Әуежай ғимараты мен терминалдары

Кіріспе

Әуежай ғимараты

Әуежай терминалы – жолаушылардың әуежайда жер үсті көлігі мен ұшаққа отыруға және түсуге мүмкіндік беретін құрылғылар арасында ауысатын ғимарат. Терминал ішінде жолаушылар билет сатып алады, багажын тапсырады және қауіпсіздік тексеруінен өтеді. Ұшақтарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін ғимараттар (қақпалар арқылы) әдетте конкорс деп аталады. Дегенмен, «терминал» және «конкорс» терминдері кейде әуежайдың құрылысына байланысты бір-бірін алмастырып қолданылады. Кішкентай әуежайларда бір терминал болса, үлкен әуежайларда бірнеше терминал және/немесе конкорс болады. Кішкентай әуежайларда әдетте бір ғимарат терминал және конкорс функцияларын бірге атқарады. Кейбір ірі әуежайларда жаяу жолдар, көпірлер немесе туннельдер арқылы бірнеше конкорсқа қосылған бір терминал бар (мысалы, әлемдегі ең көп трафиктік Атлантадан үлгіленген Денвер халықаралық әуежайы немесе Тампадан үлгіленген Орландо халықаралық әуежайы). Кейбір ірі әуежайларда бірнеше терминал бар, әрқайсысында бір немесе бірнеше конкорс (мысалы, Нью-Йорктегі Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайында бесеу, ал Лондондағы Хитроу және Чикагодағы О’Хара халықаралық әуежайларында төртеу). Тағы да басқа ірі әуежайларда әрқайсысы конкорс функцияларын қамтитын бірнеше терминал бар (мысалы, Даллас/Форт-Уорт немесе Филадельфия халықаралық әуежайлары). Frommer бойынша, «көптеген әуежай терминалдары қарапайым стильде салынған, 1960 және 1970 жылдардағы бетонды ғимараттар 1990 және 2000 жылдары әдетте шыныдан жасалған ғимараттарға уступилді, ал ең жақсы терминалдар «жарық» және «ауа» идеяларын енгізуге тырысады». Алайда, Бағдад және Денвер халықаралық әуежайлары сияқты кейбіреулері монументалды, ал басқалары архитектуралық шедеврлер саналады, мысалы, Париж маңындағы Шарль де Голль әуежайының 1-терминалы, Вирджиниядағы Вашингтон Даллес әуежайының негізгі терминалы немесе Нью-Йорктегі JFK әуежайындағы TWA Flight Center. Кейбіреулері белгілі бір аймақтың мәдениетін көрсетеді, мысалы, Нью-Мексикодағы Альбукерки халықаралық әуежайының терминалы, архитектор Джон Гау Мим танымал еткен Пуэбло қайта жаңғыру стилінде салынған, сондай-ақ Мексиканың Оахака штатындағы Хуатулько қаласындағы Баиас-де-Хуатулько халықаралық әуежайының терминалы, әуежай терминалын құру үшін біріктірілген палапалардан тұрады». 1991 жылы Лондон Станстед әуежайының жаңа терминалы ашылғанда, Норман Фостер багажды басқару жүйесін жертөлеге орналастырды, бұл әуежай терминалының дизайнындағы өзгеріс болды, себебі ол кең ашық ішкі кеңістік құруға мүмкіндік берді. Әуежай архитекторлары осы үлгіні қабылдады, өйткені кедергісіз көрініс жолаушылардың бағдарлануына көмектеседі. Кейбір жағдайларда архитекторлар терминалдың төбесі мен еденін қажетті бағытты көрсететін элементтермен жобалайды. Мысалы, Торонто Пирсон әуежайының 1-терминалында Моше Сафди бағыт-бағдар беру үшін люктерді пайдаланды.

