Кіріспе
Солтүстік Каролинаның 65-ші губернаторы Джеймс Терри Санфорд (20 тамыз 1917 – 18 сәуір 1998) – Солтүстік Каролинадан шыққан американдық заңгер және саясаткер. Демократиялық партия мүшесі, Санфорд 1961 жылдан 1965 жылға дейін Солтүстік Каролинаның 65-ші губернаторы болды, 1970-жылдары АҚШ президенттігіне екі рет кандидат болды және 1986 жылдан 1993 жылға дейін АҚШ сенаторы қызметін атқарды. Ол мемлекеттік білім беруді ынталандырды және Солтүстік Каролинаның мектептері мен жоғары білім беру орындарында бірнеше реформалар мен жаңа бағдарламалар енгізді. 1970 жылдан 1985 жылға дейін Санфорд Дьюк университетінің президенті болды. Солтүстік Каролина штатының Лоринбург қаласында туған Санфорд 1939 жылы Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетін бітіргеннен кейін Федералдық тергеу бюросының арнайы агенті болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ армиясына қосылып, Еуропалық майданда соғысқа қатысты. Соғыстан кейін Санфорд Солтүстік Каролина университетінің заң мектебін бітіріп, 1940-шы жылдардың соңында заңгерлік мансабын бастады, жақын арада саясатқа қатысты. Ол Солтүстік Каролина Сенатында бір мерзім қызмет етті және 1960 жылы губернаторлыққа үміткер болғанға дейін 1954 жылы У. Керр Скотттың АҚШ Сенатына сайлау науқанын басқарды. Білім беруді және экономикалық мүмкіндіктерді жақсартуға баса назар аударған ол демократиялық партияның ішкі сайлауында сегрегационист И. Беверли Лейк ағаны жеңіп, кейін жалпы сайлауда губернатор болып сайланды. 1961 жылы қызметке кіріскеннен кейін ол мектептерге мемлекеттік қаржыландыруды екі есеге арттыру үшін штат заңнамасы арқылы салықты көтерді және білім беруді одан әрі зерттеу үшін комиссия құрды. Қара студенттерге мүмкіндіктер туралы алаңдаушылығы күшейгенде, ол 1963 жылы нәсілдік дискриминациялық жұмысқа орналастыру тәжірибесін тоқтатуға шақырған алғашқы оңтүстік губернаторы болды және азаматтық құқықтарды қорғаушыларды қорғау үшін құқық қорғау органдарын пайдаланды. Ол сондай-ақ кедейлікті жеңілдету үшін Солтүстік Каролина қорын құрды және зерттеу үшбұрышы паркінде орналасатын ірі экологиялық зерттеу орталығын құруға лобби жасады. 1965 жылы губернаторлық қызметтен кеткен Санфорд Демократиялық партия саясатында белсенді болып қалып, 1970 жылы Дьюк университетінің президенті болып тағайындалғанға дейін заңгерлікпен айналысты. Ол университет қаржысын арттырып, студенттік наразылықтарды басқарды және қоғамдық саясат мәселелерін зерттеу үшін жаңа институттар құрды. 1985 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол келесі жылы АҚШ Сенатына сайланды. Конгресте ол либералды дауыс беруді сақтап, Орталық Американы қалпына келтіру және дамыту жөніндегі халықаралық комиссияны бірлесіп құрды, Туды қорлауға қарсы түзетуді қабылдауға қарсылық көрсетті және Персы шығанағындағы соғысқа АҚШ-тың араласуын сынады. 1992 жылы қайта сайлануға ұтылып, ол 1998 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін заңгерлікпен айналысып, жазумен және Дьюкте оқытумен шұғылданды. Солтүстік Каролинада ол «білім беру губернаторы» ретінде еске алынады және бірнеше оңтүстік губернаторлары үшін үлгі болды.
James Terry Sanford (August 20, 1917April 18, 1998) was an American lawyer and politician from North Carolina. A member of the Democratic Party, Sanford served as the 65th Governor of North Carolina from 1961 to 1965, was a two time U. S. presidential candidate in the 1970s, and served as a U. S. senator from 1986 to 1993. He was a strong proponent of public education and introduced several reforms and new programs in North Carolina's schools and institutions of higher education as the state's governor. From 1970 to 1985, Sanford served as the president of Duke University. Born in Laurinburg, North Carolina, Sanford became a Federal Bureau of Investigation special agent after graduating from the University of North Carolina at Chapel Hill in 1939. During World War II he joined the United States Army and saw combat in the European Theater. Following the war, Sanford attended and graduated from the University of North Carolina School of Law and began a legal career in the late 1940s, soon becoming involved in politics. He served one term in the North Carolina Senate and managed W. Kerr Scott's U. S. Senate campaign in 1954 before running for governor in 1960. Focusing on improving education and economic opportunity, he defeated segregationist I. Beverly Lake, Sr. in the Democratic primary and was subsequently elected governor in the general election. Taking office in 1961, he pushed a controversial tax increase through the state legislature to double public spending on schools and created a commission to study further education. Growing increasingly anxious about opportunities for black students, he became the first Southern governor to call for an end to racially discriminatory employment practices in 1963 and used law enforcement to protect civil rights demonstrators. He also created the North Carolina Fund to alleviate poverty and lobbied for a major environmental research facility to be located at the Research Triangle Park. Leaving the governorship in 1965, Sanford remained active in Democratic Party politics and engaged in the practice of law before being hired as President of Duke University in 1970. While there, he increased the school's fundraising, managed student protests, and created new institutions to study public policy issues. Retiring in 1985, he successfully ran for a U. S. Senate seat the following year. In Congress he maintained a liberal voting record, cofounding the International Commission for Central American Recovery and Development, objecting to the passage of a Flag Desecration Amendment, and criticizing American involvement in the Gulf War. Defeated in a bid for re election in 1992, he spent his later years practicing law, writing, and teaching at Duke before he died of cancer in 1998. He is remembered in North Carolina as the "education governor" and served as a role model for several other Southern governors.
Жастық шақ
Джеймс Терри Санфорд 1917 жылғы 20 тамызда АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатындағы Лауринбург қаласында дүниеге келді. Ол Элизабет Терри мен Сесил Лерой Санфордтың бес баласының екіншісі болды. Әкесі аппараттық дүкен басқарса, анасы мұғалім болып жұмыс істеді. Санфорд Қарулы Күштер қатарына қосылуға ниеттенді, себебі АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып жатқан еді, әсіресе жаңа парашютшілер бөлімшелері оны қызықтырды. ФБР-ден рұхсат алғаннан кейін, 1942 жылғы 7 желтоқсанда армияға енді. Ол Грузия штатындағы Токкоа лагеріне оқуға жіберілді және 501-ші жаяу әскер полкінің медициналық бөліміне тағайындалды. Сегіз аптадан кейін ол штаб-сержант атанды, ал Форт-Беннингтегі парашюттік жаттығулардан кейін Макалл лагеріне жіберілді және бірінші сержанттың көмекшісі болды. Бір айдан соң ол бірінші сержант болып тағайындалды. 1943 жылы офицерлік даярлықтан өтіп, екінші лейтенант болды және 517-ші парашюттік жаяу әскер полкінің бірінші батальонының А ротасының взвод командирі болды. Санфордтың бөлімшесі 1944 жылғы мамыр айында Италияға жіберілді. Ол алғаш рет маусым айында Римнің солтүстігіндегі тауларда неміс әскерлерімен шайқасқа түсті. Тамыз айында «Драгун» операциясы аясында Оңтүстік Францияға парашютпен түсіп, B ротасының бірінші батальонын басқарды. Желтоқсан айына қарай ол бірінші лейтенант шеніне жетті. Сол айда неміс әскері Бельгияның Арденн аймағы арқылы қарсы шабуылға көшті, осылайша «Арденн шайқасы» басталды. Санфорд пен оның бөлімшесі Сой ауылына жедел жөнелтілді. Оның ротасы Сой-Хоттон тас жолының жанындағы биік белесті ұстап тұрғанда, шайқас басталды және Санфорд американдық шепті бұзып өткен неміс майорын қолға түсіріп, белбеуінен ұстады. 1945 жылғы қаңтар айының басында Бергеваль қаласының жанында неміс пулеметтерінен шабуылға ұшырағанда қолына сынықтар тиді. Ақпан айының соңында 517-ші полк жаңа әуе десанттық операцияға дайындық үшін Жоиньиге қайта шақырылды, бірақ ол және келесі шабуылдар орындалмады, себебі одақтас әскерлері неміс басып алған аумақтарда тұрақты түрде ілгеріледі. Франциядағы қызметі мен алған жарақаты үшін Санфорд «Қола жұлдыз» және «Пурпур жүрек» ордендерімен марапатталды.
