Кіріспе
Американдық саясаткер (1928–2023)
Дункан Маклауклин "Лаух" Фэрклот (14 қаңтар 1928 – 14 қыркүйек 2023) – 1993 жылдан 1999 жылға дейін Солтүстік Каролина штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет еткен американдық саясаткер және фермер. Ол мансабының көп бөлігінде демократ болды, бірақ 1991 жылы Республикалық партияға қосылды. Фэрклот сенатор Керр Скотт пен губернатор Терри Санфордтың саяси кеңесшісі ретінде мансаптық жолын бастады. Санфордтың өкілеттігі кезінде штаттық тас жол комиссиясына тағайындалып, 1969 жылдан 1973 жылға дейін төрағасы болды. Кейін ол 1984 жылы губернаторлыққа кандидат болғанмен жеңіліске ұшырады, ал оған дейін Солтүстік Каролина штатының сауда хатшысы қызметін атқарды. 1991 жылы Фэрклот партияны ауыстырып, республикашыл болды. 1992 жылғы АҚШ Сенаты сайлауында республикалық партиядан кандидат ретінде жеңіске жетіп, жалпы сайлауда бұрынғы басшысы, сенатор Терри Санфордты жеңді. Сенатор ретінде Фэрклот президент Билл Клинтонды қатаң сынады және Сенаттағы Уайтвотер ісін терген комиссияда белгілі бір рөл атқарды. Ол сондай-ақ бірінші ханым Хиллари Клинтонды сынап, Конгресс алдында куәлік беруге шақырды. 1997 жылы Фэрклот Вашингтон қаласының мэрі Марион Барридің үлкен қаржы тапшылығын шешу үшін өкілеттіктерін алып қойғаннан кейін ұлттық назарға ілікті. Оның бұл шешімі Барриді ашуландырып, Вашингтон тұрғындарының наразылық білдіру үшін Солтүстік Каролинаға шеру ұйымдастыруына әкеп соқты. Фэрклот 1998 жылы қайта сайлануға түсті, бірақ жалпы сайлауда демократ Джон Эдвардсқа жеңілді.
Ерте өмір
1928 жылы 14 қаңтарда Солтүстік Каролина штатының Сампсон округінде дүниеге келген Фейрклот, Джеймс пен Мэри Фейрклоттың төрт ұлының ең кішісі болды. Джеймске 2500 акр мақта егістігі тиесілі еді, және Лаух оны әкесі қайтыс болғаннан кейін мұраға алды. Ол Розборо орта мектебін 1945 жылы бітірді. Хай Пойнт университетінде оқыды, бірақ әкесі инсульт алған соң бірінші курста оқуын тоқтатты. 1950 жылы Фейрклот Сампсон округінде 1000 акр жер сатып алып, оны мал және шошқа шаруашылығына арналған ірі шаруашылыққа айналдырды. Ол сонымен қатар құрылыс және автосауда сияқты кәсіптік іс-әрекеттермен де айналысты. Оның саяси белсенділігіне түрткі болған нәрсе – оның сияқты ірі шошқа шаруашылықтарына бағытталған, қоршаған ортаны қорғаушылар мен халықшылдардың наразылығынан туған қатаң ережелердің күшеюіне қарсылығы болды.