An airport terminal is a building at an airport where passengers transfer between ground transportation and the facilities that allow them to board and disembark from an aircraft. Within the terminal, passengers purchase tickets, transfer their luggage, and go through security. The buildings that provide access to the airplanes (via gates) are typically called concourses. However, the terms "terminal" and "concourse" are sometimes used interchangeably, depending on the configuration of the airport. Smaller airports have one terminal while larger airports have several terminals and/or concourses. At small airports, the single terminal building typically serves all of the functions of a terminal and a concourse. Some larger airports have one terminal that is connected to multiple concourses via walkways, sky bridges, or tunnels (such as Denver International Airport, modeled after Atlanta's, the world's busiest), or Orlando International Airport (modeled after Tampa's). Some larger airports have more than one terminal, each with one or more concourses (such as New York's John F. Kennedy International Airport, which has five, and London's Heathrow Airport and Chicago's O'Hare International Airport, which both have four). Still other larger airports have multiple terminals each of which incorporate the functions of a concourse (such as Dallas/Fort Worth International Airport or Philadelphia International Airport). According to Frommers, "most airport terminals are built in a plain style, with the concrete boxes of the 1960s and 1970s generally gave way to glass boxes in the 1990s and 2000s, with the best terminals making a vague stab at incorporating ideas of "light" and "air"'. However, some, such as Baghdad International Airport and Denver International Airport, are monumental in stature, while others are considered architectural masterpieces, such as Terminal 1 at Charles de Gaulle Airport, near Paris, the main terminal at Washington Dulles in Virginia, or the TWA Flight Center at New York's JFK Airport. A few are designed to reflect the culture of a particular area, some examples being the terminal at Albuquerque International Sunport in New Mexico, which is designed in the Pueblo Revival style popularized by architect John Gaw Meem, as well as the terminal at Bahías de Huatulco International Airport in Huatulco, Oaxaca, Mexico, which features some palapas that are interconnected to form the airport terminal." When London Stansted Airport's new terminal opened in 1991, it marked a shift in airport terminal design since Norman Foster placed the baggage handling system in the basement in order to create a vast open interior space. Airport architects have followed this model since unobstructed sightlines aid with passenger orientation. In some cases, architects design the terminal's ceiling and flooring with cues that suggest the required directional flow. For instance, at Toronto Pearson's Terminal 1 Moshe Safdie included skylights for wayfinding purposes.

Тарих

Әуе қатынасының бастапқы кезеңдерінде әуе компаниялары жолаушыларын қалалық терминалдарда тіркеп, әуежайға өз көлік құралдарымен тасыған. Мысалы, Air France 1946 жылдан 1961 жылға дейін Invalides әуе терминалында (Aérogare des Invalides) жолаушыларды тіркеді, одан кейін барлық жолаушылар тіркеуді әуежайда бастады. Бұл әуе терминалы 2016 жылға дейін әуе компанияларының автобустарына отыру орны ретінде пайдаланылды. Чикагоның О’Харе халықаралық әуежайының жаңашыл дизайны әуежайға тікелей тас жолмен қосылу, терминалдар және траптар сияқты жаңа идеяларды енгізді; қазір мұндай дизайн әлемдегі көптеген әуежайларда қолданылады.

Үлгілер

Жолаушылар рейстерінің қарқынды дами бастауына байланысты, көптеген алғашқы терминалдар 1930-1940 жылдары салынды және сол кездегі танымал арт-деко стиліндегі архитектураны көрнекті етті. 1940 жылдан бүгінгі күнге жеткен мысалдардың бірі – Хьюстон қалалық әуежайының терминалы. Алғашқы әуежай терминалдары тікелей ұшу-қону жолағына (тармакқа) шығар еді: жолаушылар ұшақтарына дейін жаяу немесе автобуспен баратын. Бұл үлгі әлі де шағын әуежайларда жиі кездеседі, тіпті көптеген ірі әуежайларда да негізгі терминалдан тысқары ұшақтарды қабылдау үшін "автобус қақпалары" бар.