Заңгерлік мансабының алғашқы жылдары және Мемлекеттік институтының
1945 жылдың сәуір айында Еуропалық майдан тоқтасып, 517-ші полк Тынық мұхитындағы соғысқа жөнелтілуге дайындық жүргізілді. Бірақ Жапония одан бұрын басылып берді, және Санфорд қызметтен босатылды. Ол 1945 жылдың күзінде ЮНС құқық мектебіне қайта оқуға түсіп, оқуын аяқтау және диплом алу үшін күш салды. 1946 жылы бітіріп, адвокаттық емтихан тапсырды; қараша айында Солтүстік Каролина штатының адвокатурасына қабылданды. Сол күзде Коутс оны Үкімет институтының директорының көмекшісі қызметіне алды, және ол 1948 жылға дейін осы қызметте болды. Содан кейін ол заңгерлік мансапты таңдап, Солтүстік Каролинаның губернаторы болуға мүмкіндік беретіндей, өзін қоғамда белгілі бір тұлға ретінде танытқысы келді. Ол Файетвилл қаласына көшуді шешті, оны шағын қала ретінде лайықты деп ойлады, және ол Лоринбургтен шамалы ғана қашықтықта еді. 1948 жылы ол сол жерге көшіп келгеннен кейін Чарли Роуз кішінің заң фирмасында жұмыс істеді, сосын Л. Стейси Уивермен бірлесіп жеке практикасын ашты. Санфорд 1948 жылдан 1960 жылға дейін Солтүстік Каролина армиясының Ұлттық гвардиясының 119-шы жаяу әскер полкінің K ротасында капитан шенімен рота командирі болып қызмет етті.
Жас демократиялық клубтар және Грэм науқаны
1948 жылы демократтар губернаторлық сайлаудың екінші кезеңінде Санфорд В. Керр Скотты қолдады, ал Скотт губернатор болып сайланғаннан кейін Санфордты Солтүстік Каролина штатының теміржол порты басқармасына тағайындады. 1949 жылы Санфорд Солтүстік Каролинаның жас демократтар клубының (YDC) президенті болып сайланды. 1949 жылдың наурыз айында Скотт көптеген демократтарды таң қалдырды, ол либералды UNC президенті Франк Портер Грэмді АҚШ Сенатының бос орнына тағайындады. 1950 жылы Грэмнің орнына қосымша сайлау өтті. Демократиялық партияның алғашқы сайлауында оған консерватор Уиллис Смит қарсы шықты. Санфорд Смиттің ұлымен дос болып, оны құрметтеді, бірақ Грэмды бағалап, оған толыққанды қолдау көрсетті. YDC президенті ретінде ол алғашқы сайлауда бейтараптығын сақтауға тиіс болды, бірақ Смиттің штабы оны жақтасқандығы үшін айыптады. Грэм алғашқы сайлауда көпшілік дауыспен жеңіске жетті, ал Смит екінші кезеңді талап етті. Науқан нәсілдік мәселелерге толы болды, себебі Смит тараптастары Грэмды азаматтық құқықтарды қолдағаны үшін сынады. Санфорд Грэмның Камберленд округіндегі қолдауын арттырғысы келді және Грэмның жергілікті сайлау штабына келіп, ол дауыс жинай алатын учаске сұрады. Содан кейін ол Файетвиллдің оңтүстігіндегі Камберленд Миллс айманында жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде ол науқаннан алған сабақтарын жазып отыратын дәптер ұстады. 25-30 бетті толтырғаннан кейін Санфорд: «Мен бір нәрсе үйрендім. Олардың қорғанысқа өтуіне ешқашан рұқсат етпеңіз. Фрэнк Грэм оларды қорғаныстан шығарып жіберді. Ол тым жақсы, мейірімді еді», - деп ойлады. Грэм Камберленд Миллс учаскесінде жеңіске жетті, бірақ штаттағы сайлауда жеңіліске ұшырады. Санфорд көп ұзамай Грэмға барып, «әділетсіздікті түзетуге» уәде берді.
Солтүстік Каролина Сенатының қызмет мерзімі
1952 жылы Санфорд Солтүстік Каролина Сенатының 10-аймағына депутаттыққа кандидат болып түсті, Демократиялық партияның ішкі сайлауында бұрынғы заң шығарушыны 75 пайыз дауыспен жеңіп, жалпы сайлауда қарсы кандидат болмады. 1953 жылдың 7 қаңтарында қызметке кірісіп, 1955 жылға дейін бір мерзім қызмет етті. 1960 жылдың 4 ақпанында Фейетвиллде губернаторлыққа кандидат екенін жариялады. Науқанында білім беруді жақсарту және экономикалық өсімді арттыруға баса назар аударды. Демократиялық партияның ішкі сайлауындағы басқа кандидаттар Солтүстік Каролинаның бас прокуроры Малкольм Буи Сиуэлл, штат заң шығарушысы Джон Д. Ларкинс және заң профессоры И. Беверли Лейк болды. Лейк өзінің науқанының басты тақырыбы нәсілдік сегрегацияны сақтау және штаттағы қолданыстағы әлеуметтік тәртіпті қорғау болады деп мәлімдеді. Ларкинс пен Сиуэлл екеуі де фискалдық консерваторлар және нәсілдік мәселелерде орташа көзқарастағы саясаткерлер ретінде қатысты. Санфордтың бастапқы сайлауда бірінші орынға шығатыны күтілгендіктен, Ларкинс пен Сиуэлл риторикалық сын-ескертпелерін оған бағыттады, ал Лейк өзінің сегрегациялық ұстанымдарына қолдауды арттырды. Санфорд қарсыластарын тек шағын сынға алды. Мамыр айындағы сайлауға қатысу көрсеткіші штаттық ішкі сайлаулардағы бұрынғы барлық рекордтарды 16 пайызға арттырып бұзды. Санфорд 269 463 дауыспен бірінші орынды иеленді, Лейк 181 692 дауыспен екінші орынды иеленді, ал Ларкинс пен Сиуэлл екеуі де дауыс берушілердің 20 пайызынан аз дауыс жинады. Демократиялық партияның ішкі сайлауында Санфордқа қарсы шығатынын мәлімдеген Лейк, жеке Санфордты ұнатып, бірақ оның экономикалық және нәсілдік саясатын мақұлдамайтынын айтты. Ол Санфордты "қаржы жұмсау және салық салу" платформасын қолдаушы деп сынап, Ұлттық Түсті адамдардың жетілуі үшін арналған қауымдастыққа (NAACP) қарсы тұруға және мектептердің бөлінуін сақтауға уәде берді. Өзінің жауабында тым сыпайы болуға мүмкіндік бермейтінін сезінген Санфорд жауап ретінде қатыгездікпен қарсы тұрды: "Бұл мәселені қазір нақтылайық. Мен NAACP-тің үстемдігіне немесе бағыныштылығына қарсымын және болашақта да қарсы боламын. Профессор Лейк осыны қозғағанда интеграцияны ынталандырып отыр. Мен нәсілге қарсы нәсілді немесе топқа қарсы топты ойнауды ұнатпаймын". Ол Лейкті нәсілдік қатынастарды бұзып, қолдау табуға тырысып бақатынын айыптады және федералдық талап бойынша интеграцияны тоқтатуға болатынын, ал Лейк оны жеделдететін қақтығысты тудыратынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Лейктің кәсіби өміріне шабуыл жасап, "Мен Шотландия округінің мақта және темекі егістіктерінде өстім және нәсілдік жағдайды теориялық колледж профессорынан да жақсырақ қалай басқаруды білемін" деді. Лейктің нәсілдік мәселелерге назар аударуы сапалы білім берудің маңызды мәселесінен көңіл аударатынын айтты. Лейк Санфордқа қарсы риторикалық шабуылдарын келесі апталарда күшейтті, оның ішінде Санфордты "негр блогының" толық қолдауына ие деп айыптады, бұл Санфордқа қарсы болды. Санфорд Сиуэллдің қолдауына және губернатор Ходжестің тыныш қолдауына ие болды. Ол сондай-ақ Скотттың 1954 жылғы Сенаттағы науқаны кезінде орнаған байланыстар арқылы күшейтілген күшті науқан ұйымын құрды және еңбек одақтары мен білім беру лоббистерінің қолдауын алды. Оның желісіне бұрынғы Скотт жақтастары, Джейсилер және Жас демократиялық клубтар кірді; ол дәстүрлі сот үйі кликаларына сүйенуден аулақ болды. Уинстон-Салем кәсіпкері Берт Беннет, Санфордтың досы және UNC Chapel Hill-дегі бұрынғы сыныптасы, оның науқанына маңызды басшылықты қамтамасыз етті және оның артында маңызды қолдау жасады. Санфорд сонымен қатар медиа-консультанттарды және сауалнама деректерін пайдалануда инновациялық болды, ол Солтүстік Каролинаның губернаторлығына кандидат болып, сауалнама жүргізушіні жалдаған және теледидар жарнамаларын көп қолданған алғашқы адам болды. Ол прогрессивті ретінде қатысты, бірақ нәсілдік мәселелерде тым либералды деп танылмасқа тырысты. Бизнесмендер мен кәсіби мамандар Лейктің нәсілге қатысты ұстанымдары Солтүстік Каролина экономикасына қолайсыз болады деп қорқып, Санфордты қолдады. Санфорд 27 маусымдағы Демократиялық партияның ішкі сайлауында үлкен басымдықпен жеңіске жетті, Лейктің 275 905 дауысына қарағанда 352 133 дауыс жинады. Сол уақытта 1960 жылдың шілде айында Демократиялық