Алғашқы саяси мансап
Фэрклот өзінің мансабын демократ ретінде бастады. Ол Керр Скотттың 1948 жылғы губернаторлық науқанында және 1954 жылғы АҚШ Сенатына өткізілген науқанында жұмыс істеді, ол 1969 жылдан 1973 жылға дейін Сенатта қызмет етті. 1976 жылы губернатор болып сайланған Джим Хант Фэрклотты Сауда хатшысы қызметіне тағайындады. Сауда хатшысы ретінде оған жылына 32 580 доллар төленді. Фэрклоттың қызмет ету кезеңінде Солтүстік Каролинадағы өндіріс орындары 8,4 пайызға өсті, бұл оңтүстік-шығыста үшінші ең жоғары көрсеткіш. Ол қызметке келген кезде апталық жалақы 170 доллар болса, қызметтен кеткен кезде 297 долларға дейін өсті, бұл ұлттық жалақы деңгейінен айтарлықтай ерекшеленбеді. 25 шілдеде ол 1984 жылғы губернаторлық сайлауға Демократиялық партиядан түсуге ниеттенгенін жариялады. 1983 жылдың 22 тамызында сайлау науқанына ұшып бара жатқанда, ол отырған екі қозғалтқышты ұшақ Катаваба өзеніне құлады. Бір аман қалған адамның сөзіне сүйенсек, Фэрклот ұшақтың есігін күшпен ашып, ұшақ жарылмас бұрын барлық жолаушылардың қауіпсіз эвакуациясына көмектескен. 1983 жылдың желтоқсанында Фэрклотты бұрынғы губернатор және Дьюк университетінің сол кездегі президенті Терри Санфорд қолдады, ол 20 жыл бұрын Фэрклотты штаттық тас жол комиссиясына тағайындаған еді. Санфорд Фэрклотты "ескі және сенімді дос" және "Солтүстік Каролинадағы ең білікті үміткер" деп сипаттады. Сайлау комиссиясының ресми есептері Фэрклоттың науқанына 2 100 605,70 доллар жұмсалғанын көрсетті.
Кейінгі белсендірілуі
Фэрклот 1986 жылы сенатор Джон Ист босататын Сенат орынына үміткер ретінде қарастырылды. Ол бастапқыда бас тартты, бірақ 1985 жылдың қараша айында шешімін қайта қарастырып жатқанын мәлімдеді және сайлауалды штаб құрды. Алайда, 1986 жылдың қаңтарында Санфорд сайысқа түскен соң, сайлауға қатыспайтынын хабарлады; Санфорд бұл сайлауда жеңіске жетті. Осыдан кейін Фэрклот республикалық сенатор Джесси Хелмспен жақын қарым-қатынас орнатып, 1990 жылы Хелмстің қайта сайлану науқанына қолдау көрсетті.
АҚШ Сенаты
1991 жылдың сәуірінде Фэрклот 1992 жылғы АҚШ Сенатына сайлауда Республикалық партиясының тікелей кандидаттығына түсуге ниетті екенін жариялады. Ол сенатор Хелмстің саяси ұйымы – Ұлттық Конгресс клубының қолдауын алды және алғашқы сайлауда Шарлотта қаласының мэрі Сью Майрик пен бұрынғы конгрессмен Уолтер Э. Джонстон III-ті жеңді. Қазіргі сенатор Санфорд 1984 жылы Фэрклоттың сәтсіз губернаторлық науқанына қаржы жинауға көмектескен еді, бірақ екі жылдан кейін Санфорд Фэрклоттың бұрынғы сенатқа үміткерлігін оған қарсы штаттық жарыста жеңіске жете алмайды деп сынап, Фэрклоттың наразылығын тудырды. Сайлауға бір жыл бұрын Санфорд Персия шығанағындағы соғыста әскери күш қолдануға рұқсат беруге қарсы дауыс берді, бұл оның саяси беделіне нұқсан келтірді. Фэрклот Санфордты салықты көтеріп, шығындарды ұлғайтатын либерал деп сынады. Қыркүйек айында теледебаттағы өте жақсы көрсетпесе де, Фэрклот 100 000 дауыс айырмасымен сенат мандатын жеңіп алды.