Кемежай

Кемежай дизайнында екі жағына ұшақтар тікелей тұратын шағын, тар ғимарат пайдаланылады. Бір жағы билет сату және багаж алу орнымен жалғасады. Пирлер ұшақтардың жоғары сыйымдылығын және дизайнының қарапайымдылығын қамтамасыз етеді, бірақ көбінесе тіркеу тілімінен қақпаға дейінгі қашықтық ұзақ болады (мысалы, Кансай халықаралық әуежайында немесе Лиссабон Портела әуежайының 1-терминалында жарты мильге дейін). Көптеген ірі халықаралық әуежайларда пирлер кездеседі.

Спутниктер терминалдары

Спутниктік терминал – әуежайдың басқа ғимараттарынан бөлінген ғимарат, сондықтан ұшақтар оның барлық периметрі бойынша тұрақтай алады. Спутниктік терминалды алғаш пайдаланған әуежай – Лондонның Гатвик әуежайы. Ол жер астындағы жаяу жүргіншілер тоннелі арқылы спутникті негізгі терминалмен байланыстырды. Бұл Лос-Анджелес халықаралық әуежайындағы алғашқы құрылғы болды, бірақ кейіннен ол пирлік жүйеге айналдырылды. Негізгі терминалды спутникпен байланыстыру үшін автоматты адам тасымалдағышты алғаш пайдаланған әуежай – қазіргі стандартқа сай Тампа халықаралық әуежайы. Әлемдегі ең ірі спутниктік терминал – Шанхай Пудун халықаралық әуежайының S1 және S2 терминалдары. 622 000 шаршы метрлік, 90 қақпасы бар бұл терминал жоғары сыйымдылықтағы адам тасымалдағыш арқылы негізгі терминалмен байланыстырылған, ол дәстүрлі метропотен арқылы жүзеге асырылады. Басқа мысалдар: Монреальдің Пьер Эллиотт Трюдо халықаралық әуежайындағы Aeroquai деп аталатын терминал бөлімі жаяу жүргіншілер жолдары арқылы байланыстырылған және көбінесе қысқа қашықтыққа арналған ішкі және аймақтық рейстерге, сондай-ақ қақпалар бос болмағанда халықаралық рейстерге пайдаланылады. Париждің Шарль де Голль әуежайының (1-терминал), Женева халықаралық әуежайының және Лондонның Гатвик әуежайының (Оңтүстік терминал) дөңгелек спутниктік терминалдары бар, олар жаяу жүргіншілер жолдары арқылы байланыстырылған. Лиссабон халықаралық әуежайының (2-терминал) кішкентай тіктөртбұрышты спутниктік терминалы бар, ол тегін шаттл қызметі арқылы байланыстырылған (1-терминалдан әр 10 минут сайын қол жетімді). Орландо халықаралық әуежайы мен Питтсбург халықаралық әуежайында көп пирлі спутниктік терминалдар бар. Цюрих әуежайының орталық терминалы (E қондырғысы) жер асты Скайметро арқылы негізгі терминалмен байланыстырылған. Лондон Гатвик әуежайының 6-шы пирі (Солтүстік терминал) әлемдегі ең ұзын ұшу-қону жолынан асып түсетін көпір арқылы негізгі терминалмен байланыстырылған. Оның ұзындығы жақында Сиэтл Такома халықаралық әуежайындағы жаңа жаяу жүргіншілер