партияның ұлттық съезіне дайындық жұмыстары жүргізіліп жатты. Оңтүстік саясаткерлерінің көпшілігі 1960 жылғы АҚШ президенттік сайлауында партияның кандидаттығына Техас штатының сенаторы Линден Б. Джонсонды қолдайтындарын мәлімдеді, ал Санфорд Массачусетс штатының сенаторы Джон Ф. Кеннедиді қолдады – кандидаттыққа ие болуға фаворит. Бұл Кеннедиге Солтүстік Каролина Демократиялық делегациясынан басқа оңтүстік штаттарынан көбірек қолдау әкелді, бірақ Ходжестің және өзінің жақтастарының наразылығын тудырып, штаттық Демократиялық партиядағы бөліністі күшейтті. Кеннеди ақыры кандидаттыққа ие болды және вице-президенттікке Джонсонды таңдады. Санфорд губернаторлыққа Роберт Л. Гавинге қарсы күшті қарсыласты тапты, ол орташа консервативті республикалық адвокат болды. Гавин Санфордты ұлттық Демократиялық партиясының либералды көшбасшыларының және еңбек ұйымдарының құралы деп айыптады. Оның Кеннедиді ерте қолдауы оның беделіне нұқсан келтіргеніне қарамастан, Санфорд олардың екеуі үшін ынтамен науқан жүргізді. Ол Гавиннің бірнеше мәселе бойынша өзіне қайшы келетінін және кейбір мәселелермен таныс еместігін айтты. Қараша айындағы сайлауда Кеннеди мен Санфорд іздеген лауазымдарды жеңіп алды. Кеннеди Солтүстік Каролинада халықтың дауысын жеңіп алды. Санфорд дауыс берушілердің 54,3 пайызын алып, Гавиннен шамамен 131 000 дауыспен жеңіске жетті, бірақ демократтың штаттық лауазымға үміткерлігі үшін оның көрсеткіші әлсіз болды. Санфорд өмірінің соңына дейін губернаторлыққа жеңісімен мақтанды, нәсілшіл кандидатты (Лейк) жеңіп, 1950 жылы Грэмнің жеңілісін қайтарғанын сезінді. Санфордтың науқанына қосқан үлесіне риза болған Кеннеди Ходжесті АҚШ Сауда министрі ретінде кабинетіне тағайындады. Санфорд Беннеттің Солтүстік Каролина Демократиялық партиясының төрағасы болуын ұйымдастырды. Осы лауазымда Беннет партия ішінде Санфордты қолдауды жалғастырды және Санфордтың көптеген жақтастары партия қатарында жоғарылауына көмектесті. Санфорд 1961 жылдың 5 қаңтарында губернатор ретінде қызметке кірісті. Ант қабылдау сөзінде ол: "Солтүстік Каролинада жаңа күн туды! Шектелгендер кетті. Шекаралар жойылды. Ең үлкен кедергілер аяқталды. Солтүстік Каролина алға жылжуда және біз алға жылжуды жалғастырамыз!" деді. Ол Солтүстік Каролинадағы Чарльз Б. Айкоктан кейінгі ең жас губернатор және 20 ғасырда туған алғашқы губернатор болды.
Білім
1960 жылы Солтүстік Каролина мемлекеттік мектепте бір оқушыға 237 доллар жұмсады (Нью-Йоркке қарағанда 562 доллар), мұғалімдерге елдегі ең төменгі жалақы төледі, мектептегі сыныптар толы болды және АҚШ-тағы тұрғындар арасында білім алудың орташа мерзімі ең төмен болды. Санфорд штаттық білім беруді жақсарту Солтүстік Каролинаның орташа жалақысын арттырады деп сенді. Өзінің инаугурациялық сөзінде ол осы мақсатқа жұмсалатын шығындарды арттыруды қалайтынын растап: «Егер біздің балаларымызға осы сапалы білім беру үшін салықтарды көбейту қажет болса, біз бұл фактіні мойындап, ақшаны қамтамасыз етуіміз керек. Біз балаларымыздың ең жақсы инвестиция екендігін ешқашан естен шығармауымыз керек. Бұл – жүрексінікке жат заман». Санфорд өзінің алғашқы айларын білім берудегі мемлекеттік шығындарды ұлғайту үшін заңнамалық жоспарды лоббилеумен өткізді. Санфордтың білім беру платформасының басты бөлігі – сапалы білім беру бағдарламасы, ол мұғалімдердің орташа жалақысын 22 пайызға, оқу құралдары үшін 33 пайызға, мектеп кітапханасына 100 пайызға көбейтуді талап етті. Санфорд бастапқыда өзінің ұсынысын қалай қаржыландыруға болатынын түсіну қиын болды, өйткені штат салыстырмалы түрде жоғары табыс және корпоративтік салықтар төледі, ал темекі және суық сусындар сияқты тауарларға арналған сәндік салық халықтың көп бөлігін ренжітуі мүмкін еді. Басқа көптеген сайланған мемлекеттік лауазымды адамдар қаржылық жағынан консервативті болды және ақшаның елеулі қарыз алуына және қарыздарды көтеруге қарсы болды. 1961 жылдың ақпан айының соңында Санфорд өзінің ұсыныстарын мемлекет тарапынан белгілі бір тауарларға, соның ішінде азық-түлік пен рецептімен берілетін дәрі-дәрмектерге салынатын 3 пайыздық сатуға салынатын салықтан босатуды жою арқылы қаржыландыруға шешім қабылдады. Алдын ала салықтар даулы болды және консервативті Бас Ассамблея оларды заңға айналдырудан тартынды. Наурыз айында Бас Ассамблеяны шақырғанда көптеген заң шығарушылар жеке пікір білдірді, бұл ұсыныс сәтсіздікке ұшырайды. Либералдар мен журналистер оны кедейлерге әділетсіз деп сынға алды, олар азық-түлікке салық салудан ең көп зардап шегеді. Осы күмәнданушылыққа қарамастан, Санфорд заң шығарушы басшылардың жақсы ниетіне ие болды, ол губернатор-лейтенант Харви Клойд Филпотпен дос болды және штаттық өкілдер палатасының спикері Джозеф М. Хант-младшиймен қарым-қатынас орнату бойынша жұмыс істеді. Санфорд өзінің жоспарын штаттың барлық жерінде бірқатар митингтер арқылы алға жылжытты, Солтүстік Каролина білім беру бойынша басқа штаттардың көпшілігінен артта қалды және босатуларды жою барлық басқа заттарға 1 пайыздық салықтық өсімнен гөрі қолайлы деп дәлелдеді. Ол сондай-ақ штат заң шығарушыларын губернатордың сарайына таңғы асқа шақырып, Сэр Уолтер қонақ үйіне барып қайтты. Санфорд өзінің бағдарламасын қолдағаннан басқа, қолдау үшін саяси қолдау көрсетті. Ол сондай-ақ өзінің сыншыларына білім беру жоспарын қаржыландырудың жақсы әдісін ойлауға белсенді түрде шақырды. Баспасөз өкілдері мен наразы либералдар жаңа алымсыз білім беруді кеңейтудің масштабын азайту керек екенін түсінгенде, кері шегінді. Санфордтың әрекеті ақыр соңында сәтті болды және Бас Ассамблея оның бағдарламасын және салықтарды жүзеге асырды. Солтүстік Каролинадағы мұғалімдердің орташа жалақысы 39-дан 32-ге дейін, ал оқушыға жұмсалатын қаржы 45-тен 38-ге дейін көтерілді. Санфордтың табысты лоббиі бүкіл ел назарын аударды. Кейіннен ол өзінің білім беру жоспары туралы сөйлеу үшін бүкіл ел бойынша көптеген іс-шараларға шақырылды және ол отыз мемлекетке барды. Салықтардың өсуі Солтүстік Каролинада нашар қабылданады және кері әсерге ұшырайды; 1961 жылы қарашада сайлаушылар референдумда 10 мемлекеттік облигация ұсыныстарын қабылдамады – 1924 жылдан бері облигация алғаш рет қабылданбады – және қоғамдық пікірді зерттеуде халықтың бестен үшеуі Санфордтың губернатор ретінде жұмысын мақұлдамады. Референдумдағы жеңіліс Санфордтың қызметкерлерін ұнжырғасын түсірді. Нәтижеге ренжіген және облигацияларды қолдауға өкінбеген Санфорд сәтсіздікті ұмытып, назарын басқа жаққа аударуды талап етті. 1962 жылғы сайлауда демократтар штаттық өкілдер палатасында орыннан айырылды. Санфорд көңілі қалды, бірақ ол салық ұсынысы өзінің бағдарламасын қаржыландырудың ең жақсы жолы екеніне сенімді болды және оны өзгерту туралы шақыруларды қабылдамауға қарсы болды. 1961 жылы Санфорд Ирвинг Э. Карлайл басшылығымен орта мектептен кейінгі білім беру жөніндегі губернатор комиссиясын тағайындады. Комиссия 1962 жылдың тамыз айында Солтүстік Каролинадағы колледжге түсуді арттыруға бағытталған бірқатар ұсыныстарды жасады. Оның ұсыныстарының бірі штаттың «мемлекеттік кіші колледждері» мен «кәсіби білім беру орталықтарын» біртұтас қауымдастық колледждер жүйесінде біріктіру болды. 1963 жылдың мамырында Бас Ассамблея Мемлекеттік білім беру кеңесі бағынысындағы қауымдастық колледждер департаментін құруға жауап берді. Санфорд сондай-ақ заң шығарушыларды Солтүстік Каролина өнер мектебін құруға көндірді, оның мақсаты – дарынды студенттерді «музыка, драма, би және олармен байланысты өнер салаларында» өз мемлекеттерінде оқытудың жоғары және орта білім беру деңгейінде сақтап қалу болды. Санфордтың саясаты нәтижесінде Солтүстік Каролинаның мемлекеттік мектептерге жұмсалатын шығындары дерлік екі есеге өсті және 2800 қосымша мұғалім жұмысқа алынды. Дегенмен, ол штаттың білім беру қаржыландыруының басқа штаттармен теңдігін сақтау және инфляциямен сәйкес келу үшін күресті. 1963 жылғы сессияда мемлекеттік мектептерге қосымша 50 миллион доллар бөлуге көндіргеніне қарамастан, оның қызмет мерзімінің соңында Солтүстік Каролинаның білім беру шығындары бойынша ұлттық рейтингі төмендеді.