103-ші конгресс
1993 жылғы 5 қаңтарда Фэрклот Солтүстік Каролина штатының АҚШ Сенатындағы кіші сенатор ретінде ант берді. Ол Солтүстік Каролинадан консервативті сенатор ретінде танылғысы келетінін айтып, штаттың екінші орынды иеленген, өте консервативті Хелмспен салыстырды. Сенаттағы алғашқы екі аптасында Фэрклот Сенаттың Қоршаған орта және қоғамдық жұмыстар комитетіне, Сенаттың Банктік комитетіне және Сенаттың Қарулы күштер комитетіне мүше болып тағайындалды. Қарулы күштер комитетінде ол әскери қызметке гомосексуал ер адамдарды қабылдауға қарсы болды және егер мұндай жағдай болса, әскерилерде ЖИТС жұқтырған адамдардың саны көбейеді деп мәлімдеді. Ол Клинтон әкімшілігінің «сұрама, айтпа» саясатына қарсы шығып, бұл президент Билл Клинтонның әскери тәжірибесінің жетіспеуінен туындағанын айтты. Бұл пікірді Біріккен штабтар төрағасы Колин Пауэлл айыптады, ол «бұл жағдайда президентті жекелеп айыптау әділетсіз» деді. 1994 жылы комитет Фэрклот ұсынған үшінші шараны қабылдады – бұл заң фермерлерді, ластауға күдікпен қарағанда, сотқа беруді қиындататын еді, бірақ ол заң күшіне енбеді. 1994 жылдың қаңтар айында Фэрклот сегіз республикалық сенатордың қатарында президент Билл Клинтонның Уайтвотер жанжалындағы рөлін зерттеу үшін Конгресске сауал жолдауды талап етті. Ақпан айында ол Сенаттың Банктік комитетінде Рики Тигертті Федералдық сақтандыру корпорациясының басшысы етіп бекітуге қарсы дауыс берген жалғыз сенатор болды. Ол Клинтон тағайындаған Тигерт тергеу барысында ақпаратты ашуға көмектеспейтінін мәлімдеді. Кейіннен сол жылы The Wall Street Journal газеті Фэрклоттың ақпаратты ашуға жасаған белсенді әрекеттерін жоғары бағалады. 1994 жылы ол Тұрғын үй және қоғамдық даму заңына жалдама төлеу шартын қосуды ұсынды, бірақ Сенаттағы демократтар оны қабылдамады. Иллинойс штатының сенаторы Кэрол Мозли Браун оның жоспары «авторитарлық» екенін айтып, Фэрклотты коммунист деп атады. Фэрклот 1992 жылғы Сенаттағы сайлау кампаниясы кезінде оларды сынағанмен, көптеген саяси әрекет топтарынан (PAC) мыңдаған доллар алғаны үшін жиі сынға ішкірді.
104-ші конгресс
1995 жылдың қаңтар айында 104-ші Конгресс отырысқа жиналған кезде Фэрклот Таза ауа, климат және ядролық қауіпсіздік тақырыбындағы кіші комитет пен Тұрғын үй, көлік және қоғамдық даму тақырыбындағы кіші комитет төрағасы болып тағайындалды. Мамыр айында Фэрклот пен Вирджиния штатының сенаторы Джон Уорнер Interstate 73 автожолының Оңтүстік Каролина штатына кіруіне қолдау көрсетуді ұсынды, бірақ бұл ұсыныс Оңтүстік Каролина штатының сенаторы Стром Турмондты ашуландырды. Ол Қоғамдық жұмыстар комитетінің отырысын шақырып, нәтижесінде келісім бұзылды. 1995 жылдың қыркүйегінде Фэрклот Сенаттағы он бір демократ сенаторға қосылып, маңызды әлеуметтік жәрдемақы туралы заңға қарсы дауыс берген жалғыз республикалық сенатор болды және оны "балаларға арналған тамақ сияқты" деп сипаттады. 1996 жылдың қаңтар айында Фэрклот екі партиялық Ұлттық салық төлеушілер одағынан "Салық төлеушілердің досы" сыйлығын алды. 1995 жылдың сәуір айында Фэрклот Клинтон әкімшілігін бірінші ханым Хиллари Клинтонның саудалық табысын қорғау мақсатымен Коммодитеттік фьючерстік сауда комиссиясының (CFTC) төрағасы ретінде республикашыл Шила Бэйрді қызметтен шеттетуде айыптады. Ақ үй оның айыптауын "негізсіз және жауапкершіліксіз мәлімдеме" деп бағалады. 1995 жылдың мамыр айында Сенаттың Уайтвотер комитеті құрылғанда, Фэрклот бірінші ханым Хиллари Клинтонды куәгер ретінде шақыруға тырысты. 1996 жылы Фэрклот Бруксли Борнның CFTC төрағасы болып тағайындалуын кейінге шегерді, Хиллари Клинтон мен Уайтвотер ісіне қатысты кез келген тергеуден Борнның бас тартатынына жазбаша кепілдік беруін талап етті. 1996 жылы Фэрклот Сьюзан Оки Моллвейдің Гавайи штатының АҚШ округтік сотына тағайындалуын да кейінге шегерді, оның "өте либералды идеялары" бар екенін айтып, Америка Азаматтық Бостандықтар Одағымен байланысы туралы сұрақтар қойды. Бұл кешігу нәтижесінде Моллвей лауазымға тағайындалу үшін екі жылдан астам күтуге мәжбүр болды. Гавайи штатының аға сенаторы Дэниел Инуэй бұл кешігуді сынады.