көпірімен асып түсті. Бостонның Логан халықаралық әуежайындағы А терминалында екі қақпалық бөлім бар, олардың бірі жер асты жолы арқылы байланыстырылған спутниктік терминал. Денвер халықаралық әуежайы, Цинциннати/Солтүстік Кентукки халықаралық әуежайы және Хартсфилд-Джексон Атланта халықаралық әуежайы орталық өткелдермен байланысты сызықтық спутниктік терминалдарға ие. Бұл дизайн Атлантада пайда болды және Денвердегі жаңа әуежай салынып жатқанда Денвер әуежайының терминалдары үшін таңдалды. Сызықтық спутниктік терминалдар автоматты адам тасымалдағыштармен байланыстырылған. Атлантадағысы "Пойыз" деп аталады. Атланта мен Цинциннати әуежайларындағы жер асты қозғалыс жолдары сызықтық спутниктік терминалдарды да байланыстырады. Денверде негізгі терминалдан бірінші спутниктік терминалға жабық көпір бар, бірақ қалған спутниктік терминалдарға жол жоқ. О'Хар халықаралық әуежайының 1-терминалында екі зал бар: B залы әуежайға кіретін жолмен тікелей жанасады, ал C залы – жер асты жолы арқылы байланыстырылған спутниктік ғимарат. Бұл зал неоновые жарықтармен жарықтандырылған және United Airlines тақырыбының – "Rhapsody in Blue" әуенінің ауалы және өте баяу темптегі нұсқасы естіледі. Нью-Йорктегі Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайының 8-терминалында екі зал бар: бір негізгі зал және жер асты жолы арқылы негізгі залмен байланыстырылған спутниктік зал. Лондон Станстед әуежайының бір негізгі терминалы бар, онда үш сызықтық спутниктік терминал бар, олардың барлығы автоматтандырылған адам тасымалдағыштармен байланыстырылған. Әуежай қазіргі уақытта тағы бір ғимаратты кеңейтуде. Куала-Лумпур халықаралық әуежайында халықаралық рейстер үшін пайдаланылатын крест пішіндес спутниктік терминал бар. Канкун халықаралық әуежайының 2-терминалы екі залдан тұратын, негізгі ғимарат пен спутниктік ғимараттан тұратын, соңғысы спутниктік терминал болып табылатын, тұрақты емес терминал болып табылады. Сиэтл Такома халықаралық әуежайында екі тіктөртбұрышты спутниктік терминал бар, олар автоматты адам тасымалдағыштармен байланыстырылған. Жаңа халықаралық терминалда әлемдегі ең ұзын жолаушылар көпірі бар, ол белсенді ұшу-қону жолын қамтиды, бұл Лондонның Гатвик әуежайындағыдан артық. Қарачидегі Джинна халықаралық әуежайының бір негізгі терминалы бар, ол екі сарайға бөлінеді: халықаралық рейстер үшін пайдаланылатын Джинна шығыс спутниктік сарай және ішкі және кейбір халықаралық рейстер үшін пайдаланылатын Джинна батыс спутниктік сарай. Екі спутниктік сарай негізгі терминалдарға жаяу жүргіншілер