Sanford promoted his plan through a series of rallies across the state, arguing that North Carolina trailed most other states with respect to education and that the exemptions elimination was more acceptable than a 1 percent tax increase on all other items. He also intensively lobbied state legislators, inviting them to breakfast at the Governor's Mansion and visiting them at the Sir Walter Hotel. Aside from arguing for his program, Sanford granted political favors in exchange for support. He also actively challenged his critics to think of a better way to fund the education plan. Members of the press and disgruntled liberals backed down when they realized that without the new levy the education expansions would have to be scaled down. Sanford's effort was ultimately successful and the General Assembly implemented his program and the taxes. Average teacher salaries for North Carolina quickly rose from 39th to 32nd among the states, and per pupil expenditures rose from 45th to 38th. Sanford's successful lobbying gained national attention. He was subsequently invited to numerous events around the country to speak about his education plan, and he visited thirty states. The increase in taxes was nevertheless poorly received in North Carolina and resulted in a backlash; in November 1961 the electorate rejected 10 state bond proposals in a referendum—the first time a bond had been turned down since 1924—and a public opinion poll found that three fifths of the population disapproved of Sanford's performance as Governor. The referendum defeat demoralized Sanford's staff. Though upset with the outcome and unapologetic in supporting the bonds, Sanford insisted on moving past the failure and focusing his attention elsewhere. In the 1962 elections the Democrats lost seats in the State House of Representatives. Sanford was disappointed, but he remained convinced that the tax proposal was the best way to fund his program and refused to heed calls to alter it. In 1961 Sanford appointed a Governor's Commission on Education Beyond the High School under the leadership of Irving E. Carlyle. The commission produced a set of proposals in August 1962 aimed at increasing college enrollment in North Carolina. One of its recommendations was the consolidation of the state's "public junior colleges" and "industrial education centers" under a single system of community colleges. In May 1963 the General Assembly responded by creating a Department of Community Colleges under the State Board of Education. Sanford also convinced the legislature to establish the North Carolina School of the Arts to retain gifted students "in the fields of music, drama, the dance and allied performing arts, at both the high school and college levels of instruction" in their home state. Sanford's policies ultimately resulted in the near doubling of North Carolina's expenditures on public schools and the hiring of 2,800 additional teachers. However, he struggled to ensure the state's educational funding maintained parity with other states and matched with inflation. Despite convincing the legislature to appropriate an additional $50 million towards public schools during the 1963 session, by the end of his tenure North Carolina's national rankings in educational expenditures had fallen.
Солтүстік Каролина қоры
Өзінің білім беру бағдарламасы заң шығару органдарындағы саяси күшінің көп бөлігін жұмсап кеткенін сезінген Санфорд Солтүстік Каролинадағы кедейлікке қарсы күш-жігерді қаржыландыру үшін жеке қолдау іздеуді бастады. Санфорд өзінің білім беру жоспарын ілгерілету үшін штатты аралап жүргенде Солтүстік Каролинадағы кедейліктің көп бөлігі нәсілдік кемсітушілік пен афроамерикалықтарға экономикалық мүмкіндіктердің жоқтығына байланысты деп ойлады. Осылайша ол өзінің кедейлікке қарсы жоспарында ақ және қара жұрттың экономикалық проблемаларын шешу қажет деген қорытындыға келді. 1962 жылдың ортасында ол Джон Элемен, романшы және профессормен кездесті және оны тез арада мемлекеттік саясат жөніндегі кеңесші етіп алды. Элемен бірге ол жеке қайырымдылық ұйымы – Форд қорының басшыларымен кездесіп, олармен түрлі мәселелерді, соның ішінде кедейлікке қарсы күш-жігерді талқылады. Ол сондай-ақ Джордж Эссермен, UNC Chapel Hill мемлекеттік институтының ғалымымен, Форд қоры қаражатының кедейлікке қарсы күрестегі әлеуетті пайдалану жолдары туралы сұрады. Санфордтың көмекшілері 1963 жылдың қаңтар айында Форд қоры басшыларын кедейлікке қарсы жобаны қаржыландыруға көндіру үшін Солтүстік Каролинаға үш күндік сапар ұйымдастырды. Ол Форд қорынан ұсынылған гранттарды қолдау үшін Солтүстік Каролинадағы екі кішігірім қайырымдылық ұйымы – З. Смит Рейнольдс және Мэри Рейнольдс Бэбкок қорының қолдауын алды. Ол сондай-ақ Даремдегі афроамерикалық бизнес қауымдастығының жетекшісі Джон Х. Уилердің кеңесіне жүгінді. Ол АҚШ Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қорғау министрлігінің өкілдерін Солтүстік Каролинаға шақырды, штаттық жобамен федералдық күш-жігерді үйлестіру жұмыстарын жүргізу үшін. 1963 жылдың шілдесінде Форд қоры Солтүстік Каролинадағы кедейлікке қарсы жобаны қолдау үшін 7 миллион доллар бөлді. Басқа қорлардың қосымша гранттарымен 18 шілдеде Санфорд және бірнеше қоғамдық қайраткерлер Солтүстік Каролина қорын құрды. Оның мақсаты кедейлікпен күресу және бүкіл штатта нәсілдік теңдікті нығайту болды. Солтүстік Каролина қоры жеке ұйымдармен қолдау көрсетілгендіктен және мемлекеттік қаржыландырудан тәуелді болмағандықтан, ол әлеуметтік мәселелерді шешуде икемділікке ие болды және сегрегациялықтардың саяси қарсылығын болдырмады. Санфорд Қордың басқарма төрағасы болып тағайындалды және 30 қыркүйекте баспасөз конференциясында оның құрылуын жариялады. Ұйымда нәсілдік интеграцияланған штат болды, бұл сол кезде ерекшелік есептелді, және олар көмек көрсетуді көздеген жергілікті тұрғындармен кеңесті. Қор командалық оқытуды пайдаланатын және мұғалімдерге көмекшілер тағайындайтын бағдарламаны іске қосты, бұл бағдарлама президент Джонсон әкімшілігімен зерттелді және Head Start бағдарламасы үшін үлгі ретінде пайдаланылды. Қор сондай-ақ күндізгі күтім орталықтарын құру және жұмысқа даярлау курстарын қамтитын тағы бір бастама аясында кедейлікке қарсы он бір қосымша бағдарламаны қолдады. Бұл бағдарламалар да Джонсон әкімшілігі "кедейлікке қарсы соғыс" бағдарламаларын әзірлеген кезде бағаланды. Санфордтың өзі Джонсонның кедейлікке қарсы соғысы мен оған жауапты агенттік – Экономикалық мүмкіндіктер кеңсесіне көңілі толмады және федералды лауазымды адамдарға олардың күш-жігерінің мақсаты кедейлікті жою емес, Санфорд мүмкін емес деп санайтындықтан, "кедейліктің себептерін" азайту болуы керек екенін айтты. Қор 1969 жылы қызметін тоқтатты.
