Кіріспе

Жұлдыздар немесе жарылатын оқ-дәрілерді шығаратын фейерверк.

Римдік шам – бір немесе бірнеше жұлдыздарды немесе жарылатын оқ-дәрілерді шығаратын фейерверктің дәстүрлі түрі. Римдік шамдар әртүрлі өлшемде болады, жеке тұтынушылар үшін диаметрінен бастап, кәсіби фейерверк көрсетілімдерінде диаметріне дейін. Кейбір елдерде бұзылуға бейім болғандықтан, Римдік шамдарға тыйым салынған. Финляндия мен Нидерландыда оларға тыйым салынған, ал Калифорния, Делавэр, Флорида, Мэриленд, Массачусетс, Миннесота, Нью-Джерси, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Орегон және Род-Айленд штаттарында оларды иелену немесе қолдану заңсыз.

Жұлдыз түстері мен химиясы

Рим шамдарының жұлдыздары әртүрлі түстерде кездеседі. Түстер, тұтанғанда көрінетін жарық пен басқа сәулелерді бөліп шығаратын қосылыстарды қосу арқылы өзгертіледі. Мысалы, калий перхлораты (KClO4) тотықтырғыш ретінде қолданылғанда, перхлораттың диссоциацияланған элементтері – калий және хлор иондары – жасыл жарық шығаратын барий қосылыстарын (әсіресе BaCl2) құрайды. Бұл реакция нәтижесінде пайда болған калий қосылыстары көбінесе инфрақызыл сәуле шығарады, сондықтан жұлдыздың түсіне елеулі әсер етпейді. Бұл реакция 2500 °C (4500 °F) жоғары температурада өтеді, онда KCl иондары еркін K+ және Cl− иондарына ажырайды. Балама ретінде, қызыл немесе қызғылт жұлдыз алу үшін SrCO3 шамға қосылуы мүмкін, бірақ ол тотықпайтындықтан, жануды сақтау үшін қосымша тотықтырғыштар мен отын қосу қажет. Жану кезінде әртүрлі стронций қосылыстары (әсіресе Sr(OH)2) қызыл жарық шығарады, олардың көп бөлігі 506 және 722 нм толқын ұзындығы аралығында болады.