Круиздік зымырандарды тасымалдайтын суасты кемелер

Кіріспе

Круиздік зымырандарды ұшыруға қабілетті су асты кемесі

Круиздік зымыранды су асты кемесі – негізгі қару ретінде круиздік зымырандарды (құрлыққа шабуылдайтын және кемеге қарсы зымырандардан тұратын SLCM) тасымалдайтын және ұшыратын су асты кемесі. Зымырандар соғыс кемесінің қарсыластарға шабуыл жасау және құрлықтағы нысаналарды жою қабілетін күшейтеді. Торпедалар су астындағы су асты кемелері үшін жасырын нұсқа болғанымен, зымырандар нысанаға дейінгі қашықтықты ұзартады, нысанаға тию уақытын қысқартады, сондай-ақ бірнеше нысананы әртүрлі бағыттарда бір уақытта жою мүмкіндігін береді. Көптеген круиздік зымыранды су асты кемелері өз зымырандарына ядролық оқтарды орналастыра алады, бірақ олар екі қару жүйесінің ұшу ерекшеліктерінің айқайшылығына байланысты баллистикалық зымыранды су асты кемелерінен өзгеше саналады: круиздік зымырандар қанаттар немесе қанатшалар сияқты ұшу беттерін пайдаланып аэродинамикалық түрде ұшады, ал баллистикалық зымыран атмосферадан шығуы мүмкін болғандықтан, тек өз қозғалтқышының күшіне сенеді. АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі круиздік зымыранды су асты кемелерінің белгілеу кодтары SSG және SSGN болып табылады, мұнда SS – су асты кемесін, G – басқарылатын зымыранды, ал N – су асты кемесінің ядролық қуатпен жұмыс істейтінін көрсетеді. Круиздік зымыранды су асты кемелерінің алғашқы үлгілері зымырандарды ұшыру үшін су бетіне көтерілуге мәжбүр болды, ал кейінгі үлгілер арнайы тік ұшыру жүйесі (VLS) түтіктері арқылы су астында ұшыра алатын болды. Көптеген қазіргі заманғы шабуылдаушы су асты кемелері круиздік зымырандарды (және кемеге қарсы зымырандарды) торпедалық түтіктерінен ұшыра алады, ал кейбір үлгілері VLS контейнерлерін де қамтиды, бұл круиздік зымыранды су асты кемелері мен дәстүрлі шабуылдаушы су асты кемелерінің мүмкіндіктерін жақындастырады. Дегенмен, шабуылдаушы су асты кемесі ретінде жіктелген кемелер негізгі қару ретінде торпедаларды пайдалануға және жоғары жылдамдық пен маневрлеу қабілетіне байланысты көп мақсатты миссияларды орындауға арналған, ал круиздік зымыранды су асты кемелері әдетте үлкен, баяу кемелер болып табылады, олар көп мөлшерде зымырандарды тасымалдайды және көбінесе зымырандық түтіктерге арналған жеке бөлімге ие.

A cruise missile submarine is a submarine that carries and launches cruise missiles (SLCMs consisting of land attack cruise missiles and anti ship missiles) as its primary armament. Missiles greatly enhance a warship's ability to attack surface combatants and strike land targets; although torpedoes are a more discrete option for submerged submarines, missiles give a much longer stand off range, shorter time to impact the target, as well as the ability to engage multiple targets on different headings at the same time. Many cruise missile submarines retain the capability to deploy nuclear warheads on their missiles, but they are considered distinct from ballistic missile submarines due to the substantial differences between the two weapons systems' flight characteristics; cruise missiles fly aerodynamically using flight surfaces like wings or fins, while a ballistic missile uses its engine power alone as it may exit the atmosphere. The United States Navy's hull classification symbols for cruise missile submarines are SSG and SSGN – the SS denotes submarine, the G denotes guided missile, and the N denotes that the submarine is nuclear powered. The earliest designs of cruise missile submarines had to surface to launch their missiles, while later designs could do so underwater via dedicated vertical launching system (VLS) tubes. Many modern attack submarines can launch cruise missiles (and dedicated anti ship missiles) from their torpedo tubes while some designs also incorporate a small number of VLS canisters, giving an overlap between cruise missile submarines and traditional attack submarines. Nonetheless, vessels classified as attack submarines are designed to use torpedoes as their main armament and have a more multi role mission profile due to their greater speed and maneuverability, in contrast to cruise missile submarines which are typically larger, slower boats carrying larger amounts of missiles, oftentimes possessing a special compartment dedicated solely to the cruise missile tubes.