Растық қатынастар және азаматтық құқықтар
Санфорд губернаторлық лауазымына келген кезде Солтүстік Каролинадағы нәсілдік жағдай 1900 жылдардың басынан бері өзгермегендей болды. Көптеген мектептер мен қоғамдық орындар бөлек болды, ал ақ емес сайлаушылардың тіркелу көрсеткіштері ақтардан едәуір төмен болды. Өзінің инаугурациялық сөзінде Санфорд расалар арасындағы өзара құрмет пен түсініктікке шақырды және «біздің азаматтарымыздың ешбір тобы бірінші сыныпты азаматтық мүмкіндіктерге қатысу құқығынан айырылмауы керек» деді. Ол қызы Бетси мен ұлы Терриді біріктірілген Мерфи мектебіне (бір қара оқушы бар еді) орналастырды, бұл іс-әрекет штаттық және ұлттық баспасөздерде жарияланды. Санфорд Солтүстік Каролина университетінде студент кезінен бастап расизмді әдепсіз деп есептеді, бірақ бастапқыда губернатор ретінде нәсілдік теңдік мәселелерін тікелей шешуден аулақ болғысы келді, оны өзінің негізгі платформасынан алаңдату және саяси қауіпті деп қарады. Оның бұл мәселеге қатысты нақты стратегиясы немесе жоспары болған жоқ. Алайда, ол көп ұзамай губернатор ретінде азаматтық құқықтар қозғалысының күшеюіне байланысты АҚШ-тағы шиеленісті азайту үшін біршама әрекет етуі керек деп ойлады. Ол қызметке келгеннен кейін көп ұзамай штаттық лауазымдарға қара нәсілді мамандарды тағайындай бастады. Соңында ол үштен астам ондаған қара нәсілді азаматтарды штаттық кеңестерге, комиссияларға және комитеттерге тағайындады. Ол сондай-ақ азаматтық құқықтар мәселелері бойынша қара нәсілді қауымдастық және бизнес көшбасшыларымен кеңесті. 1961 жылы Санфорд және Қорғау және даму кеңесінің төрағасы Скиппер Боулз Солтүстік Каролинаның мемлекеттік саябақтарын біріктіруге шешім қабылдады. Санфорд, әдетте, заңға жүгінудің және күш қолданудың орнына сендіруді және әдептілікке шақыруды қолдану сегрегацияшыларды жұмсартады және әлеуметтік өзгерістерге әкеледі деп сенді. Ол «адамдардың негізгі жақсылығы» нәсілдік мәселелерде басым болады деп ойлады және Солтүстік Каролинаның сегрегацияға қарсы болған азаматтарының жауыздығына жиі тап болды. 1961 жылдың мамыр айында көп ұлтты азаматтық құқық қорғаушылар тобы, «Freedom Riders» деп аталатын, Оңтүстіктегі олар мен байланысты көлік құралдарының сегрегациясын қамтамасыз ету үшін қалааралық автобустармен Солтүстік Каролинаға кіруге дайындалды. Санфордтың бұйрығы бойынша, штаттық жол патрулі автобустардың қозғалысын бақылап, ашулы ақ нәсілшілдердің ықтимал зорлық-зомбылығынан сақтанды. Санфорд өзінің биліктегі барлық кезеңінде тәртіпті сақтау және зорлық-зомбылықты болдырмау үшін азаматтық құқықтарды қорғау демонстрацияларында мемлекеттік полицияны орналастыратын, бірақ ол оларды ешқашан демонстрацияларды таратуға қолданған жоқ. Кейінірек ол былай деді: «Бізге тәртіпті сақтау және оларға демонстрация жасауға рұқсат беру міндеті жүктелген еді, бұл конституциялық еді. Оларды осы үшін түрмеге отырғызу мүмкін емес еді». Ол сондай-ақ Миссисипи университетінің бірігуі кезінде тәртіпті сақтау үшін президент Кеннедидің әрекеттерін қолдағанын білдірді. Санфорд өзін сайлаған ақ сайлаушылардың қалауларын ескеріп, бір жағдайда федералды лауазымды адамдарға Солтүстік Каролина армиясының бір топ ақ резервистерін оларды орналастырған басымдылықпен қара армия бөлімінен қайта тағайындауын сұрады. Санфорд АҚШ Қорғаныс министрлігі оның өтінішін орындаудан бас тартқаннан кейін мәселені тоқтатты. Журналистер Санфордтың нәсілдік мәселелерге қатысты әрекеттері туралы жиі жазады және оны жетекші орташа деп атады. Ол бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне аударды, бірақ оңтүстіктің қатал сегрегациялық губернаторларымен қақтығыста болған тұлға ретінде суреттелгеннен аулақ болды. Санфордтың азаматтық құқықтар мен нәсілдік мәселелер жөніндегі сақ ұстанымы Солтүстік Каролинада білім беру бағдарламасын насихаттау үшін мектептерге бару үшін саяхаттай бастады. Санфорд ақ және қара мектептерге барып, студенттерді болашақта экономикалық өркендеудің құралы ретінде білім алуларына шақырды. Уақыт өте келе ол қара мектеп оқушыларына осыны айтудан ыңғайсыздана бастады, кейіннен былай деп түсіндірді: «Менде әрқашан мен олармен сөйлескен сайын мен мазақтайтын сөздер айтып отырғанымды сездім. Мен білетін мүмкіндіктер туралы сөйлесіп отырдым, мен олар біледі деп қорықтым, жоқ, мектепте қаншалықты жұмыс істесе де». Санфорд өзінің көзқарасын қайта қарастыруға мәжбүр болды, өйткені ол Ралидегі көптеген қарт қара нәсілділердің күйзеліске тап болғанын және студенттерге қарсы наразылық білдірушілерді қаржылық тұрғыдан қолдағанын білді. Нәсілдік теңдікті қолдау үшін көбірек әрекет етуі керек деп шешкеннен кейін Санфорд оны қолдайтын мәлімдемелер жасады. 1962 жылдың қазан айында ол Солтүстік Каролинадағы кедейліктің қара нәсілділерге экономикалық мүмкіндіктердің болмауымен нашарлағанын және ақтар «христиандық дос аруақында» «нәсілдің қиын мәселелерін» шешуі керек екенін айтты. Кейіннен ол «Екінші ғасырға арналған байқаулар» атты сөзді жазды, ол тікелей азаматтық құқықтарды қолдауға шақырды. Санфорд өзінің жұмысын 100-ден астам әріптесімен бөлісті; көпшілігі оның мақсаттарын қолдады, бірақ басқалары оның мәлімдемесінің Демократиялық партияға тигізер салдарынан қорқыды. 