жолы арқылы қосылған. Гарри Рид халықаралық әуежайындағы Лас-Вегаста Concourse D деп аталатын крест пішіндес спутниктік терминал бар, ол екі автоматты адам тасымалдағыш арқылы байланыстырылған – біреуі 1-терминалдан (A, B және C залдары бар), екіншісі 3-терминалдан (E залы бар). Сонымен қатар, 1-терминалдың бөлігі болғанына қарамастан, C залы автоматты адам тасымалдағыш арқылы терминалдың қалған бөлігімен байланыстырылған. D залы 3-терминалмен тек халықаралық рейстерге арналған жер асты жолы арқылы байланыстырылған. Mariano Escobedo халықаралық әуежайы – Мексикада толығымен спутниктік терминалы бар алғашқы және жалғыз әуежай. А терминалы негізгі ғимараттан спутниктік ғимаратқа тоннельдер арқылы байланыстырылған. Лондон Хитроу әуежайының 5-терминалында екі спутниктік терминал бар – 5B және 5C, олар жер асты адам тасымалдағыш арқылы байланыстырылған. Рим Фьюмичино әуежайында T3G деп аталатын бір спутниктік терминал бар, ол Bombardier Innovia APM 100 арқылы байланыстырылған. Мадрид-Барахас әуежайында T4S деп аталатын бір сызықтық спутниктік терминал бар, ол автоматтандырылған адам тасымалдағыш арқылы 4-терминалдың негізгі ғимаратымен байланыстырылған. Вашингтон Даллес халықаралық әуежайындағы екі орталық терминал да осы жүйені пайдаланады, A, B және C залдары AeroTrain арқылы негізгі терминалмен байланыстырылған, ал D залы – мобильді лаунж қызметі арқылы. Сонымен қатар, негізгі терминалдан B залына жер асты жолы бар. Мюнхен әуежайында Satellite Terminal 2 (неміс тілінде "der Satellit" деп белгілі) деп аталатын бір спутниктік терминал бар, ол жер асты автоматтандырылған адам тасымалдағыш арқылы 2-терминалмен байланыстырылған. Даллас/Форт-Уэрт халықаралық әуежайының E терминалында кішкентай спутниктік зал бар, ол жер асты жаяу жүргіншілер жолы арқылы қол жетімді. E терминалының спутнигінде қазіргі уақытта 9 қақпа бар, бірақ 2018 жылдың сәуір айында DFW әуежайы мен American Airlines компаниясы 9 негізгі қақпаны 15 аймақтық қақпаға айналдыратынын, сондай-ақ кілем, лифт, эскалатор және қозғалыс жолдары сияқты интерьер элементтерін жаңартатынын хабарлады. American Airlines компаниясы жаңарту жұмыстарын аяқтап, 2019 жылдың көктемінде терминалға толығымен көшуді жоспарлап отыр. B терминалында да спутниктік зал бар, бірақ он негізгі қақпасы бар. Бангкоктегі Суварнабхуми әуежайының II кезеңіндегі спутниктік терминал құрылысы жүріп жатыр және 2022 жылға дейін аяқталуы күтілуде. Ченнай халықаралық әуежайы спутниктік терминал құрылысын бастады, ол 2022 жылға дейін аяқталуы күтілуде.