105-ші конгресс
1997 жылдың қыркүйегінде Фэрклот Ұлттық өнер қорына қаржыландыруды тоқтатуға дауыс берді, бірақ 77 сенатор бұл ұсынысқа қарсы дауыс бергендіктен, ол орындалмады. 1997 жылы Фэрклот, сол кезде Колумбия округі бойынша Ассигнованиелер кіші комитетінің төрағасы, Вашингтон округінің әкімі Марион Барриден үлкен дефицитті шешу өкілетін алып қойды, оны жаңадан құрылған қаржылық бақылау кеңесіне берді және бірнеше қалалық мекемені уақытша басқаруға (ресиверлікке) жіберді. Бұл қадам Барриді ашуландырды, ол мұны "демократияны зорлау" деп атады. Жауап ретінде шамамен 600 наразылық білдіруші, олардың 400-і Вашингтондан қадам басқан, Фэрклоттың үйін қоршап, оның шешіміне қарсылық білдірді, бірақ ол үйде болған жоқ. 1998 жылдың сәуірінде Арканзас штатының федералды судьясы Генри Вудс The Charlotte Observer газетіне 1995 жылы Фэрклоттың көмекшісі оған келіп, Вудстың қаржылық ақпаратын беруді сұрағанын мәлімдеді. Бұл сұраныс Вудс Кен Старрдың Уайтуотер ісіндегі негізгі тұлғаларды соттау құқығына ие ме, жоқ па деген мәселе бойынша шешім шығаруға екі апта қалғанда қабылданды. Вудс бұл сұранысты "мені қорқытуға жасалған жалпы әрекет" деп бағалап, Әділет министрлігін тергеу жүргізуге шақырды.
1998 жылғы сайлау науқаны
Фэрклот 1998 жылы қайта сайлануға түсті. Ол Республикалық партияның ішкі сайлауында Леонард Плайлер мен Стив Фрэнксті жеңіп, жалпы сайлауда саясатқа жаңа келген демократ Джон Эдвардспен бақ сынасты. 1998 жылдың тамызында Mason Dixon Polling & Strategy жүргізген сауалнама бойынша, сайлаушылардың 50 пайызы Фэрклотты қолдаса, 44 пайызы қарсы болды. Бастапқыда жеңіске үміткер деп есептелгеніне қарамастан, Фэрклот Эдвардстан шамамен 83 000 дауыспен жеңіліске ұшырады. Эдвардсқа жеңілгенін мойындаған Фэрклот жақтастарына: "Мен сіздерді алдадым, өйткені біз жеңуге тиіс едік" деді. Содан кейін Барри Фэрклоттың "Мен және Колумбия округінің тұрғындарымен айналысып, Солтүстік Каролинадағы сайлаушыларын ұмытып кеткенін" айтты. Енді ол қайта оралып, шошқалармен айналыса берсін. Сау бол, Фэрклот.
Сенаттық мансабынан кейінгі мансап
Сенаттан кеткеннен кейін Фэрклот Солтүстік Каролина штатының Клинтон қаласындағы үйіне қайтып келді. Джесси Хелмс 2002 жылғы сайлаудан кейін Сенаттан зейнетке шығатынын жариялағанда, Фэрклот оның орнын алу үшін сайлауға түсуді қарастырды. Бірақ 2001 жылдың қыркүйегінде ол сайлауға қатыспайтынын хабарлады.