1963 жылдың 18 қаңтарында Санфорд Солтүстік Каролина баспасөз қауымдастығы алдында Каролина қонақ үйінде өз сөзін сөйледі. Сөз сөйлегенде ол нәсілдік дискриминациялық жұмысқа орналастыру тәжірибесін тоқтатуға шақырды, бұл оны осылай істеген алғашқы оңтүстік губернаторы етті, «Американдық азаматтардың осы тартындылықтан бас тарту уақыты келді, әділетсіз дискриминацияны тоқтату және қараға отбасы үшін лайықты өмір табуға толық мүмкіндік беру және өзінің және барлық адамдар үшін жоғары стандарттарға үлес қосу». Сол күні Санфорд «Жақсы көршілер кеңесін» құрғанын жариялады, бұл ерікті дискриминациялық емес жұмысқа орналастыру тәжірибесін әзірлеуге және жастарды табысты жұмысқа дайындауға бағытталған аралас панель. Кеңестің ұсыныстарын күштеуге ешқандай ереже болған жоқ, сондықтан оның әсері минималды болды. Санфорд сондай-ақ штаттық мекемелер басшыларынан дискриминациялық емес жұмысқа орналастыру саясатын қабылдауын сұрады және Солтүстік Каролина Ұлттық гвардиясындағы нәсілдік кедергілерді азайтатын заңды қолдады. Нәсілдік теңдікке қатысты Санфордтың реформаларға жасаған тырысыштары штаттағы жұмыс динамикасын едәуір өзгертпеді және тек қара нәсілділердің аз бөлігіне ғана пайда келтірді. Оның билік мерзімінде мемлекеттік мектептердің нәсілдік бірігуі де аз прогресс жасады. Көптеген жас қара нәсілділер Санфорд олардың алаңдаушылықтарын шешу үшін жеткілікті жұмыс істемейді деп ойлады. 1963 жылдың мамыр айында 500 қара студент губернатордың резиденциясының газонына жиналып, губернатордың шығуына шақырды. Санфорд оларға былай деді: «Егер сіздер өз жоспарларыңыз бен мәселелеріңіз туралы кез келген уақытта менімен сөйлескіңіз келсе, менің кеңсеме хабарласыңыз. Сіздер маған ешқандай сұраныспен келген емессіз». Демонстранттардың бірі Санфордтың олардың наразылықтарын ешқандай нақты сұраныссыз білуі керек екенін айтқанда, Санфорд былай деп жауап берді: «Мен диктатор емеспін, ұлым. Сіз демократиядасыз». Топ оны ысқырып, соңында ғимараттан кетіп қалды. Мамыр айының соңында және маусым айының басында Гринсборо қаласындағы Солтүстік Каролина ауылшаруашылық және техникалық колледжінің 400 қара студенті кафелер мен кинотеатрларда сегрегациялық тәжірибелерді бұзғаны үшін қамауға алынды. Санфорд оларды босатуға және оларды колледж кампусына қайтаруға шаралар қабылдады. Кейінірек маусым айында ол 150 қара азаматтық көшбасшыларды Солтүстік Каролина штатының астанасына шақырды, онда ол «бізді жаппай демонстрациялар құлатпаймын» деді. Ол олардың жауы ақтар емес екенін айтты; керісінше, ол «мақта экономикасымен бізге мирас қалған, Солтүстік және Оңтүстікте соғысқа ұшыраған, өшпенділік, кек қайтару және кедейліктің күлін біздің буынға қалдырған жүйе» еді. Осы ортақ жаумен күресудің жолы – білім беру». Шілде айының басында Санфорд 200-ден астам муниципалитет шенеуніктерінің кездесуін шақырып, азаматтық құқықтар мәселелерін шешу үшін қала әкімдерін үйлестіру комитетін құрды. 1964 жылдың қаңтарында Расалық теңдік конгресінің Джеймс Фармер және Флойд Маккисик Чапел Хилл қаласынан, штаттың ең біріккен қауымдастықтарының бірінен, ақпан айының 1-іне дейін толық сегрегацияны тоқтатуды талап етті, әйтпесе толқын болады.
Кейінгі қызмет мерзімі
Кеннедидің жеке хатшысы Эвелин Линкольн Кеннедидің 1964 жылғы президенттік сайлауда Джонсонды вице-президенттік лауазымынан алып тастап, оның орнына Санфордты қоюды қарастырғаны туралы айтылды. Санфорд екі жылдан кейін 1976 жылғы Демократиялық партияның президенттікке үміткерлігіне дайындық бастады. 1975 жылдың 1 маусымында үміткерлігін жариялаған ол, Дьюк университетінің президенті міндеттерін орындаумен қатар, сайлауалды шаралармен де айналысты. Массачусетс штатында сайлауалды науқан жүргізіп жатқанда, күшті ауыру сезіміне тап болып, жүрек шуы диагнозы қойылды. 25 қаңтарда Санфорд сол жылы алғашқы сайлаудан бас тартқан алғашқы демократ болды. Оның сәтсіз үміткерлігі оны жақындап бара жатқан банкроттыққа жеткізді, бірақ оның досы Пол Вик кейіннен оған қаржысын басқаруға және мүлкін қалпына келтіруге көмектесті. Осыдан кейін ол уақытын университетті басқаруға жұмсады, ал 1977 жылы президент Джимми Картердің оны Франциядағы АҚШ елшісі қылып тағайындау ұсынысын қабылдамады. Дьюк университетінің президенті қызметінен кеткеннен кейін, Санфорд 1985 жылы Демократиялық Ұлттық Комитетінің төрағасы лауазымына үміткер болды, бірақ Пол Г. Киркке 203-150 дауыспен жеңіліп қалды.
1986 жылғы науқан және сайлау
1985 жылдың соңында Санфорд 1986 жылғы Сенат сайлауына түсу мүмкіндігі туралы достарымен ақылдасуды бастады. Санфорд 1986 жылдың қаңтарында өзінің үміткер екенін жариялады. Бұл жаңалық оның көп жылдық досы және саяси одақтасы Лауч Фейрклотты таңқалдырып, ренжітті. Фейрклот Санфордтың қолдауымен орынға үміткер болғысы келген және Санфордтың сайлаудағы өзінің мүмкіндіктерін кемсіткені туралы қауесеттерге ашуланды. Осы түсініксіздіктен кейін Фейрклот пен Санфорд соңғысы қайтыс болғанға дейін біраз уақытқа дейін сөйлеспеді. Санфорд Демократиялық партияның ішкі сайлауында 409 394 дауыспен жеңіске жетті, бұл оның алдындағы тоғыз үміткерді оңай жеңіп, 1960 жылдан бері штаттық сайлаудағы алғашқы жеңісі болды. Басты сайлауда оның қарсыласы республикалық АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі Джим Бройхилл болды, себебі қазіргі сенатор, республикашыл Джон П. Ист зейнетке шығу ниетін білдірген еді. 1986 жылдың 29 маусымында Ист өзіне қол жұмсағаннан кейін Бройхилл 3 шілдеде уақытша тағайындалды, 4 қарашада өтетін сайлауға дейін. Сайлау кампаниясы барысында Санфорд губернатор ретіндегі жетістіктерін және әскери қызметін баса көрсетті. Санфордты сынағандар негізінен үш мәселеге назар аударды: аз ұлт өкілдеріне мүмкіндіктер жасау, білім беруді "салық жинап, жұмсау" жолымен қаржыландыру және кедейлікпен күресу шаралары. Санфорд қараша айындағы сайлауда Бройхиллді үш пайыздық айырмамен жеңіп, шамамен 60 000-қа жуық дауыс жинады, осылайша Исттің қалған мерзімі мен келесі алты жылдық мерзіміне жеңіске жетті. Ол 10 желтоқсанда АҚШ Капитолийінің алдында өзінің досы және бұрынғы заңгер әріптесі, судья Джеймс Диксон Филлипс-младший қатысуымен қызметке кірісуге ант берді. 1987 жылдың 6 қаңтарында ол толық алты жылдық мерзімге тағы да ант берді.