A satellite terminal is a building detached from other airport buildings, so that aircraft can park around its entire circumference. The first airport to use a satellite terminal was London Gatwick Airport. It used an underground pedestrian tunnel to connect the satellite to the main terminal. This was also the first setup at Los Angeles International Airport, but it has since been converted to a pier layout. The first airport to use an automatic people mover to connect the main terminal with a satellite was Tampa International Airport, which is the standard today. The world's largest satellite terminal is Terminal S1 and S2 at Shanghai Pudong International Airport. The 622,000 square meter 90 gate terminal is connected to the main terminal by a high capacity people mover using conventional subway trains. Other examples include the following:
Montreal's Pierre Elliott Trudeau International Airport has terminal section called Aeroquai connected by walkways and it's used mostly for short haul regional domestic flights and some International departures when there's no gates available. Paris's Charles de Gaulle Airport (Terminal 1), Geneva International Airport and London Gatwick Airport (South Terminal) have circular satellite terminals, connected by walkways. Lisbon Internacional Airport (Terminal 2) has a small rectangular satellite terminal, connect by a free shuttle service (accessible by Terminal 1, every 10 minutes). Orlando International Airport and Pittsburgh International Airport have multi pier satellite terminals. Zurich Airport's Midfield Terminal (Concourse E) is connected to the main terminal via an underground Skymetro. London Gatwick Airport's Pier 6 (North Terminal) connects to the main terminal via one of the world's longest over taxiway bridges. Its span was recently exceeded in length by a new pedestrian bridge at Seattle Tacoma International Airport. At Logan International Airport in Boston, Terminal A has two sections of gates, one of which is a satellite terminal connected by an underground walkway. Denver International Airport, Cincinnati/Northern Kentucky International Airport, and Hartsfield Jackson Atlanta International Airport have linear satellite terminals connected by central passages. This design originated with Atlanta and was selected for the Denver airport terminals when the new airport in Denver was built. The linear satellite terminals are connected by automatic people movers. Atlanta's is called the Plane Train. In the Atlanta and Cincinnati airports, underground moving walkways also connect the linear satellite terminals. At Denver there is an indoor bridge from the main terminal to the first satellite terminal, but there is no walkway to the remaining satellite terminals. Terminal 1 at O'Hare International Airport has two concourses: Concourse B is directly adjacent to the airport access road, while Concourse C is a satellite building connected by an underground walkway lit with a neon light show, and an airy and very slow tempo version of United Airlines' theme music "Rhapsody in Blue". Terminal 8 at John F. Kennedy International Airport in New York has two concourses: one main concourse, and a satellite concourse connected to the main concourse by an underground walkway. London Stansted Airport has one main terminal building with three linear satellite terminals all connected to the main terminal by an automated people mover. The airport is currently expanding by adding another satellite building. Kuala Lumpur International Airport has a cross shaped satellite terminal which is used for international flights. Cancun International Airport Terminal 2 is an irregular terminal with two concourses, Main building and Satellite building, the latter one being the satellite terminal. Seattle Tacoma International Airport has two rectangular satellite terminals connected by automatic people movers. The new international terminal is complete with the world's longest passenger bridge spanning an active runway, exceeding that at London's Gatwick airport. Jinnah International Airport in Karachi has one main terminal, divided into two concourses: the Jinnah East Satellite Concourse, used for international flights, and the Jinnah West Satellite Concourse, used for domestic and some international flights. Both satellite concourses are connected to the main terminals by pedestrian walkways. Harry Reid International Airport in Las Vegas has an X shaped satellite terminal, named Concourse D, that is connected by two automatic people movers one from Terminal 1 (which houses Concourses A, B, and C) and one from Terminal 3 (which houses Concourse E). In addition, despite being part of Terminal 1, Concourse C is connected to the rest of the terminal by an automatic people mover. Concourse D is connected to Terminal 3 by an underground walkway that is only used for international arrivals. Mariano Escobedo International Airport is the first and only airport in Mexico which has a completely satellite terminal. Terminal A is connected from the main building to the satellite building via tunnels. Terminal 5 at London Heathrow Airport has two satellite terminals, 5B, and 5C, connected via an underground people mover. Rome Fiumicino Airport has one satellite terminal, called T3G, connected by a Bombardier Innovia APM 100. Madrid–Barajas Airport has one linear satellite terminal, named T4S, which is connected to the Terminal 4 main building by an automated people mover. Both midfield terminals at Washington Dulles International Airport use this design, with Concourses A, B, and C being connected to the main terminal by the AeroTrain, and Concourse D via a mobile lounge service. There is also an underground walkway from the main terminal to Concourse B.
Munich Airport has one satellite terminal, named Satellite Terminal 2 (commonly known as der Satellit in German), which is connected to the Terminal 2 by an underground automated people mover. Terminal E at Dallas/Fort Worth International Airport has a small satellite concourse, accessed by an underground pedestrian walkway. The Terminal E Satellite currently has 9 gates, but in April 2018, it was announced by DFW Airport and American Airlines that the 9 mainline gates would be converted into 15 regional gates, along with updating interior fixtures such as carpet, elevators, escalators and moving walkways. American plans to have renovations completed and be fully moved into the terminal in Spring 2019. Terminal B also has a satellite concourse, albeit with ten mainline gates. Suvarnabhumi Airport in Bangkok, Thailand has a satellite terminal in its Phase II extension which is currently under construction and it is due for completion by 2022. Chennai International Airport started construction of satellite terminal which is slated for completion by 2022.