АҚШ Әскери-теңіз флоты

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы қанатты зымыран тасымалдайтын су асты кемелері 1950-ші жылдардың басында SSM N 8 Regulus зымыранын тасымалдау үшін жасалған. Біріншісі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайта жаңғыртылған «Тунни» кемесі, ол Regulus зымыраларын тасымалдауға қабілетті ангармен жабдықталған. «Тунни» кемесі зымырандық жүйенің қолданылу техникасын әзірлеу үшін сынақ алаңы ретінде пайдаланылды, содан кейін екінші кеме «Барберо» қайта құрылды. 1957 жылдан бастап бұл екі кеме алғашқы ядролық сүркіндік патрульдерді жүзеге асырды. Кейіннен Regulus зымыранын тасымалдауға арналған екі үлкен дизельді су асты кемесі құрылды, олардың әрқайсысы төрт зымыранды тасымалдауға қабілетті, ал ядролық қуатпен жүретін «Халибут» кемесі бес зымыранды тасымалдауға қабілетті. 1959 жылдың қыркүйегінен 1964 жылдың шілдесіне дейін бес Regulus зымыран тасымалдайтын кемелер Тынық мұхитында, Атлантикада жаңадан қолданысқа енгізілген баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелерімен (SSBN) бірлесіп, оларды алмастыру үшін жеткілікті SSBN қызметке кіргенге дейін сүркіндік патрульдерді жүргізді. 2002 жылдан 2008 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштері ең ескі төрт су асты кемесін: «Огайо», «Мичиган», «Флорида» және «Джорджияны» SSGN-ге түрлендірді. Түрлендіру 24 зымыран шахтасының 22-сіне көп сандық контейнерлік (MAC) конфигурациясында VLS орнату арқылы жүзеге асырылды, бір Trident зымыраны жеті кішкентай Tomahawk қанатты зымыранымен алмастырды. Қалған екі шахта арнайы күштер үшін жабылатын камераларға айналдырылды. Бұл түрлендірілген әрбір су асты кемесіне 154 Tomahawk зымыранын тасымалдауға мүмкіндік берді. Үлкен диаметрлі шахталар басқа да жүктерді, мысалы, беспілотты ұшу аппаратын (БПЛА) немесе беспілотты су асты аппаратын (БПСА) тасымалдау және ұшыру үшін де түрлендірілуі мүмкін, бірақ бұл мүмкіндіктер әлі толыққанды іске асырылмаған. Бұл түрлендіру соққы беру қабілетін айтарлықтай арттыруға қоса, START II шарты бойынша қару-жарақтарды азайтуға да жатады, өйткені ол алдыңғы қатарда орналасқан ядролық қарудың санын азайтады. USS Florida (SSGN 728) 2011 жылдың наурыз айында «Одиссей таңы» операциясы аясында Ливия мақсаттарына қарсы қанатты зымырандарды ұшырды. Жаңа Block V Virginia класындағы су асты кемелері зейнеткерлікке шыққан кезде Огайо SSGN-ін толықтырып, оларды алмастыруға дайын тұр; USS Ohio-ның өзі 40 жылдан астам.

The U. S. Navy's first cruise missile submarines were developed in the early 1950s to carry the SSM N 8 Regulus missile. The first of these was a converted World War II era , Tunny, which was fitted with a hangar capable of carrying a pair of Regulus missiles. Tunny was used as a test bed for developing techniques of use for the missile system, before a second boat, Barbero was subsequently converted. Starting in 1957, these two boats undertook the first nuclear deterrent patrols. Subsequently, two larger diesel submarines of the were purpose built for the carriage of the Regulus missile, with each capable of accommodating up to four missiles, while a further boat, the nuclear powered Halibut, could carry up to five missiles. Between September 1959 and July 1964, the five Regulus missile boats undertook deterrent patrols in the Pacific Ocean, in concert with the newly commissioned ballistic missile submarines (SSBN) in the Atlantic, until sufficient SSBNs were in service to replace them. From 2002 to 2008, the U. S. Navy modified the four oldest submarines: Ohio, Michigan, Florida, and Georgia into SSGNs. The conversion was achieved by installing VLS in a multiple all up round canister (MAC) configuration in 22 of the 24 missile tubes, replacing one Trident missile with seven smaller Tomahawk cruise missiles. The two remaining tubes were converted to lockout chambers for use by special forces personnel. This gave each converted submarine the capability to carry up to 154 Tomahawks. The large diameter tubes can also be modified to carry and launch other payloads, such as UAVs or UUVs although these capabilities have not yet been fully implemented. In addition to generating a significant increase in stand off strike capabilities, this conversion also counts as an arms reduction towards the START II treaty, because it reduces the number of nuclear weapons that are forward deployed. USS Florida (SSGN 728) launched cruise missiles against Libyan targets as part of Operation Odyssey Dawn in March 2011. The future Block V Virginia class submarines are slated to supplement and eventually replace the Ohio SSGNs when they are retired; the USS Ohio itself is more than 40 years old.