Қызмет мерзімі
Санфорд Сенатта өзін ыңғайсыз сезінген, өйткені ол атқарушы лауазымдарда жұмыс істеуге дағдыланған еді. Ол: «Біз жұмсаған энергияның бәріне қарағанда өте аз іс тындырамыз» деп жазды. Ол бірнеше Сенат комитеттерінде жұмыс істеді: Этика жөніндегі арнайы комитет (төрағасы); Қартаю жөніндегі арнайы комитет; Бюджет; Банктік, тұрғын үй және қалалық мәселелер комитеті, соның ішінде Халықаралық қаржы және ақша-несие саясаты жөніндегі кіші комитет және Бағалы қағаздар жөніндегі кіші комитет; және Сыртқы қатынастар комитеті, соның ішінде Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия істері жөніндегі кіші комитет (төрағасы), Африка істері жөніндегі кіші комитет және Батыс жарты шар және Бейбітшілік корпусы істері жөніндегі кіші комитет. Көпшілік партия мүшелері арасындағы дәстүр бойынша, Санфорд Сенат отырыстарына бірнеше рет төрағалық етті. Ол Капитолийге жақын пәтерде тұрып, әдетте сағат 8:00-ге дейін кеңсесіне келіп, кешке үйге қайтқанға дейін жұмыс істеді. Ол демалыс күндері көбінесе Даремдегі үйіне оралатын. Сенатқа сайлау кампаниясы кезінде Санфорд президент Рейганның Никарагуадағы Контра соғысына қатысты саясатын сынады, себебі федералды үкімет оңшыл Контраларға қаржылық көмек көрсетіп, олар солшыл Сандинист үкіметіне қарсы көтеріліс жасады. Санфорд Маршалл жоспарына негізделген қақтығысты шешудің балама жолын ұсынды деп үміттенді. 1986 жылдың ақпан айында Санфорд пен сенатор Крис Додд мәселені зерттеу үшін Орталық Америкаға сапарлады. Сол кезде Коста-Рика президенті Оскар Ариас Никарагуадағы қақтығыстан зардап шеккен көрші елдердің өкілдерімен көпжақты конференция өткізді. Санфорд Ариасқа соғыс аяқталғаннан кейін аймақтың экономикалық дамуын жоспарлау үшін көпұлтты жұмыс тобы құруды ұсынды. Ариас бұл идеяны қолдады, ал Санфорд АҚШ-қа оралғаннан кейін Сенат алдында алғашқы маңызды сөйлеуін жасады, онда Ариастың келіссөздерді өткізу және Никарагуа соғысын аяқтау туралы бастамаларын мақтап, қолдау білдірді. Резолюция 97 дауыспен 1 дауысқа қарсы қабылданды. Маусым айында Санфорд Орталық Американы қалпына келтіру және дамыту жөніндегі халықаралық комиссия құрылғанын жариялады, ол Дьюк университетінің Халықаралық даму зерттеу орталығының үйлестіруімен аймақтық дамудың жоспарын жасауға тиіс болды. Солтүстік Каролина қорына сәйкес, Санфорд жеке қайырымдастық ұйымдардан комиссияның жұмысын қаржыландыру үшін қолдау алды. Комиссияның алғашқы отырысы желтоқсан айында өтті, ол 47 мүшені, соның ішінде дипломаттарды, ғалымдарды және экономистерді тартты. Санфорд комиссия мүшесі болмаса да, оны құрудағы рөлі үшін «Санфорд комиссиясы» деп атады. Ол Никарагуаға барып, Ариастың бейбіт процесін бақылау үшін бірнеше рет Орталық Америкаға оралды. Комиссия 1989 жылы есебін жариялады, онда аймақ халқының адам құқықтарын қамтамасыз ету және экономикалық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қабылданатын шаралар ұсырылды. Құжатқа Орталық Американың бес президенті қол қойды. Санфорд комиссияның жұмысы Контра соғысының аяқталуын жеделдетіп, жергілікті назарды экономикалық жаңаруға аударды деп сенді. «Мен оны Вашингтонда жасаған ең маңызды нәрсе деп санаймын» деді ол. Никарагуа президенті Даниэль Ортега Санфордқа оның күш-жігері үшін жеке алғыс айтты, ал Сенаттағы әріптестері Боб Доул мен Джон Керри оны мақтады. Санфорд комиссияның пайдалануына федералдық қаражатты бөлу туралы заң жобасын ұсынды, бірақ ол көп жылдар бойы қарастырылмады және Солтүстік Каролинаның аға АҚШ сенаторы Джесси Хелмс оған қарсы шығып, Орталық Американы еркін кәсіпкерлікке шақыратын мәлімдемелерді қосуға тырысты. Санфорд Хелмстің әрекеттерінен мазасыз болды, және оның заң жобасы 1991 жылдың қыркүйегінде Сенатта қабылданғанымен, бөлінген ақша ешқашан берілмеді. Санфорд Сенатта қызмет еткен кезінде күнделік жүргізді және көбінесе Сенаттың мүшелердің тәжірибесіне, түсініксіз заңнамалық ережелерге және комитет төрағалары арасындағы юрисдикциялық дауларға бағынуына наразы екенін жазды. Ол сондай-ақ партиялық көзқарастың күшеюін және келісімге келуге дайындық азайғанын байқады. Ол Хелмсті ұнатпады, «Менің ойымша, оның Сенаттағы қызметі Солтүстік Каролина үшін мүлдем пайдасыз болды. Ол барлық нәрсеге теріс көзқарас танытады және мұнда оның жасаған нәрселерінің тұрақты құндылығын табу өте қиын» деді. Екеуі әдетте достық қарым-қатынас орнатты, бірақ бірде Хелмс Санфордты баспасөзге ашулы түрде айыптады, өйткені соңғысы комитет отырысында Хелмстің есебінен әзіл жасады. Кейін Хелмс кешірім сұрады. Санфордтың Сенаттағы қызметінің басынан-ақ Рейган әкімшілігінің өсіп келе жатқан дефицит шығындары және Конгрестің оған төзелуі оны мазалады. Ол теңгерілген бюджетті міндеттейтін, кірістерді арттыру үшін салықтарды енгізетін және Әлеуметтік қамсыздандыру қорын басқа мемлекеттік қорлардан бөлетін «Адал бюджеттік заң» жобасын жасады. Оның кейбір ұсыныстары ақыры басқа шараларға енгізілді. Роберт Борк Жоғарғы сот судьясының тағайындалуына қатысты даулы мәселе кезінде Санфорд Сенат демократтары тарапынан Борктың тағайындалуына қарсылықтарын түсіндіретін телевизиялық үндеу жасауға таңдалды. Санфорд Борк өзінің жеке пікірлерін бекітуге, дұрыс сот жүргізуді жүзеге асыруға көбірек қызығушылық танытты деді, және Сенаттағы толық дауыс кезінде Санфорд оның тағайындалуына қарсы дауыс берді. Сенатор ретінде Санфорд 1988 жылғы АҚШ президент сайлауына демократ үміткерлерді тартуға қатысты. Арканзас сенаторы Дейл Бамперс пен Нью-Йорк губернаторы Марио Куомоны сәтсіз әрекеттенгеннен кейін, ол Теннесси сенаторы Ал Гордың үміткерлігін қолдады, жеке өзі Джесси Джексонды «таза нәсілшілдік науқаны» жүргізгені үшін мойындады. Гор кейін сайлаудан шығып, Санфорд демократ үміткері Майкл Дукакисті адал түрде қолдады, бірақ Дукакистің сайлау штабының мақтандығы мен өрескелдігіне наразы болды. Дукакис сайлауды республикалық Джордж Бушқа жоғалтты, ал демократтар Солтүстік Каролинадағы сайлауларда нашар өнер көрсетті, Санфордты Солтүстік Каролинаның жетекші сайланған демократы етіп қалдырды. Сайлаудан кейін ол ұлттық демократ партиясының солға қарай бұрылуына көбірек наразылық білдірді, Рон Браунның Демократтық Ұлттық комитеті төрағасы лауазымына тағайындалуына қарсылық көрсетті және демократтардың «көптеген адамдардың пікірінше, қара нәсілді адамдардың партиясы» ретінде қарастырылуына алаңдады, осылайша орташа салмақты ақ адамдардың қолдауын жоғалтты. Санфорд күнделігінде «ұзақ жылдар бойы нәсілдік преюдиция ақ адамдардың көптеген бөлігін демократ партиясынан алшақтатты» деп жазды. Санфорд бастапқыда келе жатқан Буш әкімшілігімен саясатқа әсер ете аламын деп үміттенеді, бірақ Буштан тез жалықты, Джон Тауэрді Қорғаныс министрі етіп тағайындауына ашуланды және Буштың ұзақ мерзімді емес, жақын арадағы сайлау қолдауын алуға бағытталған ұсақ мәселелерге назар аударғанына ренжіді. Жоғарғы соттың АҚШ туын жағып жіберген адамның сот үкімін күштен шығару туралы шешімінен кейін Буш және конгрестік республикашылдар АҚШ Конституциясына туды өртеуге тыйым салатын түзету ұсынды. Санфорд Буш «демагогиялық, дауыс алуға бағытталған, төменгі принципті жолмен» келеді деп ойлады және ол жеке өзі туды өртеуге қарсы болса да, мұндай түзетутің Білл туралы құқықтарға енген саяси бостандық идеалдарына қайшы келеді деп ойлады. 