Жарты шеңберлі терминалдар

Кейбір әуежайлар жартылай шеңбер пішіндес терминалды қолданады, онда ұшақтар бір жағында, ал көліктер екінші жағында тұрақтайды. Бұл конструкция транзиттік жолаушылар үшін ұзақ қашықтыққа дейін жүруге себеп болады, бірақ тіркелуден ұшаққа дейінгі сапар уақытын едәуір қысқартады. Осы үлгі бойынша салынған әуежайлар: Шарль де Голль әуежайы (2-терминал), Мумбаи қаласындағы Чхатрапати Шиваджи атындағы халықаралық әуежай (ескі 2-терминал), Даллас/Форт-Уорт халықаралық әуежайы, Сеулдің Инчхон халықаралық әуежайы, Джакартаның Сокарно-Хатта халықаралық әуежайы (1- және 2-терминалдар), Торонто Пирсон әуежайы, Канзас-Сити халықаралық әуежайы (пир терминалымен алмастырылды), Найробидің Джомо Кениатта халықаралық әуежайы, Рио-де-Жанейро–Галеао халықаралық әуежайы және Саппороның Жаңа Читосе әуежайы.

Басқа

Берлин Тегель әуежайының А терминалында ерекше дизайн қолданылды. Ішкі ауланың айналасында алтыбұрышты сақинадан тұратын, сыртқы қабырғаларының бесеуі әуежай аумағында орналасып, реактивтік көпірлермен жабдықталған, ал алтыншысы (кіреберіспен бірге) және ішкі аула құрлық жағында болды. Бұл дизайн сырттай спутниктік терминалға ұқсағанмен, әуе кемелері құрылыстың көп бөлігін айналасында тоқтай алатындықтан, ол өзіндік терминал болып табылды. Спутниктік терминалдардан айырмашылығы, бұл терминал тіркелу, қауіпсіздік бақылауы, келу және басқа да қызметтер үшін сыртқы ғимараттарға тәуелді болған жоқ. Ерекшелігі – өте қысқа қашықтықта жүру мүмкіндігі және қауіпсіздік, паспорттық бақылау, келу немесе транзиттік рейстер үшін арналған орталық аймақтың болмауы. Жеке тіркелу тізімдері рейстің қақпасының алдында орналасқан. Тіркелген жолаушылар тіркелу тізіміне жақын жердегі қысқа дәліз арқылы әуежай аумағына өтеді, (Шенгендік емес рейстер үшін) бір паспорттық бақылау кабинасынан өтеді (инспекторлар тіркелу қызметкерлерімен бірге отырады), содан кейін бір қауіпсіздік бақылау жолағынан өтіп, қақпаның күту залына жетеді. Екі қақпа бір күту залын бөліседі, ал салықсыз дүкендер мен жеңіл тамақ өнімдері сататын шағын дүңгіршектер әуежай аумағындағы коммерциялық ұсыныстың барлық бөлігін құрайды. Осылайша, жанындағы қақпадан басқа, жолаушылар әуежай аумағында еркін қозғала алмайды және шығу рейстері үшін орталық күту залы мен сауда орталықтары болған жоқ. Келушілерге арналған жеке бөлмелер де, әрқайсысы екі қақпаға қызмет көрсетеді, әрқайсысында бір багаж тасқылауы бар және бір деңгейдегі әрбір екі шығу қақпасының арасында кезекпен орналасқан, сондықтан әр реактивтік көпірдің кіреберісі/шығуы екі аймақтың шекарасында орналасқан. Ұшақ көпірінің соңына жақын жерде екі немесе үш паспорттық бақылау кабинасы орналасқан (жолаушылар көпірге және ұшаққа кезекке тұруға мәжбүр), ал жолаушылар келу аймағынан шығып, сол жердегі сақина тәрізді дәліз арқылы шығады, тікелей тіркелу тізіміне жақын жерге шығады. Бұл келушілерге де, кететін жолаушыларға да бірдей деңгейдегі аулаға тікелей қол жеткізуге мүмкіндік берді, онда қысқа мерзімді тұрақ және такси тоқтағыштары орналасқан. Көлік құралдары терминал ғимаратының кіреберісі астындағы жол арқылы кіре алады. Реактивтік көпірлерді пайдаланатын және жеке көлікпен келген немесе кеткен жолаушылар үшін бұл көлік пен ұшақ арасындағы өте қысқа қашықтыққа (бірнеше он метр) әкелді, ал қоғамдық көлікпен байланысқандар үшін арақашықтық сәл ұзақтырақ болды. Бұл дизайнның кемшілігі – транзиттік рейстерге арналған жағдайлардың болмауы, жолаушылар тек құрлықтан ғана транзит жасауға мүмкіндік алады. Тағы бір сирек кездесетін терминал дизайны – жылжымалы зал, онда жолаушылар қақпадан ұшаққа тікелей терминалға және ұшаққа ілінісетін үлкен көлікте тасымалданады. Вашингтон Даллес халықаралық әуежайы, Мехико қаласының халықаралық әуежайы және Мирабель халықаралық әуежайы осы дизайнды қолданды. Гибридтік жобалар да бар. Сан-Франциско халықаралық әуежайы мен Мельбурн әуежайы жарымшеңберлі пирс және қалған бөлігі үшін пирс дизайнын пайдаланады.

