз сағатқа дейін тірі қала аламыз деп сендік. Жоғары қысым мен нашар ауадан қатты бас ауру сездік. Көбінесе қимылдамай, аз сөйлестік, себебі осыдан жүрегіміз қатты соға бастады. Бірнеше сағат бойы кеменің қабығында сызылу дыбыстарын естідік. Бірнеше рет О5 көтерілгенін сездік, кейін тізбелер үзілгенде бізді күшпен лақтырып жіберді. Олар бізді іздеп келе жатқанын білдік. Бұл бізге құтқаруға деген үмітімізді арттырды. Соңында, суасты қайығы баяу жоғары қарай көтеріле бастады. Бұл жолы құтыламыз деп ойладық, бірақ уақыт тым ұзаққа созылғандай болды. Соңғы жиырма минут шыдай алмайтын болдық. Достарымыздың палубада жүргенін естідік. Бройл люкті ашты, және біз күн сәулесін көрдік. Біз құтқарылдық!!
Салдары
1923 жылы 26 қарашада болған соқтығысу үшін лейтенант Харрисон Эйвери жауапты деп танылды, бірақ кейіннен Теңіз тергеу соты O 5 кемесін соқтығысуда кінәлі емес деп тапты. 1934 жылы қазанда қайтыс болған кезде лейтенант-командир Эйвери Азия флотының "Изабел" кемесіне қолбасшылық етіп жүрген. АҚШ-тың "United Fruit Company"-ға қарсы (Субмарина O 5 – SS Abangarez) ісі сотта жалғасты. 1932 жылы 20 тамызда Нью-Орлеандағы федералды судья Уэйн Г. Бора O 5 кемесінің соқтығысуға кінәлі екенін анықтады. O 5 1924 жылы 28 сәуірде Әскери-теңіз тізімінен алынып, 1924 жылы 12 желтоқсанда металл тескісіне сатылды.