1989 жылдың 17 қазанында Санфорд Сенатта бұл мәселе бойынша сөйлеу жасады, туды өртеуге тыйым салу наразылық құқығын шектейді және Білл туралы құқықтарды әлсіретеді деді. Ол бұл сөйлеуді Сенаттағы ең жақсы сөйлеуі деп ойлады, және ол аяқтағаннан кейін түзетутің қолдаушысы Джон Дэнфорт оның шараның салдары туралы ойланбағанын айтты және оған қарсы дауыс беретінін мәлімдеді. Түзетутің қабылдануы үшін қажетті екі үшін бір бөлігінің қолдауына жетпеді. 1990 жылға қарай Сан…
1992 жылғы науқан
Санфорд 1991 жылғы 2 желтоқсанда қайта сайлану науқанын ресми түрде жариялады. Ол Демократиялық партияның ішкі сайлауында қарсыластарсыз өтті, ал Фэрклот Хелмстің Ұлттық Конгресс клубының күшті қолдауымен Республикалық партияның ішкі сайлауында жеңіске жетті. Екеуі де мәселелерге негізделген науқан жүргізуге және жеке шабуылдардан аулақ болуға уәде берді. 1992 жылдың маусым айында ол ауырып, жүрек клапанының инфекциясын емдеу үшін Дьюк медициналық орталығына жатты. Бұл оның науқанын кешіктірді, бірақ ол шілде айының соңында Сенаттағы жұмысына қайта оралды. Санфорд науқанының бағытын белсенді түрде басқарды және Солтүстік Каролинаның барлық 100 округіне сапар шегуге уәде берді. Алғашқы сауалнамалар оның Фэрклоттан оқшау алда екенін көрсетті. Фэрклот Санфордты ерекше топтардың мүддесін қорғайтын және үлкен үкімет пен жоғары салықтарды жақтаушы деп сынады. Санфорд бұған қарсыласының консервативті қатал ұстанымды екенін айтты. Сентябрьде теледебатта Санфорд Фэрклоттың оны ысырапшыл деп айыптауына қарсы шығып, бюджет реформасына жасаған күш-жігерін көрсетті. Қазан айына қарай Санфордтың жүрек инфекциясы нашарлап, ауыратын клапанды ауыстыру операциясы жасалды, бұл оның науқанын уақытша тоқтатуға мәжбүр етті. Екі аптадан кейін ол ауруханадан шықты, бірақ айтарлықтай арықтаған болатын және операция оның денсаулығына қатысты халық арасында күмән тудырды. Оның уақытша басшылығы болмағандықтан, науқаны Фэрклотқа бастаманы жоғалтты, ол Санфордтың Перс шығанағындағы соғысқа қатысты көзқарасын сынап, оны Вашингтонның ішкі шеңберінен шыққан адам деп сипаттады. 1992 жылғы 3 қарашада Фэрклот сайлауда 100 мың дауыспен жеңіске жетті, бірақ демократ Билл Клинтон АҚШ президенті сайлауында жеңіске жетті, ал Джим Хант Солтүстік Каролинаның губернаторы болып қайта сайланды. Санфорд Норт-Рали Хилтон қонақүйінде жалпы нәтижеге қуаныш білдіріп, "Бұл Демократиялық партия үшін тамаша түн. Біз елді қайта дұрыс жолға қойдық. Біз штатты дұрыс жолға қойдық" деді.
Кейінгі өмір және өлім
Сенатқа сайлаудан кейін көп ұзамай Санфордты Дьюк университеті мемлекеттік басқару курсын оқытуға шақырды. 1993 жылы ол Оңтүстік Каролинаның бұрынғы губернаторы Роберт Эвандер МакНейрмен заң фирмасын құрды, бірақ кейіннен одан шығып, Солтүстік Каролинаның бұрынғы губернаторы Джеймс Холшузермен Ралиде тағы бір фирма құрды. Санфорд соңғы кітабын, «Дұшпандарыңнан өмір сүр: ізетпен қартай» атты қартаю және денсаулық туралы повестьті аяқтады және 20-ғасырдың маңызды мәселелерін қамтыған журналист туралы роман жазуға кірісті. Ол бірнеше бизнес-жобаларды қолдады және президент Клинтонды қоса, түрлі саясаткерлермен байланыста болды. 1997 жылдың желтоқсан айында Санфорд бірнеше күн бойы дені қызбалап, жүрек инфекциясынан қорқып, Дьюк медициналық орталығына түсті. Дәрігерлер оның асқазан мен бауырда қатерлі ісік бар екенін анықтады және оны операция жасау мүмкін емес деп шешті. Ол 1998 жылдың 18 сәуірінде өз үйінде қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі төрт күннен кейін Дьюк шіркеуінде өтті, оған 17 АҚШ сенаторы, төрт бұрынғы губернатор, 100 Бас Ассамблея мүшесі және Солтүстік Каролинаның Мемлекеттік кеңесі өкілдері қатысты. 82-ші әуе шабуылы дивизиясының сарбаздары құрмет қарауына тұрды. Санфорд шіркеудің криптасына жерленді.
Мұра
Санфорд аймақтағы әлеуметтік жаңғырудың тарихи дәуірі болған Жаңа Оңтүстіктің негізгі тұлғаларының бірі болды. Журналист Джон Дрешер оны «Жаңа Оңтүстіктің алғашқы губернаторы» деп атаса, Джордж Уоллес оны «Жаңа Оңтүстіктің символы» деп сипаттады. Журналист Роб Кристенсен оның «60-шы жылдары Солтүстік Каролинада қалыптылық рухын қалыптастыруға» көмектескенін айтты. Солтүстік Каролинада оны «білім беру губернаторы» деп еске алады; тарихшылар мен журналистер Санфордтың губернатор ретіндегі қызметін Солтүстік Каролинаның білім беру реформасына бағытталған тарихи саясатының бастауы ретінде жиі келтіреді. Оның білім беру және басқа да салалардағы еңбектерін мойындап, 1981 жылы Гарвард университетінің сауалнамасы оны 20-ғасырдың 10 үздік губернаторының бірі деп таныды. Саяси ғалым Ларри Сабото жүргізген зерттеуде Санфордтың 1950-1975 жылдар аралығында АҚШ-та қызмет еткен ең жақсы 12 губернатордың қатарында болғаны анықталды. Тарихшы Уильям Д. Голдсмит: «Терри Санфорд 1960 жылдардың басында Солтүстік Каролинада федералдық араласусыз адам дамуын ілгерілету үшін губернатордың немесе саясаткердің мүмкіндіктерін сынап көрді» деп жазды. Журналист Дэвид Стоут Санфордты «қарама-қайшылыққа толы саясаткер» және «күшті құштарлығы болмаған адам» ретінде сипаттады. Саяси ғалым Том Имон Санфордты «Солтүстік Каролинаның ең танымал либералды саясаткері» деп атады. Санфорд көптеген оңтүстік штаттарының губернаторларына үлгі болды, оның ішінде оның шәкірті Солтүстік Каролинаның Джим Хант, Миссисипидің Уильям Винтер және Арканзастың Билл Клинтон. 1994 жылы Мэриленд штатының губернаторы лауазымына кандидат болған Паррис Гленденинг сайлаушыларға өзінің әкімшілігін Санфордтың үлгісінде құратынын уәделеді. Санфордтың қазасынан кейін, сол кезде АҚШ Президенті болған Клинтон: «Оның еңбегі мен ықпалы Оңтүстіктің бейнесін және болашағын түбегейлі өзгертті, оны соңғы 50 жылдың ең ықпалды американдықтарының біріне айналдырды» деді. Сенатор Джон Эдвардс Санфордты өзінің «саяси құрметтейтін адамы» деп атады. 1968 жылы Файетвилл қалалық жоғары мектебі оның құрметіне Терри Санфорд атымен қайта аталды. 1999 жылы Рейли қаласындағы Терри Санфорд федералдық ғимараты мен соты Санфордтың құрметіне аталды.