A particularly unusual design was employed at Berlin Tegel Airport's Terminal A. Consisting of an hexagonal shaped ring around a courtyard, five of the outer walls were airside and fitted with jet bridges, while the sixth (forming the entrance), along with the inner courtyard, was landside. Although superficially resembling a satellite design insofar as aircraft could park around most of the structure, it was in fact a self contained terminal which unlike a satellite did not depend on remote buildings for facilities such as check in, security controls, arrivals etc. Especially unique were its exceptionally short walking distances and lack of any central area for security, passport control, arrivals or transfer. Instead, individual check in counters are located immediately in front of the gate of the flight they serve. Checked in passengers then entered airside via a short passage situated immediately to the side of the check in desk, passed (for non Schengen flights) a single passport control booth (with officers sat in the same area as check in staff), followed by a single security lane which terminated at the gate's waiting area behind. Pairs of gates shared the same seating area, with small kiosks for duty free and refreshments making up the only airside commercial offerings. Thus, other than the adjacent gate, passengers could not move around the terminal airside and there was no central waiting lounge and retail area for departures. Individual rooms for arrivals, likewise serving a pair of gates, each contained a single baggage carousel and were alternately situated in between each pair of departure gates on the same level, such that the entrance/exit of each jet bridge lied at the boundary of the two areas. Two or three passport control booths were located close to the end of the jet bridge for arriving passengers (causing passengers to queue into the bridge and plane itself) and passengers left the arrivals area unsegregated from departing passengers into the same landside ring concourse, emerging next to the check in desks. This allowed both arriving and departing passengers immediate access to the courtyard on the same level, where short stay parking and taxi pickup were located. Vehicles could enter and exit via a road underpass underneath the terminal building entrance. For flights using jet bridges and passengers arriving or leaving by private transport, this resulted in extremely short walking distances of just a few tens of metres between vehicles and the plane, with only a slightly longer walk for public transport connections. A downside of this design is a lack of any provision for transfer flights, with passengers only able to transit landside. Another rarer terminal design is the mobile lounge, where passengers are transported from the gate to their aircraft in a large vehicle which docks directly to the terminal and the aircraft. Washington Dulles International Airport, Mexico City International Airport, and Mirabel International Airport have used this design. Hybrid layouts also exist. San Francisco International Airport and Melbourne Airport use a hybrid pier semicircular layout and a pier layout for the rest.

Ортақ пайдалану объектісі

Жалпы қолданылатын нысан немесе терминалдың жобасы әуе компанияларына жеке тіркеу тіректері, қақпалар мен ақпараттық технологиялық жүйелеріне ие болуға мүмкіндік бермейді. Оның орнына, тіркеу тіректері мен қақпалар қажеттікке қарай икемді түрде қайта тағайындалады. Бұл Бостон Логан халықаралық әуежайының E терминалында қолданылады.

Жер үсті тасымалы

Көптеген шағын және орта өлшемді әуежайларда жолаушыларды түсіру және алу үшін жергілікті жеке көліктер мен автобустар пайдаланатын бір, екі немесе үш қатарлы бір бағытты айналма жол болады. Ірі хаб әуежайларында көбінесе екі деңгейлі, бөлек өткізілетін бір бағытты айналма жолдар болады, біреуі ұшуларға, екіншісі қонуларға арналған. Ол аймақтық теміржол, жеңіл теміржол немесе метро арқылы ең жақын ірі қаланың орталық немесе бизнес ауданымен тікелей байланысуы мүмкін. Ең ірі әуежайлардың жақын магістральдық автожолмен тікелей байланысы болуы мүмкін. Гонконг халықаралық әуежайында Гонконг иммиграциялық бақылауынан өтпей, материктік Қытай мен Макаоға және одан келетін паромдық қатынастар үшін әуежай ішінде паромдық терминалдар бар.